Ustawa z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa

Zasady gospodarowania obejmują nieruchomości znajdujące się:

Zasady gospodarowania obejmują także nieruchomości przejmowane na własność Skarbu Państwa na podstawie decyzji administracyjnych lub z innych tytułów.

Tworzy się Agencję Własności Rolnej Skarbu Państwa, zwaną dalej „Agencją”. Agencja jest państwową osobą prawną.

Nadzór nad Agencją sprawuje Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej.

Agencja działa na podstawie niniejszej ustawy oraz statutu nadawanego, w drodze rozporządzenia, przez Prezesa Rady Ministrów.

Statut Agencji reguluje w szczególności: organizację Biura Prezesa Agencji, tworzenie oddziałów terenowych, zasady udzielania pełnomocnictw, system kontroli wewnętrznej oraz zasady gospodarki finansowej Agencji.

Prezes Agencji jest powoływany i odwoływany przez Prezesa Rady Ministrów na wniosek Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej w porozumieniu z Ministrem Przekształceń Własnościowych.

Agencją kieruje Prezes i reprezentuje ją na zewnątrz.

Prezes Agencji składa roczny raport Sejmowi oraz kwartalny raport z działalności Agencji Ministrowi Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej.

Organem opiniodawczym i doradczym Prezesa Agencji jest Rada Agencji składająca się z 9 członków.

Członków Rady Agencji powołuje na okres 4 lat Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej w porozumieniu z Ministrem Przekształceń Własnościowych, Ministrem Finansów oraz Ministrem Pracy i Polityki Socjalnej, po pozytywnym zaopiniowaniu przez odpowiednie komisje sejmowe.

Przewodniczącego Rady wybiera i odwołuje Rada Agencji spośród swoich członków.

Mienie Skarbu Państwa, o którym mowa w art. 1 i 2, przejęte w trybie niniejszej ustawy tworzy Zasób Własności Rolnej Skarbu Państwa, zwany dalej „Zasobem”.

Zasób tworzą także nieruchomości nabywane przez Agencję w drodze umów prawa cywilnego.

Zasobem dysponuje Agencja na zasadach określonych w ustawie.

Przejęcie przez Agencję praw i obowiązków wynikających z wykonania prawa własności w stosunku do mienia, o którym mowa w art. 1 i 2, nastąpi niezwłocznie po utworzeniu Agencji, nie później jednak niż po upływie 2 lat.

Agencja obejmuje we władanie składniki mienia Skarbu Państwa, na zasadach określonych w niniejszej ustawie, wstępując w prawa i obowiązki z nimi związane w stosunku do Skarbu Państwa i osób trzecich, z zastrzeżeniem ust. 3.

W momencie przejęcia mienia, o którym mowa w art. 12 ust. 1, ustaje obowiązek wpłaty dywidendy.

W odniesieniu do państwowych przedsiębiorstw gospodarki rolnej wykreślenie przedsiębiorstwa z rejestru przedsiębiorstw państwowych następuje z dniem podjęcia przez organ założycielski decyzji o likwidacji przedsiębiorstwa.

Z chwilą wykreślenia z rejestru wygasa zarząd ustanowiony na państwowych nieruchomościach rolnych i innych nieruchomościach oraz składnikach mienia określonych w art. 1 pkt 2.

Organ założycielski przekazuje Agencji majątek oraz wierzytelności i zobowiązania zlikwidowanego przedsiębiorstwa. Agencja wyznacza tymczasowego zarządcę majątku przedsiębiorstwa.

Przekazanie, o którym mowa w ust. 3, następuje w trybie określonym w art. 19.

Mieniem Skarbu Państwa przejętym w trybie ust. 3 Agencja gospodaruje na zasadach określonych w rozdziale 5.

Do likwidacji określonej w ust. 1-4 nie stosuje się art. 63 ustawy z dnia 25 września 1981 r. o przedsiębiorstwach państwowych (Dz. U. z 1991 r. Nr 18, poz. 80, Nr 75, poz. 329 i Nr 101, poz. 444).

Decyzję o likwidacji przedsiębiorstwa państwowego w celu przekazania Agencji majątku przedsiębiorstwa podejmuje organ założycielski:

Likwidacja na wniosek Agencji jest obligatoryjna.

Decyzja, o której mowa w ust. 1 pkt 1 i 2, jest podejmowana za zgodą Agencji.

Decyzja, o której mowa w ust. 1 pkt 1 i 3, jest podejmowana po wyrażeniu opinii przez radę pracowniczą.

Nieruchomości rolne Skarbu Państwa znajdujące się w użytkowaniu spółdzielni, osób fizycznych, a także innych niepaństwowych jednostek organizacyjnych, pozostają nadal w ich władaniu na dotychczasowych warunkach do chwili zawarcia z Agencją nowych umów, o których mowa w rozdziałach 6 i 8.

Jeżeli zmiana warunków dotychczasowego użytkowania nieruchomości nie nastąpi w terminie określonym w art. 13 ust. 1, wygasa dotychczasowe użytkowanie ustanowione na podstawie umowy lub decyzji administracyjnej.

Stwierdzenie wygaśnięcia dotychczasowych decyzji oraz przekazanie mienia do Zasobu następuje w drodze decyzji właściwego ze względu na położenie nieruchomości rejonowego organu rządowej administracji ogólnej.

Za części składowe nieruchomości oraz nie pobrane pożytki, które zostaną przejęte wraz z nieruchomością, przysługuje dotychczasowemu użytkownikowi odszkodowanie ustalone odpowiednio na zasadach art. 30 ust. 2.

Przekazania Agencji nieruchomości Państwowego Funduszu Ziemi dokonują w drodze decyzji wojewodowie.

Przekazanie, o którym mowa w ust. 1, może następować sukcesywnie, w terminie określonym w art. 13 ust. 1.

Faktyczne przekazanie nieruchomości, o której mowa w art. 14 ust. 3, art. 16 ust. 3 oraz art. 17 i art. 18, następuje w formie protokołu zdawczo-odbiorczego sporządzonego przez podmiot przekazujący i Agencję.

Protokół zdawczo-odbiorczy zawiera spis z natury przejmowanych nieruchomości, wraz z ich częściami składowymi i przynależnościami, jeżeli zostały przejęte.

Spisu z natury dokonuje się według zasad prowadzenia rachunkowości.

Z dniem podpisania protokołu zdawczo-odbiorczego korzyści i ciężary związane z przekazywanym mieniem przypadające w dniu podpisania protokołu przechodzą na Agencję.

Agencja prowadzi samodzielną gospodarkę finansową.

Dochodami Agencji są:

Środki finansowe Agencji są przeznaczone na realizację zadań określonych w art. 6 i art. 13 ust. 2 oraz funkcjonowanie Agencji.

Dla pełnego pokrycia wydatków Agencja może zaciągać kredyty krótkoterminowe.

Zaciąganie kredytów długoterminowych wymaga zgody Ministra Finansów.

Agencja może dokonywać za zgodą Ministra Finansów emisji obligacji.

Agencja gospodaruje Zasobem w drodze:

Mienie, które nie zostało zagospodarowane w trybie określonym w ust. 1, Agencja zabezpiecza lub przeznacza na inne cele w trybie określonym w statucie Agencji.

Grunty rolne wchodzące w skład Zasobu mogą być w uzasadnionych gospodarczo przypadkach odłogowane.

Na wniosek Agencji właściwy ze względu na miejsce położenia nieruchomości rejonowy organ rządowej administracji ogólnej przekazuje nieodpłatnie w drodze decyzji Lasom Państwowym grunty wchodzące w skład Zasobu w celu zalesienia. Art. 19 stosuje się odpowiednio.

Agencja w drodze umowy może nieodpłatnie przekazać gminie na własność nieruchomości wchodzące w skład Zasobu na cele inwestycji infrastrukturalnych.

W przypadku braku możliwości bądź celowości zagospodarowania w drodze określonej w art. 24 ust. 1 pkt 1-3 i pkt 5 oraz ust. 4 i 5 zorganizowanej części mienia Skarbu Państwa, Agencja ustanawia administratora gospodarującego w jej imieniu.

Ustanowienie administratora następuje w drodze umowy zawartej między administratorem a Agencją.

W zakresie nie unormowanym w niniejszej ustawie do umowy określonej w ust. 2 stosuje się odpowiednio przepis art. 49a ustawy z dnia 25 września 1981 r. o przedsiębiorstwach państwowych (Dz. U. z 1991 r. Nr 18, poz. 80, Nr 75, poz. 329 i Nr 101, poz. 444).

Minister Przekształceń Własnościowych może, w terminie określonym w art. 13 ust. 1, przekształcić państwowe przedsiębiorstwo gospodarki rolnej w jednoosobową spółkę Skarbu Państwa na wniosek Agencji lub wniosek dyrektora i rady pracowniczej, po zasięgnięciu opinii Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej.

Prawa Skarbu Państwa wobec spółek, o których mowa w ust. 1, reprezentuje Agencja.

Do spółek, o których mowa w ust. 1, stosuje się przepisy ustawy z dnia 13 lipca 1990 r. o prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych (Dz. U. Nr 51, poz. 298 i z 1991 r. Nr 60, poz. 253), z tym że udostępnianie osobom trzecim akcji tych spółek lub zbywanie udziałów w tych spółkach nie jest dopuszczalne.

Dla nieruchomości będących przedmiotem sprzedaży Agencja sporządza wykaz, ogłoszony w sposób zwyczajowo przyjęty w danej miejscowości na okres 14 dni przed dniem przystąpienia do sprzedaży; w odniesieniu do nieruchomości, których wartość szacunkowa przekracza równowartość 5 tys. kwintali żyta, ustaloną stosownie do przepisów o podatku rolnym, wykaz powinien być ogłoszony także w prasie centralnej.

Wykaz, o którym mowa w ust. 1, zawiera:

Sprzedaż nieruchomości następuje z uwzględnieniem prawa pierwokupu stosownie do przepisów Kodeksu cywilnego.

Nieruchomości, które nie zostały zbyte na zasadzie ust. 1 bądź co do których nie ma zastosowania prawo pierwokupu, podlegają sprzedaży w trybie przetargu.

W przypadkach uzasadnionych względami gospodarczymi można ustalić osobę nabywcy na podstawie przetargu ofert, z zastrzeżeniem swobodnego wyboru oferenta (konkurs ofert).

Agencji przysługuje prawo pierwokupu przy odsprzedaży nieruchomości przez nabywcę w okresie 5 lat od nabycia tej nieruchomości od Agencji.

Cenę jednego hektara gruntu przeznaczonego do sprzedaży na zasadach art. 29 ust. 1 i 2 ustala się:

Wartość innego mienia przeznaczonego do sprzedaży ustala się w odniesieniu do:

Państwowe jednostki organizacyjne nie posiadające osobowości prawnej mogą nabywać nieruchomości rolne na własność Skarbu Państwa, jeżeli wymaga tego realizacja zadań statutowych tych jednostek.

Nieruchomości nabyte w drodze umowy przez państwowe jednostki organizacyjne nie posiadające osobowości prawnej pozostają w ich zarządzie na czas nieokreślony.

Państwowe jednostki organizacyjne, o których mowa w ust. 1, powiadamiają Agencję w terminie jednego miesiąca o nabyciu nieruchomości rolnych na własność Skarbu Państwa.

Przekazanie w zarząd, o którym mowa w art. 34, następuje w drodze decyzji Agencji.

Przekazanie w zarząd następuje na czas oznaczony lub nieoznaczony.

Jednostki, o których mowa w art. 34, ponoszą z tytułu wykonywania zarządu opłaty roczne równe cenie jednego kwintala żyta z hektara przeliczeniowego, stosownie do przepisów o podatku rolnym.

Majątek wchodzący w skład Zasobu może być wydzierżawiany lub wynajmowany osobom fizycznym lub prawnym, na zasadach Kodeksu cywilnego.

Do nieruchomości będących przedmiotem dzierżawy i najmu art. 28 stosuje się odpowiednio.

Zawieranie z podmiotami zagranicznymi umów dzierżawy nieruchomości rolnych wchodzących w skład Zasobu nie jest dozwolone w okresie trzech lat od dnia wejścia w życie ustawy, z zastrzeżeniem zawartym w ust. 4.

W wyjątkowych, szczególnie uzasadnionych przypadkach nieruchomości rolne wchodzące w skład Zasobu mogą być wydzierżawione podmiotowi zagranicznemu za zgodą Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej.

Warunki dzierżawy ustala się na podstawie przetargu ofert przedłożonych przez podmioty określone w art. 38 ust. 1.

W przypadku zgłoszenia kilku równorzędnych ofert pierwszeństwo ma spółka pracowników zlikwidowanego przedsiębiorstwa, którego majątek jest przedmiotem dzierżawy.

Nie pobiera się czynszu za użytki rolne klasy VI.

Agencja może zwolnić dzierżawcę z opłat czynszowych na warunkach określonych w umowie:

Pierwszeństwo nabycia aktualnie zajmowanych mieszkań wchodzących w skład Zasobu mają pracownicy, emeryci i renciści państwowych gospodarstw rolnych, będący najemcami mieszkań.

Sprzedaż mieszkań, gruntu przynależnego do nich i budynków gospodarczych, wraz z ogródkiem przydomowym, osobom określonym w ust. 1 następuje po cenie rynkowej pomniejszonej o 3% za każdy rok pracy w państwowych gospodarstwach rolnych, lecz nie więcej niż 90%, w stosunku do:

Pierwszeństwo nabycia i warunki sprzedaży mieszkań, określone w ust. 1 i 2, dotyczą także pracowników zwolnionych z pracy z przyczyn ekonomicznych, wywołanych restrukturyzacją państwowych gospodarstw rolnych, a będących najemcami mieszkań.

Rada Ministrów, w drodze rozporządzenia, określi zasady i tryb postępowania przy pierwszeństwie nabycia.

Osoby, o których mowa w art. 46, opłacają czynsz najmu w wysokości pokrywającej koszty eksploatacji tych domów i lokali mieszkalnych.

Emeryci i renciści prowadzący samodzielnie gospodarstwo domowe, którzy nabyli prawo do bezpłatnego mieszkania z tytułu pracy w państwowych gospodarstwach rolnych, zwolnieni są z czynszu z tytułu eksploatacji budynków i lokali mieszkalnych, z wyjątkiem opłat za energię elektryczną, gazową i cieplną oraz korzystanie z wody i kanalizacji.

Agencja może wydzielić majątek służący działalności socjalnej, kulturalnej i sportowej, wraz z przynależnymi do niego gruntami, oraz nieodpłatnie przekazać w drodze umowy na własność gminie, na której terenie działalność ta jest prowadzona.

Wraz z przejęciem działalności, o której mowa w ust. 1, gminy wstępują w dotychczasowe zobowiązania wynikające ze stosunku pracy z zatrudnionymi pracownikami.

Przekazanie majątku określonego w ust. 1 w okresie, o którym mowa w art. 13 ust. 1, do czasu przejęcia przez Agencję, następuje na wniosek gminy na podstawie decyzji organu założycielskiego. Art. 19 stosuje się odpowiednio.

Z dniem wejścia w życie niniejszej ustawy uprawnienia wynikające z art. 42 pkt 1 przysługują państwowym gospodarstwom rolnym do czasu przejęcia mienia Skarbu Państwa na podstawie art. 12 ust. 1.

Do postępowania w sprawach, o których mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy art. 43-47, z tym że środki uzyskane z tytułu sprzedaży mieszkań, wraz z budynkami gospodarczymi, garażami i przynależnymi do nich gruntami, przekazywane są na rzecz Agencji.

Należności za nieruchomości Państwowego Funduszu Ziemi, sprzedane przed dniem wejścia w życie ustawy, po potrąceniu prowizji należnej bankowi w wysokości 5%, pobiera bank spółdzielczy. Należności te bank przekazuje na rachunek Agencji.

Należności za sprzedane nieruchomości po dniu wejścia w życie ustawy pobiera Agencja.

Sprzedaż nieruchomości kandydatowi ustalonemu na nabywcę w myśl dotychczasowych przepisów następuje na warunkach niniejszej ustawy.

Nieruchomość, co do której toczy się postępowanie w związku z zarzutem o sprzeczne z prawem przejęcie na rzecz Skarbu Państwa, nie może być sprzedana przed zakończeniem postępowania.

W ustawie z dnia 26 marca 1982 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz o uchyleniu ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 11, poz. 81) w art. 8 skreśla się § 4.

Do ostatecznych decyzji wydanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 27, poz. 250 i z 1975 r. Nr 16, poz. 91) nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności i uchylenia lub zmiany decyzji.

Postępowanie administracyjne toczące się w sprawach, o których mowa w ust. 2, podlega umorzeniu.