Art. 1. ↗
W ustawie z dnia 15 lipca 1987 r. o Rzeczniku Praw Obywatelskich (Dz. U. Nr 21, poz. 123) wprowadza się następujące zmiany:
preambułę ustawy skreśla się;
w art. 1 w ust. 2 wyrazy „Konstytucji Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej” zastępuje się wyrazami „Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej”;
art. 2 otrzymuje brzmienie:
„ Art. 2. Rzecznikiem może być obywatel polski wyróżniający się wiedzą prawniczą, doświadczeniem zawodowym oraz wysokim autorytetem ze względu na swe walory moralne i wrażliwość społeczną. ” ;
po art. 2 dodaje się art. 2a w brzmieniu:
„ Art. 2a. 1. Rzecznika powołuje Sejm za zgodą Senatu na wniosek Marszałka Sejmu albo grupy 35 posłów. 2. Szczegółowy tryb zgłaszania kandydatów na Rzecznika Praw Obywatelskich określa uchwała Sejmu. 3. Uchwałę Sejmu o powołaniu Rzecznika Marszałek Sejmu przesyła niezwłocznie Marszałkowi Senatu. 4. Senat podejmuje uchwałę w sprawie wyrażenia zgody na powołanie Rzecznika w ciągu miesiąca od dnia przekazania Senatowi uchwały Sejmu, o której mowa w ust. 3. Niepodjęcie uchwały przez Senat w ciągu miesiąca oznacza wyrażenie zgody. 5. Jeżeli Senat odmawia wyrażenia zgody na powołanie Rzecznika, Sejm powołuje na stanowisko Rzecznika inną osobę. Przepisy ust. 1-4 stosuje się odpowiednio. 6. Dotychczasowy Rzecznik pełni swoje obowiązki do czasu objęcia stanowiska przez nowego Rzecznika. ” ;
art. 3 otrzymuje brzmienie:
„ Art. 3. Przed przystąpieniem do wykonywania obowiązków Rzecznik składa przed Sejmem następujące ślubowanie: „ Ślubuję uroczyście, że przy wykonywaniu powierzonych mi obowiązków Rzecznika Praw Obywatelskich dochowam wierności Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, będę strzec praw i wolności obywateli, kierując się przepisami prawa oraz zasadami współżycia społecznego i sprawiedliwości. Ślubuję, że powierzone mi obowiązki wypełniać będę bezstronnie, z najwyższą sumiennością i starannością, że będę strzec godności powierzonego mi stanowiska oraz dochowam tajemnicy państwowej i służbowej. ”” ; ”” ;
po art. 3 dodaje się art. 3a w brzmieniu:
„ Art. 3a. 1. Kadencja Rzecznika trwa cztery lata, licząc od dnia złożenia ślubowania przed Sejmem. 2. Ta sama osoba nie może być Rzecznikiem więcej niż przez dwie kadencje. ” ;
w art. 4:
ust. 2 otrzymuje brzmienie:
„ 2. Rzecznik nie może być pociągnięty do odpowiedzialności karnej, aresztowany lub zatrzymany bez zgody Sejmu. ” ,
w ust. 3 wyrazy „z wyjątkiem mandatu posła na Sejm” skreśla się,
dodaje się ust. 4 w brzmieniu:
„ 4. Po zaprzestaniu wykonywania obowiązków Rzecznik ma prawo powrócić na stanowisko zajmowane poprzednio lub otrzymać stanowisko równorzędne poprzednio zajmowanemu, jeżeli nie ma przeszkód prawnych. ” ;
w art. 5 ust. 2 otrzymuje brzmienie:
„ 2. Sejm podejmuje uchwałę w sprawie odwołania Rzecznika na wniosek Marszałka Sejmu. ” ;
art. 7 otrzymuje brzmienie:
„ Art. 7. Podjęcie czynności przez Rzecznika następuje: 1) na wniosek obywateli lub ich organizacji, 2) na wniosek organów samorządów, 3) z własnej inicjatywy. ” ;
w art. 9 wyrazy „z zastrzeżeniem art. 16” skreśla się;
w art. 11 w ust. 1 pkt 2 otrzymuje brzmienie:
„ 2) żądać złożenia wyjaśnień, przedstawienia akt każdej sprawy prowadzonej przez naczelne i centralne organy administracji państwowej, organy administracji rządowej, organy organizacji spółdzielczych, społecznych, zawodowych i społeczno-zawodowych oraz organy jednostek organizacyjnych posiadających osobowość prawną, a także organy gmin i jednostek organizacyjnych samorządu terytorialnego. ” ;
w art. 14 w ust. 2 w pkt 2 kropkę zastępuje się przecinkiem i dodaje pkt 3 i 4 w brzmieniu:
„ 3) występować do Trybunału Konstytucyjnego z wnioskami o dokonanie powszechnie obowiązującej wykładni ustaw, 4) występować z wnioskami do Sądu Najwyższego o podjęcie uchwały mającej na celu wyjaśnienie przepisów prawnych budzących wątpliwości lub których stosowanie wywołało rozbieżności w orzecznictwie. ” ;
art. 16 otrzymuje brzmienie:
„ Art. 16. 1. Przepisy ustawy dotyczące ochrony praw i wolności obywateli odnoszą się również do osób stale zamieszkałych w Polsce, których obywatelstwo polskie nie zostało stwierdzone, a które nie są też obywatelami innego państwa. 2. Przepisy, o których mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio także do cudzoziemców w zakresie przysługujących im w Polsce praw i wolności. ” ;
w art. 17:
ust. 1 otrzymuje brzmienie:
„ 1. Rzecznik przedstawia Sejmowi i Senatowi corocznie sprawozdania ze swojej działalności i uwagi o stanie przestrzegania prawa i wolności obywateli. ” ,
ust. 3 otrzymuje brzmienie:
„ 3. Rzecznik może przedkładać Sejmowi i Senatowi określone sprawy wynikające z jego działalności. ” ;
w ust. 4 wyraz „Prezydium” zastępuje się wyrazem „Marszałka”;
w art. 18:
w ust. 2 wyraz „Prezydium” zastępuje się wyrazem „Marszałek”,
po ust. 2 dodaje się ust. 2a i 2b w brzmieniu:
„ 2a. Na wniosek Rzecznika Marszałek Sejmu może powołać nie więcej niż trzech zastępców Rzecznika, w tym zastępcę do spraw żołnierzy. Odwołanie następuje w tym samym trybie. 2b. Rzecznik określa zakres zadań zastępcy (zastępców) Rzecznika. ” ,
ust. 3 otrzymuje brzmienie:
„ 3. Do zastępców Rzecznika oraz pracowników Biura Rzecznika Praw Obywatelskich stosuje się odpowiednio przepisy o pracownikach urzędów państwowych, z uwzględnieniem ust. 4 i 5. ” ,
w ust. 4 i 5 po wyrazach „w odniesieniu do” dodaje się wyrazy „zastępców Rzecznika oraz do”;
w art. 19 wyrazy „w części dotyczącej Kancelarii Sejmu” skreśla się.