Art. 1. ↗
Ustawa określa podstawowe cele i zasady normalizacji oraz jej organizację i finansowanie.
Dz.U. 2002 nr 169 poz. 1386 · Ustawa · akt posiada tekst jednolity
Ustawa określa podstawowe cele i zasady normalizacji oraz jej organizację i finansowanie.
Ilekroć w ustawie jest mowa o:
normalizacji - rozumie się przez to działalność zmierzającą do uzyskania optymalnego, w danych okolicznościach, stopnia uporządkowania w określonym zakresie, poprzez ustalanie postanowień przeznaczonych do powszechnego i wielokrotnego stosowania, dotyczących istniejących lub mogących wystąpić problemów;
normalizacji krajowej - rozumie się przez to normalizację prowadzoną na szczeblu krajowym, nieobejmującą działań prowadzonych: w poszczególnych branżach lub sektorach gospodarki, na szczeblu lokalnym, na szczeblu stowarzyszeń lub przedsiębiorców i urzędów;
dokumencie normalizacyjnym - rozumie się przez to dokument ustalający zasady, wytyczne lub charakterystyki odnoszące się do różnych rodzajów działalności lub ich wyników, niebędący aktem prawnym; podstawowym dokumentem normalizacyjnym jest norma;
normie - rozumie się przez to dokument przyjęty na zasadzie konsensu i zatwierdzony przez upoważnioną jednostkę organizacyjną, ustalający - do powszechnego i wielokrotnego stosowania - zasady, wytyczne lub charakterystyki odnoszące się do różnych rodzajów działalności lub ich wyników i zmierzający do uzyskania optymalnego stopnia uporządkowania w określonym zakresie;
konsensie - rozumie się przez to ogólne porozumienie charakteryzujące się brakiem trwałego sprzeciwu znaczącej części zainteresowanych w odniesieniu do istotnych zagadnień, osiągnięte w procesie rozpatrywania poglądów wszystkich zainteresowanych i zbliżenia przeciwstawnych stanowisk.
Normalizacja krajowa prowadzona jest w celu:
racjonalizacji produkcji i usług poprzez stosowanie uznanych reguł technicznych lub rozwiązań organizacyjnych;
usuwania barier technicznych w handlu i zapobiegania ich powstawaniu;
zapewnienia ochrony życia, zdrowia, środowiska i interesu konsumentów oraz bezpieczeństwa pracy;
poprawy funkcjonalności, kompatybilności i zamienności wyrobów, procesów i usług oraz regulowania ich różnorodności;
zapewnienia jakości i niezawodności wyrobów, procesów i usług;
działania na rzecz uwzględnienia interesów krajowych w normalizacji europejskiej i międzynarodowej;
ułatwiania porozumiewania się przez określanie terminów, definicji, oznaczeń i symboli do powszechnego stosowania.
W normalizacji krajowej stosuje się następujące zasady:
jawności i powszechnej dostępności;
uwzględniania interesu publicznego;
dobrowolności uczestnictwa w procesie opracowywania i stosowania norm;
zapewnienia możliwości uczestnictwa wszystkich zainteresowanych w procesie opracowywania norm;
konsensu jako podstawy procesu uzgadniania treści norm;
niezależności od administracji publicznej oraz jakiejkolwiek grupy interesów;
jednolitości i spójności postanowień norm;
wykorzystywania sprawdzonych osiągnięć nauki i techniki;
zgodności z zasadami normalizacji europejskiej i międzynarodowej.
Polska Norma jest normą krajową, przyjętą w drodze konsensu i zatwierdzoną przez krajową jednostkę normalizacyjną, powszechnie dostępną, oznaczoną - na zasadzie wyłączności - symbolem PN.
Polska Norma może być wprowadzeniem normy europejskiej lub międzynarodowej. Wprowadzenie to może nastąpić w języku oryginału.
Stosowanie Polskich Norm jest dobrowolne.
Polskie Normy mogą być powoływane w przepisach prawnych po ich opublikowaniu w języku polskim.
Polskie Normy korzystają z ochrony jak utwory literackie, a autorskie prawa majątkowe do nich przysługują krajowej jednostce normalizacyjnej.
Przepis ust. 5 stosuje się odpowiednio do norm europejskich i międzynarodowych, z zachowaniem porozumień międzynarodowych.
Ochrony Polskich Norm, o której mowa w ust. 5, nie narusza ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2001 r. Nr 112, poz. 1198 oraz z 2002 r. Nr 153, poz. 1271).
Przepisy art. 5 ust. 3 i 5-7 odnoszą się również do innych niż Polskie Normy dokumentów normalizacyjnych zatwierdzonych przez krajową jednostkę normalizacyjną, przy czym dokumenty takie mogą zostać zachowane w języku oryginału.
Wyroby spełniające wymagania Polskich Norm oznaczane są na zasadzie dobrowolności znakiem zgodności z Polską Normą pod warunkiem uzyskania certyfikatu zgodności upoważniającego do takiego oznaczenia.
Wyłączne prawo do wyrażenia zgody na oznaczenie wyrobu znakiem zgodności z Polską Normą przysługuje krajowej jednostce normalizacyjnej.
Prezes Polskiego Komitetu Normalizacyjnego może upoważnić jednostki certyfikujące, powołane na mocy odrębnych przepisów, do wydawania certyfikatu zgodności z Polską Normą.
Uzyskanie certyfikatu, o którym mowa w ust. 3, jest równoznaczne z uzyskaniem prawa do oznaczenia wyrobu znakiem zgodności z Polską Normą.
Rada Ministrów określi, w drodze rozporządzenia, sposób nadawania i wykorzystywania znaku zgodności z Polska Normą, mając na względzie ułatwienie producentom i dystrybutorom oznaczania wyrobów znakiem zgodności z Polską Normą oraz uwzględniając:
cele systemu stosowania znaku zgodności;
wymagania stawiane wyrobom, które mają być oznaczone znakiem zgodności;
zasady wydawania certyfikatu zgodności.
Producent lub osoba wprowadzająca wyroby do obrotu może zadeklarować ich zgodność z Polskimi Normami deklaracją zgodności wydaną na własną odpowiedzialność, przy czym wymagania stawiane takiej deklaracji określają Polskie Normy.
Deklaracja zgodności nie upoważnia do oznaczenia wyrobu znakiem zgodności, o którym mowa w ust. 1.
Sprawy sporne wynikające z oceny zgodności z Polską Normą, dotyczące interpretacji postanowień Polskich Norm, rozstrzyga Prezes Polskiego Komitetu Normalizacyjnego, po zasięgnięciu opinii właściwego komitetu technicznego.
W celu zapewnienia w obszarze normalizacji ochrony interesów państwa w zakresie obronności i bezpieczeństwa mogą być opracowywane, zatwierdzane i wycofywane, przez inne niż Polski Komitet Normalizacyjny jednostki, dokumenty normalizacyjne, w tym Normy Obronne, co do których nie jest wymagane spełnienie zasad normalizacji wymienionych w art. 4 oraz art. 5 ust. 3 i 5-7.
Rada Ministrów określi, w drodze rozporządzenia, w celu zapewnienia w obszarze normalizacji ochrony interesów państwa w zakresie obronności i bezpieczeństwa:
sposób organizacji i prowadzenia przez Polski Komitet Normalizacyjny oraz Ministra Obrony Narodowej i ministra właściwego do spraw wewnętrznych normalizacji związanej z obronnością i bezpieczeństwem państwa;
rodzaje dokumentów normalizacyjnych dotyczących obronności i bezpieczeństwa państwa;
tryb opracowywania, zatwierdzania i stosowania dokumentów normalizacyjnych dotyczących obronności i bezpieczeństwa państwa, w tym Norm Obronnych, w zakresie, który nie może być ujęty w Polskich Normach;
tryb zatwierdzania i wprowadzania do stosowania zagranicznych dokumentów normalizacyjnych dotyczących obronności i bezpieczeństwa państwa.
Tworzy się Polski Komitet Normalizacyjny, zwany dalej „PKN”, jako krajową jednostkę normalizacyjną zapewniającą realizację celów wymienionych w art. 3, zgodnie z zasadami wymienionymi w art. 4.
PKN jest państwową jednostką organizacyjną.
PKN ma wyłączne prawo używania skrótu „PKN” i zastrzeżonego znaku graficznego.
Organizację, zakres i sposób działania PKN określa statut nadany przez Prezesa Rady Ministrów w drodze zarządzenia.
Prezes Rady Ministrów sprawuje nadzór nad PKN w zakresie spraw dotyczących:
obronności i bezpieczeństwa państwa;
realizacji zadań wynikających z podjętej współpracy z organami administracji rządowej;
realizacji zadań wynikających z zawartych przez Rzeczpospolitą Polską umów międzynarodowych.
W sprawach, o których mowa w ust. 1, Prezes Rady Ministrów sprawuje nadzór, wydając Prezesowi PKN wiążące wytyczne i polecenia.
Do zadań PKN należy organizowanie i prowadzenie normalizacji krajowej zgodnie z potrzebami kraju, w tym:
określanie stanu i kierunków rozwoju normalizacji;
organizowanie i nadzorowanie działań związanych z opracowywaniem i rozpowszechnianiem Polskich Norm i innych dokumentów normalizacyjnych, w szczególności przez ankietę powszechną projektów norm; ankieta powszechna jest realizowana przez podawanie do publicznej wiadomości tytułów, terminów zakończenia ankiety oraz miejsca i sposobu udostępniania zainteresowanym treści projektów;
zatwierdzanie i wycofywanie Polskich Norm oraz innych dokumentów normalizacyjnych;
reprezentowanie Rzeczypospolitej Polskiej w międzynarodowych i regionalnych organizacjach normalizacyjnych, uczestnictwo w ich pracach oraz występowanie za granicą w sprawach dotyczących normalizacji;
inicjowanie i organizowanie pracy komitetów technicznych do realizacji zadań związanych z opracowywaniem dokumentów normalizacyjnych;
organizowanie i prowadzenie działalności szkoleniowej, wydawniczej, promocyjnej i informacyjnej dotyczącej normalizacji i dziedzin pokrewnych;
opiniowanie projektów aktów prawnych związanych z normalizacją.
PKN uczestniczy w krajowym systemie notyfikacji norm i aktów prawnych, w szczególności prowadząc krajowy punkt informacyjny.
Rada Ministrów określi, w drodze rozporządzenia, sposób funkcjonowania krajowego systemu notyfikacji norm i aktów prawnych, mając na względzie konieczność precyzyjnego podziału zadań w tym zakresie między właściwe organy administracji rządowej oraz państwowe jednostki organizacyjne w celu realizacji zobowiązań wynikających z wiążących Rzeczpospolitą Polską umów międzynarodowych.
PKN współdziała z organami administracji rządowej w szczególności poprzez:
wzajemne informowanie się o zdarzeniach zachodzących w gospodarce, administracji publicznej i normalizacji w kontekście ich wzajemnego związku;
uzgadnianie potrzeb tłumaczenia na język polski norm europejskich z zakresu ochrony życia, zdrowia, środowiska, mienia oraz bezpieczeństwa pracy i użytkowania, wprowadzonych do Polskich Norm w języku oryginału;
uzgadnianie potrzeb sporządzania dokumentów zawierających wymagania techniczne w procesie opracowywania projektów aktów normatywnych.
Rada Ministrów określi, w drodze rozporządzenia, sposoby współdziałania PKN z organami administracji rządowej, uwzględniając konieczność zapewnienia udziału organów administracji rządowej w procesie opiniowania projektów Polskich Norm i innych dokumentów normalizacyjnych.
PKN jest jednostką budżetową.
Tworzy się środek specjalny PKN, zwany dalej „środkiem specjalnym”.
Środek specjalny może być tworzony z następujących źródeł:
wpływów od zamawiających prace związane z opracowywaniem Polskich Norm i innych dokumentów normalizacyjnych;
wpływów ze sprzedaży norm i innych materiałów związanych z normalizacją;
wpływów ze szkoleń normalizacyjnych;
odsetek bankowych od środka specjalnego, o którym mowa w ust. 2.
Ze środka specjalnego są finansowane:
prace związane z opracowywaniem Polskich Norm i innych dokumentów normalizacyjnych wykonywane na zamówienie jednostek pozabudżetowych;
przygotowania do sprzedaży i rozpowszechniania norm i innych materiałów związanych z normalizacją, w szczególności:
przygotowanie do druku oraz druk norm i innych materiałów związanych z normalizacją,
zapisywanie norm i innych materiałów związanych z normalizacją na nośnikach elektronicznych,
zakup zabezpieczeń przed nielegalnym kopiowaniem,
reklama i kolportaż,
zakup gotowych do sprzedaży norm i innych materiałów związanych z normalizacją od innych wydawnictw;
wydatki związane z obsługą środka specjalnego.
Ze środka specjalnego nie mogą być finansowane wynagrodzenia osobowe.
PKN kieruje Prezes PKN, zwany dalej „Prezesem”.
Do zadań Prezesa należy w szczególności:
powoływanie i odwoływanie komitetów technicznych;
zatwierdzanie i wycofywanie, w imieniu PKN, Polskich Norm i innych dokumentów normalizacyjnych na wniosek komitetów technicznych, z uwzględnieniem zasad normalizacji krajowej wymienionych w art. 4;
podejmowanie decyzji w sprawach dotyczących działalności PKN;
wydawanie przepisów wewnętrznych PKN;
współpraca z Radą Normalizacyjną, w tym zasięganie opinii Rady w sprawach, o których mowa w art. 18 ust. 4;
składanie rocznych sprawozdań z działalności PKN Radzie Normalizacyjnej i Prezesowi Rady Ministrów w terminie do 30 czerwca następnego roku kalendarzowego;
reprezentowanie PKN na zewnątrz;
zarządzanie mieniem PKN.
Prezes Rady Ministrów powołuje Prezesa na okres 5 lat spośród zgłoszonych przez Radę Normalizacyjną kandydatów wyłonionych uprzednio w drodze konkursu. Rada Normalizacyjna może również przedstawić Prezesowi Rady Ministrów tylko jednego kandydata.
Rada Normalizacyjna przeprowadza konkurs, o którym mowa w ust. 1.
Prezes Rady Ministrów określi, w drodze rozporządzenia, organizację i sposób przeprowadzenia konkursu, mając na względzie w szczególności zapewnienie powszechności dostępu do konkursu i ocenę kwalifikacji kandydatów.
Prezes Rady Ministrów powołuje i odwołuje, na wniosek Prezesa, dwóch zastępców Prezesa.
Prezes Rady Ministrów może odwołać Prezesa przed upływem kadencji w razie nieprzyjęcia przez Radę rocznego sprawozdania złożonego przez Prezesa PKN lub na wniosek 2/3 składu Rady Normalizacyjnej.
Wynagrodzenie Prezesa i jego zastępców ustala Prezes Rady Ministrów.
Prezesowi i jego zastępcom przysługuje nagroda jubileuszowa i odprawa emerytalna według zasad obowiązujących pracowników PKN oraz może być przyznana nagroda roczna według zasad określonych w przepisach wydanych na podstawie ustawy z dnia 3 marca 2000 r. o wynagradzaniu osób kierujących niektórymi podmiotami prawnymi (Dz. U. z 2000 r. Nr 26, poz. 306, z 2001 r. Nr 85, poz. 924 i Nr 154, poz. 1799 oraz z 2002 r. Nr 113, poz. 984).
Minister właściwy do spraw pracy ustali, w drodze rozporządzenia, wysokość wynagrodzeń pracowników PKN, biorąc pod uwagę organizację PKN i konieczność zapewnienia właściwej realizacji jego zadań.
Przy PKN działa Rada Normalizacyjna, zwana dalej „Radą”.
Kadencja Rady trwa 4 lata.
Rada akceptuje coroczne sprawozdania z działalności PKN składane przez Prezesa PKN.
Do zadań Rady należy także wydawanie opinii, w szczególności dotyczących:
stanu i kierunków rozwoju normalizacji;
wniosków o powołanie i odwołanie komitetów technicznych;
przepisów wewnętrznych PKN dotyczących opracowywania dokumentów normalizacyjnych;
projektów dokumentów normalizacyjnych, w których opracowywaniu uczestniczy PKN, na zasadach określonych w przepisach wewnętrznych PKN.
W skład Rady wchodzą, w liczbie nie więcej niż po 5 osób, przedstawiciele:
organów administracji rządowej;
ogólnopolskich organizacji gospodarczych;
ogólnopolskich organizacji pracodawców;
krajowych lub regionalnych organizacji, których celem statutowym jest ochrona interesów konsumentów;
ogólnopolskich organizacji zawodowych i naukowo-technicznych;
szkół wyższych i nauki.
Prezes Rady Ministrów wskazuje organy administracji rządowej, które ze względu na zakres ich działania powinny być reprezentowane w Radzie.
Członków Rady reprezentujących organy administracji rządowej powołuje i odwołuje Prezes Rady Ministrów na wniosek wskazanego organu administracji rządowej, o którym mowa w ust. 2.
Rada Ministrów określi, w drodze rozporządzenia, sposób przeprowadzenia wyboru pozostałych członków Rady Normalizacyjnej, z uwzględnieniem konieczności przeciwdziałania dominacji któregokolwiek z podmiotów, o których mowa w ust. 1 pkt 2-6.
Co najmniej na dwa miesiące przed upływem kadencji Rady Prezes PKN ogłasza wybory do Rady Normalizacyjnej, które przeprowadza komisja wyborcza.
W celu przeprowadzenia wyborów Prezes PKN powołuje pięcioosobową komisję spośród osób, których wiedza i doświadczenie zawodowe oraz autorytet dają rękojmię prawidłowego wykonania zadań komisji.
W skład komisji nie może zostać powołana osoba pozostająca wobec Prezesa PKN w takim stosunku prawnym lub faktycznym, który może budzić uzasadnione wątpliwości co do jej bezstronności.
Prezes i jego zastępcy uczestniczą w posiedzeniach Rady z głosem doradczym.
Komitety techniczne realizują cele wymienione w art. 3 poprzez opracowywanie Polskich Norm i innych dokumentów normalizacyjnych w określonych zakresach tematycznych, między innymi poprzez udział przedstawicieli komitetów technicznych uczestniczących w pracach regionalnych i międzynarodowych organizacji normalizacyjnych.
W skład komitetu technicznego wchodzą specjaliści delegowani przez organy administracji rządowej, organizacje: gospodarcze, pracodawców, konsumenckie, zawodowe i naukowo-techniczne, szkół wyższych i nauki oraz pracownicy PKN, z zachowaniem zasady reprezentatywności wszystkich zainteresowanych określonym zakresem tematycznym, z uwzględnieniem potrzeb gospodarki krajowej.
Komitety techniczne powołuje i odwołuje Prezes po zasięgnięciu opinii Rady.
Sekretariaty komitetów technicznych prowadzi PKN.
Prowadzenie sekretariatów, o których mowa w ust. 4, PKN może powierzać w drodze umowy innym jednostkom organizacyjnym, na koszt tych jednostek.
W umowach, o których mowa w ust. 5, ustala się szczegółowe zasady i warunki prowadzenia sekretariatów komitetów technicznych. Umowy te mogą być również zawierane na realizację określonych celów, wymienionych w art. 3.
Szczegółowe zasady działania komitetów technicznych określają przepisy wewnętrzne PKN.
Kto oznacza wyroby znakiem zgodności z Polską Normą bez uzyskania certyfikatu zgodności upoważniającego do takiego oznaczenia
podlega karze grzywny.
Tej samej karze podlega, kto oznacza znakiem zgodności z Polską Normą wyroby niespełniające odpowiednich wymagań Polskiej Normy lub deklaruje zgodność z Polską Normą wyrobów niespełniających tych wymagań.
Postępowanie w sprawach określonych w ust. 1 i 2 następuje w trybie przepisów Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia.
Pierwsze wybory Rady przeprowadza się według tymczasowego regulaminu wyborów, przyjętego przez Polski Komitet Normalizacyjny w uzgodnieniu z Prezesem „Polskiego Komitetu Normalizacyjnego”.
Prezes „Polskiego Komitetu Normalizacyjnego” ogłasza wybory do pierwszej Rady na podstawie regulaminu, o którym mowa w ust. 1, nie później niż w terminie 3 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy.
Prezes zwołuje pierwsze posiedzenie Rady nie później niż w terminie 6 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy.
Na pierwszym posiedzeniu Rada przystępuje do realizacji czynności związanych z konkursem na stanowisko Prezesa.
Z dniem wejścia w życie ustawy:
pracownicy Biura dotychczasowego „Polskiego Komitetu Normalizacyjnego” stają się z mocy prawa pracownikami PKN; do pracowników tych stosuje się art. 231 Kodeksu pracy;
dotychczasowe „Normalizacyjne Komisje Problemowe” stają się komitetami technicznymi, w rozumieniu niniejszej ustawy;
mienie będące w zarządzie dotychczasowego „Polskiego Komitetu Normalizacyjnego” przechodzi w zarząd PKN.
Z dniem wejścia w życie ustawy zaprzestaje się prowadzenia zbioru norm branżowych; istniejące zbiory zostaną zarchiwizowane przez PKN.
Traci moc ustawa z dnia 3 kwietnia 1993 r. o normalizacji (Dz. U. z 1993 r. Nr 55, poz. 251, z 1995 r. Nr 95, poz. 471, z 1997 r. Nr 121, poz. 770, z 2000 r. Nr 43, poz. 489 i Nr 110, poz. 1166 oraz z 2002 r. Nr 135, poz. 1145).
Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2003 r.