Na podstawie art. 23715 § 2 ustawy z dnia
26 czerwca 1974 r. — Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r.
Nr 21, poz. 94, z późn. zm.2)) zarządza się, co następuje:
↗ 1. Rozporządzenie określa wymagania bezpieczeństwa i higieny pracy przy produkcji, transporcie
wewnątrzzakładowym oraz obrocie materiałów wybuchowych, w tym wyrobów pirotechnicznych.
2. Przepisów rozporządzenia nie stosuje się do:
1) zakładów górniczych, w zakresie transportu wewnątrzzakładowego materiałów wybuchowych;
2) szkół wyższych, jednostek badawczo-rozwojowych,
laboratoriów i zakładów doświadczalnych oraz zakładów produkcji próbnej i doświadczalnej, z wyjątkiem wymagań w stosunku do pomieszczeń,
w których są stale wytwarzane lub przechowywane materiały wybuchowe;
3) jednostek organizacyjnych podległych Ministrowi
Obrony Narodowej oraz organów podległych lub
nadzorowanych przez ministra właściwego do
spraw wewnętrznych, z wyjątkiem jednostek wykonujących działalność gospodarczą w zakresie wytwarzania, przetwarzania oraz obrotu materiałami
wybuchowymi.
Szczegółowe wymagania w stosunku do pomieszczeń magazynowych i obiektów do przechowywania materiałów wybuchowych określają przepisy
rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 28 października 2002 r. w sprawie pomieszczeń magazynowych
i obiektów do przechowywania materiałów wybuchowych, broni, amunicji oraz wyrobów o przeznaczeniu
wojskowym lub policyjnym (Dz. U. Nr 190, poz. 1589).
Użyte w rozporządzeniu określenia oznaczają:
1) materiał wybuchowy — substancję chemiczną stałą lub ciekłą albo mieszaninę substancji, zdolną do
reakcji chemicznej, z wytwarzaniem gazu o takiej
temperaturze i ciśnieniu i z taką szybkością, że mogą powodować zniszczenia w otaczającym środowisku, a także przedmioty wypełnione materiałem
wybuchowym;
2) wrażliwość materiału wybuchowego — prawdopodobieństwo zainicjowania przemiany materiału
wybuchowego przy określonej intensywności
bodźców zewnętrznych;
3) wybuch — gwałtowną przemianę materiału wybuchowego powodującą wytworzenie fali uderzeniowej w otaczającym środowisku;
4) nadciśnienie fali uderzeniowej — przyrost ciśnienia
w czole fali uderzeniowej;
5) obiekt — obiekt budowlany w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. — Prawo budowlane (Dz. U. z 2000 r. Nr 106, poz. 1126, z późn. zm.3));
6) obiekt klasy UZ — obiekt, który w przypadku wybuchu lub spalenia znajdującego się w nim materiału
wybuchowego ulega całkowitemu zniszczeniu;
7) obiekt klasy MDO — obiekt, który w przypadku wybuchu lub spalenia znajdującego się w nim materiału wybuchowego ulega częściowemu zniszczeniu, w stopniu umożliwiającym jego odtworzenie;
8) strefa ochrony obiektu — oznaczony obszar terenu
otaczający obiekt zagrożony wybuchem lub spaleniem materiału wybuchowego, w którym nie powinny pojawiać się czynniki zwiększające ryzyko
powstania wybuchu lub spalenia materiału wybuchowego w obiekcie;
9) materiały pirotechniczne — rodzaj materiału wybuchowego, będący materiałem lub mieszaniną materiałów przewidzianych do wytwarzania efektów
cieplnych, świetlnych, dźwiękowych, gazu, dymu
lub kombinacji tych efektów, w wyniku bezdetonacyjnej, samopodtrzymującej się reakcji chemicznej;
10) wyroby pirotechniczne — przedmioty zawierające
jeden lub kilka materiałów pirotechnicznych przeznaczonych do uzyskania efektów pirotechnicznych;
11) wyroby pirotechniczne widowiskowe — wyroby pirotechniczne służące do celów organizacji widowisk;
12) załącznik A — załącznik A „Przepisy ogólne i przepisy dotyczące materiałów i przedmiotów niebezpiecznych” do Umowy europejskiej dotyczącej
międzynarodowego przewozu drogowego towa-
———————
1) Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej kieruje
działem administracji rządowej — gospodarka, na podstawie §1 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów
z dnia 7 stycznia 2003 r. w sprawie szczegółowego zakresu
działania Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej
(Dz. U. Nr 1, poz. 5).
2) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały
ogłoszone w Dz. U. z 1998 r. Nr 106, poz. 668 i Nr 113,
poz. 717, z 1999 r. Nr 99, poz. 1152, z 2000 r. Nr 19, poz. 239,
Nr 43, poz. 489, Nr 107, poz. 1127 i Nr 120, poz. 1268,
z 2001 r. Nr 11, poz. 84, Nr 28, poz. 301, Nr 52, poz. 538,
Nr 99, poz. 1075, Nr 111, poz. 1194, Nr 123, poz. 1354,
Nr 128, poz.1405 i Nr 154, poz. 1805 oraz z 2002 r. Nr 74,
poz. 676, Nr 135, poz. 1146, Nr 196, poz. 1660, Nr 199,
poz. 1673 i Nr 200, poz. 1679.
———————
3) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały
ogłoszone w Dz. U. z 2000 r. Nr 109, poz. 1157 i Nr 120,
poz. 1268, z 2001 r. Nr 5, poz. 42, Nr 100, poz. 1085, Nr 110,
poz. 1190, Nr 115, poz. 1229, Nr 129, poz. 1439 i Nr 154,
poz. 1800, z 2002 r. Nr 74, poz. 676 oraz z 2003 r. Nr 80,
poz. 718.
rów niebezpiecznych (ADR), sporządzonej w Genewie dnia 30 września 1957 r. (Dz. U. z 2002 r. Nr 194,
poz. 1629);
13) klasy — grupy materiałów i przedmiotów niebezpiecznych, wydzielone na podstawie dominującego zagrożenia, o których mowa w załączniku A;
14) podklasy — wydzielone w klasie 1 materiałów niebezpiecznych grupy materiałów i przedmiotów wybuchowych o podobnym zachowaniu się podczas
spalania, deflagracji lub detonacji, o których mowa
w załączniku A;
15) grupy zgodności — oznaczone literowo grupy materiałów i przedmiotów wybuchowych, zaklasyfikowanych do klasy 1, określone w załączniku A;
16) kod klasyfikacyjny — symbol cyfrowo-literowy,
składający się z oznaczenia podklasy i litery grupy
zgodności materiału i przedmiotu wybuchowego,
nadany przez jednostkę upoważnioną przez ministra właściwego do spraw gospodarki;
17) znak zgodności — zastrzeżony znak, nadawany lub
stosowany zgodnie z zasadami oceny zgodności,
określony w przepisach wydanych na podstawie
ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o systemie oceny
zgodności (Dz. U. Nr 166, poz.1360 oraz z 2003 r.
Nr 80, poz. 718 i Nr 130, poz. 1188), wskazujący, że
dany wyrób lub proces są zgodne z wymaganiami
lub specyfikacjami technicznymi.
1. Materiał wybuchowy produkowany lub stosowany w produkcji, bądź wprowadzany do obrotu,
podlega ocenie pod względem bezpieczeństwa, zwanej dalej „oceną”.
2. Ocenie nie podlegają wyroby pirotechniczne
widowiskowe oznaczone kodem klasyfikacyjnym
1.4 G i 1.4 S.
1. Oceny, z zastrzeżeniem ust. 6, dokonują jednostki organizacyjne upoważnione przez ministra właściwego do spraw gospodarki, na wniosek producenta
materiału wybuchowego lub pracodawcy stosującego
w produkcji lub wprowadzającego do obrotu materiał
wybuchowy, zwanych dalej „wnioskodawcą”.
2. Ocenie podlegają materiały wybuchowe w postaci gotowych wyrobów, a także występujących
w procesie technologicznym półproduktów, półfabrykatów, mieszanin reakcyjnych, surowców i odpadów.
Oceny dokonuje się na koszt wnioskodawcy, przy czym
na jego wniosek może być ona dokonana zgodnie z zasadami określonymi w ustawie z dnia 22 stycznia
1999 r. o ochronie informacji niejawnych (Dz. U. Nr 11,
poz. 95, z późn. zm.4));
3. Wniosek o dokonanie oceny powinien zawierać:
1) nazwę handlową lub inną nazwę pozwalającą na zidentyfikowanie materiału wybuchowego;
2) oznaczenie i adres producenta materiału wybuchowego;
3) oznaczenie i adres wnioskodawcy zgłaszającego
materiał wybuchowy do oceny;
4) informacje dotyczące użytkownika materiału wybuchowego oraz przewidywanego zakresu ich stosowania;
5) numer normy lub określenie dokumentu ustalającego warunki techniczne materiału wybuchowego;
6) informacje dotyczące wzoru chemicznego, receptury materiału wybuchowego oraz dokumentację
konstrukcyjną materiału wybuchowego;
7) informacje dotyczące charakterystyk materiału wybuchowego, na przykład wyniki badań na dopuszczenie tego materiału do stosowania w górnictwie;
8) kod klasyfikacyjny materiału wybuchowego
w transporcie wraz z kopią certyfikatu klasyfikacyjnego, jeżeli wnioskodawca je posiada;
9) inne istotne informacje dotyczące ocenianego materiału wybuchowego oraz propozycje przedsiębiorcy dotyczące warunków dopuszczenia tego
materiału do produkcji, stosowania w produkcji
oraz do obrotu.
4. Do wniosku, o którym mowa w ust. 3, należy dołączyć reprezentatywną próbkę materiału wybuchowego w ilości uzgodnionej z jednostką dokonującą oceny,
a w przypadku wyrobów pirotechniki widowiskowej,
również instrukcję bezpieczeństwa obsługi oraz instrukcję ich utylizacji.
5. Sposób dokonywania oceny określa załącznik
nr 1 do rozporządzenia.
6. Podstawę do dokonania oceny materiału wybuchowego oznaczonego znakiem zgodności stanowi dokumentacja oceny zgodności, dostarczona jednostce,
o której mowa w ust. 1, przez producenta lub przedsiębiorcę zainteresowanego wprowadzeniem do obrotu
tego materiału.
1. Dla materiału wybuchowego podlegającego
ocenie jednostka, o której mowa w § 5 ust. 1, wystawia
kartę oceny materiału wybuchowego pod względem
bezpieczeństwa, zwaną dalej „kartą oceny”, stanowiącą o dopuszczeniu materiału do produkcji, stosowania
w produkcji, magazynowania oraz obrotu.
2. Karta oceny, z zastrzeżeniem ust. 3, powinna zawierać informacje dotyczące:
1) identyfikacji przedmiotu oceny;
3) adresu i oznaczenia wnioskodawcy;
4) przewidywanych użytkowników;
5) oznaczenia materiału według Polskich Norm;
———————
4) Zmiany wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U.
z 2000 r. Nr 12, poz. 136 i Nr 39, poz. 462, z 2001 r. Nr 22,
poz. 247, Nr 27, poz. 298, Nr 56, poz. 580, Nr 110, poz. 1189,
Nr 123, poz. 1353 i Nr 154, poz.1800, z 2002 r. Nr 74,
poz. 676, Nr 89, poz. 804 i Nr 153, poz.1271 oraz z 2003 r.
Nr 17, poz. 155.
7) ogólnej charakterystyki i przeznaczenia materiału
wybuchowego;
8) receptury, składu chemicznego lub konstrukcji materiału wybuchowego;
9) zdolności do detonacji materiału wybuchowego;
10) zachowania się materiału wybuchowego podczas
spalania;
11) ciepła wybuchu, objętości produktów wybuchu
oraz współczynnika zagrożenia;
12) wrażliwości materiału wybuchowego na bodźce
mechaniczne, termiczne oraz współczynniki wrażliwości;
13) innych charakterystyk materiału wybuchowego —
w miarę potrzeb;
14) oceny bezpieczeństwa materiału wybuchowego
w produkcji, transporcie wewnątrzzakładowym
oraz obrocie handlowym;
15) warunków dopuszczenia materiału do produkcji,
stosowania w produkcji oraz do obrotu.
3. W przypadku występowania w procesie produkcyjnym półproduktów, półfabrykatów, mieszanin reakcyjnych, surowców lub odpadów będących materiałami wybuchowymi, w karcie oceny określa się ich
umownie przyjętą klasyfikację do podklas 1.1, 1.2, 1.3,
1.4, 1.5, 1.6, do klasy 4.1 lub do przedmiotów ratowniczych klasy 9, zawierających materiały wybuchowe,
w celu ustalania lokalizacji obiektów zawierających te
materiały wybuchowe.
1. W przypadku zmiany charakterystyk materiału wybuchowego, dla którego została wydana karta
oceny, wnioskodawca powiadamia jednostkę, która
dokonywała oceny tego materiału.
2. Przepisy § 5 ust. 2—6 i § 6 stosuje się odpowiednio.
1. Jednostki organizacyjne, o których mowa
w § 5 ust.1, sporządzają i aktualizują wykaz materiałów
wybuchowych poddanych ocenie i dopuszczonych do
produkcji, stosowania w produkcji oraz obrotu w postaci zbiorów kart ocen.
2. Karty ocen są jawne, z wyjątkiem kart zawierających dane stanowiące tajemnicę państwową lub służbową, zastrzeżoną z uwagi na ochronę tajemnicy producenta.
1. Dla obiektów na terenie zakładów pracy zagrożonych wybuchem lub spaleniem znajdującego się
w nich materiału wybuchowego ustala się kategorie
zagrożenia MW1 i MW2, zwane dalej odpowiednio „kategorią MW1” lub „MW2”.
2. Pracodawca kwalifikuje obiekty do odpowiedniej
kategorii zagrożeń MW1 lub kategorii MW2, zgodnie
z wymaganiami, o których mowa w ust. 3—5.
3. Obiekty lub jego części, w których znajdują się
materiały wybuchowe o współczynniku wrażliwości
mniejszym od 2 lub materiały wybuchowe nieopakowane lub w stanie niezaelaborowanym, zalicza się do
kategorii MW1, a pozostałe obiekty — do kategorii
MW2.
4. Obiekty lub pomieszczenia, w których znajdują
się materiały wybuchowe opakowane lub w stanie zaelaborowanym, mogą zostać zaliczone do kategorii
MW1, jeżeli jest to uzasadnione względami bezpieczeństwa.
5. W stosunku do obiektów, w których równocześnie występuje zagrożenie wybuchem lub spaleniem
materiału wybuchowego i zagrożenie wybuchem mieszaniny materiału palnego z powietrzem, należy:
1) zaliczyć obiekt do kategorii MW1 lub MW2, stosownie do występującego zagrożenia;
2) dokonać oceny zagrożenia wybuchem pomieszczeń i przestrzeni zewnętrznych;
3) określić i wyznaczyć odpowiednie strefy zagrożenia wybuchem, zgodnie z obowiązującymi przepisami o ochronie przeciwpożarowej.
1. W związku z przewidywanym stopniem
zniszczeń w przypadku wybuchu lub spalenia materiału wybuchowego obiekty, w których znajdują się materiały wybuchowe, zalicza się do klasy UZ lub MDO.
2. Zaliczenia projektowanego obiektu do klasy
UZ lub MDO dokonuje projektant obiektu, natomiast
w przypadku obiektu istniejącego — pracodawca.
1. Wokół obiektów zaliczonych do kategorii
MW1 lub MW2 należy wyznaczyć i oznaczyć strefę
ochrony obiektu.
2. Zasięg strefy ochrony obiektu ustala pracodawca w zależności od kategorii zagrożenia obiektu wybuchem lub spaleniem materiału wybuchowego.
3. Na obszarze strefy ochrony obiektu należy przeciwdziałać powstawaniu warunków dla zaistnienia zjawisk lub sytuacji mogących spowodować wybuch lub
pożar materiałów wybuchowych znajdujących się
w tym obiekcie.
1. Dla obiektów zagrożonych wybuchem lub
spaleniem materiału wybuchowego powinna zostać
opracowana karta kwalifikacyjna obiektu.
2. Kartę kwalifikacyjną obiektu opracowuje i na bieżąco aktualizuje powoływany przez pracodawcę zespół
specjalistów posiadających odpowiednie uprawnienia
budowlane, kwalifikacje w dziedzinie bezpieczeństwa
i higieny pracy oraz ochrony przeciwpożarowej.
3. Zatwierdzona przez pracodawcę karta kwalifikacyjna obiektu stanowi załącznik do książki obiektu budowlanego.
4. Karta kwalifikacyjna obiektu zagrożonego wybuchem lub spalaniem materiału wybuchowego, o której
mowa w ust.1, powinna zawierać:
1) informacje identyfikujące obiekt, w szczególności
numer, nazwę, przynależność do jednostki organizacyjnej zakładu;
2) schematyczny rysunek obiektu przedstawiający podział na pomieszczenia, usytuowanie dróg: dojazdowych, pożarowych, dla pieszych i technologicznych oraz obwałowań, powierzchni odciążających,
osłon i sztolni;
3) informacje o przeznaczeniu obiektu oraz poszczególnych pomieszczeń w obiekcie;
4) kwalifikację obiektu i jego pomieszczeń do kategorii MW1 lub MW2, ze wskazaniem dominujących
rodzajów zagrożeń;
5) kwalifikację obiektu do klasy UZ lub MDO;
6) informacje o występowaniu w obiekcie lub jego pomieszczeniach zagrożenia wybuchem mieszanin
substancji palnych z powietrzem oraz związanych
z tym stref zagrożeń wybuchem, zgodnie z obowiązującymi przepisami o ochronie przeciwpożarowej;
7) podstawowe wymagania w stosunku do obiektu:
b) parametry obwałowań, osłon, sztolni,
d) rodzaj okien, drzwi, dopuszczalne rodzaje szyb
okiennych oraz wykończenie ścian i podłóg;
8) informacje dotyczące:
a) dopuszczalnego obładowania pomieszczeń materiałem wybuchowym,
b) dopuszczalnej ilości osób znajdujących się
w obiekcie, z podziałem na pomieszczenia przeznaczone do pracy stałej lub dorywczej,
c) zasięgu strefy ochrony obiektu i sposobu oznaczenia,
9) wymagania w stosunku do mediów, instalacji energetycznych, urządzeń elektrycznych, osprzętu i instalacji elektrycznych w pomieszczeniach oraz rodzaju i temperatury środków ogrzewających, chłodzących, smarujących i konserwujących stosowanych w procesie technologicznym, a także stałych
urządzeń gaśniczych, lokalizacji punktów sygnalizacji i uruchamiania tych urządzeń;
10) inne wymagania wynikające ze specyfiki obiektu
oraz realizowanego procesu technologicznego.
5. Do karty kwalifikacyjnej, o której mowa w ust. 1,
należy dołączyć karty oceny znajdujących się w obiekcie materiałów wybuchowych.
1. Urządzenia elektryczne i osprzęt w obiektach i pomieszczeniach zagrożonych wybuchem lub
spalaniem materiału wybuchowego kategorii MW1
i MW2 powinny odpowiadać następującym wymaganiom:
1) określonym w rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 3 listopada 1992 r. w sprawie
ochrony przeciwpożarowej budynków, innych
obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. Nr 92,
poz. 460 oraz z 1995 r. Nr 102, poz. 507);
2) określonym w Polskich Normach dotyczących instalacji elektrycznych w obiektach budowlanych,
zapewniających bezpieczeństwo;
3) powinny posiadać stopień ochrony co najmniej
IP 54, zgodny z Polską Normą, dotyczącą instalacji
elektrycznych w obiektach budowlanych, w zakresie wymagań podstawowych — w obiektach lub
częściach obiektów zaliczonych do kategorii MW1.
2. Budowa urządzeń elektrycznych i osprzętu powinna zapewniać łatwość czyszczenia oraz jak najmniejsze odkładanie się na ich powierzchniach pyłu.
3. Urządzenia elektryczne powinny być skutecznie
zabezpieczone przed niedopuszczalnym przegrzaniem.
4. Temperatura powierzchni obudowy urządzeń
elektrycznych powinna być co najmniej o 50 K niższa
od temperatury rozkładu materiału wybuchowego, nie
wyższa jednak niż 120°C (393 K), a w przypadku materiałów wybuchowych o temperaturze rozkładu poniżej
200°C (473 K), temperatura powierzchni powinna być
zgodna z dopuszczalną temperaturą określoną w karcie
oceny materiału wybuchowego.
5. Kable i przewody elektryczne powinny być odporne na mechaniczne, chemiczne i termiczne wpływy
otoczenia, ich zewnętrzne powłoki i otuliny powinny
być wykonane z materiałów niepalnych lub trudno zapalnych, chyba że są chronione w inny sposób przed
zapaleniem, a przejścia kabli przez ściany powinny być
szczelne.
6. W pomieszczeniach zaliczonych do kategorii
MW1 nie należy instalować głównych urządzeń rozdzielczych i łączników silnoprądowych oraz gniazd
wtykowych.
7. W obiektach i pomieszczeniach zaliczonych do
kategorii MW1 i MW2 mogą być stosowane urządzenia
elektryczne i osprzęt niespełniające wymagań określonych w ust. 1—5, w przypadku zastosowania układów
automatycznych eliminujących stałą ich obsługę przez
pracowników, jeżeli nie pogorszy to warunków bezpieczeństwa.
1. Osłony obiektów powinny odpowiadać następującym wymaganiom:
1) odległość podstawy wału ziemnego niepodpartego murem od zewnętrznej ściany budynku powinna wynosić nie więcej niż 3 m;
2) kąt pomiędzy podstawą a tworzącą wał ziemny powinien wynosić od 35 do 45 stopni;
3) wał nie powinien być niższy od najwyższego punktu sklepienia pomieszczeń zagrożonych wybuchem;
4) szerokość korony wału powinna wynosić co najmniej 0,5 m;
5) powierzchnie wałów ziemnych powinny być uodpornione na erozję powietrzną i wodną;
6) wały ziemne mogą być podparte murem, jednolub dwustronnie, przy czym ściana budynku może
pełnić funkcję muru podpierającego, bez względu
na wysokość wału;
7) wały ziemne można zastąpić murami lub innymi
osłonami, na przykład wynikającymi z ukształtowania terenu, o takiej samej skuteczności.
2. Obiekty klasy MDO posiadające osłonę od strony przegród odciążających uważa się za obwałowane,
jeżeli elementy konstrukcyjne obiektu gwarantują
osłonę przed przeniesieniem wybuchu na materiał wybuchowy znajdujący się w sąsiednich pomieszczeniach obiektu lub w sąsiednim obiekcie.
1. Wyloty przejść w wałach ziemnych wychodzące na drogi transportowe, drogi dla pieszych lub
budynki powinny być osłonięte wałami ziemnymi, murami oporowymi lub innymi osłonami.
2. Wały, o których mowa w ust. 1, powinny być konstruowane i lokalizowane w sposób umożliwiający pochłonięcie lub rozproszenie energii wybuchu przenoszonej przez przejście.
3. Przejścia w wałach lub pod wałami powinny być
załamane pod takim kątem, który zapewnia niepowstawanie prześwitu.
1. Lokalizacja obiektów, w których znajdują się
materiały wybuchowe zaklasyfikowane lub zaliczone
umownie do klasy 1, podklasy 1.1 i 1.5, lub klasy 4.1 powinna odpowiadać wymaganiom określonym w załączniku nr 2 do rozporządzenia.
2. Lokalizacja obiektów, w których znajdują się materiały wybuchowe zaklasyfikowane lub zaliczone
umownie do klasy 1, podklasy 1.2, 1.3, 1.4 i 1.6 lub
przedmioty ratownicze klasy 9, zawierające materiały
wybuchowe, powinna odpowiadać wymaganiom
określonym w załączniku nr 3 do rozporządzenia.
3. Przy określaniu wymagań dotyczących lokalizacji obiektów znajdujące się w nich półprodukty, półfabrykaty, mieszaniny reakcyjne, surowce i odpady będące materiałami wybuchowymi zalicza się umownie
do podklasy 1.1, o ile w karcie oceny nie dokonano ich
innej umownej klasyfikacji.
1. W obiektach zaliczonych do klasy MDO należy tak organizować proces technologiczny, aby w razie wybuchu lub spalenia się materiału wybuchowego
można było do odtworzenia tych obiektów w jak największym stopniu wykorzystać podstawowe elementy
ich konstrukcji nośnej.
2. Elementy budynku oddzielające pomieszczenia
powinny, w miejscach gdzie to jest konieczne, stanowić ochronę przed przeniesieniem wybuchu na materiał wybuchowy znajdujący się w sąsiednim pomieszczeniu.
3. W pomieszczeniach obiektów zaliczonych do klasy MDO należy stosować przegrody odciążające.
4. Materiał użyty do budowy przegrody odciążającej powinien charakteryzować się masą nie większą niż
75 kg na jednostkę powierzchni (m2) przegrody.
5. Przegrody powinny być tak konstruowane i usytuowane, aby wybuch w jednym pomieszczeniu nie
spowodował zagrożenia w innych pomieszczeniach
i obiektach.
6. Na zewnątrz obiektu naprzeciwko przegrody odciążającej należy umieszczać skuteczne osłony, jeżeli
jej elementy mogłyby w razie wybuchu zagrażać innym obiektom.
7. Przegrodą odciążającą może być ściana pomieszczenia, okno lub dach.
1. Powierzchnie elementów budowlanych
obiektów, w których znajdują się materiały wybuchowe, oraz wyposażenia tych obiektów powinny być
trwałe, gładkie, łatwo zmywalne, bez szpar oraz pęknięć.
2. Powłoki ścian, sufitów oraz elementów wyposażenia powinny zostać wykonane z materiałów trudno
palnych.
3. Powłoki, o których mowa w ust. 2, oraz podłogi
powinny charakteryzować się odpornością na działanie substancji stosowanych w procesie technologicznym oraz uniemożliwiać reakcje chemiczne z tymi substancjami.
4. Powłoki podłóg oraz elementów wyposażenia
powinny spełniać wymagania Polskiej Normy w zakresie ochrony przed elektrycznością statyczną, jeżeli wynika to z karty kwalifikacyjnej obiektu.
5. Okna usytuowane od strony nasłonecznionej należy zabezpieczyć przed bezpośrednim działaniem promieni słonecznych na materiał wybuchowy.
6. Okna w suficie, nawet przy zastosowaniu szkła
zbrojonego, powinny być od spodu zabezpieczone
siatką ochronną o drobnych oczkach.
7. Decyzję o rodzaju szkła do szklenia okien w pomieszczeniach, w których znajdują się materiały wybuchowe, podejmuje projektant, biorąc pod uwagę rodzaj znajdującego się w nich materiału wybuchowego.
Decyzję dołącza się do karty kwalifikacyjnej obiektu.
8. Drzwi ewakuacyjne powinny otwierać się na zewnątrz pomieszczenia i posiadać zamki rolkowe, dzia
łające w wyniku pchnięcia, albo rozsuwać się na zewnątrz.
9. Okna służące jako wyjścia awaryjne powinny być
łatwo dostępne oraz otwierać się na zewnątrz, przy
czym otwór okienny powinien posiadać wymiary nie
mniejsze niż 0,75 m x 0,75 m.
10. Obiekty powinny posiadać odpowiednie zabezpieczenia przed wyładowaniami atmosferycznymi,
zgodnie z wymaganiami Polskiej Normy dotyczącej zabezpieczeń przed wyładowaniami atmosferycznymi.
Ilość materiałów wybuchowych w poszczególnych obiektach, pomieszczeniach oraz na stanowiskach pracy należy ograniczyć do wielkości niezbędnych dla zapewnienia prawidłowego przebiegu procesu technologicznego, z zachowaniem stref zagrożenia
wybuchem oraz minimalnych dopuszczalnych odległości pomiędzy obiektami, określonych w załącznikach nr 2 i 3 do rozporządzenia.
1. Prace stwarzające zagrożenie wybuchem
lub spalaniem materiału wybuchowego powinny być
wykonywane za pomocą urządzeń samosterujących
lub zdalnie sterowanych.
2. Jeżeli zastosowanie urządzeń, o których mowa
w ust.1, nie jest możliwe, należy do minimum ograniczyć liczbę osób narażonych oraz zastosować rozwiązania techniczne zmniejszające zagrożenie.
1. Parametry procesu technologicznego istotne z punktu widzenia bezpieczeństwa powinny być rejestrowane w sposób uniemożliwiający utratę informacji w razie wybuchu lub spalenia materiału wybuchowego.
2. Pracodawca określa parametry technologiczne
podlegające rejestracji.
1. Sygnały z urządzeń automatyki, pomiarów
oraz kontroli procesu technologicznego, mające istotne znaczenie dla bezpośredniego prowadzenia tego
procesu, powinny, w miarę możliwości, pochodzić
z dwóch niezależnych źródeł.
2. Sygnały, o których mowa w ust.1, i ich źródła
określa pracodawca.
3. W razie przekroczenia dopuszczalnych parametrów technologicznych lub powstania innych przyczyn
mogących wywołać zagrożenie, układ sterowania powinien spowodować samoczynne doprowadzenie procesu technologicznego do stanu bezpiecznego lub jego przerwanie.
4. W razie awarii pracownicy obsługujący maszyny
i inne urządzenia techniczne powinni mieć możliwość
przerwania procesu technologicznego za pomocą
urządzeń sterowania ręcznego, przy czym co najmniej
jedno z tych urządzeń powinno być umieszczone na
stanowisku obsługi.
5. Jeżeli podczas prowadzenia procesu technologicznego przerwanie stanów przedawaryjnych jest
możliwe wyłącznie przez mieszanie, odbieranie ciepła,
rozcieńczanie lub rozpuszczanie, należy zapewnić możliwość wykonania tych czynności w każdych warunkach.
6. Podczas wykonywania czynności określonych
w ust. 4 należy zapewnić możliwość opróżnienia z materiału wybuchowego reaktorów i innych urządzeń
technicznych.
1. W maszynach i innych urządzeniach technicznych, w tym w instalacjach technologicznych, należy stosować wyłącznie czynniki ogrzewające, chłodzące, smarne lub konserwujące, które nie wchodzą
w reakcje chemiczne z substancjami stosowanymi
w procesie technologicznym. Jeżeli stosowanie takich
czynników jest niemożliwe, należy stosować urządzenia, których konstrukcja nie dopuszcza do ich przenikania do przestrzeni zawierających substancje stosowane w procesie technologicznym.
2. Urządzenia służące do ogrzewania pomieszczeń
powinny być dostosowane do rodzajów materiałów
wybuchowych i stosowanej technologii.
3.Temperatura powierzchni urządzeń ogrzewających powinna być niższa co najmniej o 50 K od temperatury rozkładu materiału wybuchowego i nie przekraczać 120°C (393 K).
1. Niedopuszczalne jest umieszczanie w jednym pomieszczeniu produkcyjnym materiałów wybuchowych zaklasyfikowanych do grup zgodności
A i B z materiałami wybuchowymi zaklasyfikowanymi
do pozostałych grup zgodności, chyba że wynika to
z realizowanego procesu technologicznego.
2. Podczas stosowania i przechowywania materiałów wybuchowych należy zapewnić takie warunki, by
uniemożliwiać zachodzenie niekorzystnych zmian właściwości materiałów wybuchowych, zwłaszcza zwiększających prawdopodobieństwo zainicjowania wybuchu, a w szczególności:
1) przemian chemicznych w materiale wybuchowym;
2) zwiększania wrażliwości materiału wybuchowego
na bodźce;
3) pogarszania stabilności chemicznej lub fizycznej
materiału wybuchowego;
4) wytwarzania innych substancji o właściwościach
wybuchowych.
1. Drogi na terenie zakładu pracy służące do
transportu materiałów wybuchowych, surowców, półproduktów, półfabrykatów, materiałów do ich produkcji, a także narzędzi i przedmiotów służących do zapewnienia ciągłości procesów technologicznych, mogą
być lokalizowane w strefach zagrożenia, bezpośrednich oraz bliskich, określonych w załączniku nr 2 do
rozporządzenia.
2. Na drogach, o których mowa w ust. 1, należy stosować sygnalizację świetlną.
Podczas przejazdu środka transportu przewożącego materiał wybuchowy o współczynniku wrażliwości mniejszym niż 2 ze znakiem „M”, na drodze powinien być zapewniony ruch jednostronny.
1. Pracownik może przenosić materiały wybuchowe o masie brutto do 25 kg, chyba że instrukcja zakładowa ze względów bezpieczeństwa nakazuje ograniczenie tej masy.
2. Przy ręcznym przenoszeniu materiału wybuchowego o współczynniku wrażliwości mniejszym niż 2
całkowita masa ładunku nie może przekraczać 10 kg,
w tym masa materiału wybuchowego 5 kg. Przenoszenie pomiędzy obiektami produkcyjnymi takiego ładunku powinna wykonywać jedna osoba.
W transporcie wewnątrzzakładowym materiałów wybuchowych można używać urządzeń, które są
przystosowane do transportu przewożonego materiału.
1. W obrębie jednego obiektu transport materiałów wybuchowych może się odbywać przewodami
rurowymi dostosowanymi do rodzaju materiału wybuchowego i stanu, w jakim on występuje w danej operacji technologicznej.
2. Transport materiałów wybuchowych pomiędzy
obiektami może odbywać się przewodami rurowymi,
jeżeli te materiały są w postaci ciekłych roztworów lub
zawiesin.
3. Roztwory i zawiesiny, o których mowa w ust. 2,
w miarę możliwości, nie powinny posiadać cech materiałów wybuchowych.
4. Dopuszcza się transport materiału wybuchowego przewodami rurowymi w postaci zawiesiny w gazie,
jeżeli karta oceny dopuszcza ten rodzaj transportu.
1. Maszyny i inne urządzenia techniczne znajdujące się w obiekcie zagrożonym wybuchem lub spaleniem materiału wybuchowego nie powinny powodować niezamierzonego zapłonu lub wybuchu materiału
wybuchowego w wyniku oddziaływania ciepła, tarcia,
uderzenia lub innych bodźców.
2. Wymagania, o których mowa w ust. 1, powinny
spełniać również środki transportu wewnątrzzakładowego, pojemniki na materiały wybuchowe stosowane
w operacjach technologicznych lub w transporcie wewnątrzzakładowym, drzwi, okna, zamki, zawiasy, okucia, wyposażenie obiektów oraz inne elementy konstrukcyjne.
3. Narzędzia używane w obiektach zagrożonych
wybuchem lub spaleniem materiału wybuchowego
powinny być wykonane z odpowiednio dobranych materiałów niepowodujących iskrzenia oraz używane
w sposób uniemożliwiający niezamierzony wybuch
lub zapalenie materiału wybuchowego.
4. Materiały służące do wykonywania urządzeń
i narzędzi, o których mowa w ust. 1—3, powinny być
dobrane w taki sposób, aby nie stanowiły źródła dodatkowych zagrożeń powstałych w wyniku korozji i niebezpiecznych reakcji chemicznych.
1. Maszyny i inne urządzenia techniczne znajdujące się w obiekcie zagrożonym wybuchem lub spaleniem materiału wybuchowego powinny być konstruowane w sposób uniemożliwiający gromadzenie się
w miejscach do tego nieprzeznaczonych materiałów
wybuchowych mogących wywołać zagrożenie.
2. Połączenia pomiędzy urządzeniami powinny być
konstruowane w sposób uniemożliwiający przenoszenie ognia w razie zapłonu materiału wybuchowego.
W pomieszczeniach, w których może wystąpić
zagrożenie oparzeniem lub skażeniem twarzy, rąk
i oczu, powinny być zainstalowane natryski z zimną
wodą. Konstrukcja oraz sposób uruchamiania natrysków powinny być dostosowane do warunków pracy
oraz rodzaju zagrożenia w pomieszczeniu.
1. Przy wyjściu z pomieszczeń, w których może wystąpić zagrożenie zapaleniem odzieży na człowieku lub skażeniem powierzchni ciała i odzieży, powinny
być zainstalowane natryski uruchamiane samoczynnie
w chwili wejścia pod natrysk.
2. Natryski powinny działać niezawodnie, niezależnie od istniejących warunków atmosferycznych, a ich
szczegółowa lokalizacja i konstrukcja powinny być dostosowane do warunków pracy i rodzaju zagrożenia.
3. Liczba natrysków, o których mowa w ust. 1, powinna być dostosowana do liczby osób, które mogą
być jednocześnie zagrożone.
Jeżeli w obiektach znajdują się materiały wybuchowe, należy stosować środki chroniące przed
elektrycznością statyczną, zgodnie z wymaganiami
Polskiej Normy dotyczącej ochrony przed elektrycznością statyczną.
Przewody doprowadzające czynniki technologiczne powinny być:
1) dostępne do oczyszczania, naprawy i wymiany;
2) prowadzone poza przejściami dla ludzi i drogami
ewakuacyjnymi.
1. Obiekty, w których wykonuje się operacje
technologiczne grożące zapaleniem znajdujących się
w nich materiałów wybuchowych, powinny być wyposażone w stałe urządzenia gaśnicze, odpowiednie do
występującego zagrożenia.
2. Urządzenia gaśnicze, o których mowa w ust.1,
powinny być uruchamiane automatycznie oraz ręcznie
z co najmniej dwóch punktów, z których jeden powinien znajdować się przy wejściu do obiektu, a pozostałe przy drogach prowadzących do obiektu. Punkty ręcznego uruchamiania stałych urządzeń gaśniczych powinny być oznakowane.
3. W przypadku całodobowej obecności obsługi
w obiekcie dopuszcza się ręczne uruchamianie instalacji gaśniczej. W takim przypadku punkty uruchamiania
instalacji powinny odpowiadać wymaganiom określonym w ust. 2, przy czym co najmniej jeden punkt uruchamiania powinien być usytuowany na stanowisku
pracy.
4. Obliczeniowa intensywność zraszania wodnych
urządzeń gaśniczych powinna wynosić co najmniej
25 dm3• m–2 • min–1.
5. Instalację tryskaczową można stosować jako stałe urządzenie gaśnicze pod warunkiem zapewnienia intensywności zraszania, o której mowa w ust. 4.
6. Jeżeli spalaniu materiału wybuchowego towarzyszy emisja silnie toksycznych produktów, urządzenie gaśnicze powinno zawierać wodny roztwór substancji neutralizującej produkty toksyczne.
Obiekty i urządzenia, w których zostały ujawnione wady lub uszkodzenia mogące mieć wpływ na
bezpieczeństwo eksploatacji, powinny być niezwłocznie wyłączone z ruchu do czasu naprawy.
Obiekty i ich wyposażenie oraz urządzenia,
w których znajdują się materiały wybuchowe lub służące do wykonywania operacji z tymi materiałami, powinny być poddawane przeglądom i remontom w terminach ustalonych w instrukcjach eksploatacji obiektów i urządzeń.
1. Ścieki produkcyjne zawierające materiały
wybuchowe w postaci zawiesiny lub rozpuszczone, albo substancje, z których może powstać materiał wybuchowy, powinny być obrabiane przed ich wprowadzaniem do kanalizacji ściekowej celem uniemożliwienia
wydzielania się materiałów wybuchowych.
2. Kanały ściekowe, którymi są odprowadzane ścieki, powinny być dostępne w celu oczyszczania, naprawy i wymiany oraz zabezpieczone przed dostępem
osób nieuprawnionych.
1. Odpady materiałów wybuchowych i materiały wybuchowe nieodpowiadające wymaganiom lub
zanieczyszczone innymi materiałami, nienadające się
do uzdatnienia lub wykorzystania, należy zbierać, a następnie utylizować w sposób ustalony przez pracodawcę, z uwzględnieniem wymagań określonych przepisami ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (Dz. U.
Nr 62, poz. 628, z późn. zm.5)).
2. Sposób postępowania z materiałami, o których
mowa w ust. 1, powinien być określony w dokumentach wymienionych w § 41 ust. 1.
1. Przedsiębiorca opracowuje i na bieżąco aktualizuje projekty technologiczne i techniczne, dokumentacje technologiczne, instrukcje i regulaminy zawierające szczegółowe wymagania dotyczące wykonania, wyposażenia i wykorzystania obiektów oraz przebiegu procesu technologicznego, a także wymagania
dotyczące wykonywania innych czynności mogących
mieć znaczenie dla bezpieczeństwa.
2. Przebieg procesu technologicznego powinien
być zgodny z wymaganiami określonymi w dokumentach, o których mowa w ust. 1.
1. Pomieszczenia zakładów pracy, w których
prowadzony jest obrót wyrobami pirotechnicznymi widowiskowymi, dzieli się na pomieszczenia:
1) sklepowe — przeznaczone do realizacji bezpośredniej sprzedaży;
2) zaplecza — przeznaczone do przechowywania ilości wyrobów pirotechnicznych widowiskowych zapewniających ciągłość sprzedaży;
3) magazynowe — pomieszczenia przystosowane do
składowania wyrobów pirotechnicznych widowiskowych o masie brutto ponad 1 000 kg nieprzerwanie przez okres co najmniej 90 dni w roku.
2. Z zastrzeżeniem ust. 3, w pomieszczeniach sklepowych i pomieszczeniach zaplecza mogą znajdować
się wyłącznie wyroby pirotechniczne widowiskowe,
oznaczone kodem klasyfikacyjnym 1.4 G i 1.4 S.
3. W pomieszczeniach sklepowych oraz w pomieszczeniach zaplecza mogą być przechowywane wyroby
oznaczone kodem klasyfikacyjnym 1.1 G, 1.2 G i 1.3 G
w opakowaniach jednostkowych, bądź w opakowaniach kartonowych lub tekturowych o masie brutto co
najwyżej 50 kg, jeżeli ilość mieszaniny pirotechnicznej
w jednostkowym wyrobie nie przekracza w:
1) rakietach — 100 g, w tym mieszaniny wywołującej
efekt pirotechniczny do 70 g;
4) strzelającym konfetti — 10 mg;
5) ogniach bengalskich — 2 500 g;
6) bateriach — 500 g, nie więcej jednak niż do 40 g
w pojedynczym wystrzale;
7) innych wyrobach — 50 g w pojedynczym wystrzale.
W takim przypadku wyroby te traktuje się jak wyroby
pirotechniczne widowiskowe oznaczone kodem klasyfikacyjnym 1.4 G.
Pomieszczenia, o których mowa w § 42 ust.1
pkt 1 i 2, można lokalizować w obiektach przeznaczonych na cele handlowe, pod warunkiem spełnienia wymagań określonych w § 44.
———————
5) Zmiany wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U.
z 2002 r. Nr 41, poz. 365, Nr 113, poz. 984 i Nr 199, poz. 1671
oraz z 2003 r. Nr 7, poz. 78.
Pomieszczenia, o których mowa w § 42 ust.1
pkt 1 i 2, można eksploatować, jeżeli:
1) temperatura w pomieszczeniach przy pomiarze
na wysokości 1 m od podłogi nie przekracza
30 °C (303 K) i zainstalowane są środki techniczne
gwarantujące spełnienie tego wymogu;
2) są wyposażone w podręczny sprzęt gaśniczy dostosowany do zagrożenia stwarzanego przez przechowywane wyroby;
3) przechowywane wyroby pirotechniczne posiadają
zabezpieczenie przed powstawaniem w nich niekorzystnych przemian chemicznych lub fizycznych, mogących powodować zwiększenie wrażliwości materiału na bodźce, pogorszenie trwałości chemicznej
oraz powodujących inicjację wybuchu lub zapłon;
4) posiadają konstrukcję zabezpieczającą przechowywane materiały przed kradzieżą oraz dostępem nieuprawnionych osób;
5) posiadają system wentylacji wyciągowej;
6) posiadają ochronę przed wyładowaniami atmosferycznymi, zgodną z wymaganiami Polskiej Normy
dotyczącej zabezpieczeń przed wyładowaniami atmosferycznymi;
7) urządzenia i instalacje elektryczne odpowiadają wymaganiom stawianym urządzeniom instalowanym
w miejscach zagrożonych pożarem zgodnie z wymaganiami Polskiej Normy dotyczącej instalacji
elektrycznych w obiektach budowlanych, zapewniających bezpieczeństwo;
8) elementy i przewody grzewcze w pomieszczeniach
są rozmieszczone przynajmniej w odległości 1 m
od opakowań zawierających wyroby pirotechniczne, a ich temperatura nie przekracza 120 °C (393 K);
9) drzwi ewakuacyjne otwierają się na zewnątrz pomieszczenia i posiadają zamki rolkowe, działające
w wyniku pchnięcia lub rozsuwają się na zewnątrz;
10) okna służące za wyjścia awaryjne otwierają się na
zewnątrz, natomiast otwory okienne posiadają wymiary co najmniej 0,75 m x 0,75 m;
11) wymiary wewnętrzne pomieszczeń zapewniają
bezpieczne operowanie opakowaniami składowanych wyrobów oraz swobodne poruszanie się
osób kupujących i personelu;
12) półki, regały i inne wyposażenie pomieszczeń są
wykonane z materiałów trudno palnych, uniemożliwiających w czasie pożaru tworzenie toksycznych
związków, zagrażających zdrowiu lub życiu ludzi.
Pomieszczenia, o których mowa w § 42 ust. 1
pkt 1 i 2, zalicza się do kategorii MW2, a obiekty, w których są zlokalizowane, zalicza się do klasy MDO.
1. Strefa ochrony obiektu dla pomieszczeń,
o których mowa w § 42 ust.1 pkt 1 i 2, która jest oddzielną strefą pożarową, powinna obejmować obszar tych
pomieszczeń.
2. W strefie ochrony pracodawca nie powinien dopuścić do:
1) używania otwartego ognia;
3) prowadzenia prac spawalniczych;
4) prowadzenia innych prac mogących stworzyć warunki dla zapłonu lub wybuchu zgromadzonych
wyrobów pirotechnicznych;
5) gromadzenia i przechowywania materiałów palnych innych niż wynikające z wyposażenia obiektu
handlowego.
3. Jeżeli pomieszczenia sklepowe i zaplecza, o których mowa w § 42 ust. 1 pkt 1 i 2, stanowiące fragment
obiektów handlowych nie są pomieszczeniami wydzielonymi, wówczas w bezpośrednim ich otoczeniu nie
należy przechowywać substancji łatwo palnych lub butli zawierających gaz pod ciśnieniem.
Wyroby pirotechniczne widowiskowe mogą
być przechowywane w pomieszczeniach sklepowych
i pomieszczeniach zaplecza w ilościach brutto podanych w poniższej tabeli:
Szczegółowe wymagania w stosunku do pomieszczeń magazynowych, o których mowa w § 42
ust. 1 pkt 3, określają przepisy rozporządzenia Ministra
Gospodarki z dnia 28 października 2002 r. w sprawie
pomieszczeń magazynowych i obiektów do przechowywania materiałów wybuchowych, broni, amunicji
oraz wyrobów o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym.
Pracodawca prowadzący obrót wyrobami pirotechnicznymi, w tym o przeznaczeniu widowiskowym, powinien zapewnić bezpieczeństwo ludzi, mienia i środowiska, a w szczególności:
1) przechowywać wyroby pirotechniczne właściwie
opakowane i oznakowane, w ustalonych terminach
ważności;
2) opracować i posiadać aktualną instrukcję przechowywania wyrobów pirotechnicznych, obejmującą zasady ich utylizacji, oraz instrukcje bezpieczeństwa i higieny pracy dla wszystkich stanowisk pracy;
3) zapewniać przestrzeganie instrukcji magazynowania wyrobów pirotechnicznych oraz instrukcji bezpieczeństwa i higieny pracy na wszystkich stanowiskach pracy;
4) zapewniać bezpieczny transport wewnątrzzakładowy wyrobów pirotechnicznych;
5) zapewniać ochronę wyrobów pirotechnicznych
przed kradzieżą oraz dostępem osób nieupoważnionych;
6) w pomieszczeniach, w których znajdują się wyroby
pirotechniczne, nie przechowywać materiałów, narzędzi oraz wyposażenia innego niż określone w instrukcji przechowywania;
7) wykluczyć możliwość wpływu na wyroby pirotechniczne bodźców mogących spowodować wybuch
lub zapłon;
8) w pomieszczeniach sklepowych i pomieszczeniach
zaplecza prowadzić wyłącznie prace związane
z przeznaczeniem tych pomieszczeń;
9) prace mogące doprowadzić do ogrzewania i zapłonu wyrobów pirotechnicznych, w szczególności
prace remontowe pomieszczeń, prowadzić wyłącznie po usunięciu wyrobów pirotechnicznych z tych
pomieszczeń oraz po potwierdzeniu na piśmie
przez upoważnioną przez pracodawcę osobę, że
wyroby zostały usunięte;
10) w razie uszkodzenia opakowania rozsypaną zawartość zbierać i neutralizować we właściwy sposób,
zgodnie z obowiązującą instrukcją magazynowania;
11) urządzenia elektryczne, sygnalizacyjne, odgromowe oraz inne instalacje znajdujące się w pomieszczeniach i obiektach poddawać kontroli przed dopuszczeniem do eksploatacji, a następnie, raz w roku kontrolować, dokumentując wyniki kontroli pisemnym protokołem;
12) opakowania lub pojemniki z wyrobami pirotechnicznymi przechowywać na półkach, regałach lub
w miejscach do tego przeznaczonych oraz układać
w sposób uniemożliwiający ich przypadkowe przemieszczanie się, przewracanie lub deformowanie
pod wpływem nadmiernego ciężaru, z zachowaniem możliwości ich przemieszczania zgodnie z potrzebami;
13) w przypadku powstania zagrożenia spowodowanego zainicjowaniem przechowywanych wyrobów
pirotechnicznych działać zgodnie z instrukcją postępowania w sytuacji awaryjnej, o której mowa
w § 50;
14) w pomieszczeniach, w których znajdują się wyroby
pirotechniczne, nie używać otwartego ognia.
Pracodawca prowadzący obrót wyrobami pirotechnicznymi, w tym o przeznaczeniu widowiskowym, powinien opracować instrukcję postępowania
w sytuacji awaryjnej i organizacji akcji ratowniczej,
określającą:
2) sposób postępowania w przypadku awarii i sposób
organizacji akcji ratowniczej, ze wskazaniem lokalizacji stosowanych środków gaśniczych;
3) zasady oraz miejsce ewakuacji ludzi;
4) sposób powiadamiania straży pożarnej, Policji lub
innych jednostek ratowniczych;
5) sposoby zabezpieczenia miejsca awarii, likwidacji
bezpośrednich skutków oraz metody przeciwdziałania rozszerzaniu się skutków awarii.
1. Pracodawca prowadzący obrót wyrobami
pirotechnicznymi, w tym o przeznaczeniu widowiskowym, opracowuje karty kwalifikacyjne obiektów, w których prowadzona jest sprzedaż wyrobów pirotechnicznych.
2. Karty kwalifikacyjnej nie opracowuje się dla pomieszczeń sklepowych i zaplecza, w których prowadzi
się wyłącznie sezonową sprzedaż, a łączny czas przechowywania wyrobów pirotechnicznych nie przekracza 90 dni w roku.
3. Karta kwalifikacyjna obiektu zagrożonego wybuchem lub spalaniem wyrobów pirotechnicznych, o której mowa w ust. 1, powinna zawierać:
1) oznaczenie oraz adres przedsiębiorcy;
2) nazwę oraz adres obiektu;
3) schematyczny rysunek obiektu ze wskazaniem podziału na pomieszczenia, usytuowanie dróg dojazdowych i pożarowych, osłon, obwałowań oraz
wyjść awaryjnych;
4) określenie przeznaczenia obiektu oraz poszczególnych pomieszczeń;
5) klasyfikację obiektu do kategorii MW2 ze wskazaniem dominujących zagrożeń;
6) klasyfikację obiektu do klasy UZ lub MDO;
7) stwierdzenie o niedopuszczalności występowania
w obiekcie lub pomieszczeniach zagrożenia wybuchem mieszanin substancji palnych z powietrzem;
8) podstawowe wymagania w stosunku do konstrukcji obiektu:
b) parametry obwałowań, osłon, sztolni, okien, rodzaje szyb okiennych i posadzki,
c) lokalizacje i konstrukcje drzwi ewakuacyjnych;
9) informacje dotyczące:
a) dopuszczalnego obładowania obiektu masą pirotechniczną zawartą w wyrobach (netto),
b) dopuszczalnej liczby osób znajdujących się
w obiekcie,
c) dopuszczalnych i faktycznych odległości od pobliskich obiektów,
d) zasięgu strefy ochrony obiektu i sposobu jej wyznaczania;
10) kod klasyfikacyjny wyrobów pirotechnicznych;
11) wymagania w stosunku do mediów energetycznych, instalacji energetycznych, instalacji gaśniczej, lokalizacji punktów sygnalizacji oraz sposobu
uruchamiania instalacji gaśniczej;
12) szczegółowe wymagania w stosunku do urządzeń
elektrycznych, osprzętu i instalacji elektrycznych
w obiekcie.
W pomieszczeniach, o których mowa w § 42
ust. 1 pkt 1 i 2, transport wyrobów pirotechnicznych
może odbywać się przy użyciu wózków obsługiwanych
ręcznie.
Przepisów rozporządzenia nie stosuje się do
konstrukcji obiektów zbudowanych zgodnie z przepisami obowiązującymi w czasie ich wznoszenia, w których
w dniu wejścia w życie rozporządzenia wytwarza i przetwarza się materiały wybuchowe, przy czym ilość i rodzaj materiałów wybuchowych w obiektach powinny
odpowiadać wymaganiom określonym w niniejszym
rozporządzeniu.
Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie
14 dni od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem przepisów § 12
i § 18 ust. 7, które wchodzą w życie po upływie 12 miesięcy od dnia ogłoszenia.6)
Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej:
J. Hausner
———————
6) Niniejsze rozporządzenie było poprzedzone rozporządzeniem Ministra Przemysłu z dnia 8 sierpnia 1990 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy produkcji, magazynowaniu i transporcie wewnątrzzakładowym materiałów
wybuchowych (Dz. U. Nr 58, poz. 341, z 1992 r. Nr 2, poz. 7,
z 1995 r. Nr 73, poz. 365), które utraciło moc z dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia na podstawie
art. 26 ustawy z dnia 2 lutego 1996 r. o zmianie ustawy —
Kodeks pracy oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U.
Nr 24, poz. 110, z 1997 r. Nr 104, poz. 661 oraz z 1998 r.
Nr 66, poz. 431.
Załącznik nr 1 ↗
Struktura tej części nie została zweryfikowana.
SPOSÓB DOKONYWANIA OCENY MATERIAŁÓW WYBUCHOWYCH POD WZGLĘDEM BEZPIECZEŃSTWA
1. Ocena pod względem bezpieczeństwa materiałów wybuchowych, o których mowa w § 5 ust. 2 rozporządzenia, polega na doświadczalnym lub obliczeniowym wyznaczeniu charakterystyk tych materiałów,
w zakresie niezbędnym do wystawienia karty oceny,
o której mowa w § 6 rozporządzenia.
2. Zdolność materiału wybuchowego do generowania fali uderzeniowej określa porównawczo, w stosunku do wzorcowego materiału wybuchowego (krystalicznego heksogenu), współczynnik zagrożenia RZ.
Współczynnik RZ wyznacza się doświadczalnie
w drodze badań modelowych lub oblicza z dokładnością do dwóch miejsc po przecinku z wzoru:
Rz =4,71·10–4· (Q · V)0,5
gdzie poszczególne określenia oznaczają:
Q — ciepło wybuchu danego materiału wybuchowego w kJ/kg,
V — objętość właściwa produktów wybuchu danego
materiału wybuchowego w dm3/kg.
3. Wrażliwość materiału wybuchowego określa
współczynnik wrażliwości RW obliczany z wzoru:
Rw = (RM · RT)0,5
gdzie poszczególne określenia oznaczają:
RM — współczynnik wrażliwości mechanicznej danego materiału wybuchowego,
RT — współczynnik wrażliwości termicznej danego
materiału wybuchowego.
4. Współczynniki RM i RT, o których mowa w ust. 3,
są wyznaczane z wzorów:
1) RM = 0,076 · (St · Si )0,5
gdzie poszczególne określenia oznaczają:
St — dolna granica wrażliwości na tarcie danego materiału wybuchowego w N, oznaczona według
Polskiej Normy dotyczącej oznaczania wrażliwości na tarcie materiałów wybuchowych,
Si — dolna granica wrażliwości na uderzenie danego
materiału wybuchowego w J, oznaczona we
dług Polskiej Normy dotyczącej oznaczania
wrażliwości na uderzenie materiałów wybuchowych;
2) RT = 39,02 · log TR/373
gdzie:
TR — temperatura rozkładu danego materiału wybuchowego w K, oznaczona według Polskiej Normy dotyczącej oznaczania temperatury rozkładu
materiałów wybuchowych.
5. Przy obliczaniu współczynnika RW, zgodnie
z ust. 3 i 4, stosuje się następujące zasady:
1) jeżeli materiał wybuchowy posiada współczynnik
wrażliwości mechanicznej RM mniejszy lub równy 1, to współczynnik wrażliwości, oprócz wartości
liczbowej, otrzymuje znak „M”;
2) jeżeli materiał wybuchowy charakteryzuje się wrażliwością na uderzenie wyższą od 50 J oraz równocześnie wrażliwością na tarcie wyższą od 353 N, do
obliczenia współczynnika wrażliwości mechanicznej według wzoru określonego w ust. 4 pkt 1 należy przyjąć wartości Si = 50 J i ST = 353 N;
3) jeżeli materiał wybuchowy nie ulega rozkładowi
przy ogrzewaniu do temperatury 673 K, to do obliczania współczynnika wrażliwości termicznej według wzoru określonego w ust. 4 pkt 2 należy przyjąć TR = 673 K.
6. Badania charakterystyk istotnych z punktu widzenia oceny materiału wybuchowego pod względem
bezpieczeństwa dokonują jednostki organizacyjne,
o których mowa w § 5 ust. 1 rozporządzenia, określając
indywidualnie metodykę realizacji.
7. Badania charakterystyk niezbędnych do dokonania umownej klasyfikacji półproduktów, półfabrykatów, mieszanin reakcyjnych, surowców lub odpadów
będących materiałami wybuchowymi, o której mowa
w § 6 ust. 3 rozporządzenia, dokonują jednostki organizacyjne, o których mowa w § 5 ust. 1 rozporządzenia,
określając indywidualnie metodykę ich realizacji,
z uwzględnieniem warunków, w jakich te produkty występują w realizowanym procesie technologicznym.
Załącznik nr 2 ↗
Struktura tej części nie została zweryfikowana.
WYMAGANIA DOTYCZĄCE SYTUOWANIA OBIEKTÓW, W KTÓRYCH ZNAJDUJĄ SIĘ MATERIAŁY
WYBUCHOWE ZAKLASYFIKOWANE LUB ZALICZONE UMOWNIE DO KLASY 1, PODKLASY 1.1 i 1.5
LUB DO KLASY 4.1
1. Minimalną dopuszczalną odległością (Ld) od zagrażającego wybuchem obiektu zawierającego ładunek materiałów wybuchowych zaklasyfikowanych do
podklas 1.1 i 1.5 oraz do klasy 4.1 w stosunku do innych
obiektów w otoczeniu jest taka odległość, przy której
nadciśnienie fali uderzeniowej (Pf) powstającej przy
wybuchu ładunku nie przekracza wielkości dopuszczalnych, określonych w ust. 8, które wyznaczają granice
stref zagrożeń.
2. Minimalne dopuszczalne odległości, o których
mowa w ust. 1, określa się z uwzględnieniem:
1) zdolności ładunku materiałów wybuchowych do
generowania fali uderzeniowej w przypadku wybuchu;
2) konstrukcji obiektu, w tym istniejących osłon i obwałowań;
3) uwarunkowań propagacji fali uderzeniowej wokół
obiektu;
4) wrażliwości materiałów wybuchowych znajdujących się w zagrożonym obiekcie, w stosunku do
którego ma być wyznaczona bezpieczna odległość;
5) zastosowanych zabezpieczeń obiektu oraz pobliskich obiektów.
3. Wzorcowym materiałem wybuchowym jest heksogen krystaliczny, który przyjmuje się jako materiał
odniesienia do określenia parametrów zagrożenia dla
innych materiałów wybuchowych, przy których wybuchu w otoczeniu ładunku powstaje fala uderzeniowa.
4. Równoważnik masy heksogenu (G), zwany dalej
„równoważnikiem heksogenowym”, zawartego
w obiekcie ładunku materiału wybuchowego zdolnego
do generowania w otoczeniu fali uderzeniowej wyznacza się doświadczalnie, w drodze badań modelowych,
lub określa się według wzoru:
G = RZ · MX
gdzie poszczególne określenia oznaczają:
G — równoważnik heksogenowy ładunku w kg,
RZ — współczynnik zagrożenia materiału wybuchowego, wyznaczony zgodnie z załącznikiem nr 1
ust. 2 do rozporządzenia,
MX — masa netto zawartego w obiekcie materiału wybuchowego w kilogramach.
5. W przypadku łącznego przechowywania materiałów wybuchowych zaliczonych do podklasy 1.1 lub
1.5 z innymi materiałami wybuchowymi, przy wyznaczaniu minimalnych dopuszczalnych odległości (Ld),
o których mowa w ust. 1, należy uwzględniać łączną
masę (G) równoważnika heksogenowego znajdujących się w obiekcie materiałów wybuchowych.
6. Obiekt, w którym znajduje się materiał wybuchowy zaklasyfikowany do klasy 4.1, może być traktowany
jako niestwarzający zagrożenia z tytułu generowania
fali uderzeniowej, jeżeli spełnione są następujące warunki:
1) lokalizacja i konstrukcja obiektu wykluczają możliwość zainicjowania zawartego w nim ładunku
w przypadku wybuchu w sąsiednich obiektach zawierających ładunki materiału wybuchowego;
2) podczas przechowywania materiału wybuchowego
przestrzegane są specjalne warunki bezpieczeństwa określone przez przedsiębiorcę, uniemożliwiające wybuch przechowywanego ładunku
w przypadku zaistnienia pożaru w obiekcie.
7. Nadciśnienie fali uderzeniowej (Pf) jako funkcję
odległości czoła fali (L) od miejsca wybuchu materiału
wybuchowego i jego równoważnika heksogenowego
(G) wyznacza się doświadczalnie w drodze badań modelowych lub określa według wzoru:
Pf = 980 · (L· G –1/3 ) –1.89
gdzie poszczególne określenia oznaczają:
Pf — nadciśnienie fali uderzeniowej w kPa,
L — odległość od miejsca wybuchu w metrach.
8. W otoczeniu obiektów, w których znajduje się
materiał wybuchowy, podczas wybuchu którego powstaje fala uderzeniowa, wyznacza się strefy zagrożenia wybuchem, które dzieli się ze względu na przewidywane nadciśnienie fali uderzeniowej na strefy:
1) bezpośrednią — nadciśnienie fali uderzeniowej ponad 250 kPa;
2) bliską — nadciśnienie fali uderzeniowej od 35 do
250 kPa;
3) pośrednią — nadciśnienie fali uderzeniowej od 5 do
35 kPa;
4) daleką — nadciśnienie fali uderzeniowej do 5 kPa.
9. W poszczególnych strefach zagrożenia wybuchem materiału wybuchowego mogą być lokalizowane następujące rodzaje obiektów:
1) budynki do produkcji materiałów wybuchowych
i obiekty towarzyszące, z wyjątkiem obiektów stwarzających dodatkowe zagrożenie, oraz magazyny
półfabrykatów — co najmniej w strefie bliskiej;
2) budynki produkcyjne inne niż wymienione w pkt 1,
wydzielone obiekty, w których znajdują się pomieszczenia higieniczno-sanitarne, budynki laboratoryjne i inne obiekty badawcze, budynki pomocnicze, drogi, napowietrzne linie wysokiego napięcia, ogrodzenia zewnętrzne zakładów — nie bliżej
niż w strefie pośredniej, z wyjątkiem dróg, o których mowa w § 25 ust. 1 rozporządzenia;
3) budynki mieszkalne — nie bliżej niż w strefie dalekiej, przy czym w obszarze, dla którego przewidywane nadciśnienie fali uderzeniowej wynosi:
a) poniżej 5 kPa — dopuszcza się rozproszoną zabudowę obiektów mieszkalnych,
b) poniżej 3 kPa — dopuszcza się zwartą zabudowę
obiektów mieszkalnych;
4) obiekty niewymienione w pkt 1—3 — wyłącznie
w strefie dalekiej.
10. W strefie bliskiej nie można lokalizować obiektów i stanowisk pracy niezwiązanych z obiektem,
w którym znajduje się materiał wybuchowy.
11. Wymagania dotyczące obiektów magazynowych gotowych wyrobów w opakowaniach transportowych określają przepisy, o których mowa w § 2 rozporządzenia.
12. Minimalną dopuszczalną odległość obiektów
nieobwałowanych, w których znajduje się materiał wybuchowy, od innych obiektów wyznacza się doświadczalnie, w drodze badań modelowych, uwzględniając
kryteria, o których mowa w ust. 8—10, lub określa według wzoru:
Ld = 38.25 · Pf
–0.529 · G1/3
gdzie poszczególne określenia oznaczają:
Ld — minimalna dopuszczalna odległość w metrach,
G — równoważnik heksogenowy w kilogramach,
Pf — dopuszczalne nadciśnienie fali uderzeniowej
w kPa.
13. Minimalną dopuszczalną odległość obiektów
obwałowanych, w których znajduje się materiał wybuchowy, od innych obiektów wyznacza się doświadczalnie, w drodze badań modelowych, uwzględniając kryteria, o których mowa w ust. 8—10, lub określa się według wzorów:
1) przy odległości powyżej 10 m do 80 m:
Ld = 14.96 · Pf
–0.629 · G0.396
2) przy odległości powyżej 80 m do 500 m:
Ld = 3.693 · Pf
–1 · G0.63 + 27.1
3) przy odległości powyżej 500 m:
Ld = 38.25 · Pf
–0.529 · G1/3
14. Za odległość pomiędzy budynkami przyjmuje
się najmniejszą odległość pomiędzy ścianami budynków.
15. Dla obiektów, w których znajduje się materiał
wybuchowy o współczynniku wrażliwości nie większym niż 2 lub nie większym niż 5 ze znakiem „M”, minimalna odległość od innych obiektów stwarzających
zagrożenie wybuchem wynosi:
1) co najmniej 20 m, jeżeli zawierają one ładunek materiału wybuchowego o masie równoważnika heksogenowego (G) w granicach od 10 do 1 000 kg;
2) co najmniej 60 m, jeżeli zawierają one ładunek materiału wybuchowego o masie równoważnika heksogenowego (G) w granicach od ponad 1 000 do
5 000 kg;
3) wartość obliczoną według wzorów, o których mowa w ust. 12 lub 13, jeżeli zawierają ładunek materiału wybuchowego o masie równoważnika heksogenowego (G) ponad 5 000 kg.
16. Obliczenia maksymalnych dopuszczalnych ilości materiałów wybuchowych, które mogą być w obiekcie, dokonuje się na podstawie wzorów podanych
w ust. 12 lub 13, z uwzględnieniem minimalnych odległości, o których mowa w ust. 15.
17. Zasięg stref zagrożenia wokół obiektów nieobwałowanych określa tabela:
19. Badania modelowe, o których mowa w ust. 4, 7,
12 i 13, wykonują jednostki organizacyjne, o których
mowa w § 5 ust. 1 rozporządzenia, określając indywidualnie metodykę ich realizacji.
20. Materiały wybuchowe zaklasyfikowane do podklas 1.1 i 1.5 oraz do klasy 4.1 można przechowywać
w pomieszczeniach podręcznych, w ilościach nieprzekraczających wielkości określonych w tabeli:
18. Zasięg stref zagrożeń wokół obiektów obwałowanych określa tabela:
21. Pomieszczenie podręczne, o którym mowa
w ust. 20, powinno odpowiadać następującym wymaganiom:
1) powinno być zlokalizowane wyłącznie w wydzielonym pomieszczeniu bez stałej obsługi, w obiekcie
laboratoryjnym, obiekcie użytkowanym na cele
przemysłowe lub w odrębnym obiekcie bez stałej
obsługi; niedopuszczalne jest lokalizowanie pomieszczeń podręcznych w budynkach mieszkalnych;
2) elementy konstrukcyjne oraz wyposażenie pomieszczenia podręcznego powinny w istotny spo-
1. Minimalne dopuszczalne odległości (Ld) od nieobwałowanych obiektów zawierających materiały wybuchowe zaklasyfikowane do podklasy 1.2, 1.3, 1.4 i 1.6
w stosunku do innych obiektów znajdujących się w pobliżu wyznacza się z uwzględnieniem masy netto materiału wybuchowego (G), kierując się kryteriami określonymi w tabeli:
sób ograniczać wpływ na otoczenie skutków ewentualnego zapłonu lub wybuchu przechowywanego
materiału wybuchowego;
3) pomieszczenie powinno posiadać powierzchnie
odciążające oraz osłony przed tymi powierzchniami, ograniczające rozlot odłamków, wyrzut produktów gazowych spalania i oddziaływanie fali uderzeniowej.
22. W przypadku przechowywania materiałów wybuchowych w wydzielonych komorach lub boksach
pomieszczenia podręcznego, których konstrukcja zabezpiecza przed przeniesieniem się detonacji pomiędzy tymi komorami lub boksami, w pomieszczeniu
podręcznym można przechowywać nie więcej niż czterokrotność ilości materiałów wybuchowych, określonej w ust. 20.
Załącznik nr 3 ↗
Struktura tej części nie została zweryfikowana.
WYMAGANIA DOTYCZĄCE SYTUOWANIA OBIEKTÓW, W KTÓRYCH ZNAJDUJĄ SIĘ MATERIAŁY
WYBUCHOWE ZAKLASYFIKOWANE LUB ZALICZONE UMOWNIE DO KLASY 1, PODKLASY 1.2, 1.3, 1.4, 1.6,
LUB DO PRZEDMIOTÓW RATOWNICZYCH KLASY 9, ZAWIERAJĄCYCH MATERIAŁY WYBUCHOWE
2. Przy ustalaniu lokalizacji obiektów, w których
znajdują się przedmioty ratownicze klasy 9, zawierające materiały wybuchowe, nie jest wymagane wyznaczanie minimalnych bezpiecznych odległości.
3. Dla obwałowanych obiektów zawierających materiały wybuchowe minimalne odległości wyznaczone
zgodnie z zasadami określonymi w ust. 1 można
zmniejszyć o 30 %. Gdy obiekt zagrożony, w stosunku
do którego wyznaczana jest bezpieczna odległość, jest
obwałowany, osłonięty dodatkowymi murami lub innymi osłonami, na przykład wynikającymi z ukształtowania terenu, obliczoną bezpieczną odległość można
zmniejszyć o 50 %.
6. Pomieszczenie podręczne, o którym mowa
w ust. 5, powinno odpowiadać następującym wymaganiom:
1) powinno być zlokalizowane wyłącznie w wydzielonym pomieszczeniu bez stałej obsługi, w obiekcie
laboratoryjnym, obiekcie użytkowanym na cele
przemysłowe lub w odrębnym obiekcie bez stałej
obsługi;
2) elementy konstrukcyjne oraz dodatkowe wyposażenie pomieszczenia powinny w istotny sposób
ograniczać wpływ na otoczenie skutków ewentualnego zapłonu lub wybuchu;
3) pomieszczenie powinno posiadać powierzchnie
odciążające oraz osłony przed tymi powierzchniami, uniemożliwiające rozlot odłamków.
7. Pomieszczenia podręczne, o których mowa
w ust. 5, w których znajdują się przedmioty ratownicze
klasy 9 zawierające materiały wybuchowe, można lokalizować w budynku użytkowanym na cele przemysłowe lub w odrębnym obiekcie bez stałej obsługi.
4. W przypadku umieszczenia materiałów wybuchowych w wydzielonych komorach lub pomieszczeniach obiektu, pomiędzy którymi nie może nastąpić
przeniesienie detonacji lub spalania, przy obliczaniu
bezpiecznej odległości z zastosowaniem kryteriów,
o których mowa w ust. 1, bierze się pod uwagę to pomieszczenie (komorę), które wymaga większej odległości.
5. Materiały wybuchowe zaliczone do podklasy 1.2,
1.3, 1.4 i 1.6 można przechowywać w pomieszczeniach
podręcznych, w ilości określonej w tabeli: