Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 25 lipca 1958 r. w sprawie zezwoleń na prowadzenie przedsiębiorstw handlowych i na zawodowe wykonywanie czynności handlowych oraz na prowadzenie przedsiębiorstw przemysłu gastronomicznego przez jednostki gospodarki nie uspołecznionej.

Obowiązek uzyskania zezwolenia ciąży na osobach fizycznych i osobach prawnych nie będących jednostkami gospodarki uspołecznionej.

Jednostkami gospodarki uspołecznionej są w rozumieniu niniejszego rozporządzenia:

Przedsiębiorstwo posiadające kilka oddzielnych zakładów powinno uzyskać oddzielne zezwolenie na prowadzenie każdego zakładu.

Za oddzielny zakład uważa się stałe lub ruchome pomieszczenie, w którym prowadzona jest działalność handlowa, położone poza obrębem obejścia, w którym znajduje się przedsiębiorstwo.

Za obejście uważa się wszelkiego rodzaju budynki i budowle wraz z podwórzami, placami składowymi, przejściami, dojazdami itp. gruntami przylegającymi do budynków i budowli, o ile nie są przedzielone ulicą, placem publicznym lub obcą własnością, bez względu na to, czy należą do jednej osoby, czy też stanowią współwłasność.

O wydanie zezwolenia na rzecz osób prawnych ubiegać się mogą tylko te osoby prawne, które z mocy obowiązujących przepisów lub statutu zatwierdzonego przez właściwe organy państwowe uprawnione są do prowadzenia działalności gospodarczej.

Za osoby prawne uważa się te organizacje, którym przymiot osoby prawnej przysługuje na podstawie obowiązujących przepisów.

W przypadku podejmowania przez dwie lub więcej osoby fizyczne wspólnej działalności handlowej w ramach spółki (zespołu), nie odpowiadającej warunkom wskazanym w ust. 2, o wydanie zezwolenia powinny wystąpić wszystkie osoby przystępujące do spółki (zespołu).

Zakup pożytków gospodarstwa rolnego, leśnego, ogrodniczego i rybnego w celu dalszej odsprzedaży, dzierżawa sadów owocowych bez obowiązku ich uprawy oraz dzierżawa drzew i krzewów na drogach publicznych w celu dalszej odsprzedaży owoców stanowią działalność handlową i wymagają uzyskania zezwolenia.

Posiadający zezwolenie na prowadzenie przedsiębiorstwa handlu artykułami spożywczo-rolnymi ma prawo sprzedaży w tym przedsiębiorstwie także płodów z dzierżawionych przez siebie drzew i krzewów na drogach publicznych.

Zezwolenia wydawane są na czas ograniczony.

Okres ważności zezwoleń dla poszczególnych rodzajów przedsiębiorstw i czynności handlowych ustala właściwy organ administracji handlu zgodnie z terminami określonymi niżej: W zależności od lokalizacji obszary gromad i osiedli, miast poniżej 50 tys. rejony śródmiej- mieszkańców i skie miast po- Bez względu rejony peryfe- wyżej 50 tys. na lokalizację ryjne miast po- mieszkańców przedsiębiorstw wyżej 50 tys. mieszkańców 3 4 5 1. Skup prosiąt do 18 kg wagi 3 lata Skup koni roboczych 1 rok Handel okrężny 1 rok 2. Pozostałe branże spożywczo-rolne II. Branże przemysłowe i różne

Komisowa

Skup opakowań, artykuły zoologiczne, branża księgarska (antykwariaty), przybory szewskie, tapicerskie, branża budowlano-opałowa, meblarsko-tapicerska, sprzedaż używanych mebli, sprzedaż trumien

Konfekcja dziecięca, obuwie dziecięce, części motoryza- cyjne, artykuły gospodarstwa domowego, artykuły farbiarskie, przybory rzeźnicze, przybory lekarsko- dentystyczne

Pozostałe branże przemysłowe i różne 7. Handel okrężny B. Handel hurtowy 8. Branża spożywczo-rolna, skup artykułów drobnej wytwórczości C. Przemysł gastronomiczny 9. Wszystkie rodzaje przemysłu gastronomicznego D. Czynności handlowe 10. Pośrednicy, samodzielni agenci, komiwojażerowie i inne 10 lat ◮ 5 lat ◮ 5 lat 3 lata 10 lat 6 lat 4 lata 3 lata 1 rok 5 lat 10 lat czynności handlowe 3 lata

3. Podziału miast powyżej 50.000 mieszkańców na rejony śródmiejskie i peryferyjne dokonują prezydia rad narodowych tych miast. 4. Okres ważności zezwoleń, o którym mowa w ust. 2, wydawanych na okres dłuższy niż 1 rok należy ustalać do końca tego roku kalendarzowego, w którym termin upływa. 5. Gdy zezwolenie na okres 1 roku wydane jest po dniu 30 czerwca, okres ważności należy ustalać do końca następnego roku kalendarzowego. 6. Prezydium właściwej rady narodowej może w drodze uchwały postanowić, aby w przypadkach uzasadnionych miejscowymi warunkami i możliwościami rozwoju sieci handlu uspołecznionego w danej miejscowości ustalane były inne terminy okresu ważności zezwoleń niż podane w ust. 2, a określone na lat 5 i więcej, z tym że:

Jeżeli właściciel przedsiębiorstwa wybuduje lub od- buduje lokal handlowy z własnych funduszów — termin ważności zezwolenia udzielonego na czas określony powinien być nie krótszy od terminu udzielonego przez właściwy organ administracji prezydium rady narodowej na użytkowanie lokalu handlowego (pawilonu).

W miejscowościach uzdrowiskowych i letniskowych oraz na szlakach turystycznych, jak również w czasie organizowania imprez dorywczych dopuszczalne jest wydawanie zezwoleń sezonowych, których okres ważności jest mniejszy niż 1 rok lub na czas trwania określonych imprez. W tych przypadkach nie mają zastosowania przepisy ust. 4 i 5.

Zezwolenia mogą być po upływie okresu ważności przedłużone na okres nie dłuższy niż wskazany dla danego rodzaju działalności (ust. 2).

Organ administracji handlu wydaje zezwolenia na podstawie wytycznych Ministra Handlu Wewnętrznego (art. 8 ustawy) i w ramach zatwierdzonego przez prezydium rady narodowej planu sieci prywatnego handlu i przemysłu gastronomicznego.

Przy sporządzaniu planu, o którym mowa w ust. 1, organ administracji handlu ma obowiązek zasięgania opinii właściwych komisji rady narodowej, uspołecznionych organizacji handlowych oraz zrzeszenia prywatnego handlu i usług.

Osoba ubiegająca się o zezwolenie na prowadzenie przedsiębiorstwa powinna być pełnoletnia i zdolna do działań prawnych oraz:

Jeżeli na prowadzenie określonej działalności przepisy szczególne wymagają innych kwalifikacji niż wymienione w ust. 1, należy wymagać kwalifikacji przewidzianych w tych przepisach.

Przygotowanie zawodowe (§ 15 ust. 1 pkt 1) wykazuje się przez złożenie:

Od obowiązku odbycia praktyki zawodowej wolne są osoby posiadające:

Osoby, które w inny wystarczający sposób wykażą posiadanie przygotowania zawodowego, w szczególności przez złożenie dyplomu kupieckiego, mogą być zwolnione przez organ właściwy do wydania zezwolenia od obowiązku przedłożenia dowodów określonych w ust. 1. Zwolnienie następuje na wniosek zainteresowanego, zaopiniowany przez zrzeszenie prywatnego handlu i usług właściwe według siedziby przedsiębiorstwa.

Posiadanie odpowiedniego lokalu handlowego wykazuje się przez złożenie zaświadczenia administracji domu lub nakazu kwaterunkowego w miejscowościach objętych publiczną gospodarką lokalami albo umowy podnajmu lokalu.

Posiadanie możliwości uzyskania lokalu handlowego wykazuje się:

Posiadanie odpowiedniego lokalu gastronomicznego lub możliwość jego uzyskania wykazuje się przez przedłożenie danych, o których mowa w ust. 1 lub 2, oraz szczegółowego planu pomieszczenia przeznaczonego na przedsiębiorstwo, wraz z opisem istniejących lub projektowanych urządzeń zaopiniowanych przez przedstawicieli organów administracji handlu i właściwego terenowo inspektora sanitarnego.

Przedmiot działania przedsiębiorstwa w zakresie obrotu towarowego określa się nazwą grup artykułów prowadzonego handlu oraz rodzajem handlu.

Przedmiot działania przedsiębiorstwa wykonującego zawodowo czynności handlowe określa się nazwą wykonywanych czynności handlowych (przedstawicielstwo, pośrednictwo przy kupnie-sprzedaży i zamianie, wykonywanie czynności samodzielnego ajenta handlowego itp.).

Przedmiot działania przedsiębiorstw przemysłu gastronomicznego określa się według rodzajów zakładów (restauracja, jadłodajnia, bar, cukiernia, kawiarnia itp.) ustalonych przez Ministra Handlu Wewnętrznego.

Zezwolenie uprawnia do prowadzenia przedsiębiorstwa lub wykonywania czynności handlowych w miejscu lub na obszarze wskazanym w zezwoleniu.

Zezwolenie na handel okrężny (obnośny, obwoźny) uprawnia do działania na obszarze całego województwa, a w miastach wyłączonych z województw na obszarze tych miast. Zezwolenie na handel okrężny uprawnia do działania na terenie innych województw lub miast wyłączonych z województw, gdy zostanie ono na ten obszar rozszerzone (§ 37 ust. 2).

Zezwolenie na prowadzenie handlu detalicznego w zakresie branży spożywczo-rolnej, jak również na prowadzenie przemysłu gastronomicznego uprawnia do zakupywania od producentów rolnych we własnym sklepie (zakładzie) oraz na targowiskach produktów rolnych, dopuszczonych do skupu wolnorynkowego przez przedsiębiorstwa nieuspołecznione na obszarze województwa łącznie z miastem wyłączonym z województwa, w którym ma siedzibę przedsiębiorstwo, a gdy przedsiębiorstwo ma siedzibę w mieście wyłączonym z województwa — odpowiednio również na obszarze tego województwa.

Uprawnienie do zakupywania produktów rolnych określonych w ust. 1 może być rozszerzone przez Ministra Handlu Wewnętrznego na obszar innych województw (zezwolenie rozszerzone) dla przedsiębiorstw posiadających stałą siedzibę i odpowiednio urządzone miejsce sprzedaży.

Zakupów, o których mowa w ust. 1 i 2, może dokonywać posiadacz zezwolenia osobiście, jego współmałżonek, członek rodziny stale zamieszkały we wspólnym gospodarstwie domowym z posiadaczem zezwolenia lub agent mający wydane przez właściwy organ administracji handlu zezwolenie na zakup produktów rolnych na rzecz innych osób prowadzących detaliczne przedsiębiorstwa handlowe i posiadających rozszerzone zezwolenia wydane przez Ministra Handlu Wewnętrznego. Osoba dokonująca zakupu obowiązana jest posiadać przy sobie zezwolenie lub jego odpis poświadczony przez organ, który wydał zezwolenie.

Zezwolenie na prowadzenie przedsiębiorstwa handlu hurtowego w branży spożywczo-rolnej uprawnia do zakupywania produktów wymienionych w zezwoleniu i na obszarze wymienionym w zezwoleniu.

Zakupu, o którym mowa w ust. 1, może dokonywać na targowiskach posiadacz zezwolenia osobiście, jego współmałżonek lub pracownik przedsiębiorstwa. Osoba dokonująca zakupu obowiązana jest posiadać przy sobie zezwolenie lub jego odpis poświadczony przez organ, który wydał zezwolenie, a pracownik przedsiębiorstwa ponadto upoważnienie właściciela przedsiębiorstwa hurtowego do dokonywania zakupów.

Osoby ubiegające się o wydanie zezwolenia obowiązane są w przypadku uwzględnienia wniosku, przed doręczeniem decyzji o udzieleniu zezwolenia, uiścić opłatę w wysokości ustalonej na podstawie tabeli opłat pobieranych przy wydawaniu zezwoleń na prowadzenie przedsiębiorstw handlowych i przemysłu gastronomicznego oraz na zawodowe wykonywanie czynności handlowych, stanowiącej załącznik do niniejszego rozporządzenia.

Zezwolenia wydawane dla przedsiębiorstw w miejscowościach uzdrowiskowych i letniskowych oraz na szlakach turystycznych, jak również na czas organizowania imprez dorywczych, przewidziane w § 12 ust. 8, dla których okres ważności zezwoleń nie przekracza 14 dni — nie podlegają opłatom przewidzianym w ust. 1.

Wysokość opłaty zależna jest od strefy i miejsca położenia przedsiębiorstwa oraz od rodzaju przedsiębiorstwa (sieć stała — sklepy i zakłady gastronomiczne, sieć drobnodetaliczna — kioski, stragany, handel okrężny itp.).

Zróżnicowanie opłat w zależności od stref nie dotyczy przedsiębiorstw handlu hurtowego, czynności handlowych (ajent handlowy, komiwojażer, pośrednik itp.). W tych przypadkach pobiera się opłaty w wysokości przewidzianej dla strefy I (podstawowej).

Ustala się następujące strefy i miejsca położenia przedsiębiorstwa, od których zależna jest wysokość opłaty: Strefa Miejsce położenia przedsiębiorstwa Wysokość opłaty I Rejony centralne miast stanowiących siedzibę wojewódz- 100% (podstawowa) kich rad narodowych, miast wyłączonych z województw i miast o liczbie powyżej 100 tys. mieszkańców II Rejony peryferyjne miast strefy I: a) ośrodki handlowe 90% b) pozostałe ulice 60% III Miasta o liczbie od 50 tys. do 100 tys. mieszkańców: a) rejony śródmiejskie 90% b) rejony peryferyjne 60% IV Miasta o liczbie od 5 tys. do 50 tys. mieszkańców 50% V Miasta o liczbie poniżej 5 tys. mieszkańców, tereny gromad i osiedli 50%

Wysokość opłaty obniża się o 1/3 opłat przewidzianych odpowiednio w strefach III—V w miastach, gromadach i osiedlach, położonych na obszarze województw: koszalin- skiego, olsztyńskiego, szczecińskiego, wrocławskiego, zielonogórskiego, z województwa białostockiego — na obszarze powiatów: ełckiego, gołdapskiego i oleckiego, z województwa gdańskiego — na obszarze powiatów: elbląskiego, kwidzyńskiego, lęborskiego, malborskiego, sztumskiego, z województwa opolskiego — na obszarze powiatów: brzeskiego, głubczyckiego, grodkowskiego, namysłowskiego, nyskiego, prudnickiego, z województwa poznańskiego — na obszarze powiatu pilskiego, z województwa rzeszowskiego — na obszarze powiatów leskiego i ustrzyckiego, z województwa lubelskiego na obszarze powiatów hrubieszowskiego i tomaszowskiego. Wyłączenie nie dotyczy przedsiębiorstw w miastach położonych w strefie I i II.

Podziału miast na rejony centralne, śródmiejskie i peryferyjne oraz ustalenia granic ich ośrodków handlowych dokonują w drodze uchwał prezydia rad narodowych tych miast.

Prezydia rad narodowych miast strefy IV mogą podwyższać wysokość opłaty przypadającej dla tej strefy, nie wyżej niż 50% dla przedsiębiorstw zlokalizowanych na głównych ulicach i w ośrodkach handlowych tych miast.

W uzasadnionych przypadkach lista powiatów na terenie województw wymienionych w ust. 2 może być rozszerzona w drodze uchwały prezydium wojewódzkiej rady narodowej powziętej za zgodą Ministra Handlu Wewnętrznego.

W przypadkach gospodarczo uzasadnionych organy administracji handlu właściwe do wydania zezwolenia mogą obniżyć przypadającą do uiszczenia na podstawie §§ 31 i 32 opłatę do 50%.

Podanie o przyznanie ulgi (ust. 1) należy wnieść do właściwego organu administracji handlu w trybie określo- lonym w § 39.

Wysokość należnej opłaty ustala organ administracji handlu, właściwy do udzielania zezwolenia, po zasięgnięciu w tym względzie opinii komisji powołanej stosownie do art. 4 ust. 2 ustawy.

O wymiarze opłaty należy zawiadomić zainteresowanego (wnioskodawcę) z jednoczesnym wezwaniem do jej uiszczenia w terminie 14 dni.

Właściwy miejscowo do wydawania zezwoleń na prowadzenie przedsiębiorstw jest organ administracji handlu właściwy według siedziby przedsiębiorstwa, a w przypadkach gdy siedziby przedsiębiorstwa nie można ustalić, właściwy według miejsca zamieszkania właściciela lub siedziby osoby prawnej.

O rozszerzeniu zezwolenia na handel okrężny na obszar innych województw lub miast wyłączonych z województw postanawia organ administracji handlu, wskazany w § 36 pkt 2 właściwy dla województwa, na którego obszar zezwolenie ma zostać rozszerzone.

Zezwolenie na handel okrężny, który ma być wykonywany na obszarze województwa lub miasta wyłączonego z województwa, na którym ubiegający się nie zamieszkuje, wydaje organ administracji handlu właściwy według miejsca zamieszkania ubiegającego się w porozumieniu z organem administracji handlu prezydium wojewódzkiej rady narodowej lub prezydium rady narodowej miasta wyłączonego z województwa właściwej dla obszaru, na którym ma być wykonywany handel.

Ubiegający się o zezwolenie lub jego zmianę powinien złożyć podanie do właściwego organu administracji handlu (§ 36) za pośrednictwem zrzeszenia prywatnego handlu i usług właściwego według siedziby przedsiębiorstwa.

Skompletowane akta sprawy, z wyjątkiem przypadków, o których mowa w ust. 3, zrzeszenie przesyła wraz ze swoją opinią co do przygotowania zawodowego ubiegającego się oraz jego postawy etycznej właściwemu organowi administracji handlu do decyzji.

Ubiegający się o zezwolenie na wykonywanie handlu hurtowego powinien złożyć podanie do Ministra Handlu Wewnętrznego za pośrednictwem wojewódzkiego związku zrzeszeń prywatnego handlu i usług. Wojewódzki związek przesyła akta do Naczelnej Rady Zrzeszeń Prywatnego Handlu i Usług, która wraz ze swoją opinią co do przygotowania zawodowego oraz postawy etycznej ubiegającego się o zezwolenie przekazuje je Ministrowi Handlu Wewnętrznego do decyzji.

Do podania o udzielenie zezwolenia należy dołączyć:

Organ administracji handlu może zwolnić od obowiązku złożenia załączników określonych w ust. 1 pkt 1, 2, 4, 7 i 8 osoby ubiegające się o zezwolenie na prowadzenie handlu okrężnego lub drobnodetalicznego na czas trwania imprez (§ 12 ust. 8), nie przekraczających 14 dni.

Przed podjęciem decyzji organ administracji handlu zasięga opinii komisji powołanej stosownie do art. 4 ust. 2 ustawy przez prezydium rady narodowej. W skład komisji powinni wejść przedstawiciele:

Przewodniczący komisji może w razie potrzeby powoływać do udziału w jej pracach przedstawicieli innych organizacji i jednostek gospodarczych.

Opinia komisji powinna zawierać konkretne wnioski i ich uzasadnienie.

Organ administracji handlu wyda decyzję w sprawie udzielenia zezwolenia najpóźniej w ciągu 4 tygodni od otrzymania podania, odpowiadającego wymaganiom przewidzianym w §§ 39—41, zaopiniowanego przez organizację prywatnego handlu i usług. Przekroczenie powyższego terminu przez organ administracji handlu może nastąpić w przypadku, gdy zachodzi potrzeba sprawdzenia danych, o których mowa w § 41.

Organ administracji handlu wydający zezwolenie powinien przesłać odpis zezwolenia właściwej organizacji prywatnego handlu i usług.

Zezwolenie powinno zawierać:

Zezwolenie na prowadzenie handlu w branży spożywczo-rolnej oraz na prowadzenie przemysłu gastronomicznego powinno również określać grupy produktów rolnych, które mogą być zakupywane od producentów rolnych, a poza tym oznaczenie obszaru, na którym zakup ten może być dokonywany (§§ 24, 25 i 26).

Zezwolenie powinno zawierać adnotację o prawie zaopatrywania się przedsiębiorstwa w jednostkach gospodarki uspołecznionej, jeżeli prawo takie zostało przedsiębiorstwu przyznane.

Zmiany danych, o których mowa w ust. 1 lub 2, dokonuje się przez zamieszczenie na zezwoleniu odpowiedniej adnotacji. Adnotacji dokonuje organ administracji handlu, który wydał zezwolenie. Zmian nie dokonuje się, gdy stosownie do § 22 należy wydać nowe zezwolenie.

Osobom prowadzącym przedsiębiorstwa w dniu wejścia w życie ustawy na podstawie zezwoleń (koncesji, licencji) wydanych w trybie i na warunkach określonych w przepisach wymienionych w art. 14 ustawy, które stosownie do art. 12 ust. 1 ustawy wystąpią o wydanie zezwolenia, nie można odmówić wydania zezwolenia, jeżeli nie zachodzą przeszkody wskazane w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy.

Wydanie zezwoleń, o których mowa w ust. 1, powinno być dokonane w terminie do dnia 31 marca 1959 r.

Przy wydawaniu zezwoleń, stosownie do § 48, pobiera się opłaty w wysokości określonej w niniejszym rozporządzeniu.

Przy wydawaniu zezwoleń, o których mowa w ust. 1, nie pobiera się opłat za zezwolenia na prowadzenie przedsiębiorstw handlu detalicznego artykułami spożywczo-rolnymi i przedsiębiorstw przemysłu gastronomicznego nie prowadzących wyszynku (napojów alkoholowych), jak również od zezwoleń (koncesji, licencji) na prowadzenie przedsiębiorstw przez osoby zwolnione po dniu 1 lipca 1956 r. z administracji w toku akcji związanej z reorganizacją administracji, jeżeli osoby te nie prowadzą przedsiębiorstw handlu hurtowego lub przemysłu gastronomicznego z wyszynkiem napojów alkoholowych.

Przy wydawaniu zezwoleń, o których mowa w ust. 1, organy administracji handlu, właściwe do wydawania zezwoleń, mogą stosować ulgi w pobieraniu opłat w wysokości do 50% opłaty, jaka zostanie ustalona na podstawie §§ 31 i 33.