Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o stosunku Państwa do Wschodniego Kościoła Staroobrzędowego, nie posiadającego hierarchji duchownej.

Wschodni Kościół Staroobrzędowy, nie posiadający hierarchji duchownej, korzysta na całym obszarze Rzeczypospolitej Polskiej w swem życiu wewnętrznem z pełnej wolności rządzenia się w granicach praw obowiązujących przepisami swego prawa kanonicznego i swego statutu (ustawy wewnętrznej), uznanego przez Rząd. Kościół ten jest niezależny od jakichkolwiek władz, nieprzewidzianych rozporządzeniem niniejszem lub statutem (ustawą wewnętrzną).

Kościół ten jest osobą prawną i może w granicach obowiązujących ustaw nabywać, zbywać, obciążać i swobodnie zarządzać swym majątkiem ruchomym i nieruchomym.

Zwierzchnią władzę Kościoła sprawuje Ogólnopolski Sobór jego wyznawców, składający się z duchownych poszczególnych gmin i z pełnomocników gmin. Sobór:

Naczelna Rada Staroobrzędowców zarządza sprawami Kościoła w okresie między Sobora- mi, wykonywa uchwały Soboru i stanowiąc reprezentację prawną Kościoła Staroobrzędowego w Polsce, występuje wobec władz państwowych w imieniu Soboru i Kościoła.

Naczelna Rada Staroobrzędowców składa się z prezesa, 14 członków i 6 zastępców, wybieranych przez Sobór na lat pięć. Naczelna Rada wybiera ze swego grona 2 wiceprezesów oraz sekretarza. Członkami Naczelnej Rady mogą być tylko obywatele polscy, mający ukończonych lat 21 i używający w pełni praw cywilnych. Członkowie Naczelnej Rady Staroobrzędowców przed objęciem urzędowania winni uzyskać u Ministra Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego uznanie swego wyboru i złożyć na jego ręce lub na ręce urzędnika przez Ministra delegowanego przysięgę wobec duchownego według roty następującej: „Obiecuję i przysięgam Panu Bogu Wszechmogącemu na Sw. Ewangelię, że na powierzonym mi urzędzie Członka Naczelnej Rady Staroobrzędowców będę sumiennie. spełniać swe obowiązki zgodnie z Pismem Świętem i Św. Kanonami Kościoła i z postanowieniami Zwierzchniej Władzy Duchownej Kościoła w Polsce oraz z prawem Rzeczypospolitej Polskiej, że będę wiernym jej obywatelem i że będę przestrzegać sprawiedliwości i bezinteresowności we wszystkich sprawach Naczelnej Radzie podlegających. Na potwierdzenie mej przysięgi całuję krzyż i słowa Zbawiciela mego. Amen”.

Organem wykonawczym Naczelnej Rady Staroobrzędowców jest Prezydjum Rady w składzie prezesa, wybranego przez Sobór, oraz wybranych przez Radę z pośród jej członków: wiceprezesa, sekretarza i 3 członków. Członkom Prezydjum przysługuje prawo korzystania przy wykonywaniu swych obowiązków ze szczególnej opieki prawnej.

Do rozpatrywania, opinjowania i rozstrzygania bieżących spraw kanonicznych, religijnych i moralnych powołany jest Sąd Duchowny, złożony z 12 członków i 3 zastępców, obieranych przez Sobór z pośród osób duchownych, działających na podstawie i według prawa kanonicznego oraz statutu Kościoła. Terminy posiedzeń Sądu Duchownego określa Naczelna Rada Staroobrzędowców, która przedkłada Sądowi wszystkie sprawy do decyzji i ogłasza te decyzje w sposób przez uchwałę Naczelnej Rady ustalony.

Celem zaspokojenia potrzeb religijnych, religijno - oświatowych, moralnych i miłosierdzia chrześcijańskiego tworzą się staroobrzędowe gminy wyznaniowe na zasadach, ustalonych w statucie. Skład gmin zatwierdza Naczelna Rada Staroobrzę-

802 Dziennik Ustaw. Poz. 363. Nr. 38. dowców. Gminy podlegają rejestracji przez właściwego wojewodę który o dokonanej rejestracji ogłasza w Dzienniku Wojewódzkim.

Staroobrzędowe gminy wyznaniowe są osobami prawnemi i mogą nabywać, zbywać, obciąr żać i zarządzać ruchomym i nieruchomym majątkiem gminy.

Organami gminy są: Walne Zgromadzenie członków gminy i wybrana przez to zgromadzenie Rada Gminy. Zakres działania tych organów, ich skład i warunki ważności uchwał określa statut.

Dla odprawiania nabożeństw i zaspakajania potrzeb religijnych Walne Zgromadzenie Gminy wybiera duchownych. Wybór zatwierdza Rada Naczelna po upewnieniu się u właściwego wojewody, że władze państwowe nie podnoszą sprzeciwu przeciw osobie kandydata. Brak odpowiedzi wojewody w ciągu dni 30 upoważnia Radę Naczelną do zatwierdzenia wyboru duchownego. W razie sprzeciwu wojewody Rada Naczelna może odwołać się do Ministra Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego, który rozstrzyga sprawę ostatecznie.

Do czasu jednolitego uregulowania sprawy prowadzenia ksiąg stanu cywilnego księgi stanu cywilnego dla ludności staroobrzędowej prowadzą zatwierdzeni duchowni. Wyznaczenie poszczególnych duchownych, jako prowadzących księgi stanu cywilnego, należy do właściwego wojewody w porozumieniu z Naczelną Radą Staroobrzędowców.

Przed objęciem swego urzędu składa duchowny na ręce właściwego starosty uroczyste przyrzeczenie, że w stosunku do Państwa władz państwowych i prawa kierować się będzie słowami Chrystusa: „Oddajcie co jest Boskiego Bogu, a co jest cesarskiego Cesarzowi (Mat. XXII, 21), oraz prawidłami Św. Apostołów nakazującemi posłuszeństwo i wierność wobec władz, i że w działalności swej paster- skiej kierować się będzie słowami, zawartemi w listach Św. Piotra Apostoła, nakazujących nauczać powierzonych swej pieczy wiernych posłuszeństwa wobec władz dla Boga (List Św. Piotra Apostoła), i wychowywać ich na dobrych chrześcijan i prawych obywateli Państwa (List Św. Piotra do Rzymian 111).”

Duchownym przysługują następujące przywileje:

Jeżeli duchowny uznany będzie przez sąd za winnego zbrodni lub czynów karygodnych, pochodzących z chęci zysku lub uwłaczających moralności, Naczelna Władza Staroobrzędowców obowiązana jest niezwłocznie usunąć go od sprawowania obowiązków duchownych i prowadzenia ksiąg stanu cywilnego. W razie szkodliwej dla bezpieczeństwa Państwa działalności duchownego może właściwy wojewoda zażądać od Naczelnej Rady Staroobrzędow- ców wydania odpowiednich zarządzeń zapobiegawczych. względnie usunięcia odnośnej osoby od sprawowania czynności duchownych i prowadzenia ksiąg stanu cywilnego. Naczelna Rada może w ciągu dni 30 wnieść przeciwko żądaniu wojewody odwołanie do Ministra Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego, który rozstrzyga sprawę ostatecznie.

Dla omawiania spraw wchodzących w zakres kompetencji organów gminy wyznaniowej mogą odbywać się lokalne zjazdy duchownych i wiernych za zgodą Rady Naczelnej Staroobrzędowców i po zawiadomieniu właściwego wojewody przez Naczelną Radę z podaniem wykazu gmin, które będą reprezentowane na zjeździe, oraz czasu, miejsca i programu obrad.

Nauka religji będzie udzielana młodzieży staroobrzędowej w szkołach państwowych przez nauczycieli, mianowanych z pośród osób, upoważnionych przez Naczelną Radę Staroobrzędowców do nauczania religji. Każdy duchowny może jednocześnie być nauczycielem religji we wszystkich szkołach swej gminy, w których pobierają naukę dzieci wyznania staro- obrzędowego. W razie potrzeby upoważnienia do wykładania religji mogą otrzymywać od Naczelnej Rady Staroobrzędowców także pobożne osoby świeckie. Nauczanie religji staroobrzędowej w szkołach państwowych może się odbywać w języku liturgicz- nym oraz w języku ojczystym.

W miarę potrzeby Minister Spraw Wojskowych może powołać za pośrednictwem Naczelnej Rady Staroobrzędowców kapelanów wojskowych dla zaspokojenia potrzeb religijnych wiernych kościoła, odbywających służbę wojskową.

Władze i urzędy duchowne staroobrzę- dowe obowiązane są posługiwać się językiem polskim jako urzędowym w stosunkach z władzami i urzędami państwowemi, samorządowemi oraz osobami lub instytucjami, zwracającemi się do nich w języku polskim. W języku polskim będą też wystawiane pisma i świadectwa, mające znaczenie dla władz państwowych, oraz mające być przedstawiane władzom i urzędom.

Dobra ziemskie, należące do Kościoła lub gmin poszczególnych, podlegają ogólnie obowiązującemu ustawodawstwu w zakresie reformy rolnej.

Nr. 38. Dziennik Ustaw. Poz. 363 i 364. 803

Duchowni prowadzący akta stanu cywilnego mogą otrzymywać z tego tytułu ze Skarbu Państwa stosowne wynagrodzenie.

Wschodni Kościół Staroobrzędowy (nie posiadający hierarchji duchownej), korzysta z zasiłków materjalnych, udzielanych przez Rząd na cele, związane zane z potrzebami tego Kościoła.

Duchowni, ich majątek oraz majątek osób prywatnych kościelnych podlegać będą opodatkowaniu narówni z osobami i majątkiem obywateli Rzeczypospolitej oraz osób prawnych świeckich, z wyjątkiem wszakże budynków, poświęconych służbie bożej, oraz dóbr i tytułów prawnych, których dochody są przeznaczone na cele kultu religijnego i nie przyczyniają się do osobistych dochodów beneficjar- juszów. Pomieszczenie duchowieństwa gminnego, członków Sądu Duchownego oraz ich lokale urzędowe, tudzież lokale urzędowe Naczelnej Rady Staro- obrzędowców będą traktowane przez Skarb Państwa narówni z pomieszczeniami funkcjonarjuszów i lokalami instytucyj państwowych.

Wykonanie rozporządzenia niniejszego porucza się Ministrowi Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego w porozumieniu z zainteresowanymi ministrami, a co do art. 14 p. 4 i art 15 — Ministrowi Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego oraz Ministrowi Sprawiedliwości.

Rozporządzenie niniejsze wchodzi w życie trzydziestego dnia po dniu ogłoszenia. Z chwilą wejścia w życie rozporządzenia niniejszego tracą moc obowiązującą dotychczasowe przepisy prawne, a w szczególności Najwyższy Ukaz z dnia 17 października 1906 r (Zb ust. i rozp. Nr. 245, poz. 1728), — o ile dotyczą przedmiotów, unormowanych rozporządzeniem niniejszem. Prezydent Rzeczypospolitej: I. Mościcki Prezes Rady Ministrów i Minister Spraw Wojskowych: J. Piłsudski Minister: K. Bartel Minister Spraw Wewnętrznych: Sławoj Składkowski Minister Spraw Zagranicznych: August Zaleski Minister Skarbu: G. Czechowicz Minister Sprawiedliwości: A. Meysztowicz Minister Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego: Dr. Dobrucki Minister Rolnictwa: K. Niezabytowski Minister Przemysłu i Handlu: E. Kwiatkowski Minister Komunikacji: Romocki Minister Robót Publicznych: Moraczewski Minister Pracy i Opieki Społecznej: Dr. Jurkiewicz Minister Reform Rolnych: Witold Staniewicz Minister Poczt i Telegrafów: Bogusław Miedziński