Ustawa z dnia 8 października 2004 r. o zasadach finansowania nauki

Ustawa określa zasady finansowania nauki ze środków finansowych:

Środkami finansowymi, o których mowa w ust. 1, zwanymi dalej „środkami finansowymi na naukę”, dysponuje minister właściwy do spraw nauki, zwany dalej „Ministrem”.

Wydatki na naukę finansowane przez Ministra ustala się w ustawie budżetowej w wysokości zapewniającej dojście Polski do poziomu wydatków wynikających ze Strategii Lizbońskiej.

Środki finansowe na naukę, o których mowa w ust. 1 pkt 2, są gromadzone na wyodrębnionym rachunku bankowym, prowadzonym na podstawie odrębnych przepisów.

Finansowanie nauki dotyczy finansowania działań na rzecz realizacji polityki naukowej, naukowo-technicznej i innowacyjnej państwa, a w szczególności badań naukowych, prac rozwojowych i realizacji innych zadań szczególnie ważnych dla postępu cywilizacyjnego.

Minister przyznaje środki finansowe na naukę:

Minister przyznaje środki finansowe na naukę, w drodze decyzji, na podstawie wniosków złożonych przez uprawnione podmioty określone w ust. 2, po zasięgnięciu opinii właściwego organu Rady Nauki, o której mowa w art. 21 ust. 1.

Strona niezadowolona z decyzji dotyczącej przyznania albo odmowy przyznania środków finansowych na naukę może zwrócić się do Ministra z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy w terminie 14 dni od dnia otrzymania decyzji. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczące odwołań od decyzji.

Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy Minister przedstawia do oceny lub zaopiniowania Zespołowi Odwoławczemu, o którym mowa w art. 21 ust. 2 pkt 5.

Ocena lub opinia dotycząca wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie może być sporządzana przez osoby, które uprzednio oceniały lub opiniowały wniosek o przyznanie środków finansowych na naukę będący przedmiotem decyzji Ministra.

Wnioski, recenzje i umowy dotyczące projektów badawczych i projektów celowych, a także informacje otrzymane w toku postępowań dotyczących tych projektów stanowią tajemnicę służbową w rozumieniu przepisów o ochronie informacji niejawnych oraz informacji stanowiących tajemnicę przedsiębiorstw w rozumieniu przepisów o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, z zastrzeżeniem przepisów ust. 2 i 3 oraz art. 18 ust. 2.

Informacje o wynikach projektów badawczych i projektów celowych podlegających ochronie na podstawie ust. 1 mogą być udostępniane wyłącznie przez kierownika jednostki organizacyjnej, w której jest realizowany projekt.

Informacje o wynikach projektów rozwojowych, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 3, udostępnia się nieodpłatnie podmiotom zainteresowanym gospodarczym wykorzystaniem tych wyników, z uwzględnieniem przepisów o prawie autorskim.

Środki finansowe na naukę przeznacza się na finansowanie:

Wysokość środków finansowych na naukę przeznaczonych na cele określone w ust. 1 Minister ustala w planie finansowym dotyczącym części budżetu państwa przeznaczonej na naukę.

Finansowanie działalności statutowej obejmuje:

Wniosek o finansowanie podstawowej działalności statutowej wymaga zaopiniowania przez:

Środki finansowe na naukę przeznaczone na badania własne szkół wyższych przekazywane są przez Ministra bezpośrednio:

Środki finansowe na naukę przeznaczone na badania wspólne sieci naukowej są przekazywane jednostce naukowej wskazanej w umowie dotyczącej utworzenia sieci, na podstawie wniosku tej jednostki.

Środki finansowe na naukę przeznaczone na finansowanie działalności statutowej określonej w ust. 1 są przekazywane w formie dotacji podmiotowej.

Środki finansowe na naukę z dotacji podmiotowej niewykorzystane w danym roku kalendarzowym mogą pozostać w jednostce naukowej na rok następny, na podstawie odrębnych przepisów, z przeznaczeniem na cel, na jaki zostały przyznane.

Finansowanie inwestycji służących potrzebom badań naukowych lub prac rozwojowych obejmuje:

Wniosek o dofinansowanie inwestycji ze środków finansowych na naukę ustalanych w budżecie państwa, dofinansowywanej również z innej części budżetu państwa, wymaga zaopiniowania przez dysponenta tej części.

Środki finansowe na naukę przeznaczone na finansowanie inwestycji służących potrzebom badań naukowych lub prac rozwojowych są przekazywane jednostce naukowej, w tym jednostce naukowej reprezentującej konsorcjum naukowe, w formie dotacji celowej.

Środki finansowe na naukę z dotacji celowej niewykorzystane w danym roku kalendarzowym mogą pozostać w jednostce naukowej na rok następny, na podstawie odrębnych przepisów, z przeznaczeniem na cel, na jaki zostały przyznane.

Finansowanie projektów badawczych obejmuje projekty:

Krajowy program ramowy, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, określający priorytetowe kierunki badań naukowych lub prac rozwojowych, Minister ustala na podstawie propozycji przekazanych przez ministrów, wojewodów, organy samorządu województwa, Prezesa Polskiej Akademii Nauk, szkoły wyższe, jednostki naukowe lub organizacje samorządu gospodarczego o zasięgu ogólnokrajowym.

Krajowy program ramowy ogłasza się w dzienniku urzędowym Ministra.

Program wieloletni, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, jest ustanawiany zgodnie z przepisami o finansach publicznych.

Projekt programu wieloletniego, którego część stanowią badania naukowe lub prace rozwojowe, podlega w tej części opiniowaniu przez Ministra, przed przedłożeniem przez właściwego ministra projektu programu do ustanowienia.

Projekty badawcze są wyłaniane do finansowania na podstawie konkursu złożonych wniosków lub ofert na wykonanie projektów zamawianych.

Środki finansowe na naukę przeznaczone na finansowanie projektów badawczych są przekazywane jednostkom naukowym na podstawie umowy.

Finansowanie projektów celowych obejmuje:

Finansowanie projektu celowego obejmuje określoną przez Ministra część nakładów na badania stosowane, prace rozwojowe, badania przemysłowe lub badania przedkonkurencyjne.

Projekty celowe są kwalifikowane do finansowania na podstawie oceny złożonych wniosków.

Środki finansowe na naukę przeznaczone na finansowanie projektów celowych są przekazywane podmiotom realizującym badania stosowane, prace rozwojowe, badania przemysłowe lub badania przedkonkurencyjne na podstawie umowy.

Finansowanie współpracy naukowej z zagranicą obejmuje:

Środki finansowe na naukę przeznaczone na cele określone w ust. 1 pkt 1 są przekazywane jednostce naukowej lub innemu podmiotowi uprawnionemu na podstawie umowy, a na cele określone w ust. 1 pkt 2 w drodze decyzji.

Finansowanie działalności wspomagającej badania obejmuje:

Środki finansowe na naukę przeznaczone na finansowanie działalności wspomagającej badania są przyznawane:

Środki finansowe na naukę, o których mowa w ust. 2 pkt 1, są przekazywane w drodze decyzji, a środki finansowe na naukę, o których mowa w ust. 2 pkt 2, na podstawie umowy.

Minister ustanawia corocznie nie więcej niż 3 nagrody za wybitne osiągnięcia naukowe lub naukowo-techniczne, każdą w wysokości nieprzekraczającej dziesięciokrotnej maksymalnej miesięcznej stawki wynagrodzenia zasadniczego przewidzianego dla stanowiska profesora zwyczajnego zatrudnionego w państwowej szkole wyższej.

Potrzeby własne Ministra dotyczące zadań wymienionych w ust. 1 oraz nagrody Ministra są finansowane ze środków finansowych na naukę wyodrębnionych w planie finansowym, o którym mowa w art. 7 ust. 2.

Finansowanie programów lub przedsięwzięć określanych przez Ministra obejmuje działania dotyczące:

Minister ustanawia corocznie nie więcej niż 10 stypendiów naukowych dla wybitnych młodych naukowców, którzy nie ukończyli 35. roku życia, zatrudnionych w jednostkach naukowych. Stypendia przyznaje się na okres nie dłuższy niż 3 lata, w wysokości miesięcznej nieprzekraczającej maksymalnej miesięcznej stawki wynagrodzenia zasadniczego przewidzianego dla stanowiska profesora zwyczajnego zatrudnionego w państwowej szkole wyższej.

Środki finansowe na naukę, o których mowa w ust. 1 i 2, są przekazywane jednostce naukowej lub innemu uprawnionemu podmiotowi na podstawie umowy.

Finansowanie działalności organów opiniodawczych i doradczych Ministra, recenzentów i ekspertów oraz działalności kontrolnej obejmuje koszty:

Członkom Rady Nauki oraz zespołów powoływanych przez Ministra na podstawie art. 30, a także recenzentom i ekspertom, w tym ekspertom przeprowadzającym kontrole merytoryczne i finansowe dotyczące realizacji zadań, o których mowa w art. 7 ust. 1 pkt 1-7, przysługuje wynagrodzenie.

Minister właściwy do spraw nauki, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw pracy, określi, w drodze rozporządzenia, wysokość wynagrodzenia przysługującego osobom, o których mowa w ust. 2, uwzględniając w szczególności kwalifikacje poszczególnych osób, pełnione funkcje, zakres realizowanych zadań oraz udział w posiedzeniach, z tym że wysokość wynagrodzenia nie może przekraczać maksymalnej miesięcznej stawki wynagrodzenia zasadniczego przewidzianego dla stanowiska profesora zwyczajnego zatrudnionego w państwowej szkole wyższej.

Zamiejscowym osobom, o których mowa w ust. 2, przysługują diety oraz zwrot kosztów podróży i zakwaterowania na warunkach określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 77⁵ § 2 Kodeksu pracy.

Minister właściwy do spraw nauki określi, w drodze rozporządzenia, kryteria i tryb przyznawania oraz rozliczania środków finansowych na naukę na cele określone w art. 8-14, w tym:

- mając na uwadze znaczenie badań dla rozwoju określonej dziedziny nauki i techniki oraz międzynarodowej współpracy w tym zakresie, poziom prowadzonych badań naukowych lub prac rozwojowych, możliwości praktycznego wykorzystania wyników badań oraz ich upowszechniania, ocenę dotychczasowej działalności jednostki naukowej lub innego uprawnionego podmiotu, a także prawidłowość wykorzystania przyznanych środków finansowych na naukę.

Minister właściwy do spraw nauki określi, w drodze rozporządzenia, warunki i tryb przyznawania pomocy publicznej na badania przemysłowe i badania przedkonkurencyjne, w tym:

- z uwzględnieniem wymagań dotyczących dopuszczalnej intensywności pomocy publicznej określonych w przepisach odrębnych.

Środki finansowe na naukę mogą być przyznawane jednostkom organizacyjnym posiadającym osobowość prawną, niebędącym jednostkami naukowymi, na działalność polegającą na:

Środki finansowe na naukę przeznaczone na organizowanie i finansowanie działalności, o której mowa w ust. 1, są przekazywane właściwej jednostce organizacyjnej w formie dotacji celowej, na podstawie umowy.

Minister właściwy do spraw nauki określi, w drodze rozporządzenia, kryteria i tryb przyznawania oraz rozliczania środków finansowych na naukę przeznaczonych na organizowanie i finansowanie działalności, o której mowa w ust. 1, uwzględniając:

Minister w dzienniku urzędowym ogłasza komunikaty o:

Minister wydaje biuletyn, w którym w szczególności zamieszcza:

Minister sprawuje kontrolę merytoryczną i finansową nad prawidłowością wydatkowania środków finansowych na naukę przekazywanych jednostkom naukowym i innym uprawnionym podmiotom na podstawie przepisów ustawy, obejmującą realizację badań naukowych, prac rozwojowych lub innych zadań finansowanych ze środków finansowych na naukę.

Minister sprawuje kontrolę z punktu widzenia legalności, celowości i rzetelności wydatkowania środków finansowych na naukę.

Kontrola jest przeprowadzana na podstawie raportów, sprawozdań i innych dokumentów albo bezpośrednio w siedzibie jednostki naukowej lub innego uprawnionego podmiotu przez wyznaczony przez Ministra zespół kontrolujący.

Zespół kontrolujący przeprowadza kontrolę na podstawie pisemnego, imiennego upoważnienia, zawierającego wskazanie kontrolowanej jednostki naukowej lub innego uprawnionego podmiotu oraz przedmiotu, zakresu, terminu rozpoczęcia i zakończenia kontroli. Członkowie zespołu kontrolującego przed przystąpieniem do kontroli są obowiązani do okazania dokumentu tożsamości.

Kontrolowana jednostka naukowa lub inny uprawniony podmiot ma obowiązek udostępnić na żądanie zespołu kontrolującego wszelkie dokumenty i materiały niezbędne do przeprowadzenia kontroli.

Zespół kontrolujący ma prawo do:

Minister sporządza wystąpienie pokontrolne, które przekazuje osobie uprawnionej do reprezentowania kontrolowanej jednostki naukowej lub innego podmiotu.

Osoba, o której mowa w ust. 7, w terminie 14 dni od dnia otrzymania wystąpienia pokontrolnego może zgłosić na piśmie zastrzeżenia do ustaleń i wniosków zawartych w wystąpieniu pokontrolnym.

Minister w terminie 14 dni od dnia otrzymania zastrzeżeń dokonuje odpowiedniej zmiany wystąpienia pokontrolnego, jeżeli uzna zasadność całości lub części zastrzeżeń, a w razie nieuwzględnienia zastrzeżeń w całości przekazuje osobie zgłaszającej zastrzeżenia swoje stanowisko wraz z uzasadnieniem.

Kierownik kontrolowanej jednostki naukowej lub innego podmiotu jest obowiązany w terminie wskazanym w wystąpieniu pokontrolnym, nie krótszym niż 14 dni, poinformować Ministra na piśmie o sposobie wykonania wniosków i zaleceń pokontrolnych.

Przy Ministrze działa Rada Nauki, zwana dalej „Radą”. Rada jest organem opiniodawczo-doradczym Ministra.

Organami Rady są:

Minister powołuje i odwołuje:

Przewodniczący Rady kieruje pracą Rady i reprezentuje ją na zewnątrz.

Członków Komitetu Polityki Naukowej i Naukowo-Technicznej powołuje i odwołuje Minister.

W skład Komitetu Polityki Naukowej i Naukowo-Technicznej wchodzi nie więcej niż 11 osób, w tym po 1 osobie spośród kandydatów wskazanych przez Prezesa Polskiej Akademii Nauk, Przewodniczącego Rady Głównej Szkolnictwa Wyższego, Przewodniczącego Konferencji Rektorów Akademickich Szkół Polskich oraz Przewodniczącego Rady Głównej Jednostek Badawczo-Rozwojowych.

Członek Komitetu Polityki Naukowej i Naukowo-Technicznej nie może wchodzić w skład komisji Rady, Zespołu Odwoławczego, oraz zespołów Rady powoływanych na podstawie art. 30.

Członków Komisji Badań na Rzecz Rozwoju Gospodarki powołuje i odwołuje Minister.

W skład Komisji Badań na Rzecz Rozwoju Gospodarki wchodzą eksperci reprezentujący dziedziny nauki określone przez Ministra, praktykę społeczną lub gospodarczą oraz przedstawiciele ministrów właściwych w zakresie działania Komisji, w liczbie osób nie większej niż 26.

W skład Zespołu Odwoławczego wchodzi 5 osób.

Członek Zespołu Odwoławczego nie może wchodzić w skład Komitetu Polityki Naukowej i Naukowo-Technicznej, komisji Rady oraz zespołów Rady powoływanych na podstawie art. 30.

Wybory członków Komisji Badań na Rzecz Rozwoju Nauki i Zespołu Odwoławczego przeprowadza się co 4 lata. Obowiązki członka tej Komisji i Zespołu Odwoławczego można pełnić przez kolejne dwa okresy czteroletnie.

Wybory przeprowadza powołana przez Ministra komisja wyborcza.

Kandydatów na członków organów Rady, o których mowa w art. 23 i 25, wybierają rady wydziałów lub rady naukowe działające w jednostkach naukowych określonych w art. 2 pkt 9 lit. a-e, otrzymujących dotację na podstawową działalność statutową.

Rada wydziału lub rada naukowa, o której mowa w ust. 3, wybiera jednego kandydata do Rady, reprezentującego dziedzinę nauki właściwą dla danej jednostki naukowej, posiadającego tytuł naukowy lub stopień naukowy doktora habilitowanego, z tym że kandydatem może być wyłącznie osoba zatrudniona w innej jednostce naukowej niż jednostka dokonująca wyboru.

Wyboru spośród kandydatów, o których mowa w ust. 3, dokonują osoby zatrudnione w jednostkach naukowych, posiadające tytuł naukowy w danej dziedzinie nauki, na podstawie sporządzonych przez komisję wyborczą, w kolejności alfabetycznej, list kandydatów z tej dziedziny nauki.

Wybory przeprowadza się drogą korespondencyjną, w głosowaniu tajnym, odrębnie dla każdej dziedziny nauki. Każdy wyborca może głosować tylko raz.

Do zadań Komitetu Polityki Naukowej i Naukowo-Technicznej należy w szczególności:

Do zadań komisji Rady należy w szczególności:

Do zadań Zespołu Odwoławczego należy przedstawianie ocen lub opinii w sprawach objętych wnioskami, o których mowa w art. 5 ust. 1. W razie potrzeby, za zgodą Ministra, w pracach zespołu uczestniczą właściwi eksperci.

Minister właściwy do spraw nauki ustala, w drodze zarządzenia, regulamin działania Rady, uwzględniając w szczególności jej strukturę organizacyjną, obowiązki i uprawnienia Rady, poszczególnych organów Rady i członków Rady, a także sposób organizowania posiedzeń oraz przygotowywania dokumentów i opinii.

Minister, z inicjatywy własnej lub na wniosek komisji Rady, stosownie do potrzeb, powołuje na czas określony zespoły specjalistyczne lub interdyscyplinarne, w skład których wchodzą członkowie komisji Rady oraz właściwi eksperci.

Minister powołuje zespół do spraw badań dotyczących obronności i bezpieczeństwa, w skład którego wchodzą osoby, o których mowa w ust. 1, uprawnione do dostępu do informacji niejawnych.

Minister właściwy do spraw nauki określa, w drodze zarządzenia, zadania, skład osobowy i tryb pracy zespołów, o których mowa w ust. 1 i 2, mając na uwadze rodzaj i zakres spraw objętych zadaniami tych zespołów.

Przewodniczący komisji Rady, za zgodą Ministra, w ramach struktury organizacyjnej danej komisji Rady, stosownie do potrzeb, powołuje na czas określony zespoły robocze do wykonywania określonych zadań.

Z dniem wejścia w życie ustawy członkowie zespołów Komitetu Badań Naukowych pochodzący z wyboru stają się członkami wskazanych przez Ministra organów Rady, jeżeli uprzednio wyrazili na to zgodę, a ich członkostwo w tych organach ustaje z dniem zakończenia czteroletniej kadencji, na którą zostali wybrani.

Minister powoła przewodniczących nowo utworzonych organów Rady.

Należności i zobowiązania Przewodniczącego Komitetu Badań Naukowych stają się należnościami i zobowiązaniami Ministra.

Prawa i obowiązki wynikające z umów i porozumień zawartych przez Przewodniczącego Komitetu Badań Naukowych lub na rzecz Komitetu przejmuje Minister.

Minister w planie finansowym, o którym mowa w art. 7 ust. 2, ujmuje wysokość środków finansowych na naukę przeznaczanych na regulowanie zobowiązań określonych w decyzjach Przewodniczącego Komitetu Badań Naukowych, a związane z tym wydatki klasyfikuje na podstawie przepisów dotychczasowych.