Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 29 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych wymagań w zakresie jakości handlowej oraz metod analiz kazein spożywczych i kazeinianów spożywczych

Załącznik nr 1 ↗

Struktura tej części nie została zweryfikowana.

SZCZEGÓŁOWE WYMAGANIA W ZAKRESIE JAKOŚCI HANDLOWEJ KAZEIN SPOŻYWCZYCH I KAZEINIANÓW SPOŻYWCZYCH

5) zawartość osadu (cząsteczek przypalonych) — nie więcej niż 22,5 mg w 25 g; 6) zawartość ołowiu — nie więcej niż 1 mg/kg; 7) pH — od 6,0 do 8,0; 8) barwa biała do białokremowej; 9) dopuszczalne bardzo słabe obce posmaki i zapachy; 10) nieobecne ciała obce, w tym cząsteczki drewna, metalu, sierści lub części owadów, w 25 g; 11) nieobecne grudki, które nie ulegają rozsypaniu przy lekkim nacisku.

Załącznik nr 2 ↗

Struktura tej części nie została zweryfikowana.

METODY ANALIZ KAZEIN SPOŻYWCZYCH I KAZEINIANÓW SPOŻYWCZYCH I . P o s t a n o w i e n i a o g ó l n e 1. Sprzęt Do przygotowania próbki do analizy laboratoryjnej kazein spożywczych i kazeinianów spożywczych używa się podstawowego sprzętu laboratoryjnego oraz: 1) wagi analitycznej umożliwiającej ważenie z dokładnością co najmniej do 0,1 mg; 2) sita do badań o średnicy 200 mm, wykonanego z siatki drucianej o nominalnym wymiarze oczek 500 µm, wyposażonego w wieczko i odbieralnik; tolerancje dla oczek oraz dopuszczalne średnice drutu podane są w normie PN-ISO 3310-1:2000 Sita kontrolne. Wymagania techniczne i badanie. Sita kontrolne z tkaniny z drutu; 3) młynka, jeżeli konieczne jest zmielenie próbki laboratoryjnej; nie stosuje się młynka młotkowego, aby nie dopuścić do nadmiernego przegrzania i utraty albo absorpcji wody. 2. Przygotowanie próbki do analizy laboratoryjnej: 1) masa próbki przekazanej do analizy laboratoryjnej powinna wynosić co najmniej 200 g; 2) występujące w próbce różnego rodzaju grudki dokładnie rozkrusza się i miesza przez wielokrotne wytrząsanie i odwracanie pojemnika; w przypadku gdy jest to konieczne, czynność przeprowadza się po przeniesieniu całej próbki laboratoryjnej do szczelnego pojemnika o pojemności odpowiadającej dwukrotnej objętości próbki; 3) reprezentatywną, dokładnie wymieszaną, ważącą około 50 g część próbki laboratoryjnej przenosi się na sito; 4) jeżeli co najmniej 95 % wagowych próbki do badań o masie 50 g przejdzie przez sito, do oznaczania używa się próbki przygotowanej zgodnie z pkt 2; w przypadku gdy przez sito przejdzie mniej niż 95 % wagowych próbki, miele się porcję 50 g w młynku aż do spełnienia kryterium odsiewania; 5) całą odsianą próbkę przenosi się niezwłocznie do hermetycznego pojemnika o pojemności odpowiadającej podwójnej objętości próbki i dokładnie miesza się przez wielokrotne wytrząsanie i odwracanie pojemnika; podczas dokonywania tych czynności należy uważać, aby nie doszło do zmian w zawartości wody w produkcie; 6) po przygotowaniu próbki do badań oznaczanie powinno zostać przeprowadzone możliwie jak najszybciej; 7) próbkę przechowuje się w hermetycznym pojemniku. II. M e t o d a o z n a c z a n i a z a w a r t o ś c i w o d y w k a z e i n a c h s p o ż y w c z y c h i k a z e i n i a - n a c h s p o ż y w c z y c h 1. Metoda oznaczania zawartości wody w kazeinach spożywczych i kazeinianach spożywczych, zwana dalej „metodą”, polega na wysuszeniu próbki do stałej masy pod ciśnieniem atmosferycznym, w suszarce w temperaturze 102 °C ± 1 °C, oznaczeniu ubytku masy wagowo i obliczeniu jako ułamka masowego w procentach. 2. Zawartość wody w kazeinach spożywczych i kazeinianach spożywczych oznacza ubytek masy oznaczony niniejszą metodą. 3. W metodzie używa się podstawowego sprzętu laboratoryjnego oraz: 1) wagi analitycznej umożliwiającej ważenie z dokładnością co najmniej do 0,1 mg; 2) naczynek wagowych o płaskim dnie, wykonanych z materiałów niekorodujących w warunkach analizy, takich jak nikiel, aluminium, stal nierdzewna lub szkło, o średnicy od 60 mm do 80 mm i głębokości około 25 mm, ze szczelnie przylegającym, ale łatwo podnoszonym wieczkiem;

3) suszarki pod ciśnieniem atmosferycznym, dobrze wentylowanej, z termostatyczną regulacją temperatury, zapewniającej jednolitą temperaturę 102 °C ± 1 °C w całej suszarce; 4) eksykatora zawierającego świeżo aktywowany żel krzemionkowy ze wskaźnikiem zawartości wody albo równorzędny środek osuszający. 4. W celu oznaczenia zawartości wody w kazeinach spożywczych i kazeinianach spożywczych dokonuje się następujących czynności: 1) otwarte naczynko wagowe wraz z wieczkiem suszy się przez co najmniej godzinę w suszarce w temperaturze 102 °C ± 1 °C; 2) naczynko wagowe przykrywa się wieczkiem, przenosi do eksykatora, a następnie schładza się do temperatury pokoju wagowego i waży z dokładnością do 0,1 mg, a masę odnotowuje się jako m0; 3) od 3 g do 5 g próbki do badań umieszcza się w naczynku wagowym, przykrywa się wieczkiem i waży z dokładnością do 0,1 mg, a masę odnotowuje się jako m1; 4) naczynko wagowe odkrywa się i umieszcza wraz z wieczkiem w suszarce w temperaturze 102 °C ± 1 °C na cztery godziny; 5) naczynko wagowe przykrywa się wieczkiem, przenosi do eksykatora, schładza się do temperatury pokoju wagowego i waży z dokładnością do 0,1 mg; 6) naczynko wagowe odkrywa się i przez godzinę suszy się je ponownie wraz z wieczkiem w suszarce; 7) czynność, o której mowa w pkt 5, powtarza się; 8) jeżeli masa uzyskana w wyniku wykonania czynności, o których mowa w pkt 7, jest mniejsza o więcej niż 1 mg od masy uzyskanej w wyniku wykonania czynności, o których mowa w pkt 5, czynność powtarza się zgodnie z pkt 6 i 7; jeżeli nastąpi wzrost masy, w obliczeniach uwzględnia się najniższą uzyskaną masę; 9) przyjętą masę odnotowuje się jako m2; 10) łączny czas suszenia nie powinien przekraczać sześciu godzin. 5. Zawartość wody w próbce oblicza się według wzoru: m1 – m2 ———— x 100 m1 – m0 gdzie: m0 — oznacza masę naczynka wagowego wraz z wieczkiem, w gramach, m1 — oznacza masę naczynka wagowego wraz z wieczkiem oraz próbką przed suszeniem, w gramach, m2 — oznacza masę naczynka wagowego wraz z wieczkiem oraz próbką po suszeniu, w gramach — i wyraża się jako ułamek masowy w procentach, z dokładnością do 0,01 %. 6. Powtarzalność dla metody: 1) różnica pomiędzy wynikami dwóch oznaczań przeprowadzonych równolegle albo w krótkich odstępach czasu na tej samej próbce, przez tego samego analityka i w tych samych warunkach nie powinna przekraczać 0,1 g wody na 100 g produktu; 2) odstęp czasu między następującymi po sobie oznaczaniami dla określenia powtarzalności nie powinien przekraczać 95 % czasu potrzebnego do prawidłowego wykonania analizy laboratoryjnej. 7. Z analizy laboratoryjnej sporządza się protokół, który powinien zawierać: 1) nazwę zastosowanej metody; 2) uzyskane wyniki; 3) wszystkie czynności niewymienione w metodzie lub uznane za nieobowiązkowe, łącznie ze szczegółami każdej okoliczności, która mogła wpłynąć na wyniki oznaczania; 4) informacje niezbędne do pełnego zidentyfikowania próbki. 8. Wynik zamieszczony w protokole analizy laboratoryjnej jest wartością średnią, uzyskaną z dwóch oznaczań spełniających kryterium powtarzalności dla tej metody. III. M e t o d a o z n a c z a n i a z a w a r t o ś c i b i a ł k a w k a z e i n a c h s p o ż y w c z y c h i k a z e i n i a - n a c h s p o ż y w c z y c h 1. Metoda oznaczania zawartości białka w kazeinach spożywczych i kazeinianach spożywczych, zwana dalej „metodą”, polega na rozpuszczeniu próbki analitycznej w mieszaninie siarczanu(VI) potasu i kwasu siarkowego(VI) w obecności siarczanu(VI) miedzi(II) jako katalizatora, celem przekształcenia azotu organicznego w azot amoniakalny, a następnie destylacji i miareczkowaniu związanego w roztworze kwasu borowego amoniaku przy użyciu standardowego roztworu kwasu chlorowodorowego. 2. Zawartość białka w kazeinach spożywczych i kazeinianach spożywczych oznacza zawartość azotu oznaczoną niniejszą metodą, pomnożoną przez współczynnik 6,38 i wyrażoną jako ułamek masowy w procentach.

3. Metody oznaczania zawartości białka nie stosuje się w odniesieniu do kazeinianu amonu względnie innych związków amonowych lub związków azotowych niebiałkowych. 4. W metodzie używa się podstawowego sprzętu laboratoryjnego oraz: 1) wagi analitycznej umożliwiającej ważenie z dokładnością co najmniej do 0,1 mg; 2) kolby Kjeldahla o pojemności 500 ml; 3) aparatu do spalania utrzymującego kolbę Kjeldahla w pozycji pochylonej, wyposażonego w źródło ogrzewania, nieogrzewające części kolby powyżej powierzchni zawartego płynu; 4) chłodnicy z prostą rurką wewnętrzną; 5) rurki odpływowej z zabezpieczeniem kulkowym, połączonej z dolnym końcem chłodnicy rurką gumową albo szklanym szlifowanym złączem; w przypadku złącza gumowego końcówki szklane powinny znajdować się obok siebie; 6) deflegmatora połączonego z kolbą Kjeldahla i z chłodnicą elastycznymi, dokładnie dopasowanymi gumowymi lub innymi korkami; 7) kolby stożkowej o pojemności 500 ml; 8) cylindrów pomiarowych o pojemności 50 ml i 100 ml; 9) biurety o pojemności 50 ml, z podziałką co 0,1 ml; 10) substancji ułatwiających wrzenie: a) małych kawałków twardej porcelanki albo perełek szklanych do spalania, b) świeżo wyprażonych kawałków pumeksu do destylacji. 5. W metodzie wykorzystuje się wodę destylowaną, demineralizowaną lub o co najmniej równorzędnej czystości oraz następujące odczynniki odpowiadające jakości analitycznej: 1) stężony kwas siarkowy(VI) (H2SO4) o gęstości 1,84 g/ml; 2) bezwodny siarczan(VI) potasu (K2SO4); 3) 5 ⋅ hydrat siarczanu(VI) miedzi(II) (CuSO4 ⋅ 5H2O); 4) sacharozę (C12H22O11); 5) roztwór kwasu borowego o stężeniu 40 g/l; 6) stężony roztwór wodny wodorotlenku sodu o stężeniu 30 % (m/m), wolny od węglanów; 7) kwas chlorowodorowy o stężeniu 0,1 mol/l; 8) mieszaninę wskaźników uzyskaną przez zmieszanie równych objętości roztworu czerwieni metylowej o stężeniu 2 g/l co najmniej 95 % (V/V) etanolu oraz roztworu błękitu metylenowego o stężeniu 1 g/l co najmniej 95 % (V/V) etanolu. 6. W przypadku podejrzenia obecności kazeinianów amonowych lub innych związków amonowych wykonuje się próbę na obecność azotu amoniakalnego, dokonując następujących czynności: 1) do 1 g próbki w małej kolbie stożkowej dodaje się 10 ml wody i 100 mg tlenku magnezu; 2) tlenek magnezu przylegający do ścianek kolby spłukuje się i zamyka się kolbę korkiem, wkładając kawałek czerwonego zwilżonego papierka lakmusowego pomiędzy korek a szyjkę kolby; 3) zawartość kolby dokładnie miesza się i ogrzewa w łaźni wodnej do temperatury od 60 °C do 65 °C; 4) w przypadku gdy papierek lakmusowy zabarwi się na niebiesko w ciągu 15 minut, wskazuje to na obecność amoniaku i wówczas metoda nie może być stosowana. 7. Równocześnie z oznaczaniem zawartości białka w kazeinach spożywczych i kazeinianach spożywczych przeprowadza się próbę ślepą, używając 0,5 g sacharozy zamiast próbki, korzystając z tego samego aparatu, stosując te same ilości wszystkich odczynników i tę samą procedurę, opisaną w ust. 8. Jeśli miareczkowanie w próbie ślepej przekroczy 0,5 ml 0,1 mol/l kwasu, sprawdza się odczynniki i oczyszcza się je albo wymienia. 8. W celu oznaczenia zawartości białka w kazeinach spożywczych i kazeinianach spożywczych dokonuje się następujących czynności: 1) od 0,3 g do 0,4 g próbki do badań przygotowanej do analizy laboratoryjnej, zważonej z dokładnością do 0,1 mg, przenosi się do kolby Kjeldahla; 2) kilka kawałków twardej porcelanki albo kilka perełek szklanych i około 10 g bezwodnego siarczanu(VI) potasu umieszcza się w kolbie Kjeldahla; 3) dodaje się 0,2 g siarczanu(VI) miedzi(II) i przemywa się szyjkę kolby Kjeldahla niewielką ilością wody; 4) dodaje się 20 ml stężonego kwasu siarkowego(VI); 5) zawartość kolby Kjeldahla miesza się i łagodnie ogrzewa się w aparacie do spalania aż do ustąpienia piany, a następnie utrzymuje się w stanie wrzenia aż do chwili uzyskania klarownego roztworu o zabarwieniu jasnozielononiebieskim; 6) zawartość kolby Kjeldahla od czasu do czasu miesza się ruchem okrężnym;

7) utrzymuje się wrzenie, regulując temperaturę tak, aby para skraplała się w środku szyjki kolby Kjeldahla; 8) ogrzewanie kontynuuje się przez 90 minut, unikając miejscowego przegrzania; 9) zawartość kolby Kjeldahla schładza się do temperatury pokojowej; 10) ostrożnie dodaje się około 200 ml wody oraz kilka kawałków świeżo wyprażonego pumeksu; 11) zawartość kolby Kjeldahla miesza się i ponownie schładza; 12) do kolby stożkowej przenosi się i miesza 50 ml roztworu kwasu borowego i 4 krople mieszaniny wskaźników; 13) kolbę stożkową ustawia się pod chłodnicą tak, aby zakończenie rurki odpływowej było zanurzone w roztworze kwasu borowego; 14) posługując się cylindrem pomiarowym, dodaje się do kolby Kjeldahla 80 ml roztworu wodorotlenku sodu; podczas dokonywania tej czynności kolbę Kjeldahla trzyma się w pozycji nachylonej tak, aby roztwór ściekał po jej ściance, tworząc warstwę na dnie; 15) kolbę Kjeldahla niezwłocznie łączy się z chłodnicą za pomocą deflegmatora, obraca się delikatnie celem wymieszania zawartości i podgrzewa się delikatnie, unikając spienienia; 16) następnie destyluje się tak, aby zebrać około 150 ml destylatu w ciągu 30 minut; temperatura destylatu nie powinna przekraczać 25 °C; 17) na około 2 minuty przed zakończeniem destylacji obniża się kolbę stożkową tak, aby końcówka rurki odpływowej nie pozostawała zanurzona w roztworze kwasu, po czym opłukuje się końcówkę rurki niewielką ilością wody; 18) po zakończeniu ogrzewania rurkę odpływową zdejmuje się oraz opłukuje się jej ścianki od wewnątrz i od zewnątrz niewielką ilością wody, zbierając popłuczyny w kolbie stożkowej; 19) destylat miareczkuje się w kolbie stożkowej przy użyciu biurety, stosując standardowy roztwór kwasu chlorowodorowego. 9. Zawartość białka w próbce oblicza się według wzoru: (V1 – V2) x T x 14 x 100 x 6,38 8,932 (V1 – V2) x T —————————————— = ————————— m x 1000 m gdzie: V1 — oznacza objętość stosowanego w oznaczaniu standardowego roztworu kwasu chlorowodorowego, w mililitrach, V2 — oznacza objętość stosowanego w próbie ślepej standardowego roztworu kwasu chlorowodorowego, w mililitrach, T — oznacza stężenie standardowego roztworu kwasu chlorowodorowego, w mol/l, m — oznacza masę próbki analitycznej, w gramach — i wyraża się jako ułamek masowy w procentach, z dokładnością do 0,1 %. 10. Powtarzalność dla metody: 1) różnica pomiędzy wynikami dwóch oznaczań przeprowadzonych równolegle albo w krótkich odstępach czasu na tej samej próbce, przez tego samego analityka i w tych samych warunkach nie powinna przekraczać 0,5 g białka na 100 g produktu; 2) odstęp czasu między następującymi po sobie oznaczaniami dla określenia powtarzalności nie powinien przekraczać 95 % czasu potrzebnego do prawidłowego wykonania analizy laboratoryjnej. 11. Z analizy laboratoryjnej sporządza się protokół, który powinien zawierać: 1) nazwę zastosowanej metody; 2) uzyskane wyniki; 3) wszystkie czynności niewymienione w metodzie lub uznane za nieobowiązkowe, łącznie ze szczegółami każdej okoliczności, która mogła wpłynąć na wyniki oznaczania; 4) informacje niezbędne do pełnego zidentyfikowania próbki. 12. Wynik zamieszczony w protokole analizy laboratoryjnej jest wartością średnią, uzyskaną z dwóch oznaczań spełniających kryterium powtarzalności dla tej metody. IV. M e t o d a o z n a c z a n i a z a w a r t o ś c i p o p i o ł u , ł ą c z n i e z P 2 O 5 , w k a z e i n a c h p o d p u s z c z - k o w y c h s p o ż y w c z y c h 1. Metoda oznaczania zawartości popiołu, łącznie z P205, w kazeinach podpuszczkowych spożywczych, zwana dalej „metodą”, polega na spopieleniu próbki analitycznej w temperaturze 825 °C ± 25 °C do stałej masy i obliczeniu pozostałości jako ułamka masowego w procentach. 2. Zawartość popiołu, łącznie z P2O5, oznacza zawartość popiołu oznaczoną metodą. 3. W metodzie używa się podstawowego sprzętu laboratoryjnego oraz: 1) wagi analitycznej umożliwiającej ważenie z dokładnością co najmniej do 0,1 mg;

2) tygla krzemionkowego albo platynowego o średnicy około 70 mm i wysokości od 25 mm do 50 mm; 3) pieca elektrycznego z cyrkulacją powietrza umożliwiającego kontrolę temperatury 825 °C ± 25 °C; 4) eksykatora zawierającego świeżo aktywowany żel krzemionkowy ze wskaźnikiem zawartości wody albo równorzędny środek osuszający. 4. W celu oznaczenia zawartości popiołu, łącznie z P2O5, w kazeinach podpuszczkowych spożywczych dokonuje się następujących czynności: 1) tygiel praży się w piecu elektrycznym w temperaturze 825 °C ± 25 °C przez 30 minut; 2) tygiel nieco schładza się, umieszcza w eksykatorze w temperaturze pokoju wagowego, a następnie waży się z dokładnością do 0,1 mg; 3) około 3 g próbki do badań odważa się bezpośrednio do tygla, z dokładnością do 0,1 mg; 4) tygiel z zawartością ogrzewa się na małym płomieniu, płycie grzejnej albo w podczerwieni do czasu, aż próbka analityczna zostanie całkowicie zwęglona, nie dopuszczając do jej zapalenia; 5) tygiel przenosi się do pieca elektrycznego o temperaturze 825 °C ± 25 °C i praży się przez co najmniej godzinę, aż cały węgiel zniknie z tygla; 6) wstępnie schłodzony tygiel umieszcza się w eksykatorze w temperaturze pokoju wagowego, a następnie waży się z dokładnością do 0,1 mg; 7) czynność prażenia tygla w piecu elektrycznym powtarza się przez 30 minut, schładzając i ważąc do czasu, aż masa pozostanie niezmieniona w granicach 1 mg lub zacznie wzrastać; 8) do obliczeń przyjmuje się najniższą uzyskaną masę. 5. Zawartość popiołu w próbce, łącznie z P2O5, oblicza się według wzoru: m1 – m2 ———— x 100 m0 gdzie: m0 — oznacza masę próbki analitycznej, w gramach, m1 — oznacza masę tygla wraz z pozostałością, w gramach, m2 — oznacza masę przygotowanego tygla, w gramach — i wyraża się jako ułamek masowy w procentach z dokładnością do 0,01 %. 6. Powtarzalność dla metody: 1) różnica pomiędzy wynikami dwóch oznaczań przeprowadzonych równolegle albo w krótkich odstępach czasu na tej samej próbce, przez tego samego analityka i tych samych warunkach nie powinna przekraczać 0,15 g popiołu na 100 g produktu; 2) odstęp czasu między następującymi po sobie oznaczaniami dla określenia powtarzalności nie powinien przekraczać 95 % czasu potrzebnego do prawidłowego wykonania analizy laboratoryjnej. 7. Z analizy laboratoryjnej sporządza się protokół, który powinien zawierać: 1) nazwę zastosowanej metody; 2) uzyskane wyniki; 3) wszystkie czynności niewymienione w metodzie lub uznane za nieobowiązkowe, łącznie ze szczegółami każdej okoliczności, która mogła wpłynąć na wyniki oznaczania; 4) informacje niezbędne do pełnego zidentyfikowania próbki. 8. Wynik zamieszczony w protokole analizy laboratoryjnej jest wartością średnią, uzyskaną z dwóch oznaczań spełniających kryterium powtarzalności dla tej metody. V. M e t o d a o z n a c z a n i a k w a s o w o ś c i m i a - r e c z k o w e j w k a z e i n a c h k w a s o w y c h s p o - ż y w c z y c h Kwasowość miareczkową w kazeinach kwasowych spożywczych oznacza się zgodnie z metodą określoną w normie PN-A-86361-7:1999 Mleko i przetwory mleczne — Kazeina kwasowa i kazeiniany; metody badań — Oznaczanie kwasowości wolnej. VI. M e t o d a o z n a c z a n i a z a w a r t o ś c i p o p i o ł u , ł ą c z n i e z P 2 O 5 , w k a z e i n a c h k w a s o w y c h s p o ż y w c z y c h Zawartość popiołu, łącznie z P2O5, w kazeinach kwasowych spożywczych oznacza się zgodnie z metodą określoną w normie PN-A-86361-6:1999 Mleko i przetwory mleczne — Kazeina kwasowa i kazeiniany; metody badań — Oznaczanie zawartości popiołu związanego. VII. M e t o d a o z n a c z a n i a p H w k a z e i n i a n a c h s p o ż y w c z y c h pH w kazeinianach spożywczych oznacza się zgodnie z metodą określoną w normie PN-A-86361-9:1999 Mleko i przetwory mleczne — Kazeina kwasowa i kazeiniany; metody badań — Oznaczanie pH.