Dz.U. 1981 nr 31 poz. 170 · Rozporządzenie · obowiązujący
z dnia 30 listopada 1981 r. w sprawie wykonania ustawy o przedsiębiorstwach państwowych. Na podstawie art. 8 ust. 4, art. 10 ust. 2, art. 11 ust. 4, art. 23 ust. 3, art. 43 ust. 3 oraz art. 66 ustawy z dnia 25 września 1981 r. o przedsiębiorstwach państwowych (Dz. U. Nr 24, poz. 122) zarządza się, co następuje: Rozdział 1 Przedsiębiorstwa użyteczności publicznej.
Przedsiębiorstwa użyteczności publicznej tworzone są przez terenowe organy administracji państwowej z inicjatywy lub za zgodą właściwej rady narodowej.
2. W razie szczególnej potrzeby mogą być tworzone przez właściwych ministrów, w porozumieniu z Ministrem Finansów, przedsiębiorstwa użyteczności publicznej o ogólnokrajowym zasięgu działania.
Plan przedsiębiorstwa użyteczności publicznej wymaga zatwierdzenia przez organ założycielski.
2. Organ założycielski odmówi zatwierdzenia planu przedsiębiorstwa użyteczności publicznej, jeżeli stwierdzi, że przedsiębiorstwo zamierza ograniczyć lub zaniechać działalności w zakresie usług, do których realizacji zostało utworzone.
Organ założycielski może nałożyć na przedsiębiorstwo użyteczności publicznej obowiązek realizacji dodatkowych zadań, jeżeli jest to niezbędne do zaspokojenia potrzeb ludności oraz innych jednostek w dziedzinie objętej działalnością tego przedsiębiorstwa.
2. Na realizację zadań, o których mowa w ust. 1, organ założycielski zapewnia odpowiednie środki finansowe.
Przystąpienie przedsiębiorstwa użyteczności publicznej do zrzeszenia przedsiębiorstw oraz zawarcie przez nie umowy o utworzeniu przedsiębiorstwa wspólnego wymaga zgody organu założycielskiego.
Organ założycielski oraz terenowy organ władzy państwowej właściwy ze względu na obszar działania przedsiębiorstwa użyteczności publicznej dokonują roczn- nych i pięcioletnich ocen prawidłowości działania przedsiębiorstwa z punktu widzenia:
stopnia zaspokajania potrzeb ludności,
wyników ekonomicznych działalności przedsiębiorstwa,
3) jakości świadczonych usług,
prawidłowości wykorzystania środków przyznanych na dofinansowywanie działalności przedsiębiorstwa.
2. Oceny, o których mowa w ust. 1, stanowią podstawę do wydania decyzji dotyczących potrzeby ewentualnego dofinansowania działalności przedsiębiorstwa.
3. Oceny, o których mowa w ust. 1, powinny być przedstawiane dyrektorowi przedsiębiorstwa użyteczności publicznej oraz radzie pracowniczej przedsiębiorstwa.
Przedsiębiorstwo użyteczności publicznej nie może być zlikwidowane ani postawione w stan upadłości, jeżeli jego dalsze istnienie uzasadnione jest celami, do których realizacji zostało utworzone.
Rozdział 2 Wspólne przedsiębiorstwa rad narodowych.
Wspólne przedsiębiorstwa rad narodowych tworzone są w celu zaspokojenia potrzeb społecznych na terenie objętym właściwością dwóch lub więcej rad narodowych.
W uchwale w sprawie powołania wspólnego przedsiębiorstwa rad narodowych należy określić:
przedmiot działania przedsiębiorstwa,
rodzaj przedsiębiorstwa,
organ założycielski,
procentowy udział rad narodowych w mieniu przedsiębiorstwa,
zasady rozliczania się przedsiębiorstwa z budżetami terenowymi,
zasady podziału produkcji lub usług na obszarze właściwości zainteresowanych rad narodowych,
zasady współdziałania organu założycielskiego z radami narodowymi uczestniczącymi w przedsiębiorstwie wspólnym.
Utworzenie jednostki organizacyjnej wspólnego przedsiębiorstwa rad narodowych działającej poza terenem objętym właściwością zainteresowanych rad narodowych wymaga zgody organu założycielskiego. Rozdział 3 Przedsiębiorstwa wspólne przedsiębiorstw państwowych.
Do prowadzenia działalności gospodarczej przedsiębiorstwa wspólnego tworzy się spółkę na zasadach prawa handlowego.
Przedsiębiorstwo państwowe może wnieść do spółki udział w postaci środków trwałych i obrotowych będących w jego dyspozycji.
Dyrektor przedsiębiorstwa państwowego składa radzie pracowniczej roczne sprawozdanie z działalności przedsiębiorstwa wspólnego. Rozdział 4 Łączenie, podział i likwidacja przedsiębiorstw. Przepisy ogólne
Łączenie przedsiębiorstw polega na utworzeniu jednego przedsiębiorstwa, w skład którego wchodzą załogi i części mienia ogólnonarodowego należące do dwóch lub więcej przedsiębiorstw podlegających połączeniu.
Podział przedsiębiorstwa polega na utworzeniu dwóch lub więcej przedsiębiorstw w oparciu o wydzielone, zorganizowane części załogi oraz zespoły środków trwałych i odpowiadające im części środków obrotowych (zakłady i inne jednostki organizacyjne), należące do przedsiębiorstwa ulegającego podziałowi.
Podział przedsiębiorstwa polegać może również na wyłączeniu z przedsiębiorstwa jednostki lub jednostek organizacyjnych, o których mowa w ust. 1, w celu włączenia ich do innego przedsiębiorstwa. Składniki majątkowe ujęte w bilansie wyłączonych jednostek przekazywane są odpłatnie.
Połączenie przedsiębiorstw oraz podział przedsiębiorstwa mogą nastąpić jedynie w wypadkach, gdy przemawiają za tym wymierne i trwałe korzyści ekonomiczne lub organizacyjne.
Likwidacja przedsiębiorstwa polega na całkowitym zakończeniu jego działalności gospodarczej.
Likwidacja przedsiębiorstwa nastąpić może w wypadkach, gdy ustało lub wydatnie się zmniejszyło zapotrzebowanie społeczne na działalność, do jakiej przedsiębiorstwo zostało powołane, a przedsiębiorstwo nie ma ekonomicznie uzasadnionych możliwości podjęcia innej działalności.
Likwidacja przedsiębiorstwa może nastąpić również w wypadku, gdy za pomocą działań ekonomicznych uzasadnionych nie ma możliwości usunięcia stanu przewidzianego w art. 50 ust. 1 ustawy o przedsiębiorstwach państwowych.
Wszczęcie postępowania w sprawie połączenia przedsiębiorstw, podziału lub likwidacji przedsiębiorstwa zarządza postanowieniem organ założycielski.
W sprawach łączenia przedsiębiorstw utworzonych przez różne organy założycielskie postanowienie wydają wspólnie te organy.
Przepis ust. 2 stosuje się odpowiednio w wypadkach, o których mowa w § 16 ust. 2.
W sprawach przedsiębiorstw, o których mowa w art. 10 ustawy o przedsiębiorstwach państwowych, postanowienie wydaje organ założycielski na podstawie wspólnej lub jednobrzmiących uchwał zainteresowanych rad narodowych.
Organy określone w § 19 wszczynają postępowanie z własnej inicjatywy lub na wniosek rady pracowniczej przedsiębiorstwa, którego ma dotyczyć postępowanie, albo na wniosek organu sprawującego nadzór nad tym przedsiębiorstwem lub banku finansującego to przedsiębiorstwo.
Postanowienie o wszczęciu postępowania powinno zawierać:
wskazanie celu i zakresu postępowania,
określenie przedsiębiorstwa lub przedsiębiorstw mających ulec połączeniu, podziałowi albo likwidacji, a w wypadkach, o których mowa w § 16 ust. 2 — określenie przedsiębiorstwa, z którego jednostka organizacyjna ma być wyłączoną, oraz przedsiębiorstwo, do którego jednostka ta ma być włączona,
uzasadnienie wszczęcia postępowania.
Ponadto postanowienie powinno wskazywać organy, instytucje, organizacje i stowarzyszenia wezwane do delegowania swoich przedstawicieli do składu zespołu
przygotowawczego stosownie do przepisów art. 12 ust. 3 i 4 oraz art. 25 ust. 3 ustawy o przedsiębiorstwach państwowych, a także wyznaczać terminy rozpoczęcia działalności przez zespół przygotowawczy i złożenia opinii przez ten zespół.
Organem prowadzącym postępowanie jest organ, który wydał postanowienie o wszczęciu postępowania.
W sprawach, o których mowa w § 19 ust. 2, organem prowadzącym postępowanie jest organ założycielski przedsiębiorstwa, które przejmuje majątek łączonych przedsiębiorstw.
W wypadkach, o których mowa w § 16 ust. 2, gdy zainteresowane przedsiębiorstwa zostały utworzone przez różne organy założycielskie, organem prowadzącym postępowanie jest organ założycielski przedsiębiorstwa, do którego jednostka organizacyjna ma być włączona.
Zespół przygotowawczy może powołać do swego składu specjalistów z danej dziedziny gospodarki narodowej.
Organ prowadzący postępowanie przedstawia postanowienie o wszczęciu postępowania radom pracowniczym przedsiębiorstw objętych postępowaniem oraz organom związków zawodowych działających w tych przedsiębiorstwach w celu uzyskania opinii w sprawie będącej przedmiotem postępowania.
Uzyskane opinie organ prowadzący postępowanie przekazuje zespołowi przygotowawczemu.
Opinia zespołu przygotowawczego powinna zawierać umotywowaną ocenę zamierzonych zmian organizacyjnych ze szczególnym uwzględnieniem zasad określonych w § 17 i § 18 ust. 2 i 3 oraz opinii przewidzianych w § 24.
Projekt dokonania połączenia, podziału lub likwidacji przedsiębiorstwa wraz z opinią zespołu przygotowawczego organ prowadzący postępowanie przedstawia organom samorządu załogi przedsiębiorstwa państwowego oraz związkom zawodowym działającym w przedsiębiorstwie, w celu uzyskania opinii.
Przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio w razie negatywnego stanowiska organu prowadzącego postępowanie wszczęte z inicjatywy rady pracowniczej.
Zarządzenie w sprawie połączenia przedsiębiorstw, podziału albo likwidacji przedsiębiorstwa wydaje organ założycielski na podstawie opinii zespołu przygotowawczego, opinii związków zawodowych oraz opinii lub zgody organów samorządu załogi.
W sprawach łączenia przedsiębiorstw utworzonych przez różne organy założycielskie zarządzenie wydaje organ założycielski przedsiębiorstwa przejmującego majątek łączonych przedsiębiorstw.
W wypadkach, o których mowa w § 16 ust. 2, gdy zainteresowane przedsiębiorstwa zostały utworzone przez różne organy założycielskie, zarządzenie wydaje organ założycielski przedsiębiorstwa, do którego jednostka organizacyjna ma być włączona.
W sprawach przedsiębiorstw, o których mowa w art. 10 ustawy o przedsiębiorstwach państwowych, zarządzenie wydaje organ założycielski na podstawie wspólnej lub jednobrzmiących uchwał zainteresowanych rad narodowych.
Zarządzenia, o których mowa w § 27, doręcza się przedsiębiorstwom objętym postępowaniem wraz z uzasadnieniem prawnym, ekonomicznym i organizacyjnym, uwzględniającym również społeczne skutki wykonania tych aktów. Łączenie przedsiębiorstw.
Do czasu powołania organów samorządu załogi połączonego przedsiębiorstwa w trybie przewidzianym w ustawie o samorządzie załogi przedsiębiorstwa państwowego organem załogi w zakresie uczestniczenia w zarządzaniu przedsiębiorstwem jest tymczasowa rada pracownicza złożona z rad pracowniczych łączonych przedsiębiorstw lub przedstawicieli tych rad.
Powołanie organów samorządu załogi połączonego przedsiębiorstwa powinno nastąpić w terminie dwóch miesięcy od daty połączenia przedsiębiorstw.
Przejęcia majątku łączonych przedsiębiorstw dokonuje komisja, która ze swych czynności sporządza protokół.
Komisja powołana przez organ prowadzący postępowanie składa się z przedstawiciela tego organu, dyrektorów łączonych przedsiębiorstw, przedstawicieli rad pracowniczych tych przedsiębiorstw oraz przedstawicieli banków finansujących działalność łączonych przedsiębiorstw.
Podstawę rachunkową przejęcia stanowią bilanse przejmowanych przedsiębiorstw.
Przejęciu podlegają wszystkie aktywa i pasywa objęte bilansami przejmowanych przedsiębiorstw.
Połączone przedsiębiorstwo odpowiada za zobowiązania przejętych przedsiębiorstw oraz przejmuje ich wierzytelności.
Dyrektor połączonego przedsiębiorstwa składa wnioski o wpisanie do rejestru przedsiębiorstw państwowych połączonego przedsiębiorstwa i o równoczesne wykreślenie z rejestru przedsiębiorstw łączonych. Podział przedsiębiorstwa.
Zarządzenie o podziale przedsiębiorstwa powinno zawierać:
określenie terminu ustania działalności przedsiębiorstwa,
określenie przedsiębiorstw, które będą utworzone w wyniku podziału,
określenie zakładów i innych jednostek organizacyjnych włączonych do przedsiębiorstw tworzonych w wyniku podziału,
ustalenie zasad podziału innych składników mienia przejmowanych przez te przedsiębiorstwa oraz rozliczeń z tytułu zobowiązań i wierzytelności między przedsiębiorstwami powstającymi w wyniku podziału,
ustalenie zasad zatrudnienia pracowników komórek organizacyjnych i służb nie należących do jednostek wskazanych w pkt 3.
W wypadkach, o których mowa w § 16 ust. 2, zarządzenie powinno zawierać:
oznaczenie przedsiębiorstwa, z którego jednostka lub jednostki organizacyjne zostają wyłączone, oraz przedsiębiorstwa, do którego jednostki te zostają włączone,
oznaczenie jednostki lub jednostek organizacyjnych podlegających wyłączeniu,
daty bilansów tych jednostek oraz termin ich wyłączenia.
Po uprawomocnieniu się zarządzenia o podziale przedsiębiorstwa, w terminie określonym w art. 57 ustawy o przedsiębiorstwach państwowych, organ, który wydał zarządzenie, składa wniosek o wykreślenie przedsiębiorstwa z rejestru przedsiębiorstw państwowych z dniem wpisu do tego rejestru przedsiębiorstw utworzonych w wyniku podziału.
Określony w § 38 organ wydaje zarządzenie o utworzeniu przedsiębiorstw powstających w wyniku podziału.
Data utworzenia przedsiębiorstw powinna być zbieżna z terminem wskazanym w § 36 pkt 1.
Przepisy art. 9 ust. 2 ustawy o przedsiębiorstwach państwowych oraz § 31 niniejszego rozporządzenia stosuje się odpowiednio.
Przedsiębiorstwa utworzone w wyniku podziału odpowiadają solidarnie za zobowiązania przedsiębiorstwa ulegającego podziałowi.
Organ, który wydał zarządzenie o podziale przedsiębiorstwa, powołuje komisję do przeprowadzenia inwentaryzacji mienia przedsiębiorstwa ulegającego podziałowi oraz w celu dokonania szczegółowego podziału składników mienia, jak również zobowiązań i wierzytelności tego przedsiębiorstwa między przedsiębiorstwa utworzone w wyniku podziału.
W skład komisji wchodzi przedstawiciel organu, który wydał zarządzenie, dyrektor przedsiębiorstwa ulegającego podziałowi, dyrektorzy przedsiębiorstw utworzonych w wyniku podziału, przedstawiciele tymczasowych rad pracowniczych tych przedsiębiorstw oraz przedstawiciele banków finansujących przedsiębiorstwa objęte postępowaniem.
Podziału pozostałych składników majątkowych oraz podziału zobowiązań i wierzytelności dokonuje się przyjmując za podstawę bilanse jednostek organizacyjnych włączonych do przedsiębiorstw tworzonych w wyniku podziału, dotychczasową rolę tych jednostek w organizacji i funkcjonowaniu przedsiębiorstwa ulegającego podziałowi, przedmiot działania przedsiębiorstw utworzonych w wyniku podziału oraz warunki socjalne załóg.
Na podstawie uchwały komisji organ, który wydał zarządzenie o utworzeniu przedsiębiorstw powstających w wyniku podziału, przydziela tym przedsiębiorstwom, z uwzględnieniem ustaleń wskazanych w § 36 pkt 4, składniki mienia przedsiębiorstwa ulegającego podziałowi jako środki przewidziane w art. 38 ust. 1 ustawy o przedsiębiorstwach państwowych.
W imieniu przedsiębiorstwa utworzonego w wyniku podziału przydzielony mu majątek przejmuje dyrektor przedsiębiorstwa. Likwidacja przedsiębiorstwa.
O wszczęciu postępowania w sprawie likwidacji przedsiębiorstwa zawiadamia się Ministra Finansów.
Przedsiębiorstwo w likwidacji może być prowadzone pod jego dotychczasową nazwą, z dodaniem wyrazów „w likwidacji”.
Do czasu zakończenia likwidacji mieniem likwidowanego przedsiębiorstwa zarządza likwidator.
Likwidator wykonuje prawa i obowiązki dyrektora przedsiębiorstwa w zakresie niezbędnym do zakończenia działalności likwidowanego przedsiębiorstwa.
Z dniem otwarcia likwidacji przedsiębiorstwa wygasają wszelkie uprawnienia pełnomocników przedsiębiorstwa udzielone przed tym dniem.
Do obowiązków likwidatora należy w szczególności:
zgłoszenie do rejestru przedsiębiorstw państwowych wniosku o wpisanie otwarcia likwidacji przedsiębiorstwa,
zawiadomienie banku finansującego przedsiębiorstwo o otwarciu likwidacji,
sporządzenie bilansu na dzień otwarcia likwidacji,
sporządzenie planu finansowego likwidacji (planu pokrycia kosztów działalności przedsiębiorstwa w czasie likwidacji i planu kosztów likwidacji).
Upłynnienie środków obrotowych, zagospodarowanie środków trwałych i zaspokojenie wierzytelności następuje na zasadach określonych w przepisach o upadłości przedsiębiorstw.
Po zakończeniu likwidacji organ założycielski wydaje decyzję o uznaniu przedsiębiorstwa za zlikwidowane.
Decyzja o likwidacji przedsiębiorstwa podlega zgłoszeniu do rejestru przedsiębiorstw i stanowi podstawę do wykreślenia przedsiębiorstwa z rejestru. Rozdział 5 Uprawnienia przedsiębiorstw państwowych do zbywania i obciążania środków trwałych i mienia na rzecz osób nie będących jednostkami gospodarki uspołecznionej.
Przedsiębiorstwa państwowe za zgodą rad pracowniczych mogą zbywać środki trwałe osobom fizycz-
nym, z którymi zawarły umowy agencyjne lub umowy o prowadzenie punktów sprzedaży detalicznej, prowadzenie placówek gastronomicznych lub zakładów usługowych na podstawie umowy na warunkach zlecenia.
Sprzedaż środków trwałych, o których mowa w § 52, następuje według ich aktualnej wartości w obowiązujących cenach, pomniejszonych stosunkowo do stopnia zużycia.
Stopień zużycia określa się na podstawie okresu użytkowania od ostatniego kapitalnego remontu i obowiązującej stawki amortyzacyjnej z uwzględnieniem ewentualnego dodatkowego zużycia wskutek nadmiernej eksploatacji.
Zasady ustalania rzeczywistej wartości środków, o których mowa w § 53, stosuje się również w razie odkupienia środków trwałycl. przez przedsiębiorstwo państwowe przy rozwiązywaniu umowy, o której mowa w § 52.
Przedsiębiorstwo może zbyć zbędne środki trwałe jednostkom gospodarki nie uspołecznionej oraz osobom fizycznym.
Przedsiębiorstwo może ustanowić służebność gruntową w przypadkach uzasadniających według kodeksu cywilnego ustanowienie służebności drogi koniecznej. Rozdział 6 Zrzeszenia obowiązkowe przedsiębiorstw państwowych.
Decyzja o utworzeniu zrzeszenia obowiązkowego (zwanego dalej ”zrzeszeniem”) zobowiązuje wskazane w niej przedsiębiorstwa do zawarcia umowy zrzeszenia.
Decyzja o utworzeniu zrzeszenia powinna określić cel powołania zrzeszenia oraz wynikające z niego obowiązki zrzeszenia.
Decyzją można określić te warunki umowy zrzeszenia, od których strony nie mogą odstąpić.
W umowie zrzeszenia należy co najmniej określić:
nazwę zrzeszenia i jego siedzibę,
nazwy i siedziby przedsiębiorstw zrzeszonych,
cel powołania i przedmiot działania zrzeszenia,
zadania szczegółowe niezbędne do realizacji celów zrzeszenia,
zakres prowadzonej działalności gospodarczej,
fundusz niezbędny do rozpoczęcia działalności zrzeszenia oraz wysokość i terminy wpłat na ten fundusz,
wysokość i terminy wpłat na pokrycie kosztów działania zrzeszenia,
organy zrzeszenia i ich uprawnienia,
Nadzór nad zrzeszeniem sprawuje organ wskazany w decyzji o utworzeniu zrzeszenia.
Organ sprawujący nadzór nad zrzeszeniem dokonuje kontroli i oceny działalności zrzeszenia w zakresie obowiązków wynikających z celu utworzenia zrzeszenia.
Sprawy sporne związane z wykonywaniem nadzoru państwowego nad zrzeszeniem rozstrzyga sąd. Rozdział 7 Przepisy końcowe.
Organizacja i zasady funkcjonowania wspólnych przedsiębiorstw rad narodowych, powołanych na podstawie przepisów dotychczasowych, zostaną dostosowane do przepisów obowiązujących w ciągu 6 miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia.
Tracą moc:
zarządzenie Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego z dnia 27 stycznia 1951 r. w sprawie łączenia przedsiębiorstw państwowych (Monitor Polski Nr 16, poz. 222),
rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 stycznia 1952 r. w sprawie zasad i trybu likwidacji przedsiębiorstw państwowych (Dz. U. Nr 3, poz. 19),
uchwała nr 183 Rady Ministrów z dnia 12 grudnia 1977 r. w sprawie zbywania przez przedsiębiorstwa państwowe środków trwałych osobom prowadzącym punkty sprzedaży detalicznej na podstawie umowy na warunkach zlecenia (Monitor Polski z 1977 r. Nr 34, poz. 171 i z 1978 r. Nr 32, poz. 117).
W odniesieniu do przedsiębiorstw państwowych nie stosuje się przepisów § 2—6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 października 1958 r. w sprawie zasad i trybu przekazywania w ramach administracji państwowej przedsiębiorstw, instytucji oraz zakładów, nieruchomości i innych obiektów majątkowych (Dz. U. z 1970 r. Nr 28, poz. 225).
Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem ogłoszenia. Prezes Rady Ministrów: gen. armii W. Jaruzelski