Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 września 2005 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie Uzupełnienia Sektorowego Programu Operacyjnego "Restrukturyzacja i modernizacja sektora żywnościowego oraz rozwój obszarów wiejskich 2004-2006"

w ust. 3.1.1. Działanie 1.1. „Inwestycje w gospodarstwach rolnych”:

spełnienia przez wnioskodawcę kryterium kwalifikacji zawodowych;

3) spełnienia wymogu żywotności ekonomicznej gospodarstwa rolnego (wyjściowej lub docelowej, tj. w okresie 5 lat od dnia rozpoczęcia prowadzenia tego gospodarstwa rolnego przez beneficjenta) i poprawności obliczeń; 4) zgodności z pozostałymi kryteriami dostępu. Projekty zgodne z wymaganiami określonymi dla działania 1.2. „Ułatwianie startu młodym rolnikom” przyjmowane są do realizacji według kolejności złożenia wniosków poprawnie wypełnionych wraz z wymaganymi załącznikami, w ramach dostępnych środków. W przypadku gdy we wniosku dokonywano poprawek lub uzupełnień, o kolejności przyjęcia projektu do realizacji decyduje dzień dokonania ostatniej poprawki lub ostatniego uzupełnienia. Umowa o dofinansowanie projektu określa zobowiązanie ARiMR wobec beneficjenta do wypłaty premii oraz zobowiązania beneficjenta do dotrzymania warunków określonych dla działania. Płatność dokonywana jest przez ARiMR po zawarciu umowy o dofinansowanie projektu na rachunek bankowy wskazany przez beneficjenta. Schemat wdrażania 3) w ust. 3.1.3. Działanie 1.3. „Szkolenia”:

umożliwienia dokonania oceny szkolenia przez wszystkich jego uczestników, w formie anonimowej ankiety; 4) wydania uczestnikom szkolenia zaświadczeń o ukończeniu szkolenia; 5) złożenia ankiety monitorującej w FAPA5). Beneficjent nie może sprzedać lub wydzierżawić sprzętu ani pomocy dydaktycznych zakupionych w ramach działania w okresie realizacji projektu i przed upływem 5 lat od dnia dokonania płatności końcowej w ramach projektu. Inne zobowiązania beneficjenta są określone w umowie o dofinansowanie projektu, zawartej między beneficjentem a FAPA.”, c) części „Opis systemu wdrażania” i „Schemat wdrażania” otrzymują brzmienie: „Opis systemu wdrażania Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, jako instytucja zarządzającą Programem, określa temat, ramowy zakres programowy, zasięg terytorialny, liczbę uczestników oraz ramowy termin realizacji szkolenia. Na tej podstawie FAPA ogłasza konkursy na realizację projektów szkoleniowych w ramach działania. Wnioski o dofinansowanie realizacji projektu składa się w siedzibie FAPA, zgodnie z trybem określonym w odrębnych przepisach. Wniosek o dofinansowanie realizacji projektu podlega weryfikacji formalnej, w szczególności w zakresie zgodności wydruku z zapisem elektronicznym, poprawności wypełnienia oraz kompletności załączników. W przypadku złożenia wniosku nieprawidłowo wypełnionego lub bez wymaganych załączników, instytucja wdrażająca wzywa, w formie pisemnej, ubiegającego się o dofinansowanie projektu o uzupełnienie wniosku w terminie 14 dni od dnia otrzymania wezwania. Wniosek o dofinansowanie realizacji projektu podlega ocenie merytorycznej pod względem zgodności z celami i zasadami działania, przez sprawdzenie: 1) zgodności projektu z zakresem pomocy przewidzianym w ramach działania; 2) spełnienia kryteriów dostępu przez wnioskodawcę oraz zgłoszony przez niego projekt (w tym zgodności projektu z warunkami ogłoszenia o konkursie); 3) poprawności kalkulacji kosztów i wnioskowanej pomocy. Projekty zweryfikowane pozytywnie będą oceniane przez GR KS według punktowych kryteriów wyboru. Na tej podstawie GR KS sporządza listy projektów. Następnie KS rekomenduje Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi projekty szkoleniowe do realizacji. Po akceptacji projektu przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi FAPA zawiera z ubiegającym się o dofinansowanie projektu umowę o dofinansowanie projektu. Umowa o dofinansowanie projektu jest przesyłana wnioskodawcy, a jej podpisanie następuje w FAPA, w terminie określonym przez FAPA. Umowa o dofinansowanie projektu zobowiązuje FAPA do refundacji kosztów kwalifikowalnych planowanego projektu pod warunkiem, że beneficjent zrealizuje go w określonym zakresie i terminie, udokumentuje poniesione koszty i dotrzyma zobowiązań wynikających z umowy o dofinansowanie projektu. Beneficjent może rozpocząć realizację projektu z dniem zawarcia umowy o dofinansowanie projektu. Koszty poniesione przed dniem zawarcia umowy o dofinansowanie projektu nie będą uznane za koszty kwalifikowalne. Pomoc będzie realizowana w formie zwrotu poniesionych przez beneficjenta kosztów kwalifikowalnych zrealizowanego projektu, do wysokości określonej w umowie o dofinansowanie projektu. Możliwe jest rozliczenie projektu w etapach, jeżeli zostało to przewidziane w umowie o dofinansowanie projektu. Po zakończeniu realizacji projektu lub jego etapu beneficjent składa do FAPA wniosek o płatność wraz z wymaganymi załącznikami, w tym dokumentami potwierdzającymi poniesione koszty. Po sprawdzeniu zgodności realizacji projektu z umową o dofinansowanie projektu oraz potwierdzeniu płatności przez FAPA, ARiMR dokonuje płatności na rzecz beneficjenta. Płatność po zrealizowaniu całości projektu może być dokonana po złożeniu przez beneficjenta sprawozdania końcowego z realizacji projektu.

Schemat wdrażania

4) w ust. 3.1.4. Działanie 1.4. „Wsparcie doradztwa rolniczego”:

przygotowywanie ulotek doradczych. Beneficjent realizujący ww. usługi na podstawie umowy o dofinansowanie projektu otrzymuje zwrot poniesionych kosztów w formie płatności ryczałtowych, wyliczanych na podstawie ilości zrealizowanych usług oraz stawek określonych w umowie o dofinansowanie projektu.

b) części „Beneficjenci” i „Kryteria dostępu” otrzymują brzmienie: „Beneficjenci Instytucje lub podmioty (publiczne lub prywatne) prowadzące na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej działalność z zakresu doradztwa rolniczego lub leśnego — osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą w zakresie doradztwa rolniczego lub leśnego, osoby prawne lub jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, których celem jest prowadzenie działalności z zakresu doradztwa rolniczego lub leśnego. Maksymalne stawki dofinansowania wybranych usług doradczych

Kryteria dostępu 1) wnioskodawca:

w ust. 3.1.5. Działanie 1.5. „Poprawa przetwórstwa i marketingu artykułów rolnych”:

w ust. 3.2.1. Działanie 2.1. „Przywracanie potencjału produkcji leśnej zniszczonego naturalną katastrofą lub pożarem oraz wprowadzenie odpowiednich instrumentów zapobiegawczych”:

w ust. 3.2.2. Działanie 2.2. „Scalanie gruntów”:

w ust. 3.2.3. Działanie 2.3. „Odnowa wsi oraz zachowanie i ochrona dziedzictwa kulturowego”:

w ust. 3.2.4. Działanie 2.4. „Różnicowanie działalności rolniczej i zbliżonej do rolnictwa w celu zapewnienia różnorodności działań lub alternatywnych źródeł dochodów”: a) części „Beneficjenci”, „Kryteria dostępu” i „Zobowiązania beneficjenta” otrzymują brzmienie: „Beneficjenci Osoby fizyczne — obywatele państw członkowskich Unii Europejskiej: rolnicy oraz domownicy. Przez „rolnika” rozumie się osobę fizyczną, która spełnia następujące warunki: 1) prowadzi na własny rachunek działalność rolniczą jako posiadacz (samoistny albo zależny) gospodarstwa rolnego położonego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej; 2) opłaca podatek rolny. Przez „domownika” rozumie się osobę bliską rolnikowi, która spełnia następujące warunki: 1) ukończyła 18 lat; 2) pozostaje z rolnikiem we wspólnym gospodarstwie domowym lub zamieszkuje na terenie jego gospodarstwa rolnego albo w bliskim sąsiedztwie tego gospodarstwa; 3) stale pracuje w tym gospodarstwie rolnym i nie jest związana z rolnikiem stosunkiem pracy. Pomoc może być przyznana domownikowi, który jest objęty ubezpieczeniem w pełnym zakresie na podstawie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników z tytułu ubezpieczenia wypadkowego, chorobowego, macierzyńskiego i emerytalno-rentowego. Pomoc nie może być przyznana osobie fizycznej, która ma ustalone prawo do emerytury lub: 1) renty stałej albo renty stałej rolniczej; 2) wojskowej renty inwalidzkiej orzeczonej w związku z całkowitą niezdolnością do pracy (I grupa); 3) renty inwalidzkiej z ubezpieczenia społecznego rolników indywidualnych i członków ich rodzin; 4) renty inwalidzkiej przyznanej na podstawie przepisów o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin, orzeczonej w związku z całkowitą niezdolnością do pracy (I grupa). Osoby prawne — podmioty wpisane do rejestru przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym, których celem, zgodnie z wpisem do tego rejestru, jest prowadzenie działalności rolniczej i które prowadzą taką działalność z wykorzystaniem gospodarstwa rolnego, położonego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, będącego własnością tych podmiotów. Kryteria dostępu Pomoc w ramach działania może być przyznana, jeżeli spełnione są następujące warunki: 1) projekt uzyskał co najmniej 2 punkty, w wyniku oceny wniosku o dofinansowanie realizacji projektu, przeprowadzonej zgodnie z poniższymi kryteriami:

2) ubiegający się o dofinansowanie projektu nie ma zaległości podatkowych ani zaległości w opłacaniu składek z tytułu ubezpieczenia społecznego i zdrowotnego; 3) projekt współfinansowany w ramach działania nie może być realizowany z udziałem innych środków publicznych przyznanych w związku z realizacją tego projektu; 4) projekt jest uzasadniony ekonomicznie, co podlega sprawdzeniu w trakcie oceny wniosku o dofinansowanie realizacji projektu; 5) projekt będzie realizowany w miejscowości liczącej do 5 tys. mieszkańców, należącej do gminy wiejskiej lub miejsko-wiejskiej; 6) ubiegający się o dofinansowanie projektu przedłoży kopie decyzji, pozwoleń lub opinii organów administracji publicznej, jeżeli z odrębnych przepisów, w szczególności przepisów sanitarnych, weterynaryjnych, dotyczących warunków zdrowotnych żywności i żywienia, ochrony środowiska oraz warunków utrzymania zwierząt gospodarskich, wynika obowiązek ich uzyskania do realizacji projektu; 7) w przypadku projektów w zakresie podjęcia działalności: a) agroturystycznej lub usług związanych z turystyką i wypoczynkiem, obejmujących tworzenie bazy noclegowej dla turystyki wiejskiej — przedłożenie opinii jednostki prowadzącej kategoryzację obiektów zakwaterowania, potwierdzającej zgodność projektu z wymogami standaryzacji, b) w zakresie usług hotelarskich świadczonych wyłącznie w obiektach hotelarskich — przedłożenie przyrzeczenia zaszeregowania obiektu do odpowiedniego rodzaju i kategorii (promesy), wydanego na podstawie art. 39a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o usługach turystycznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 223, poz. 2268, z późn. zm.); 8) w przypadku projektów w zakresie rozwijania działalności: a) w zakresie agroturystyki lub usług związanych z turystyką i wypoczynkiem, obejmujących tworzenie bazy noclegowej dla turystyki wiejskiej — przedłożenie kopii dokumentu określającego jego kategorię nadaną przez jednostkę nadającą kategorię obiektom zakwaterowania, które poddane zostały kategoryzacji, b) w zakresie agroturystyki lub usług związanych z turystyką i wypoczynkiem, obejmujących tworzenie bazy noclegowej dla turystyki wiejskiej — przedłożenie opinii jednostki nadającej kategorie obiektom zakwaterowania, potwierdzającej zgodność projektu z wymogami standaryzacji, w przypadku obiektów, które nie zostały poddane kategoryzacji, c) w zakresie usług hotelarskich, świadczonych wyłącznie w obiektach hotelarskich — przedłożenie kopii decyzji określającej kategorię obiektu hotelarskiego, nadanej na podstawie art. 38 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o usługach turystycznych. Pomoc w ramach działania może być udzielona, jeżeli spełnione są następujące warunki: 1) ubiegający się o dofinansowanie projektu nie ma zaległości podatkowych ani zaległości w opłacaniu składek z tytułu ubezpieczenia społecznego i zdrowotnego; 2) projekt współfinansowany w ramach działania nie może być realizowany z udziałem innych środków publicznych przyznanych w związku z realizacją tego projektu; 3) ubiegający się o dofinansowanie projektu przedłoży kopię decyzji, pozwoleń lub opinii organów administracji publicznej, jeżeli z odrębnych przepisów, w szczególności przepisów sanitarnych, weterynaryjnych, dotyczących warunków zdrowotnych żywności i żywienia, ochrony środowiska i warunków utrzymania zwierząt gospodarskich, wynika obowiązek ich uzyskania. Do wniosku o płatność beneficjent dołącza: 1) wypis z ewidencji, o której mowa w art. 38 ust. 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o usługach turystycznych, potwierdzający wpisanie danego obiektu, którego dotyczy projekt, do tej ewidencji oraz kopię dokumentu określającego jego kategorię nadaną przez jednostkę nadającą kategorie obiektom zakwaterowania — w przypadku projektów realizowanych w zakresie agroturystyki lub usług związanych z turystyką i wypoczynkiem, obejmujących tworzenie wiejskiej bazy noclegowej; 2) kopię decyzji określającej kategorię obiektu, którego dotyczy projekt, nadaną na podstawie art. 38 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o usługach turystycznych — w przypadku projektów realizowanych w zakresie usług hotelarskich, świadczonych wyłącznie w obiektach hotelarskich. Zobowiązania beneficjenta Beneficjent nie może dokonać zmiany przeznaczenia projektu, przeniesienia na rzecz innych osób prawa własności ani nie może zawierać umów przenoszących posiadanie (z wyjątkiem zobowiązań zaciąganych zgodnie z zakresem prowadzonej działalności gospodarczej, które nie są sprzeczne z celem i przeznaczeniem projektu, jeżeli przedmiot projektu służy świadczeniu usług na rzecz osób trzecich) nabytych dóbr, wyremontowanych, wybudowanych lub zmodernizowanych budynków lub budowli z wykorzystaniem środków z pomocy przyznanej na podstawie umowy o dofinansowanie projektu, w okresie realizacji projektu oraz przed upływem 5 lat od dnia dokonania płatności końcowej.

Beneficjent jest obowiązany do: 1) przechowywania całości dokumentacji związanej z realizacją projektu przez okres 5 lat od dnia dokonania przez ARiMR płatności końcowej związanej z jego realizacją; 2) umożliwienia dokonywania przez ARiMR lub inne uprawnione do tego podmioty kontroli dokumentów lub kontroli w miejscu realizacji projektu (wizytacji terenowej); 3) złożenia ankiety monitorującej; 4) zapewnienia, że obiekty wiejskiej bazy noclegowej, których dotyczyły projekty w zakresie agroturystyki lub usług związanych z turystyką i wypoczynkiem, a także obiekty hotelarskie zachowają standard lub zostanie on podwyższony oraz obiekty te będą ujęte w ewidencji prowadzonej na podstawie art. 38 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o usługach turystycznych przez okres 5 lat od dnia dokonania płatności końcowej. Inne zobowiązania beneficjenta są określone w umowie o dofinansowanie projektu.”, b) części „Opis systemu wdrażania” i „Schemat wdrażania” otrzymują brzmienie: „Opis systemu wdrażania Wnioski o dofinansowanie realizacji projektu składa się w OR ARiMR właściwym ze względu na miejsce realizacji projektu, zgodnie z trybem określonym w odrębnych przepisach. Wniosek o dofinansowanie realizacji projektu podlega w OR ARiMR ocenie formalnej, w szczególności w zakresie poprawności jego wypełnienia i kompletności załączników. W przypadku złożenia wniosku nieprawidłowo wypełnionego lub bez wymaganych załączników instytucja wdrażająca wzywa, w formie pisemnej, ubiegającego się o dofinansowanie projektu do uzupełnienia wniosku w terminie 14 dni od dnia otrzymania wezwania. Wniosek o dofinansowanie realizacji projektu podlega weryfikacji pod względem zgodności z celami i zasadami działania przez sprawdzenie: 1) zgodności projektu z zakresem pomocy przewidzianym w ramach działania; 2) zgodności z kryteriami dostępu, w tym efektywności ekonomicznej projektu; 3) poprawności kalkulacji kosztów i wnioskowanej pomocy. ARiMR sprawdza zasadność zakresu projektu oraz weryfikuje wysokość planowanych kosztów jego realizacji. Projekty zgodne z wymaganiami określonymi dla działania 2.4. „Różnicowanie działalności rolniczej i zbliżonej do rolnictwa w celu zapewnienia różnorodności działań lub alternatywnych źródeł dochodów” przyjmowane są do realizacji według kolejności złożenia wniosków poprawnie wypełnionych wraz z wymaganymi załącznikami, w ramach dostępnych środków. W przypadku gdy we wniosku dokonywano poprawek lub uzupełnień, o kolejności przyjęcia projektu do realizacji decyduje dzień dokonania ostatniej poprawki lub ostatniego uzupełnienia. Przyjęcie projektu do realizacji następuje z dniem zawarcia umowy o dofinansowanie projektu między ARiMR i wnioskodawcą. Umowa o dofinansowanie projektu jest przesyłana wnioskodawcy, a jej podpisanie następuje w OR ARiMR. Umowa o dofinansowanie projektu określa zobowiązanie ARiMR wobec beneficjenta do współfinansowania planowanego projektu, pod warunkiem że beneficjent zrealizuje go w określonym zakresie i terminie, udokumentuje poniesione koszty i dotrzyma zobowiązań wynikających z umowy o dofinansowanie projektu. Beneficjent może rozpocząć realizację projektu z dniem zawarcia umowy o dofinansowanie projektu. Koszty poniesione przed dniem zawarcia umowy o dofinansowanie projektu nie będą uznane za koszty kwalifikowalne. Nie dotyczy to kosztów ogólnych, które mogą być poniesione przed dniem zawarcia umowy o dofinansowanie projektu, lecz nie wcześniej niż od dnia 1 stycznia 2004 r. Wniosek o płatność składany jest w OR ARiMR. Płatności dokonuje się po złożeniu przez beneficjenta wniosku o płatność wraz z wymaganymi załącznikami, w tym dokumentami potwierdzającymi poniesione koszty, oraz sprawdzeniu przez ARiMR zgodności realizacji projektu z umową o dofinansowanie projektu. Płatność na rzecz beneficjenta jest dokonywana jednorazowo po zakończeniu całości realizacji projektu lub, jeżeli było to przewidziane umową — w dwóch etapach. W takim przypadku beneficjent składa dwa wnioski o płatność — po zrealizowaniu I etapu i po zrealizowaniu całości projektu. Płatność końcowa w ramach projektu może być dokonana po złożeniu przez beneficjenta sprawozdania końcowego z realizacji projektu. Szczegółowe zasady rozpatrywania wniosków o dofinansowanie realizacji projektu i wniosków o płatność są określone w procedurach ARiMR, zatwierdzonych przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi.

Schemat wdrażania *) W przypadku gdy projekt jest realizowany w jednym etapie, procedura przebiega w sposób opisany dla II etapu.”;

b) część „Opis działania” otrzymuje brzmienie: „Opis działania W ramach działania wspierane będą projekty z zakresu melioracji wodnych szczegółowych i podstawowych oraz projekty związane z kształtowaniem przekroju podłużnego i poprzecznego oraz układu poziomego koryta cieku naturalnego, wykraczające poza działania związane z utrzymaniem wód, pod warunkiem że służą one regulacji stosunków wodnych w glebie, ułatwianiu jej uprawy oraz ochronie użytków rolnych przed powodziami.

w ust. 3.2.5. Działanie 2.5. „Gospodarowanie rolniczymi zasobami wodnymi”: a) tabela otrzymuje brzmienie:

Zakres pomocy: 1) budowa lub modernizacja urządzeń melioracji wodnych szczegółowych, takich jak: a) rowy wraz z budowlami związanymi z nimi funkcjonalnie, b) rurociągi o średnicy poniżej 0,6 m, c) drenowania, d) groble na obszarach nawadnianych, e) systemy nawodnień grawitacyjnych, f) fitomelioracje i agromelioracje, g) systemy przeciwerozyjne, h) pierwsze zagospodarowanie zmeliorowanych trwałych łąk i pastwisk; 2) budowa lub modernizacja urządzeń melioracji wodnych podstawowych oraz kształtowanie przekroju podłużnego i poprzecznego oraz układu poziomego koryta cieku naturalnego, wykraczające poza działania związane z utrzymaniem wód, w tym: a) budowle piętrzące, budowle upustowe oraz obiekty służące do ujmowania wody, b) stopnie wodne, zbiorniki wodne, c) kanały wraz z budowlami związanymi z nimi funkcjonalnie, d) rurociągi o średnicy co najmniej 0,6 m, e) budowle przeciwpowodziowe wraz z drogami dojazdowymi do tych budowli, f) budowle regulacyjne, g) stacje pomp z wyjątkiem stacji wykorzystywanych do nawodnień ciśnieniowych, h) budowle wstrzymujące erozję wodną, i) drogi dojazdowe, niezbędne do właściwego użytkowania obszarów zmeliorowanych. Projekty realizowane będą zgodnie z przepisami prawa krajowego, w szczególności: 1) ustawą z dnia 18 lipca 2001 r. — Prawo wodne, a więc na podstawie pozwoleń wodnoprawnych, które uwzględniają ustalenia: planów gospodarowania wodami, planów ochrony przeciwpowodziowej oraz przeciwdziałania skutkom suszy oraz warunków korzystania z wód; 2) ustawą z dnia 7 lipca 1994 r. — Prawo budowlane (Dz. U. z 2003 r. Nr 207, poz. 2016, z późn. zm.), które nakłada, między innymi, obowiązek uzyskania pozwolenia na budowę lub modernizację urządzeń melioracji wodnych lub ich zgłoszenie; 3) ustawą z dnia 27 kwietnia 2001 r. — Prawo ochrony środowiska (Dz. U. Nr 62, poz. 627, z późn. zm.), które zobowiązuje do uzgodnienia inwestycji pod względem jej wpływu na środowisko. W przypadku projektów w zakresie budowy urządzeń melioracji wodnych szczegółowych, przy wyborze projektów do realizacji uwzględniona będzie efektywność ekonomiczna (okres zwrotu poniesionych nakładów). Projekty dotyczące budowy lub modernizacji urządzeń melioracji wodnych podstawowych oraz kształtowania koryt naturalnych cieków wodnych uwzględniać będą zapewnienie ochrony przeciwpowodziowej. Zasady kwalifikowalności wydatków, w tym szczegółowy zakres kosztów kwalifikowalnych oraz zasady kwalifikowalności kosztów, są określone w załączniku nr 1 do Uzupełnienia Programu.”, c) części „Kryteria dostępu” i „Zobowiązania beneficjenta” otrzymują brzmienie: „Kryteria dostępu Zgodnie z przepisami prawa krajowego projekty dotyczące budowy urządzeń melioracji wodnych szczegółowych będą realizowane pod warunkiem wystąpienia właścicieli gruntów o przeprowadzenie inwestycji w tym zakresie. Beneficjent nie może korzystać z bezzwrotnych lub preferencyjnych środków pomocy krajowej lub zagranicznej na pokrycie kosztów projektu finansowanego ze środków Sekcji Orientacji EFOiGR. Projekty dotyczące budowy lub modernizacji urządzeń melioracji wodnych szczegółowych mogą być realizowane, jeżeli: 1) wniosek o wykonanie urządzeń melioracji wodnych szczegółowych zostanie złożony zgodnie z art. 74b ust. 2 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. — Prawo wodne; 2) uzyskano pozwolenie wodnoprawne; 3) zgłoszono budowę lub uzyskano pozwolenie na budowę; 4) dokonano oceny wpływu na środowisko, jeżeli jest wymagane; 5) uzgodniono realizację projektu z zainteresowanymi województwami, a w przypadku wód granicznych — z zainteresowanymi państwami; 6) uzgodniono projekt techniczny inwestycji z konserwatorem przyrody, jeżeli jest wymagane; 7) opracowano plan finansowy i określono źródła finansowania; 8) koszt projektu według kosztorysu inwestorskiego wynosi co najmniej 120 tys. zł. Projekty dotyczące budowy lub modernizacji urządzeń melioracji wodnych podstawowych oraz kształtowania przekroju podłużnego i poprzecznego oraz układu poziomego koryta cieku naturalnego, wykraczające poza działania związane z utrzymaniem wód, mogą być realizowane, jeżeli: 1) uzyskano pozwolenie wodnoprawne; 2) zgłoszono budowę lub uzyskano pozwolenie na budowę;

3) dokonano oceny wpływu na środowisko, jeżeli jest to wymagane; 4) uzgodniono projekt z zainteresowanymi województwami, regionalnymi zarządami gospodarki wodnej, a w przypadku wód granicznych — z zainteresowanymi państwami; 5) uzgodniono projekt techniczny inwestycji z konserwatorem przyrody, jeżeli jest to wymagane; 6) opracowano plan finansowy i określono źródła finansowania; 7) koszt projektu według kosztorysu inwestorskiego wynosi co najmniej 120 tys. zł. Zobowiązania beneficjenta Beneficjent nie może przeznaczyć przyznanych środków na działania inwestycyjne niewykazywane w projektach z zakresu melioracji wodnych szczegółowych i podstawowych oraz kształtowania przekroju podłużnego i poprzecznego oraz układu poziomego koryta cieku naturalnego. Beneficjent jest obowiązany do: 1) przechowywania całości dokumentacji związanej z realizacją projektu przez okres 5 lat od dnia dokonania przez ARiMR płatności końcowej związanej z jego realizacją; 2) umożliwienia dokonywania przez ARiMR oraz właściwy miejscowo samorząd województwa lub inne upoważnione do tego podmioty kontroli dokumentów lub kontroli w miejscu realizacji projektu (wizytacji terenowej); 3) złożenia ankiety monitorującej. Inne obowiązki beneficjenta określane są w decyzji marszałka województwa o wykonaniu urządzeń melioracji wodnych (o realizacji projektu).”, d) części „System instytucjonalny”, „Opis systemu wdrażania” i „Schemat wdrażania” otrzymują brzmienie: „System instytucjonalny: 1) instytucja zarządzająca — Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi; 2) instytucja wdrażająca — samorządy województw; 3) beneficjent końcowy — ARiMR; 4) beneficjenci — WZMiUW; 5) beneficjenci ostateczni — rolnicy i mieszkańcy obszarów wiejskich. Opis systemu wdrażania Wnioski o dofinansowanie realizacji projektu składa się w urzędzie marszałkowskim albo w wojewódzkiej samorządowej jednostce organizacyjnej, właściwych ze względu na miejsce realizacji projektu, zgodnie z trybem określonym w odrębnych przepisach. Wyznaczona komórka organizacyjna w urzędzie marszałkowskim albo w wojewódzkiej samorządowej jednostce organizacyjnej poddaje wniosek o dofinansowanie realizacji projektu weryfikacji formalnej, w szczególności w zakresie terminowości, poprawności jego wypełnienia i kompletności załączników. Wniosek o dofinansowanie realizacji projektu podlega weryfikacji pod względem zgodności z celami i zasadami programu przez sprawdzenie: 1) zgodności projektu z zakresem pomocy przewidzianym w ramach działania; 2) zgodności projektu z kryteriami dostępu. Wydanie decyzji marszałka województwa o wykonaniu urządzeń melioracji wodnych (o wyborze do realizacji poszczególnych projektów w ramach działania) jest poprzedzone sporządzeniem trzech niżej wymienionych list projektów i przekazaniem ich do akceptacji RKS. Na listach projektów obejmujących regulację cieków wodnych oraz modernizację urządzeń melioracji wodnych podstawowych i szczegółowych projekty umieszczane są według kolejności złożenia wniosków o dofinansowanie realizacji projektu. Natomiast w przypadku projektów budowy urządzeń melioracji wodnych szczegółowych — w kolejności wynikającej z analizy ekonomicznej. Ze względu na to, że przyjęto różne kryteria przy sporządzaniu list projektów oraz różny udział środków EFOiGR w finansowaniu projektów, marszałek województwa dokonuje podziału środków na: 1) budowę i modernizację urządzeń melioracji wodnych podstawowych oraz kształtowania przekroju podłużnego i poprzecznego, a także układu poziomego koryta cieku naturalnego, wykraczające poza działania związane z utrzymaniem wód; 2) modernizację urządzeń melioracji wodnych szczegółowych; 3) budowę nowych urządzeń melioracji wodnych szczegółowych. Zakwalifikowanie projektu do realizacji następuje z dniem podjęcia decyzji o wykonaniu urządzeń melioracji wodnych (o wyborze projektu do realizacji). Realizacja projektu może być rozpoczęta z dniem otrzymania przez WZMiUW decyzji marszałka województwa o wykonaniu urządzeń melioracji wodnych. W decyzji tej określa się w szczególności obowiązki WZMiUW, w tym obowiązek udokumentowania poniesionych kosztów. Koszty poniesione przed dniem wydania decyzji nie będą uznane za koszty kwalifikowalne. Nie dotyczy to kosztów ogólnych — mogą one być poniesione przed dniem wydania decyzji, lecz nie wcześniej niż od dnia 1 stycznia 2004 r., a w przypadku kosztów, do których stosuje się przepisy o zamówieniach publicznych, nie wcześniej niż od dnia 2 marca 2004 r.

Po wydaniu decyzji przez marszałka województwa beneficjent dokonuje wyboru dostawców towarów i usług w ramach projektu zgodnie z przepisami o zamówieniach publicznych. Po zakończeniu postępowania o udzielenie zamówienia publicznego beneficjent ma obowiązek przedstawić informację o kosztach projektu wynikających z przeprowadzanego postępowania. W przypadku gdy koszt projektu wynikający z przeprowadzanego postępowania o udzielenie zamówienia publicznego jest niższy od planowanego, dokonywana jest zmiana decyzji w zakresie wysokości dofinansowania projektu. Beneficjent składa wniosek o płatność w urzędzie marszałkowskim albo w wojewódzkiej samorządowej jednostce organizacyjnej po realizacji całości projektu lub poszczególnych jego etapów. Wraz z wnioskiem o płatność przedkłada się wymagane załączniki, w szczególności dowody dokonanych płatności. Wyznaczona komórka organizacyjna w urzędzie marszałkowskim lub w wojewódzkiej samorządowej jednostce organizacyjnej dokonuje oceny kompletności i prawidłowości przedłożonego wniosku o płatność oraz zgodności realizacji projektu z decyzją o wykonaniu urządzeń melioracji wodnych. Płatności na rzecz beneficjenta, zleconych przez samorząd województwa, dokonuje ARiMR. O dokonaniu płatności ARiMR informuje urząd marszałkowski albo wojewódzką samorządową jednostkę organizacyjną. Po zakończeniu realizacji projektu, wraz z wnioskiem o płatność końcową, beneficjent jest obowiązany do złożenia sprawozdania końcowego z realizacji projektu zawierającego podsumowanie całości projektu, zestawienie wykonanych zadań i umożliwiającego sprawdzenie zgodności projektu z decyzją o wykonaniu urządzeń melioracji wodnych.

Schemat wdrażania

w ust. 3.2.6. Działanie 2.6 „Rozwój i ulepszanie infrastruktury technicznej związanej z rolnictwem”: a) części „Opis działania”, „Wysokość pomocy”, „Beneficjenci”, „Kryteria dostępu” i „Zobowiązania beneficjenta” otrzymują brzmienie: „Opis działania Realizowane w ramach działania projekty będą miały charakter uzupełniający w stosunku do projektów większej skali przeprowadzanych w oparciu o współfinansowanie ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (EFRR). Inwestycje realizowane w ramach działania nie będą obejmowały infrastruktury wpływającej na zwiększenie produkcji. W ramach niniejszego działania za gospodarstwo rolne uważa się gospodarstwo rolne w rozumieniu kodeksu cywilnego o powierzchni użytków rolnych wynoszącej co najmniej 1 ha lub działy specjalne produkcji rolnej w rozumieniu ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych. Zakres pomocy: W ramach działania dofinansowane będą następujące typy projektów: 1) budowa lub remont połączony z modernizacją dróg wewnętrznych w rozumieniu przepisów o drogach publicznych, w tym: a) dróg dojazdowych do gruntów rolnych i leśnych, b) placów manewrowych, dojazdów na terenie prowadzenia przez beneficjenta działalności rolniczej; nie podlega dofinansowaniu: — utrzymanie dróg wewnętrznych, placów manewrowych, dojazdów, — budowa i remont połączony z modernizacją dróg wewnętrznych, które są przedmiotem dofinansowania w ramach działania 2.5. „Gospodarowanie rolniczymi zasobami wodnymi”, — zakup maszyn i narzędzi służących do budowy i remontu połączonego z modernizacją; 2) budowa lub remont połączony z modernizacją urządzeń zaopatrzenia w wodę, w tym: a) ujęć wody, b) urządzeń służących do magazynowania i uzdatniania wody, c) sieci i przyłączy wodociągowych, d) urządzeń regulujących ciśnienie wody; nie podlegają dofinansowaniu: — projekty zaopatrzenia w wodę pastwisk i nawadniania upraw, które są przedmiotem dofinansowania w ramach działania 1.1. „Inwestycje w gospodarstwach rolnych”, — urządzenia zaopatrzenia w wodę będące w posiadaniu gmin, przedsiębiorstw wodociagowo-kanalizacyjnych, spółek wodnych, — zakup maszyn i narzędzi służących do budowy i remontu połączonego z modernizacją, — eksploatacja urządzeń wodociągowych; 3) budowa lub remont połączony z modernizacją urządzeń do odprowadzania i oczyszczania ścieków, w tym urządzeń do gromadzenia, odprowadzania, przesyłania i oczyszczania ścieków pochodzących z gospodarstwa domowego lub rolnego; nie podlegają dofinansowaniu: — projekty z zakresu ochrony środowiska, w tym składowania odchodów zwierzęcych, które kwalifikują się do wsparcia w ramach działania 1.1. „Inwestycje w gospodarstwach rolnych” oraz w ramach PROW w zakresie działania „Dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej”, a także projekty z zakresu ochrony środowiska kwalifikujące się do wsparcia w ramach działania 1.5. „Poprawa przetwórstwa i marketingu artykułów rolnych”, — urządzenia kanalizacyjne będące w posiadaniu gmin, przedsiębiorstw wodociągowo-kanalizacyjnych, spółek wodnych, — urządzenia do oczyszczania ścieków przemysłowych, — eksploatacja urządzeń kanalizacyjnych, — zakup maszyn i narzędzi służących do budowy i remontu połączonego z modernizacją, — budowa dróg związanych z budową oczyszczalni; 4) budowa lub remont połączony z modernizacją sieci i urządzeń zaopatrzenia w energię, w tym: a) przyłączy do istniejącej sieci energetycznej: elektroenergetycznej, gazowej, cieplnej, b) instalacji elektroenergetycznych, c) indywidualnych urządzeń zaopatrzenia w energię ze źródeł skojarzonych lub odnawialnych; nie podlegają dofinansowaniu: — projekty zaopatrzenia w energię, które są przedmiotem dofinansowania w ramach działania 1.1. „Inwestycje w gospodarstwach rolnych”,

— zakup maszyn i narzędzi służących do budowy i remontu połączonego z modernizacją, — eksploatacja sieci i urządzeń zaopatrzenia w energię, — sieci i urządzenia energetyczne będące w posiadaniu przedsiębiorstw energetycznych, — opłaty za przyłączenie do sieci. Zasady kwalifikacji wydatków, w tym szczegółowy zakres kosztów kwalifikowalnych oraz zasady kwalifikowalności kosztów, określone są w załączniku nr 1 do Uzupełnienia Programu. Wysokość pomocy Maksymalny poziom pomocy może wynieść 50 % kosztów kwalifikowalnych, jednak nie więcej niż: Powyższe górne granice pomocy dotyczą pomocy udzielanej beneficjentowi w okresie realizacji Programu, przy czym maksymalna łączna wysokość pomocy nie może przekroczyć 300 tys. zł. Górne granice pomocy oraz maksymalna łączna wysokość pomocy dotyczą również gospodarstwa rolnego. Beneficjenci Osoby fizyczne — obywatele państw członkowskich Unii Europejskiej prowadzący na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej działalność rolniczą jako posiadacze samoistni lub zależni gospodarstw rolnych. Osoby prawne — podmioty wpisane do rejestru przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym, które zgodnie z wpisem do tego rejestru prowadzą działalność rolniczą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jako posiadacze samoistni lub zależni gospodarstw rolnych. Pomoc nie może być udzielona osobom fizycznym i osobom prawnym, których działalność rolnicza ogranicza się do prowadzenia następujących działów specjalnych produkcji rolnej: 1) hodowla i chów zwierząt laboratoryjnych lub 2) hodowla entomofagów, lub 3) hodowla i chów innych zwierząt poza gospodarstwem rolnym. Pomoc nie może być przyznana osobie fizycznej, która ma ustalone prawo do emerytury lub: 1) renty stałej albo renty stałej rolniczej; 2) wojskowej renty inwalidzkiej orzeczonej w związku z całkowitą niezdolnością do pracy (I grupa); 3) renty inwalidzkiej z ubezpieczenia społecznego rolników indywidualnych i członków ich rodzin; 4) renty inwalidzkiej przyznanej na podstawie przepisów o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin, orzeczonej w związku z całkowitą niezdolnością do pracy (I grupa). Kryteria dostępu Dofinansowane będą projekty realizowane w miejscowościach liczących do 5 tys. mieszkańców, należących do gmin wiejskich lub miejsko-wiejskich. Pomoc może być przyznana na realizację projektów, na które uzyskano pozwolenia wymagane odrębnymi przepisami. Ubiegający się o dofinansowanie projektu nie ma zaległości podatkowych ani zaległości w opłacaniu składek z tytułu ubezpieczenia społecznego i zdrowotnego.

Projekt współfinansowany w ramach działania nie może być realizowany z udziałem innych środków publicznych przyznanych w związku z realizacją tego projektu. Zobowiązania beneficjenta Beneficjent nie może dokonać zmiany przeznaczenia inwestycji ani przeniesienia na rzecz innych osób prawa własności ani zawierać umów przenoszących posiadanie nabytych dóbr, wyremontowanych, wybudowanych lub zmodernizowanych budynków lub budowli z wykorzystaniem środków z pomocy przyznanej na podstawie umowy o dofinansowanie projektu, w okresie realizacji projektu oraz przed upływem 5 lat od dnia dokonania płatności końcowej. Ponadto beneficjent ma obowiązek: 1) przechowywania całości dokumentacji związanej z realizacją projektu przez okres 5 lat od dnia dokonania przez ARiMR płatności końcowej związanej z jego realizacją; 2) umożliwienia dokonywania przez ARiMR lub inne uprawnione do tego podmioty kontroli dokumentów lub kontroli w miejscu realizacji projektu (wizytacji terenowej). Inne zobowiązania beneficjenta są określone w umowie o dofinansowanie projektu.”, b) części „Opis systemu wdrażania” i „Schemat wdrażania” otrzymują brzmienie: „Opis systemu wdrażania Wnioski o dofinansowanie realizacji projektu składa się w OR ARiMR właściwym ze względu na miejsce realizacji projektu, zgodnie z trybem określonym w odrębnych przepisach. Wniosek o dofinansowanie realizacji projektu podlega w OR ARiMR ocenie formalnej, w szczególności pod względem poprawności jego wypełnienia i kompletności załączników. W przypadku złożenia wniosku nieprawidłowo wypełnionego lub bez wymaganych załączników instytucja wdrażająca wzywa, w formie pisemnej, ubiegającego się o dofinansowanie projektu o uzupełnienie wniosku w terminie 14 dni od dnia otrzymania wezwania. Wniosek o dofinansowanie realizacji projektu podlega weryfikacji pod względem zgodności z celami i zasadami działania przez sprawdzenie: 1) zgodności projektu z zakresem pomocy przewidzianym w ramach działania; 2) zgodności z kryteriami dostępu. ARiMR weryfikuje wysokość planowanych kosztów realizacji projektu. Projekty zgodne z wymaganiami określonymi dla działania 2.6. „Rozwój i ulepszanie infrastruktury technicznej związanej z rolnictwem” przyjmowane są do realizacji według kolejności złożenia wniosków poprawnie wypełnionych wraz z wymaganymi załącznikami, w ramach dostępnych środków. W przypadku gdy we wniosku dokonywano poprawek lub uzupełnień, o kolejności przyjęcia projektu do realizacji decyduje dzień dokonania ostatniej poprawki lub ostatniego uzupełnienia. Przyjęcie projektu do realizacji następuje z dniem zawarcia umowy o dofinansowanie projektu między ARiMR i wnioskodawcą. Umowa o dofinansowanie projektu jest przesyłana wnioskodawcy, a jej podpisanie następuje w OR ARiMR. Umowa o dofinansowanie projektu określa zobowiązanie ARiMR wobec beneficjenta do współfinansowania planowanego projektu, pod warunkiem że beneficjent zrealizuje go w określonym zakresie i terminie, udokumentuje poniesione koszty i dotrzyma zobowiązań wynikających z umowy o dofinansowanie projektu. Beneficjent może rozpocząć realizację projektu z dniem zawarcia umowy o dofinansowanie projektu. Koszty poniesione przed dniem zawarcia umowy o dofinansowanie projektu między beneficjentem a instytucją wdrażającą nie będą uznane za koszty kwalifikowalne. Nie dotyczy to kosztów ogólnych, które mogą być poniesione przed dniem zawarcia umowy o dofinansowanie projektu, lecz nie wcześniej niż od dnia 1 stycznia 2004 r. Wniosek o płatność składa się w OR ARiMR. Płatności dokonuje się po złożeniu przez beneficjenta wniosku o płatność wraz z wymaganymi załącznikami, w tym dokumentami potwierdzającymi poniesione koszty, oraz sprawdzeniu przez ARiMR zgodności realizacji projektu z umową o dofinansowanie projektu. Płatność na rzecz beneficjenta jest dokonywana jednorazowo po zakończeniu całości realizacji projektu lub, jeżeli było to przewidziane umową — w dwóch etapach. W takim przypadku beneficjent składa dwa wnioski o płatność — po zrealizowaniu I etapu i po zrealizowaniu całości projektu. Płatność po zrealizowaniu całości projektu może być dokonana po złożeniu przez beneficjenta sprawozdania końcowego z realizacji projektu. Szczegółowe zasady rozpatrywania wniosków o dofinansowanie realizacji projektu i wniosków o płatność są określone w procedurach ARiMR, zatwierdzonych przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi.

Schemat wdrażania *) W przypadku gdy projekt jest realizowany w jednym etapie, procedura przebiega w sposób opisany jak dla II etapu.”;

w ust. 3.2.7. Działanie 2.7. „Pilotażowy Program Leader +”: a) część „Wysokość pomocy” otrzymuje brzmienie: „Wysokość pomocy Maksymalny poziom pomocy wynosi 100 % kosztów kwalifikowalnych. Maksymalna wysokość pomocy przy realizacji projektu w ramach Schematu I wynosi 150 tys. zł. Maksymalna wysokość pomocy przy realizacji projektu w ramach Schematu II wynosi 750 tys. zł.”, b) część „Kryteria dostępu” otrzymuje brzmienie: „Kryteria dostępu Schemat I 1) pomoc może być przyznana podmiotom, których statutowym celem jest działanie na rzecz rozwoju obszarów wiejskich; 2) projekt dotyczy obszaru co najmniej jednej gminy; 3) w przypadku zgłoszenia więcej niż jednego wniosku dla danego obszaru, składa się umowę o współpracy między ubiegającymi się o dofinansowanie projektu przy tworzeniu ZSROW; 4) projekt współfinansowany w ramach działania nie może być realizowany z udziałem innych środków publicznych przyznanych beneficjentowi w związku z realizacją tego projektu. Schemat II 1) beneficjent (fundacja lub stowarzyszenie, lub związek stowarzyszeń) spełnia kryteria LGD: a) jego statutowym celem jest działanie na rzecz rozwoju obszarów wiejskich, b) w składzie zarządu co najmniej 50 % stanowią osoby wskazane przez partnerów społecznych i gospodarczych; 2) projekt realizowany jest na obszarze gmin wiejskich lub miejsko-wiejskich, dla których opracowana została ZSROW; 3) obszar, na którym realizowany jest projekt, liczy co najmniej 10 tys. i nie więcej niż 100 tys. mieszkańców, a gęstość zaludnienia nie przekracza 120 osób/km2; 4) granice obszaru, na którym realizowany jest projekt, są zgodne z podziałem administracyjnym na poziomie gminy; 5) obszar realizacji projektu został określony z uwzględnieniem warunków naturalnych (geograficznych, przyrodniczych), ekonomicznych, kulturowych lub historycznych; 6) ZSROW odpowiada wymogom formalnym i jest zgodna z przyjętą przez gminę strategią rozwoju lub planem zagospodarowania przestrzennego; 7) dopuszcza się możliwość realizacji wyłącznie jednego projektu na tym samym obszarze; 8) obszar działania LGD odpowiada obszarowi realizacji projektu; 9) LGD realizująca projekt w ramach Schematu II nie może realizować innych projektów finansowanych ze środków funduszy strukturalnych; 10) projekt współfinansowany w ramach działania nie może być realizowany z udziałem innych środków publicznych przyznanych beneficjentowi w związku z realizacją tego projektu.”, c) część „Kryteria wyboru projektów dla Schematu II” otrzymuje brzmienie: „Kryteria wyboru projektów dla Schematu II 1) dochód podatkowy gmin na 1 mieszkańca na obszarze, którego dotyczy projekt, obliczany zgodnie z przepisami o dochodach jednostek samorządu terytorialnego kształtuje się na poziomie: a) nie więcej niż 75 % średniej krajowej 2 punkty b) od 75 % do 100 % średniej krajowej 1 punkt c) powyżej średniej krajowej 0 punktów 2) obszar, którego dotyczy projekt, obejmuje: a) od 10 tys. do 50 tys. mieszkańców 1 punkt b) od 50 tys. do 100 tys. mieszkańców 2 punkty 3) procentowy udział ludności wiejskiej w ogólnej liczbie ludności na obszarze działania LGD wynosi: a) mniej niż 50 % 1 punkt b) od 50 do 75 % 2 punkty c) powyżej 75 % 3 punkty 4) zrównoważony udział mężczyzn i kobiet w strukturze organów LGD określonych w części „Kryteria dostępu” dotyczącej Schematu II w pkt 1 lit. b — żadna z płci nie stanowi mniej niż 40 % składu 1 punkt 5) ocena ZSROW dokonana przez GR KS 0—8 punktów W zakres oceny ZSROW wchodzą: a) jakość ZSROW (zgodność z wytycznymi), b) spójność planowanych kierunków rozwoju z uwarunkowaniami przestrzennymi, historycznymi, kulturowymi i przyrodniczymi oraz sytuacją społeczno-gospodarczą obszaru, którego dotyczy projekt, c) zgodność ZSROW z kierunkami wiodącymi Inicjatywy Leader +, d) powiązanie ZSROW ze strategią NPR oraz strategią regionalną, e) wpływ projektu na realizację ZSROW;

6) potencjał administracyjny LGD oceniany przez GR KS: a) kwalifikacje i doświadczenie osób odpowiedzialnych za zarządzanie projektem 0—3 punkty b) doświadczenie LGD w realizacji projektów 0—2 punkty O kolejności projektów na listach decyduje łączna liczba uzyskanych przez nie punktów, a w przypadku projektów, które uzyskały tę samą liczbę punktów: 1) liczba punktów uzyskanych za ocenę ZSROW; 2) liczba punktów uzyskanych za ocenę potencjału administracyjnego LGD. Do realizacji wybierany jest jeden projekt z każdego województwa, który uzyskał największą liczbę punktów, a następnie, w miarę dostępności środków, o dofinansowaniu kolejnych projektów decyduje liczba uzyskanych punktów. Nie dofinansowuje się projektów, które uzyskały 0 punktów za kryterium „Potencjał administracyjny LGD”.”, d) części „Opis systemu wdrażania” i „Schemat wdrażania” otrzymują brzmienie: „Opis systemu wdrażania Schemat I Wnioski o dofinansowanie realizacji projektu składa się do FAPA zgodnie z trybem określonym w odrębnych przepisach. Wniosek o dofinansowanie realizacji projektu podlega ocenie formalnej, w szczególności pod względem zgodności wydruku z zapisem sporządzonym w wersji elektronicznej, poprawności jego wypełnienia i kompletności załączników. W przypadku stwierdzenia niezgodności wydruku z zapisem sporządzonym w wersji elektronicznej wniosek zostanie odrzucony. W przypadku złożenia wniosku o dofinansowanie realizacji projektu nieprawidłowo wypełnionego lub bez wymaganych załączników instytucja wdrażająca wzywa, w formie pisemnej, ubiegającego się o dofinansowanie projektu o uzupełnienie wniosku w terminie 14 dni od dnia otrzymania wezwania. Wniosek o dofinansowanie realizacji projektu podlega weryfikacji pod względem zgodności z celami i zasadami działania. W szczególności sprawdzeniu podlega zgodność projektu z zakresem pomocy przewidzianym w ramach działania oraz kryteriami dostępu przewidzianymi w ramach niniejszego schematu. FAPA dokonuje oceny punktowej projektów według kryteriów wyboru, z wyłączeniem oceny jakości projektów. Listy projektów są następnie przekazywane GR KS, która dokonuje oceny jakości projektów, a następnie uszeregowania projektów na listach. Listy te są przekazywane KS, który dokonuje ich rekomendacji Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Umowy o dofinansowanie projektu na realizację wybranych w ten sposób wniosków zawierane są między FAPA a wnioskodawcami. Umowa o dofinansowanie projektu jest przesyłana wnioskodawcy, a jej podpisanie następuje w FAPA. Umowa o dofinansowanie projektu określa zobowiązania FAPA do współfinansowania planowanego projektu, pod warunkiem że beneficjent zrealizuje go w określonym zakresie i terminie, udokumentuje poniesione koszty i dotrzyma zobowiązań wynikających z umowy o dofinansowanie projektu. Beneficjent jest obowiązany do: 1) przechowywania całości dokumentacji związanej z realizacją projektu przez okres 5 lat od dnia dokonania przez ARiMR płatności końcowej związanej z jego realizacją; 2) umożliwienia dokonywania przez FAPA lub inne uprawnione do tego podmioty kontroli dokumentów lub kontroli w miejscu realizacji projektu (wizytacji terenowej) w trakcie realizacji projektu oraz przez okres 5 lat od dnia dokonania płatności końcowej. Beneficjent może rozpocząć realizację projektu z dniem zawarcia umowy o dofinansowanie projektu. Koszty poniesione przed dniem zawarcia umowy o dofinansowanie projektu nie będą uznane za koszty kwalifikowalne. Beneficjent składa wniosek o płatność do FAPA po realizacji całości projektu lub jego etapu. Wraz z wnioskiem o płatność składa się wymagane załączniki, w szczególności dowody dokonanych płatności. FAPA dokonuje oceny kompletności i prawidłowości przedłożonego wniosku o płatność oraz zgodności realizacji projektu lub jego etapu z umową o dofinansowanie projektu. Etap realizacji projektu obejmuje zadania, których łączny koszt kwalifikowalny wynosi co najmniej 50 tys. zł. Płatności na rzecz beneficjenta dokonuje ARiMR na podstawie zlecenia płatności sporządzonego przez FAPA. O dokonaniu płatności ARiMR informuje FAPA. Po zakończeniu realizacji projektu, wraz z wnioskiem o płatność końcową, beneficjent jest obowiązany do złożenia sprawozdania końcowego z realizacji projektu, zawierającego podsumowanie całości projektu, zestawienie wykonanych zadań i umożliwiającego sprawdzenie zgodności projektu z postanowieniami umowy o dofinansowanie projektu. Szczegółowe zasady rozpatrywania wniosków o dofinansowanie realizacji projektu i wniosków o płatność są określone w procedurach FAPA, zatwierdzonych przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Schemat II Wnioski o dofinansowanie realizacji projektu składa się do FAPA zgodnie z trybem określonym w odrębnych przepisach.

Rozpoczęcie naboru wniosków do Schematu II „Pilotażowy Program Leader +” przewidywane jest w drugim roku realizacji Programu. Wniosek o dofinansowanie realizacji projektu podlega ocenie formalnej, w szczególności pod względem zgodności wydruku z zapisem sporządzonym w wersji elektronicznej oraz poprawności jego wypełnienia i kompletności załączników. W przypadku stwierdzenia niezgodności wydruku z zapisem sporządzonym w wersji elektronicznej wniosek zostanie odrzucony. W przypadku złożenia wniosku nieprawidłowo wypełnionego lub bez wymaganych załączników instytucja wdrażająca wzywa, w formie pisemnej, ubiegającego się o dofinansowanie projektu o uzupełnienie wniosku w terminie 14 dni od dnia otrzymania wezwania. Wniosek o dofinansowanie realizacji projektu podlega weryfikacji pod względem zgodności z celami i zasadami działania. W szczególności sprawdzeniu podlega zgodność projektu z zakresem pomocy przewidzianym w ramach działania oraz kryteriami dostępu przewidzianymi w ramach niniejszego schematu. FAPA dokonuje oceny punktowej projektów według kryteriów wyboru, z wyłączeniem oceny ZSROW i potencjału administracyjnego LGD. Listy projektów są następnie przekazywane GR KS, która dokonuje oceny jakości projektów, a następnie uszeregowania projektów na listach. Listy te są przekazywane KS, który dokonuje ich rekomendacji Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Umowy o dofinansowanie projektu na realizację wybranych w ten sposób wniosków zawierane są między FAPA a wnioskodawcami. Umowa o dofinansowanie projektu jest przesyłana wnioskodawcy, a jej podpisanie następuje w FAPA. Umowa o dofinansowanie projektu określa zobowiązania FAPA do współfinansowania planowanego projektu, pod warunkiem że beneficjent zrealizuje go w określonym zakresie i terminie, udokumentuje poniesione koszty i dotrzyma zobowiązań wynikających z umowy o dofinansowanie projektu. Beneficjent jest obowiązany do: 1) przechowywania całości dokumentacji związanej z realizacją projektu przez okres 5 lat od dnia dokonania przez ARiMR płatności końcowej związanej z jego realizacją; 2) umożliwienia dokonywania przez FAPA lub inne uprawnione do tego podmioty kontroli dokumentów lub kontroli w miejscu realizacji projektu (wizytacji terenowej) w okresie realizacji projektu oraz przez okres 5 lat od dnia dokonania płatności końcowej. Beneficjent może rozpocząć realizację projektu z dniem zawarcia umowy o dofinansowanie projektu. Koszty poniesione przed dniem zawarcia umowy o dofinansowanie projektu nie będą uznane za koszty kwalifikowalne. Beneficjent składa wniosek o płatność do FAPA po realizacji etapu projektu. Wraz z wnioskiem o płatność składa się wymagane załączniki, w szczególności dowody dokonanych płatności. FAPA dokonuje oceny kompletności i prawidłowości przedłożonego wniosku o płatność oraz zgodności realizacji etapu projektu z umową o dofinansowanie projektu. Etap realizacji projektu obejmuje zadania, których łączny koszt kwalifikowalny wynosi co najmniej 150 tys. zł. Warunek ten nie dotyczy ostatniego etapu projektu. Płatności na rzecz beneficjenta dokonuje ARiMR na podstawie zlecenia płatności sporządzonego przez FAPA. O dokonaniu płatności ARiMR informuje FAPA. Po zakończeniu realizacji projektu, wraz z wnioskiem o płatność końcową, beneficjent jest obowiązany do złożenia sprawozdania końcowego z realizacji projektu, zawierającego podsumowanie całości projektu, zestawienie wykonanych zadań i umożliwiającego sprawdzenie zgodności projektu z postanowieniami umowy o dofinansowanie projektu. Szczegółowe zasady rozpatrywania wniosków o dofinansowanie realizacji projektu i wniosków o płatność są określone w procedurach FAPA, zatwierdzonych przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi.

Schemat wdrażania

w ust. 3.3.1. Działanie 3.1. „Wsparcie systemu zarządzania i wdrażania Programu”:

w ust. 3.3.2. Działanie 3.2. „Rozwój instytucjonalny”:

w ust. 3.3.3. Działanie 3.3. „Informowanie i promocja Programu”:

ust. 4. „Tabela finansowa” otrzymuje brzmienie: „4. TABELA FINANSOWA Zasady podziału środków finansowych w skali kraju na poszczególne działania Programu W celu zapewnienia zrównoważonych warunków dostępu do środków finansowych Programu w skali kraju, kwoty przeznaczone na realizację działań: 1) 1.1. „Inwestycje w gospodarstwach rolnych”, 2) 1.2. „Ułatwianie startu młodym rolnikom”, 3) 2.2. „Scalanie gruntów”, 4) 2.3. „Odnowa wsi oraz zachowanie i ochrona dziedzictwa kulturowego”, 5) 2.4. „Różnicowanie działalności rolniczej i zbliżonej do rolnictwa w celu zapewnienia różnorodności działań lub alternatywnych źródeł dochodów”, 6) 2.5. „Gospodarowanie rolniczymi zasobami wodnymi”, 7) 2.6. „Rozwój i ulepszanie infrastruktury technicznej związanej z rolnictwem” — zostaną wstępnie podzielone na poszczególne województwa. Podział ten będzie miał charakter indykatywny i będzie dotyczyć łącznych kwot przeznaczonych na realizację poszczególnych działań. Podział środków zostanie dokonany na podstawie mierzalnych kryteriów ustalonych przez KS, w sposób odzwierciedlający skalę potrzeb poszczególnych województw w odniesieniu do wyżej wymienionych działań Programu. Podział środków przeznaczonych na finansowanie działań: 1) 1.3. „Szkolenia”, 2) 1.4. „Wsparcie doradztwa rolniczego” — dokonany zostanie przez określenie warunków konkursów na realizację projektów w ramach tych działań. Dla pozostałych działań Programu nie dokonuje się podziału środków na poszczególne województwa.

ust. 5.3. „Ocena wniosku o dofinansowanie realizacji projektu”, 5.4.„Umowa o dofinansowanie realizacji projektu”, 5.5. „Zobowiązania beneficjenta w związku z realizacją projektu”, 5.6. „Zamówienia publiczne i zasady wyboru wykonawców usług lub dostawców towarów w ramach projektów” oraz 5.7. „Zasady rozliczania projektów oraz dokonywania płatności na rzecz beneficjenta” otrzymują brzmienie: „5.3. Ocena wniosku o dofinansowanie realizacji projektu Ocena wniosku o dofinansowanie realizacji projektu obejmuje następujące elementy: 1) weryfikację formalną — dotyczy sprawdzenia poprawności wypełnienia wniosku, kompletności załączników oraz w przypadku gdy składany jest w formie elektronicznej oraz w formie papierowej — sprawdzenia zgodności obu form; 2) ocenę merytoryczną — pozwala stwierdzić, czy przedstawiony projekt może zostać objęty dofinansowaniem w ramach danego działania Programu; ocenie podlegają w szczególności: a) zgodność projektu z celami oraz zakresem pomocy określonymi dla danego działania, b) spełnienie kryteriów dostępu określonych dla danego działania, c) zakres rzeczowy i finansowy projektu oraz założenia techniczne, ekonomiczne, rynkowe lub inne cechy projektu decydujące o jego efektywności w odniesieniu do celów Programu w zależności od specyfiki działania. Oceny wniosków o dofinansowanie realizacji projektu dokonuje instytucja wdrażająca. W przypadku działania 2.7. „Pilotażowy Program Leader +” oraz działań w ramach priorytetu 3. „Pomoc techniczna” do przeprowadzenia oceny merytorycznej mogą być włączeni GR KS oraz niezależni eksperci — w przypadku działania 1.5. „Poprawa przetwórstwa i marketingu artykułów rolnych”. Ponadto w celu potwierdzenia lub uzupełnienia informacji mających istotny wpływ na końcową ocenę projektu instytucja wdrażająca może zwrócić się do wnioskodawcy o dostarczenie dodatkowych dokumentów lub dokonać kontroli w miejscu realizacji projektu (wizytacji terenowej) lub w siedzibie wnioskodawcy. W ramach niektórych działań Programu projekty są oceniane i porównywane zgodnie z określonymi dla tych działań kryteriami wyboru. Zasady wyboru projektów w ramach Programu są określone w załączniku nr 8 do Uzupełnienia Programu. 5.4. Umowa o dofinansowanie projektu Zatwierdzenie projektu do realizacji (przyznanie pomocy) następuje formalnie z dniem zawarcia umowy o dofinansowanie projektu między instytucją wdrażającą a beneficjentem. Z dniem zawarcia umowy o dofinansowanie projektu beneficjent może rozpocząć realizację projektu, co nie wyklucza wcześniejszego przeprowadzenia wszelkich czynności związanych z przygotowaniem do realizacji projektu. W przypadku działań priorytetu 3. „Pomoc techniczna” koszty mogą zostać poniesione w okresie poprzedzającym zawarcie umowy o dofinansowanie projektu lub wydanie decyzji o dofinansowaniu projektu lub przed dniem złożenia wniosku o dofinansowanie realizacji projektu, lecz nie wcześniej niż od dnia 1 stycznia 2004 r. W przypadku działania 2.5. „Gospodarowanie rolniczymi zasobami wodnymi” przyjęcie projektu do realizacji następuje na podstawie decyzji marszałka województwa. Projekty zgłaszane przez instytucję zarządzającą w ramach działań priorytetu 3. „Pomoc techniczna” dofinansowane są na podstawie decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Wzory umów o dofinansowanie projektu określają przepisy wydane na podstawie art. 28 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o Narodowym Planie Rozwoju. Umowa o dofinansowanie projektu między instytucją wdrażającą a beneficjentem16) określa prawa i obowiązki stron w związku z realizacją projektu. Instytucja wdrażająca zobowiązuje się do wspófinansowania projektu pod warunkiem, że beneficjent zrealizuje go w określonym zakresie i terminie, udokumentuje wykonanie projektu (z wyjątkiem działania 1.2. „Ułatwienie startu młodym rolnikom”) i dotrzyma zobowiązań wynikających z zasad udzielania pomocy. Umowa o dofinansowanie projektu określa zasady odpowiedzialności beneficjenta w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości w realizowaniu przez beneficjenta postanowień umowy. Umowa o dofinansowanie projektu zawarta z instytucją wdrażającą może zostać zmieniona na wniosek każdej ze stron w formie pisemnej — w postaci aneksu — pod rygorem nieważności. 5.5. Zobowiązania beneficjenta w związku z realizacją projektu Umowa o dofinansowanie projektu określa zobowiązania beneficjenta dotyczące w szczególności17): 1) zrealizowania projektu w określonym zakresie i terminie; 2) udokumentowania realizacji projektu; 3) umożliwienia dokonywania przez instytucję wdrażającą lub inne uprawnione podmioty kontroli dokumentów lub kontroli w miejscu realizacji projektu (wizytacji terenowej); 4) pięcioletniego zachowania i wykorzystywania projektu zgodnie z jego przeznaczeniem; 5) przechowywania całości dokumentacji związanej z realizacją projektu przez okres 5 lat od dnia dokonania płatności końcowej związanej z jego realizacją.

Beneficjent może utracić prawo do całości lub części pomocy w przypadku, gdy: 1) rozpocznie realizację projektu przed dniem zawarcia umowy; 2) nie rozpocznie realizacji projektu do dnia wyznaczonego jako termin złożenia pierwszego wniosku o płatność lub odstąpi od realizacji projektu; 3) złoży podrobione, przerobione, nierzetelne lub stwierdzające nieprawdę dokumenty lub oświadczenia mające istotny wpływ na przyznanie pomocy; 4) niewłaściwie lub w sposób niepełny udokumentuje realizację projektu; 5) zrealizuje projekt w niepełnym zakresie, nie osiągnie jego celu lub dokona zmiany realizacji projektu w stosunku do postanowień umowy; 6) złoży podrobione, przerobione, nierzetelne lub stwierdzające nieprawdę dokumenty lub oświadczenia mające wpływ na wypłatę pomocy; 7) do realizacji projektu wykorzystane zostaną środki publiczne przyznane w ramach innych programów lub instrumentów wsparcia lub niezachowane będą zasady pomocy publicznej; 8) naruszy zasady zamówień publicznych lub zasady wyboru wykonawców usług lub dostawców towarów w ramach projektów; 9) nie wywiąże się z zawartych w umowie o dofinansowanie projektu zobowiązań dotyczących spełnienia kryteriów dostępu dla danego działania Programu; 10) naruszy zobowiązanie do zachowania i wykorzystywania projektu zgodnie z jego przeznaczeniem przez okres 5 lat po otrzymaniu płatności końcowej związanej z realizacją projektu; 11) nie zachowa dokumentów dotyczących realizacji projektu; 12) odmówi poddania się kontroli. W przypadku projektów o charakterze inwestycyjnym do najważniejszych zobowiązań beneficjenta należy zapewnienie, że w okresie 5 lat od dnia dokonania płatności końcowej na jego rzecz projekt będzie funkcjonował zgodnie z jego założeniami. Tym samym w okresie realizacji projektu oraz w okresie 5 lat po zrealizowaniu projektu beneficjent nie może: 1) dokonać przeniesienia własności ani posiadania nabytych dóbr, wyremontowanych lub wybudowanych budynków, budowli; 2) zmienić przeznaczenia nabytych dóbr, wyremontowanych lub wybudowanych budynków, budowli ani zaniechać ich wykorzystywania; 3) zaprzestać działalności, której prowadzeniu służyła realizacja projektu lub której prowadzenie stanowiło warunek przyznania pomocy, ani zmienić miejsca wykonywania tej działalności. W uzasadnionych przypadkach instytucja wdrażająca może wyrazić zgodę na przeniesienie przez beneficjenta własności lub posiadania mienia objętego projektem. Warunkiem udzielenia przez instytucję wdrażającą takiej zgody jest przeniesienie mienia na rzecz podmiotu, który spełnia warunki Programu, i przejęcie przez ten podmiot zobowiązań dotychczasowego beneficjenta. W uzasadnionych przypadkach instytucja wdrażająca może także wyrazić zgodę na zmianę przeznaczenia nabytych przez beneficjenta dóbr wyremontowanych lub wybudowanych budynków lub budowli w całości lub w części, jeżeli nowy sposób ich wykorzystania nie naruszy celów i zakresu działania, w ramach którego projekt był realizowany. Jeżeli niedotrzymanie zobowiązań przez beneficjenta nastąpiło na skutek siły wyższej, beneficjent może zostać zwolniony przez instytucję wdrażającą z obowiązku wykonania tego zobowiązania lub może ulec zmianie termin wykonania tego zobowiązania. Zwolnienie z wykonania zobowiązań może być całkowite lub częściowe, stosownie do rodzaju zobowiązania i okoliczności siły wyższej. Jeżeli na skutek siły wyższej zobowiązanie nie może być czasowo wykonywane zgodnie z warunkami umowy o dofinansowanie projektu, beneficjent jest obowiązany do uzgodnienia z instytucją wdrażającą sposobu i terminu wykonania zobowiązania albo zwrotu całości lub części środków wypłaconych na realizację projektu. W każdym przypadku gdy wystąpienie siły wyższej powoduje konieczność zmiany umowy o dofinansowanie projektu, beneficjent składa pisemny wniosek do instytucji wdrażającej w terminie 30 dni roboczych od dnia zaistnienia okoliczności siły wyższej lub od dnia, gdy istnieje możliwość złożenia takiego wniosku. Okoliczności, które mogą być uznane za siłę wyższą, są określone w załączniku nr 9 do Uzupełnienia Programu. 5.6. Zamówienia publiczne i zasady wyboru wykonawców usług lub dostawców towarów w ramach projektów Konieczność przeprowadzania zamówień publicznych dotyczy działań: 1) 1.3. „Szkolenia”; 2) 2.1. „Przywracanie potencjału produkcji leśnej zniszczonego naturalną katastrofą lub pożarem oraz wprowadzenie odpowiednich instrumentów zapobiegawczych”; 3) 2.2. „Scalanie gruntów”; 4) 2.3. „Odnowa wsi oraz zachowanie i ochrona dziedzictwa kulturowego”;

5) 2.5. „Gospodarowanie rolniczymi zasobami wodnymi”; 6) 2.7. „Pilotażowy Program Leader +”; 7) w ramach priorytetu 3. „Pomoc techniczna”. Postępowanie o udzielenie zamówienia publicznego przeprowadza się po zawarciu umowy o dofinansowanie projektu lub wydaniu decyzji o dofinansowaniu projektu, z wyjątkiem zamówienia publicznego dotyczącego sporządzenia dokumentacji dofinansowywanej w ramach kosztów ogólnych, projektów w ramach działania 2.1. „Przywracanie potencjału produkcji leśnej zniszczonego naturalną katastrofą lub pożarem oraz wprowadzenie odpowiednich instrumentów zapobiegawczych” oraz niektórych projektów priorytetu 3. „Pomoc techniczna”; w tych przypadkach zamówienie publiczne może być przeprowadzone w okresie poprzedzającym złożenie wniosku i zawarcie umowy o dofinansowanie projektu lub wydanie decyzji o dofinansowaniu projektu. Nadzór nad przestrzeganiem przez beneficjenta przepisów o zamówieniach publicznych sprawuje instytucja zarządzająca, która może delegować zadania w tym zakresie do instytucji wdrażających. W ramach nadzoru instytucja zarządzająca Programem lub instytucja wdrażająca mogą oceniać specyfikację istotnych warunków zamówienia przed ogłoszeniem postępowania o udzielenie zamówienia publicznego oraz zatwierdzać projekt umowy zawieranej przez beneficjenta z wykonawcą. Beneficjent jest obowiązany do: 1) udostępniania, na żądanie instytucji zarządzającej lub instytucji wdrażającej, opisów i dowodów stosowania procedur dotyczących udzielania zamówień i zasad postępowania członków komisji przetargowej oraz zasad odpowiedzialności za ich naruszenie; 2) przekazywania instytucji wdrażającej informacji o wszczynanych postępowaniach o udzielenie zamówienia publicznego; 3) przekazywania instytucji wdrażającej informacji o wyniku postępowania o udzielenie zamówienia publicznego przed dniem zawarcia umowy z wykonawcą. Instytucja zarządzająca lub instytucja wdrażająca współpracuje z Urzędem Zamówień Publicznych (UZP). Współpraca polega na: 1) przekazywaniu informacji o nieprawidłowościach w zakresie postępowania o udzielenie zamówienia publicznego; 2) umożliwieniu dostępu, na żądanie UZP, do dokumentów i informacji dotyczących projektów realizowanych z udziałem środków finansowych pochodzących z Sekcji Orientacji EFOiGR. Beneficjenci, którzy nie spełniają warunków określonych w art. 3 ust. 1 pkt 1—3 i 5 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. — Prawo zamówień publicznych, mają obowiązek stosowania procedury uwzględniającej przepisy tej ustawy w przypadku, gdy udział środków publicznych w ramach zamówienia publicznego przekracza równowartość 100 tys. euro18). Procedura ta może zostać rozpoczęta przed dniem zawarcia umowy o dofinansowanie projektu. W takim przypadku beneficjent jest obowiązany do zamieszczenia ogłoszenia o prowadzonym postępowaniu oraz przestrzegania zasad wyboru najkorzystniejszej oferty według zasad określonych w wymienionej ustawie, w szczególności: jawności, równego traktowania oferentów i uczciwej konkurencji. W przypadku projektów realizowanych w ramach działań 1.1. „Inwestycje w gospodarstwach rolnych”, 1.5. „Poprawa przetwórstwa i marketingu artykułów rolnych”, 2.4. „Różnicowanie działalności rolniczej i zbliżonej do rolnictwa w celu zapewnienia różnorodności działań lub alternatywnych źródeł dochodów” oraz działania 2.6. „Rozwój i ulepszanie infrastruktury technicznej związanej z rolnictwem” przez podmioty, których nie obowiązuje stosowanie przepisów o zamówieniach publicznych, beneficjent jest obowiązany do uzasadnienia planowanych kosztów przez przedstawienie ofert na realizację przewidzianych projektem zadań19). Obowiązek taki dotyczy: 1) przypadków w ramach działań: 1.1. „Inwestycje w gospodarstwach rolnych”, 2.4. „Różnicowanie działalności rolniczej i zbliżonej do rolnictwa w celu zapewnienia różnorodności działań lub alternatywnych źródeł dochodów” oraz działania 2.6. „Rozwój i ulepszanie infrastruktury technicznej związanej z rolnictwem”, gdy w ramach projektu występują zadania, których planowany koszt jest wyższy niż 50 tys. zł; 2) przypadków w ramach działania 1.5. „Poprawa przetwórstwa i marketingu artykułów rolnych”, gdy w ramach projektu występują zadania, których planowany koszt jest wyższy niż 100 tys. zł i udział środków publicznych w ramach zadania nie przekracza równowartości 100 tys. euro. Koszty takich zadań, w ramach projektów, są ustalane na podstawie wyboru najkorzystniejszej oferty dokonanego z co najmniej 3 ważnych ofert uzyskanych na podstawie zapytań skierowanych do co najmniej 5 dostawców. Zapytanie ofertowe powinno zawierać w szczególności: 1) opis zadania; 2) termin wykonania zadania; 3) opis kryteriów, którymi ubiegający się o dofinansowanie projektu będzie się kierował przy wyborze oferty, wraz z podaniem znaczenia tych kryteriów dla dokonania wyboru. Kopie zapytań ofertowych, ofert oraz uzasadnienie wyboru najkorzystniejszej z nich wnioskodawca składa w instytucji wdrażającej wraz z wnio

skiem o dofinansowanie realizacji projektu. Obowiązek uzasadnienia planowanych kosztów przez przedstawienie ofert na realizację przewidywanych w projekcie zadań nie dotyczy robót budowlanych i remontowych oraz zakupu sprzętu, maszyn i urządzeń używanych. W uzasadnionych przypadkach, jeżeli wynika to z przyjętej technologii produkcji lub jeżeli zadanie dotyczy zakupu nieruchomości, możliwe jest przedłożenie jednej oferty. 5.7. Zasady rozliczania projektów oraz dokonywania płatności na rzecz beneficjenta Pomoc udzielana w ramach Programu polega na refundacji części lub całości kosztów kwalifikowalnych poniesionych przez beneficjenta na realizację projektu lub wypłacie premii w przypadku działania 1.2. „Ułatwienie startu młodym rolnikom”. Środki wypłacane beneficjentom pochodzą z Sekcji Orientacji EFOiGR oraz budżetu państwa. W przypadku działania 2.3. „Odnowa wsi oraz zachowanie i ochrona dziedzictwa kulturowego” krajowe współfinansowanie projektu zapewnia się przez środki publiczne gmin będących beneficjentami tego działania lub środki przeznaczone na ten cel przez ministra właściwego do spraw kultury. Istnieje możliwość prefinansowania projektów realizowanych przez beneficjentów (podmioty należące do sektora finansów publicznych). Prefinansowanie dokonywane jest wyłącznie ze środków krajowych. Podstawą dokonania refundacji jest umowa o dofinansowanie projektu lub decyzja o dofinansowaniu projektu oraz wniosek o płatność. Wnioski o płatność należy składać zgodnie z harmonogramem określonym w umowie o dofinansowanie projektu lub decyzji o dofinansowaniu projektu. Premia dla beneficjentów działania 1.2. „Ułatwianie startu młodym rolnikom” wypłacana jest jednorazowo na podstawie umowy o dofinansowanie projektu. Beneficjent nie składa wniosku o płatność. Projekty dofinansowywane w ramach działań: 1.1. „Inwestycje w gospodarstwach rolnych”, 2.1. „Przywracanie potencjału produkcji leśnej zniszczonego naturalną katastrofą lub pożarem oraz wprowadzenie odpowiednich instrumentów zapobiegawczych”, 2.4. „Różnicowanie działalności rolniczej i zbliżonej do rolnictwa w celu zapewnienia różnorodności działań lub alternatywnych źródeł dochodów” oraz działania 2.6. „Rozwój i ulepszanie infrastruktury technicznej związanej z rolnictwem” mogą być realizowane w dwóch etapach, co oznacza możliwość dokonywania wypłat dwukrotnie, po zakończeniu każdego z etapów. W działaniu 2.3. „Odnowa wsi oraz zachowanie i ochrona dziedzictwa kulturowego” projekt może być realizowany maksymalnie w 3 etapach, natomiast w działaniu 1.5. „Poprawa przetwórstwa i marketingu artykułów rolnych” — w 4 etapach. Dla wyżej wymienionych działań przyjmuje się zasadę, że płatność końcowa powinna stanowić nie mniej niż 25 % łącznej kwoty refundacji przyznanej danemu projektowi. W działaniu 2.7. „Pilotażowy Program Leader +” przewiduje się dokonywanie płatności etapowo, przy czym jeden wniosek o płatność nie może opiewać na kwotę mniejszą niż 50 tys. zł w Schemacie I i, z wyjątkiem ostatniego etapu projektu, 150 tys. zł w Schemacie II. Dla pozostałych działań Programu nie wprowadza się szczegółowych wytycznych dotyczących sposobu ustalania harmonogramu płatności. Kwestię tę pozostawiono do ustalenia na poziomie ogłoszeń lub umów o dofinansowanie projektu, stosownie do specyfiki konkretnego projektu. Podstawą dokonania płatności na rzecz beneficjenta jest wniosek o płatność wraz z wymaganymi załącznikami określającymi wielkość poniesionych kosztów, w szczególności dokumentami potwierdzającymi poniesienie poszczególnych wydatków. Nie dotyczy to: 1) działania 1.2. „Ułatwianie startu młodym rolnikom”, w którym płatność wypłacana jest w postaci premii niezwiązanej z poniesieniem kosztów kwalifikowalnych; 2) działania 1.4. „Wsparcie doradztwa rolniczego”, w którym rozliczenie dokonywane jest ryczałtowo, na podstawie liczby i rodzaju zrealizowanych usług. Instytucja wdrażająca przeprowadza weryfikację formalno-rachunkową wniosków o płatność oraz weryfikację kwalifikowalności i zgodności z umową o dofinansowanie projektu lub decyzją o dofinansowaniu projektu wydatków poniesionych przez beneficjentów. Płatności na rzecz beneficjenta dokonuje ARiMR jako beneficjent końcowy. Płatności dokonuje się wyłącznie w formie przelewu na rachunek bankowy wskazany przez beneficjenta. Beneficjent końcowy może dochodzić należności z tytułu środków wypłaconych w ramach Programu zgodnie z przepisami o utworzeniu Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Projekty współfinansowane w ramach działań nie mogą być realizowane z udziałem innych środków publicznych, w tym kredytów lub pożyczek preferencyjnych dofinansowywanych środkami publicznymi, dotacji, oraz nie mogą być dofinansowane w ramach innych programów operacyjnych współfinansowanych ze środków funduszy strukturalnych. Nie jest dozwolone łączenie środków na realizację danego projektu, w tym finansowanie dostosowań gospodarstwa rolnego do standardów Unii Europejskiej w oparciu o pomoc uzyskaną w ramach działania PROW „Dostosowanie gospodarstw do standardów Unii Europejskiej” i jednoczesne realizowanie takich inwestycji w ramach

działania 1.1. „Inwestycje w gospodarstwach rolnych” lub przeprowadzania modernizacji zakładu przetwórstwa artykułów rolno-spożywczych w oparciu o kredyt preferencyjny i środki Programu. Jeżeli beneficjent otrzymał środki publiczne w związku z realizacją innego zadania lub projektu inwestycyjnego lub otrzymał płatności niezwiązane z realizacją danego projektu inwestycyjnego lub płatności w ramach PROW, w tym w zakresie działania „Wspieranie gospodarstw niskotowarowych” — środki te mogą zostać przeznaczone na realizację projektu w ramach Programu.”;

w ust. 6. „Monitorowanie Programu” część „Działanie 1.1. „Inwestycje w gospodarstwach rolnych”” otrzymuje brzmienie: „Działanie 1.1. „Inwestycje w gospodarstwach rolnych”: 1) liczba oraz wartość projektów (wartość całkowita, koszty kwalifikowalne, łączna wartość środków publicznych, środki EFOiGR): a) według typów gospodarstw rolnych, b) według wielkości ekonomicznej gospodarstw rolnych, c) według rodzaju inwestycji, d) zrealizowanych przez młodych rolników; 2) liczba projektów i wartość zaangażowanych środków publicznych według miejsca realizacji projektu (województwa, tereny ONW); 3) liczba zrealizowanych projektów: a) według celu projektu, b) według płci i wieku beneficjentów, c) związanych z dostosowaniem do standardów w zakresie higieny, ochrony środowiska i warunków utrzymania zwierząt; 4) powierzchnia wybudowanych lub zmodernizowanych budynków produkcyjnych według typów budynków; 5) liczba zakupionego sprzętu ruchomego według głównych rodzajów; 6) liczba zakupionego inwentarza żywego według gatunków; 7) powierzchnia założonych plantacji wieloletnich. Wskaźniki oddziaływania: 1) wzrost wartości sprzedaży w gospodarstwach rolnych objętych pomocą; 2) wzrost dochodów w gospodarstwach rolnych objętych pomocą.”;

ust. 7.5. „Formy i zakres działań informacyjnych i promocyjnych” otrzymuje brzmienie: „7.5. Formy i zakres działań informacyjnych i promocyjnych Działania informacyjne i promocyjne będą prowadzone na dwóch poziomach: 1) przekazywanie ogólnych informacji o Programie i postępach w jego wdrażaniu — działania w tym zakresie są prowadzone i nadzorowane przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi jako instytucję zarządzającą; odbiorcami tych działań są środki masowego przekazu, organizacje społeczno-zawodowe, w tym związki zawodowe rolników i producentów rolnych, samorząd rolniczy oraz szkoły i uczelnie rolnicze, a także bezpośredni odbiorcy pomocy — rolnicy i mieszkańcy wsi; podejmowane działania mają zapewnić dostęp do ogólnej wiedzy w zakresie pomocy udzielanej Rzeczypospolitej Polskiej przez Unię Europejską w ramach funduszy strukturalnych oraz zasad i procedur ubiegania się o pomoc w ramach poszczególnych działań; informacje przekazywane są w formie: a) konferencji i seminariów informacyjnych i promocyjnych — przewiduje się organizowanie konferencji i seminariów informacyjnych, w trakcie których prezentowane będą działania Programu oraz będą przekazywane informacje dotyczące systemu wdrażania Programu; na konferencjach i seminariach dystrybuowane będą materiały informacyjne w formie papierowej oraz na nośnikach elektronicznych (CD-ROM), dotyczące zasad funkcjonowania Programu, b) publikacji materiałów informacyjnych — elementem działań informacyjnych będzie przygotowywanie i publikacja broszur informacyjnych o Programie. MRiRW będzie również publikować materiały informacyjne o postępach w jego realizacji, c) materiałów publikowanych na stronach internetowych — w obrębie portalu internetowego MRiRW (www.minrol.gov.pl) znajdują się strony dotyczące Sektorowego Programu Operacyjnego „Restrukturyzacja i modernizacja sektora żywnościowego oraz rozwój obszarów wiejskich 2004—2006”; na tych stronach od połowy 2003 r. są zamieszczane aktualne informacje o Programie, w tym projekty dokumentów programowych (Program i Uzupełnienie Programu); udostępniane są również szczegółowe materiały informacyjne dla beneficjentów, określające zasady ubiegania się o pomoc, i formularze wniosków o dofinansowanie realizacji projektów; strona internetowa jest aktualizowana; przewiduje się również uruchomienie strony z odpowiedziami na najczęściej zadawane pytania (FAQ); na stronie internetowej MRiRW zostanie również umieszczony Generator Wniosków,

d) punktów informacyjnych — w Departamencie Rozwoju Obszarów Wiejskich MRiRW utworzony został punkt kontaktowy, do którego zadań należy prowadzenie działalności informacyjnej, w tym przygotowywanie odpowiedzi na pytania zgłaszane w formie pisemnej lub elektronicznej, e) współpracy z mediami — do działań na rzecz informowania społeczeństwa o Programie zostaną włączone środki masowego przekazu: telewizja, radio, prasa ogólnopolska, regionalna oraz rolnicza; będą one przekazywać informacje na temat Programu; planuje się także przekazywanie informacji na konferencjach prasowych, f) promocji Programu podczas ogólnopolskich i lokalnych imprez poświęconych rolnictwu i obszarom wiejskim — instytucja zarządzająca uczestniczy w organizowanych na szczeblu krajowym, regionalnym i lokalnym imprezach, w tym: targach, konferencjach, seminariach poświęconych tematyce rozwoju rolnictwa i obszarów wiejskich, przekazując na ich forum bieżące informacje dotyczące Programu; 2) informacje szczegółowe dotyczące rodzaju i zakresu pomocy skierowane bezpośrednio do potencjalnych beneficjentów pomocy przekazywane przez instytucje wdrażające — instytucje wdrażające przekazują szczegółowe informacje dotyczące działań, które są wdrażane przez te instytucje; informacje przekazywane są w formie: a) publikacji materiałów informacyjnych — instytucje wdrażające przygotowują informacje o Programie, w tym opis działań z zasadami przyznawania pomocy; informacje szczegółowe o Programie będą publikowane w broszurach informacyjnych dostępnych w instytucjach wdrażających poszczególne działania Programu, b) informacji bezpośredniej — instytucje wdrażające będą brały udział w przekazywaniu informacji na temat Programu, w tym udzielaniu szczegółowych wyjaśnień dotyczących warunków udziału w Programie, jak i bezpośrednich wskazówek związanych z procedurą ubiegania się o pomoc; działania te będą prowadzone przez bezpośredni kontakt z zainteresowanymi w punktach informacyjnych, kontakt telefoniczny, w tym infolinie, lub pisemne udzielanie wyjaśnień, c) seminariów informacyjnych — instytucje wdrażające będą organizowały seminaria informacyjne dla potencjalnych beneficjentów działań Programu, które będą miały na celu zapoznanie potencjalnych beneficjentów z zasadami, procedurami oraz z wymaganiami związanymi ze składaniem wniosków o dofinansowanie realizacji projektu, d) materiałów publikowanych na stronach internetowych — każda z instytucji wdrażających utworzy na swoich stronach internetowych odpowiedni serwis informacyjny dotyczący wdrażanych przez nią działań Programu; w ramach serwisu zamieszczane będą szczegółowe informacje dotyczące działań oraz wzory wniosków o dofinansowanie realizacji projektu, wniosków o płatność wraz z instrukcjami ich wypełniania oraz innych dokumentów wymaganych na etapie ubiegania się o dofinansowanie realizacji projektu oraz o płatność, e) współpracy z mediami — instytucje wdrażające będą przekazywać informacje szczegółowe dotyczące Programu do lokalnych i regionalnych środków masowego przekazu, f) produkcji i wydawania tablic informacyjnych — instytucje wdrażające przygotują tablice informujące o udziale środków Unii Europejskiej w realizacji projektów; tablice te będą wydawane beneficjentom w celu umieszczenia ich w miejscach realizacji projektów; tablice będą wykonane i dystrybuowane zgodnie z rozporządzeniem 1159/2000/WE.”;

ust. 7.8. „Jednostki kontaktowe w instytucjach uczestniczących we wdrażaniu Programu” otrzymuje brzmienie:

„7.8. Jednostki kontaktowe w instytucjach uczestniczących we wdrażaniu Programu

załącznik nr 1 do Uzupełnienia Sektorowego Programu Operacyjnego „Restrukturyzacja i modernizacja sektora żywnościowego oraz rozwój obszarów wiejskich 2004—2006” otrzymuje brzmienie: „Załącznik nr 1 ZASADY KWALIFIKACJI WYDATKÓW Definicja Pojęcie „koszty kwalifikowalne” oznacza te koszty realizacji projektu, które mogą podlegać współfinansowaniu w ramach Programu. Okres kwalifikowalności kosztów w ramach Programu Okres kwalifikowalności kosztów w ramach Programu obejmuje lata 2004—2008. Za koszty kwalifikowalne uznawane są koszty poniesione po zawarciu umowy o dofinansowanie projektu między beneficjentem a instytucją wdrażającą lub po wydaniu decyzji o zatwierdzeniu projektu do realizacji. Niektóre koszty ogólne związane z przygotowaniem projektu lub niezbędnej dokumentacji, tj. koszty: 1) przygotowania dokumentacji technicznej projektu, 2) przygotowania dokumentacji ekonomicznej: kosztorysów, analiz ekonomicznych, planów przedsięwzięć, analiz rynkowych i analiz marketingowych, 3) \zaświadczeń, pozwoleń, opłat i wszelkiej dokumentacji związanej z ich uzyskaniem, 4) obsługi geodezyjnej, 5) usług dotyczących przygotowania projektu, 6) nabycia patentów i licencji — oraz koszty ponoszone w związku z realizacją projektów w ramach priorytetu 3. „Pomoc techniczna”, mogą zostać uznane za koszty kwalifikowalne także w przypadku, gdy zostały poniesione w okresie poprzedzającym zawarcie umowy lub wydanie decyzji, lub nawet przed dniem złożenia wniosku o dofinansowanie realizacji projektu, lecz nie wcześniej niż od dnia 1 stycznia 2004 r., lub w przypadku kosztów, do których stosuje się ustawę z dnia 29 stycznia 2004 r. — Prawo zamówień publicznych, od dnia wejścia w życie tej ustawy, tj. 2 marca 2004 r. Zakres kosztów kwalifikowalnych w ramach poszczególnych działań Programu Działanie 1.1. „Inwestycje w gospodarstwach rolnych” W ramach tego działania w zakres kosztów kwalifikowalnych projektu wchodzić mogą koszty: 1) budowy lub remontu połączonego z modernizacją budynków lub budowli służących do produkcji rolnej oraz do przechowywania i magazynowania produktów rolnych wraz z zakupem i montażem instalacji technicznej i wyposażenia; 2) zakupu lub instalacji maszyn, urządzeń, wyposażenia lub narzędzi do produkcji rolnej, przechowalnictwa, magazynowania, przygotowania produktów rolnych do sprzedaży, w tym: sprzętu do uprawy, pielęgnacji, ochrony i nawożenia oraz zbioru roślin, ciągników rolniczych, maszyn lub urządzeń do przygotowania, przechowywania, czyszczenia, sortowania, kalibrowania, konfekcjonowania produktów rolnych, maszyn lub urządzeń do przygotowywania lub składowania pasz, maszyn lub urządzeń do pojenia lub zadawania pasz, urządzeń do pozyskiwania lub przechowywania mleka, urządzeń do usuwania lub składowania odchodów zwierzęcych oraz urządzeń niezbędnych do utrzymania czystości i higieny produkcji; 3) zakupu gruntów rolnych w części stanowiącej nie więcej niż 10 % kosztów kwalifikowalnych projektu wymienionych w pkt 1 i 2 oraz 4—921); dopuszczalny jest także zakup gruntów z nasadzeniami lub naniesieniami, przy czym warunek nieprzekroczenia ww. poziomu 10 % kosztów kwalifikowalnych projektu dotyczy jedynie zakupu gruntu; 4) zakupu budynków lub budowli, jeżeli zakup ten jest ściśle związany z celami projektu, w części stanowiącej nie więcej niż 50 % kosztów kwalifikowalnych projektu wymienionych w pkt 1 i 2 oraz 5—9; zakup budynku lub budowli nie podlega współfinansowaniu, jeśli jego cena była wyższa od ceny rynkowej; współfinansowaniu nie podlega zakup budynków mieszkalnych22); 5) zakładania sadów lub plantacji wieloletnich, obejmujące wyłącznie zakup materiału roślinnego (w przypadku gatunków roślin wymienionych w wykazie gatunków roślin uprawnych, których odmiany wpisuje się do krajowego rejestru oraz których materiał siewny może być wytwarzany i znajdować się w obrocie, stanowiącym załącznik nr 1 do ustawy z dnia 26 czerwca 2003 r. o nasiennictwie (Dz. U. Nr 137, poz. 1299, z późn. zm.), dotyczy tylko zakupu materiału kwalifikowanego), wyposażenia, tj. konstrukcji do podtrzymywania roślin oraz folii lub agrowłókniny do ściółkowania, oraz koszty grodzenia nowo zakładanych sadów lub plantacji; 6) wyposażania pastwisk: grodzenia, budowy wiat dla zwierząt, zakupu i instalacji urządzeń do pojenia zwierząt oraz budowy ujęć wody lub jej doprowadzania; 7) zakupu stada podstawowego zwierząt hodowlanych — zwierząt należących do gatunków zwierząt gospodarskich, zwierząt hodowlanych w rozumieniu przepisów o organizacji hodowli i rozrodzie zwierząt gospodarskich;

8) budowy, zakupu i instalacji urządzeń do nawadniania upraw — urządzeń do nawodnień ciśnieniowych łącznie z ujęciami wody oraz urządzeń zraszających, chroniących rośliny przed przymrozkami; 9) zakupu, instalacji i budowy urządzeń służących ochronie środowiska (dotyczy projektów w zakresie składowania odchodów zwierzęcych, odpadów, mycia i czyszczenia sprzętu), poprawie warunków utrzymania zwierząt i podniesieniu standardów higienicznych produkcji rolnej; 10) ogólne, związane z przygotowaniem i realizacją projektu, w wysokości do 12 % pozostałych kosztów kwalifikowalnych projektu wymienionych w pkt 1—9 obejmujące: a) przygotowanie dokumentacji technicznej, b) przygotowanie dokumentacji ekonomicznej: kosztorysów, analiz ekonomicznych, planów projektów, analiz rynkowych i analiz marketingowych, c) zaświadczenia, pozwolenia, opłaty i wszelką dokumentację związaną z ich uzyskaniem, d) nadzór urbanistyczny, architektoniczny i budowlany, e) obsługę geodezyjną, f) usługi dotyczące zarządzania projektem, g) nabycie patentów lub licencji. Koszty przygotowania wniosków o dofinansowanie realizacji projektów oraz planów projektów nie są kosztami kwalifikowalnymi, jeśli beneficjent korzystał z bezpłatnej pomocy doradczej w tym zakresie, świadczonej przez instytucję doradczą lub podmiot doradczy, wspierane w ramach działania 1.4. „Wsparcie doradztwa rolniczego”. Pomoc nie może być przyznana na realizację projektów kwalifikujących się do finansowania w ramach PROW w zakresie działania „Dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej”, dotyczących: 1) wyposażenia gospodarstw rolnych w urządzenia do przechowywania nawozów naturalnych; 2) dostosowania ferm kur niosek; 3) dostosowania gospodarstw produkujących mleko do standardów Unii Europejskiej w zakresie zdrowia publicznego. Zasady kwalifikowalności kosztów zakupu sprzętu, maszyn lub urządzeń używanych zostały opisane w niniejszym załączniku w części „Zasady kwalifikowalności niektórych rodzajów kosztów” w pkt 2. Działanie 1.3. „Szkolenia” W zakres kosztów kwalifikowalnych projektu mogą wchodzić: 1) koszty związane z przygotowaniem i zrealizowaniem projektu: a) naboru uczestników szkoleń, b) zakupu materiałów do celów dydaktycznych, c) opracowania i dystrybucji materiałów szkoleniowych, d) najmu sal dydaktycznych, e) wynagrodzenia wykładowców, f) dojazdu, zakwaterowania i wyżywienia wykładowców oraz uczestników szkolenia, g) tłumaczeń koniecznych do celów dydaktycznych; 2) koszty zakupu sprzętu i pomocy dydaktycznych niezbędnych do realizacji projektu szkoleniowego, w części stanowiącej nie więcej niż 20 % kosztów kwalifikowalnych wymienionych w pkt 1; koszty zakupu sprzętu i pomocy dydaktycznych stanowią koszt kwalifikowalny w przypadku tylko jednego projektu szkoleniowego realizowanego przez danego beneficjenta w okresie wdrażania Programu; 3) koszty operacyjne związane z obsługą i zarządzaniem projektem, a w szczególności koszty: a) zatrudnienia kierownika projektu, b) zatrudnienia pracowników administracyjnych, odpowiedzialnych wyłącznie za projekt, c) zakupu materiałów biurowych, d) usług telekomunikacyjnych, e) energii elektrycznej, f) obsługi księgowej, g) podróży służbowych związanych z obsługą projektu — w części stanowiącej nie więcej niż 10 % kosztów kwalifikowalnych wymienionych w pkt 1. Działanie 1.5. „Poprawa przetwórstwa i marketingu artykułów rolnych” A. W zakres kosztów kwalifikowalnych projektu dotyczącego budowy lub modernizacji zakładów produkcyjnych lub infrastruktury handlu hurtowego artykułami rolno-spożywczymi mogą wchodzić koszty: 1) budowy lub remontu połączonego z modernizacją budynków lub budowli wraz z infrastrukturą techniczną: produkcyjnych, magazynowych, kontroli laboratoryjnej, socjalnych lub przeznaczonych do prowadzenia handlu hurtowego oraz pomieszczeń administracyjnych stanowiących integralną część tych obiektów w części nieprzekraczającej 10 % ich całkowitej powierzchni; 2) zakupu lub instalacji maszyn lub urządzeń do magazynowania lub przygotowania produk

tów rolnych do przetwarzania, zapewniających jakość i bezpieczeństwo żywności; 3) zakupu lub instalacji maszyn lub urządzeń do przetwarzania produktów rolnych; 4) zakupu lub instalacji maszyn lub urządzeń do magazynowania produktów lub półproduktów oraz ich przygotowania do sprzedaży; 5) zakupu lub instalacji aparatury pomiarowej, kontrolnej oraz sprzętu do sterowania procesem produkcji lub magazynowania, w tym oprogramowania; 6) zakupu środków transportu niezbędnych dla sprawnego przebiegu procesu technologicznego lub gospodarki magazynowej w zakładzie; 7) zakupu specjalistycznych środków transportu związanych z dostawą surowca lub zbytem produktów, zapewniających spełnienie warunków bezpieczeństwa żywności lub dobrostanu zwierząt. B. W zakres kosztów kwalifikowalnych projektu dotyczącego ochrony środowiska zalicza się koszty: 1) budowy lub modernizacji oczyszczalni ścieków wraz z siecią kanalizacyjną; 2) budowy lub modernizacji kotłowni. Do kosztów kwalifikowalnych projektów realizowanych w ramach działania zalicza się ponadto koszty ogólne, tj. koszty związane z przygotowaniem i realizacją projektu, obejmujące: 1) przygotowanie dokumentacji technicznej, 2) przygotowanie dokumentacji ekonomicznej: kosztorysów, analiz ekonomicznych, biznesplanów, analiz rynkowych i analiz marketingowych, 3) zaświadczenia, pozwolenia, opłaty i wszelką dokumentację związaną z ich uzyskaniem, 4) nadzór urbanistyczny, architektoniczny i budowlany, 5) obsługę geodezyjną, 6) usługi dotyczące zarządzania projektem, 7) nabycie patentów i licencji — do wysokości 12 % pozostałych kosztów kwalifikowalnych projektu wymienionych w lit. A i B. Pomoc w ramach działania nie obejmuje w szczególności kosztów: 1) zakupu nieruchomości; 2) zakupu samochodów osobowych lub środków transportu pracowników; 3) zakupu urządzeń i wyposażenia biurowego; 4) uzyskania kredytów, leasingu, dzierżawy, dzierżawy wieczystej, podatku od nieruchomości i podatku VAT. Działanie 2.1. „Przywracanie potencjału produkcji leśnej zniszczonego naturalną katastrofą lub pożarem oraz wprowadzenie odpowiednich instrumentów zapobiegawczych” W zakres kosztów kwalifikowalnych projektu mogą wchodzić następujące koszty: 1) pozyskania, zbioru, zakupu nasion, szyszek i owoców oraz ich łuszczenia; 2) przechowywania, przysposobienia i stratyfikacji nasion; 3) zagospodarowania drzewostanów nasiennych i zachowawczych; 4) produkcji i zakupu materiału sadzeniowego; 5) melioracji agrotechnicznych; 6) przygotowania gleby pod odnowienia, przebudowę, poprawki i uzupełnienia; 7) odnowienia i przebudowy powierzchni leśnych; 8) wykonania poprawek i uzupełnień; 9) pielęgnowania upraw, młodników i drzewostanów; 10) inwentaryzacji i ochrony cennych obiektów przyrodniczych, łącznie z nowelizacją programów ochrony przyrody; 11) budowy i modernizacji obiektów szkółkarskich oraz zakupu maszyn i urządzeń szkółkarskich; 12) budowy i modernizacji elementów zagospodarowania rekreacyjnego i turystycznego; 13) budowy i modernizacji infrastruktury edukacyjnej; 14) zakupu maszyn i urządzeń do zagospodarowania i ochrony lasu; 15) ochrony lasu przed szkodliwymi czynnikami biotycznymi; 16) ochrony różnorodności biologicznej; 17) budowy i modernizacji dróg technologicznych i przeciwpożarowych oraz infrastruktury drogowej celem udostępnienia i ochrony kompleksów leśnych; 18) budowy i modernizacji infrastruktury przeciwpożarowej oraz zakupu sprzętu, urządzeń i pojazdów do celów ochrony przeciwpożarowej. Nadleśnictwa z grupy B23) mogą realizować jedynie prace wymienione w pkt 15—18. W zakres kosztów kwalifikowalnych włączone są koszty ogólne związane z przygotowaniem i realizacją projektu, obejmujące: 1) przygotowanie dokumentacji technicznej; 2) przygotowanie dokumentacji ekonomicznej: kosztorysów, analiz ekonomicznych, biznesplanów, analiz rynkowych i analiz marketingowych;

3) zaświadczenia, pozwolenia, opłaty i wszelką dokumentację związaną z ich uzyskaniem; 4) nadzór urbanistyczny, architektoniczny i budowlany; 5) obsługę geodezyjną; 6) usługi dotyczące zarządzania projektem; 7) nabycie patentów i licencji. Pomoc w ramach działania nie obejmuje: 1) budowy i modernizacji oraz wyposażenia budowli niezwiązanych z prowadzeniem gospodarki leśnej; 2) kosztów administracyjnych związanych z pełnionym zarządem i wynagradzaniem własnych pracowników; 3) kosztów utrzymania obiektów istniejących i powstałych w ramach działania; 4) podatku VAT wliczonego w cenę dostaw, towarów i usług. Działanie 2.2. „Scalanie gruntów” W zakres kosztów kwalifikowalnych projektu mogą wchodzić koszty: 1) opracowania projektu scalenia (dokumentacji geodezyjno-prawnej), w tym: a) analizy i oceny materiałów geodezyjno- -kartograficznych pod względem możliwości ich wykorzystania w projekcie scalenia, b) pomiarów niezbędnych do opracowania projektu scalenia (oszacowania wartości gruntów i części składowych, a w niektórych przypadkach również zabudowań), c) opracowania dokumentacji związanej z oceną oddziaływania projektu na środowisko, d) stabilizacji nowych granic nieruchomości (działek), e) sporządzenia ostatecznej dokumentacji geodezyjno-prawnej; 2) zagospodarowania poscaleniowego związanego z organizacją przestrzeni produkcyjnej, w tym: a) wykonania, zmiany, ułożenia lub wybudowania urządzeń służących udostępnieniu i wykorzystaniu gruntów wydzielonych w wyniku scalenia wraz z koniecznymi pracami przygotowawczymi, w tym urządzania przepustów, b) działań melioracyjnych, które w zależności od struktury gospodarstw rolnych są niezbędne do ułatwienia zagospodarowania obszarów upraw, c) budowy lub modernizacji dróg rolniczych i dojazdów do zabudowań gospodarczych poszczególnych uczestników postępowania, wydzielanych w ramach postępowania scaleniowego, d) działań niezbędnych w związku ze zmianą dotychczasowej struktury gospodarstwa rolnego lub leśnego, określonych w projekcie scalenia gruntów, w tym likwidacji zbędnych miedz, robót rekultywacyjnych umożliwiających uprawę nowo wydzielonych gruntów; 3) ogólne związane z przygotowaniem i realizacją projektu w zakresie: a) przygotowania założeń do projektu scalenia wraz z niezbędnymi uzgodnieniami, b) przygotowania dokumentacji ekonomicznej: kosztorysów i analiz ekonomicznych, c) zaświadczeń, pozwoleń, opłat i wszelkiej dokumentacji związanej z ich uzyskaniem, d) nadzoru budowlanego związanego z realizacją projektu (zagospodarowania poscaleniowego), e) obsługi geodezyjnej, f) obsługi finansowo-księgowej. Działanie 2.3. „Odnowa wsi oraz zachowanie i ochrona dziedzictwa kulturowego” Projekty realizowane w ramach działania mogą obejmować: 1) budowę, adaptację lub remont połączony z modernizacją oraz wyposażanie obiektów publicznych pełniących funkcje kulturalne (świetlice, domy kultury itp.); 2) budowę, odnawianie i urządzanie placów zabaw, obiektów sportowych, ścieżek rowerowych, szlaków pieszych służących do użytku publicznego; 3) inwestycje oraz zakupy towarów służące przedsięwzięciom związanym z kultywowaniem tradycji społeczności lokalnych oraz tradycyjnych zawodów; 4) kształtowanie centrów wsi przez odnawianie lub budowę placów, parkingów, chodników, oświetlenia ulicznego itp.; 5) urządzanie terenów zielonych, parków i innych miejsc wypoczynku; 6) budowę lub przebudowę połączoną z remontem elementów małej infrastruktury turystycznej oraz rekreacyjnej, w tym systemów informacji wizualnej; 7) zagospodarowanie zbiorników i cieków wodnych w obrębie miejscowości; 8) rewitalizację lub adaptację połączoną z remontem obiektów zabytkowych użytkowanych na cele publiczne oraz odnawianie lub konserwację lokalnych pomników historii i miejsc pamięci; 9) zakup i odnawianie obiektów charakterystycznych dla tradycji budownictwa danego regionu wiejskiego i ich adaptację na cele publiczne;

10) wyburzanie i rozbiórkę zdewastowanych budynków i budowli publicznych, jeżeli niemożliwe jest ich odnowienie i dalsze użytkowanie. W zakres kosztów kwalifikowalnych projektów, stosownie do ich charakteru, mogą zostać zaliczone: koszty zakupu materiałów budowlanych, wykończeniowych, wyposażenia, materiału roślinnego oraz eksponatów (tylko w przypadku projektów wymienionych w pkt 3), koszty wykonawstwa prac budowlanych, montażowych, wykończeniowych, porządkowych i usług transportowych bezpośrednio związanych z projektem. Ponadto w zakres kosztów kwalifikowalnych zalicza się koszty ogólne: planowania wstępnego (przygotowanie dokumentacji technicznej, ekonomicznej, kosztorysów, analiz ekonomicznych, zaświadczeń, pozwoleń i opłat) oraz realizacji projektu (nadzór urbanistyczny, architektoniczny, konserwatorski i budowlany, obsługa geodezyjna oraz usługi dotyczące zarządzania projektem). Działanie 2.4. „Różnicowanie działalności rolniczej i zbliżonej do rolnictwa w celu zapewnienia różnorodności działań lub alternatywnych źródeł dochodów” Pomocą mogą zostać objęte koszty kwalifikowalne dotyczące: 1) rozbudowy, nadbudowy, przebudowy lub remontu połączonego z modernizacją istniejących budynków mieszkalnych i gospodarczych na cele agroturystyczne oraz ich wyposażenie (pokoje gościnne, pomieszczenia wspólne dla gości, łazienki i kuchnie); 2) urządzania miejsc do wypoczynku, zakupu wyposażenia i sprzętu turystycznego lub rekreacyjnego do działalności turystycznej oraz zwierząt służących do celów terapeutycznych, sportowych lub rekreacyjnych; 3) budowy lub remontu połączonego z modernizacją obiektów budowlanych niezbędnych do realizacji celów projektu, z wyjątkiem budowy budynków mieszkalnych; 4) zakupu maszyn, urządzeń, narzędzi i wyposażenia; 5) zakupu sprzętu komputerowego i oprogramowania; 6) zakupu środków transportu24) na potrzeby świadczenia wyłącznie usług transportowych; pomocą nie jest objęty zakup samochodów osobowych przeznaczonych do przewozu mniej niż 8 osób wraz z kierowcą; 7) zakupu środków transportu na potrzeby prowadzenia działalności gospodarczej, z wyjątkiem świadczenia wyłącznie usług transportowych; pomocą nie jest objęty zakup samochodów osobowych przeznaczonych do przewozu mniej niż 8 osób wraz z kierowcą, a kwalifikowalny koszt zakupu środków transportu nie może stanowić więcej niż 50 % kosztów kwalifikowalnych projektu, wymienionych w pkt 1—10; 8) zagospodarowania terenu na potrzeby prowadzenia planowanej działalności w ramach projektu; 9) zakupu roślinnego materiału nasadzeniowego na potrzeby zakładania plantacji roślin wieloletnich przeznaczonych do celów energetycznych; 10) robót budowlanych, transportu, instalacji, materiałów i wyposażenia, które są związane bezpośrednio z kosztami wymienionymi w pkt 1—9 i są niezbędne do osiągnięcia celu projektu; 11) kosztów ogólnych związanych z przygotowaniem i realizacją projektu do wysokości 12 % pozostałych kosztów kwalifikowalnych projektu, wymienionych w pkt 1—10, w zakresie: a) przygotowania dokumentacji technicznej, b) przygotowania dokumentacji ekonomicznej: kosztorysów, analiz ekonomicznych, planów projektów, analiz rynkowych i analiz marketingowych, c) uzyskania zaświadczeń, pozwoleń oraz wszelkiej dokumentacji związanej z projektem, d) nadzoru urbanistycznego, architektonicznego i budowlanego związanego z realizacją projektu, e) obsługi geodezyjnej, f) usług dotyczących zarządzania projektem, g) nabycia patentów i licencji. Koszty przygotowania wniosków o dofinansowanie realizacji projektów oraz planów projektów nie są kosztami kwalifikowalnymi, jeśli beneficjent korzystał z bezpłatnej pomocy doradczej w tym zakresie, świadczonej przez instytucję doradczą, wspieraną w ramach działania 1.4. „Wsparcie doradztwa rolniczego”. Zasady kwalifikowalności kosztów poniesionych w związku z zakupem sprzętu, maszyn lub urządzeń używanych zostały opisane w niniejszym załączniku w części dotyczącej reguł kwalifikowalności niektórych rodzajów kosztów — w pkt 2. Działanie 2.5. „Gospodarowanie rolniczymi zasobami wodnymi” W zakres kosztów kwalifikowalnych wchodzą następujące elementy: 1) koszty ogólne związane z przygotowaniem inwestycji oraz jej nadzorowaniem, w szczególności: a) przygotowanie dokumentacji technicznej, b) przygotowanie dokumentacji ekonomicznej: kosztorysów i analiz ekonomicznych,

c) zaświadczeń, pozwoleń, opłat i wszelkiej dokumentacji związanej z ich uzyskaniem, d) nadzoru urbanistycznego, architektonicznego i budowlanego związanego z realizacją projektu, e) obsługi geodezyjnej, f) nabycia patentów i licencji; 2) koszty robót budowlano-montażowych; 3) koszty wykupu gruntu pod inwestycje; koszt ten nie może stanowić więcej niż 10 % całkowitych kosztów kwalifikowalnych projektu. Nie podlegają finansowaniu: 1) budowa lub modernizacja ziemnych stawów rybnych; 2) budowa i modernizacja deszczowni oraz stacji pomp do nawodnień ciśnieniowych; 3) ponowne zagospodarowanie zmeliorowanych trwałych łąk i pastwisk, z wyłączeniem pierwszego zagospodarowania zmeliorowanych trwałych łąk i pastwisk. Ewentualne wątpliwości dotyczące zakwalifikowania urządzenia do finansowania w ramach tego działania będą rozstrzygane na podstawie przepisów ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. — Prawo wodne, w której zdefiniowane jest pojęcie melioracji wodnych. Działanie 2.6. „Rozwój i ulepszanie infrastruktury technicznej związanej z rolnictwem” W zakres kosztów kwalifikowalnych projektów, realizowanych w ramach działania, mogą wchodzić koszty: 1) budowy lub remontu połączonego z modernizacją obiektów budowlanych; 2) zakupu lub instalacji maszyn i urządzeń; 3) rozruchu mechanicznego i technologicznego maszyn i urządzeń; 4) ogólne, w wysokości do 12 % pozostałych kosztów kwalifikowalnych projektu, związane z przygotowaniem i realizacją projektu w zakresie: a) przygotowania dokumentacji technicznej, b) przygotowania dokumentacji ekonomicznej: kosztorysów, analiz ekonomicznych, planów przedsięwzięć, analiz rynkowych i analiz marketingowych, c) zaświadczeń, pozwoleń, opłat i wszelkiej dokumentacji związanej z ich uzyskaniem, d) nadzoru urbanistycznego, architektonicznego i budowlanego związanego z realizacją projektu, e) obsługi geodezyjnej, f) usług dotyczących zarządzania projektem, g) nabycia patentów i licencji. Działanie 2.7. „Pilotażowy Program Leader +” Schemat I W zakres kosztów kwalifikowalnych projektów mogą wchodzić koszty: 1) organizacji przedsięwzięć o charakterze informacyjnym, szkoleniowym (seminaria, konferencje itp.) i promocyjnym, w tym: najmu sal wraz ze sprzętem audiowizualnym, opracowanie, druk i dystrybucja materiałów szkoleniowych, informacyjnych i promocyjnych, zatrudnienie wykładowców i pokrycie kosztów ich delegacji; 2) przygotowania opracowań, analiz, ekspertyz, dokumentacji oraz wsparcie eksperckie służące opracowaniu strategii rozwoju obszarów wiejskich; 3) pomocy doradczej i eksperckiej związanej z tworzeniem LGD, w tym opracowywania statutów, regulaminów i prowadzenia prac związanych z rejestracją. Schemat II W zakres kosztów kwalifikowalnych projektów mogą wchodzić koszty: 1) administracyjne LGD, w tym: koszty związane z zatrudnieniem pracowników (wynagrodzenia wraz z kosztami ubezpieczeń i delegacji), koszty najmu lub utrzymania pomieszczeń biurowych, koszty związane z konserwacją i naprawą sprzętu biurowego, opłaty telekomunikacyjne, pocztowe oraz opłaty związane z zakładaniem łączy oraz użytkowaniem sieci internetowej, a także koszty zakupu wyposażenia i sprzętu biurowego LGD do łącznej wysokości 15 % pozostałych kwalifikowalnych kosztów projektu; 2) organizacji przedsięwzięć o charakterze informacyjnym i szkoleniowym, tematycznie związanych z zakresem ZSROW (seminaria, szkolenia, konferencje itp.), w tym: najmu sal wraz ze sprzętem audiowizualnym, opracowania, druku i dystrybucji materiałów szkoleniowo-informacyjnych, zatrudnienia wykładowców i pokrycia kosztów ich delegacji; 3) działań na rzecz promocji regionu (zasoby przyrodnicze i kulturowe, specyficzne produkty, imprezy itd.) oraz inicjatyw podejmowanych przez LGD, w tym opracowywania i druku broszur, folderów, plakatów oraz materiałów audiowizualnych do bezpłatnej dystrybucji, tworzenia stron internetowych, zakupu powierzchni reklamowych, przygotowania i kosztów emisji w radio i TV materiałów reklamowych, kosztów najmu stoisk na targach i udziału podmiotów i osób działających w obszarze związanym ze ZSROW w imprezach promocyjnych; 4) prowadzenia bezpłatnego doradztwa w zakresie zasad przygotowywania projektów inwestycyjnych o charakterze zbieżnym z celami wypracowanej ZSROW, w tym koszty wynagrodzeń ekspertów lub pracowników;

5) organizacji imprez kulturalnych służących promocji regionu i jego tożsamości kulturowej (festiwale, targi, pokazy itp.), w tym: koszty związane z udostępnieniem terenu, najmem sprzętu i wyposażenia, obsługi (w tym: ochrony i opieki medycznej), ubezpieczeń, udziału podmiotów i osób z obszaru działania LGD uczestniczących w organizacji imprezy lub prezentujących swoją działalność, produkty itp. (dojazdy, wyżywienie, transport sprzętu i urządzeń); 6) związane z doskonaleniem i rozwojem działalności LGD, w tym zatrudnienia konsultantów, przygotowania opracowań, analiz, ekspertyz, dokumentacji oraz udział członków i personelu LGD w szkoleniach; 7) współpracy i wymiany doświadczeń między LGD na poziomie krajowym i międzynarodowym w zakresie wdrażania strategii oraz organizacji pracy LGD (zarządzanie, monitorowanie itp.), w tym organizacji wyjazdów studyjnych, udziału w seminariach organizowanych przez inne LGD: koszty przejazdów, zakwaterowania, diet uczestników i zatrudnienia tłumacza. Działanie 3.1. „Wsparcie systemu zarządzania i wdrażania Programu” W zakres kosztów kwalifikowalnych mogą wchodzić koszty: 1) organizacji, obsługi i uczestnictwa w pracach Komitetu Monitorującego oraz jego grup roboczych; 2) organizacji, obsługi i uczestnictwa w pracach KS, GR KS oraz RKS w zakresie ich zadań związanych z wdrażaniem Programu; 3) wynagrodzenia brutto wraz ze składkami na ubezpieczenie społeczne, płaconymi przez pracodawcę, oraz składkami na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych osób oddelegowanych lub zatrudnionych na czas realizacji Programu do zadań związanych z przygotowaniem, oceną, wyborem lub monitorowaniem projektów lub programu, audytem i kontrolą oraz pracowników zatrudnionych na potrzeby obsługi prac Komitetu Monitorującego, KS oraz RKS w zakresie wdrażania Programu. Osoba, której wynagrodzenie współfinansowane jest ze środków priorytetu 3. „Pomoc techniczna”, może wykonywać wyłącznie obowiązki związane z realizacją zadań wymienionych powyżej. Okres zatrudnienia lub oddelegowania nie może przekraczać końcowej daty kwalifikowania wydatków w obecnym okresie programowania. Wynagrodzenie osób, współfinansowane ze środków priorytetu 3. „Pomoc techniczna”, powinno odpowiadać wysokości wynagrodzenia pracowników zatrudnionych w danej instytucji na porównywalnych stanowiskach. Wyższe wynagrodzenie wymaga uzasadnienia; 4) związane z prowadzeniem audytów; 5) związane z prowadzeniem kontroli; 6) wsparcia eksperckiego w zakresie oceny, wyboru i monitorowania pomocy lub projektów; 7) wsparcia eksperckiego związane z opracowaniem założeń na kolejny okres programowania; 8) inne ponoszone przez instytucje w związku z wdrażaniem Programu. Do kosztów kwalifikowalnych zalicza się również koszty przygotowania specyfikacji przetargowej oraz przeprowadzenia procedury przetargowej. Pomoc nie będzie przyznawana na pokrycie kosztów zadań realizowanych z udziałem środków Phare lub Transition Facility. Działanie 3.2. „Rozwój instytucjonalny” W zakres kosztów kwalifikowalnych mogą wchodzić koszty: 1) zakupu i instalacji sprzętu komputerowego, oprogramowania, wyposażenia oraz zakupu materiałów na potrzeby wdrożenia Programu; 2) zakupu i instalacji komputerowych systemów zarządzania, monitorowania i ewaluacji; 3) organizacji i realizacji szkoleń służących podnoszeniu kwalifikacji osób biorących udział w procesie zarządzania, wdrażania, monitorowania lub kontroli pomocy, w tym członków komitetów monitorującego i sterujących; 4) udziału w innych formach szkolenia osób odpowiedzialnych za zarządzanie, wdrażanie, monitorowanie lub kontrolę pomocy; 5) oceny programów, w tym oceny wstępnej (ex ante) programu na lata 2007—2013. Do kosztów kwalifikowalnych zalicza się również koszty przygotowania specyfikacji przetargowej oraz przeprowadzenia przetargu. Pomoc nie będzie przyznawana na pokrycie kosztów zadań realizowanych z udziałem środków Phare lub Transition Facility. Działanie 3.3. „Informowanie i promocja Programu” W zakres kosztów kwalifikowalnych mogą wchodzić koszty: 1) organizacji i obsługi konferencji, spotkań informacyjno-promocyjnych dla potencjalnych beneficjentów; 2) organizacji i obsługi spotkań promujących najlepsze stosowane praktyki; 3) opracowania, wydania oraz dystrybucji materiałów informacyjnych lub promocyjnych na temat Programu, a także publikacji dokumentów związanych z jego wdrażaniem;

4) projektowania, aktualizacji lub utrzymania stron oraz domen internetowych; 5) zakupu sprzętu i materiałów biurowych na potrzeby organizowania akcji promocyjnych lub informacyjnych; 6) działań promocyjnych w mediach, w tym opracowania materiałów oraz ich rozpowszechnianie; 7) przygotowania i wykonania tablic lub znaków informacyjnych; 8) organizacji i obsługi konferencji, spotkań konsultacyjno-informacyjnych dotyczących założeń programu operacyjnego na następny okres programowania. Do kosztów kwalifikowalnych zalicza się również koszty przygotowania specyfikacji przetargowej oraz przeprowadzenia przetargu. Zasady kwalifikowalności niektórych rodzajów kosztów W odniesieniu do Programu obowiązują następujące reguły kwalifikowalności kosztów: 1) podatek VAT nie jest kosztem kwalifikowalnym, jeśli beneficjent ma możliwość odzyskiwania tego podatku w jakiejkolwiek formie; 2) zakup sprzętu, maszyn lub urządzeń używanych kwalifikuje się do współfinansowania wyłącznie w ramach działań 1.1. „Inwestycje w gospodarstwach rolnych” oraz 2.4. „Różnicowanie działalności rolniczej i zbliżonej do rolnictwa w celu zapewnienia różnorodności działań lub alternatywnych źródeł dochodów”, pod warunkiem że: a) sprzęt ten w ciągu ostatnich 7 lat od dnia zakupu nie został nabyty z wykorzystaniem pomocy krajowej lub pochodzącej z Unii Europejskiej, b) cena sprzętu nie przekracza jego wartości rynkowej i jest niższa od ceny podobnego nowego sprzętu, c) sprzęt ma właściwości techniczne niezbędne do realizacji projektu i spełnia obowiązujące normy i standardy; 3) zakup gruntów może stanowić koszt kwalifikowalny projektów realizowanych w ramach działań 1.1. „Inwestycje w gospodarstwach rolnych” oraz 2.5. „Gospodarowanie rolniczymi zasobami wodnymi”, jeżeli: a) jest on ściśle związany z celami projektu, b) jego cena nie przekracza wartości rynkowej, określonej na podstawie danych opublikowanych przez Główny Urząd Statystyczny (GUS); w przypadku gdy koszt zakupu przekracza wartość rynkową, za koszt kwalifikowalny uznaje się tylko kwotę nieprzekraczającą wartości rynkowej określonej przez GUS; ponadto do kosztów kwalifikowalnych może być zaliczona całość lub część kosztów zakupu gruntu, która nie przekracza 10 % wartości kosztów kwalifikowalnych projektu; 4) zakup budynków lub budowli — koszty zakupu budynków lub budowli oraz gruntu, na którym są one wzniesione, uznaje się za kwalifikujące się do współfinansowania, jeżeli spełnione są następujące warunki: a) zakup ten jest ściśle związany z celami projektu, b) z opinii niezależnego rzeczoznawcy wynika, że cena zakupu nie przekracza wartości rynkowej; w przypadku gdy koszt zakupu przekracza wartość rynkową, za koszt kwalifikowalny uznaje się tylko kwotę nieprzekraczającą wartości rynkowej, c) z opinii niezależnego rzeczoznawcy wynika, że budynek lub budowla spełnia obowiązujące przepisy krajowe, lub opinia ta wymienia elementy, które nie spełniają tych przepisów; w takim przypadku zakup nieruchomości może być uznany za koszt kwalifikowalny pod warunkiem, że projekt uwzględnił pełne dostosowanie budynku lub budowli do obowiązujących przepisów, d) w odniesieniu do budynku lub budowli w ciągu ostatnich 10 lat nie została przyznana pomoc krajowa lub pochodząca z Unii Europejskiej; 5) koszty leasingu nie są kosztem kwalifikowalnym. Koszty zakupu budynków lub budowli oraz gruntu, na którym są one wzniesione, mogą stanowić koszt kwalifikowalny projektu realizowanego w ramach działań 1.1. „Inwestycje w gospodarstwach rolnych” oraz 2.3. „Odnowa wsi oraz zachowanie i ochrona dziedzictwa kulturowego”. Warunkiem uznania kwalifikowalności kosztów jest przestrzeganie przez beneficjenta obowiązujących go w związku z realizacją projektu zasad zamówień publicznych.”;

załączniki nr 4 i 5 do Uzupełnienia Sektorowego Programu Operacyjnego „Restrukturyzacja i modernizacja sektora żywnościowego oraz rozwój obszarów wiejskich 2004—2006” otrzymują brzmienie:

„Załącznik nr 4 Zestawienie aktów prawnych, które zawierają przepisy prawa określające minimalne standardy w zakresie higieny, ochrony środowiska i warunków utrzymania zwierząt w gospodarstwach rolnych w ramach działania 1.1. „Inwestycje w gospodarstwach rolnych” oraz działania 1.2. „Ułatwianie startu młodym rolnikom” Tabela 1. Minimalne standardy w zakresie higieny

Tabela 2. Minimalne standardy w zakresie ochrony środowiska

Tabela 3. Minimalne standardy w zakresie warunków utrzymania zwierząt

Załącznik nr 5 Minimalne standardy dla działania 1.5. „Poprawa przetwórstwa i marketingu artykułów rolnych”

23) załączniki nr 7 i 8 do Uzupełnienia Sektorowego Programu Operacyjnego „Restrukturyzacja i modernizacja sektora żywnościowego oraz rozwój obszarów wiejskich, 2004—2006” otrzymują brzmienie: „Załącznik nr 7 Wykaz dodatkowych kategorii działalności gospodarczej w ramach działania 2.4. „Różnicowanie działalności rolniczej i zbliżonej do rolnictwa w celu zapewnienia różnorodności działań lub alternatywnych źródeł dochodów”, zgodnie z PKD

Zasady wyboru projektów w ramach Programu W ramach Programu stosuje się dwa główne systemy wyboru projektów do realizacji: system kolejności zgłoszeń oraz system wyboru projektów. W przypadku działań: 1) 1.1. „Inwestycje w gospodarstwach rolnych”, 2) 1.2. „Ułatwianie startu młodym rolnikom”, 3) 2.4. „Różnicowanie działalności rolniczej i zbliżonej do rolnictwa w celu zapewnienia różnorodności działań lub alternatywnych źródeł dochodów”, 4) 2.6. „Rozwój i ulepszanie infrastruktury technicznej związanej z rolnictwem”, 5) 2.1. „Przywracanie potencjału produkcji leśnej zniszczonego naturalną katastrofą lub pożarem oraz wprowadzenie odpowiednich instrumentów zapobiegawczych” — projekty spełniające wymagania określone w Programie (poprawne pod względem formalnym i pozytywnie ocenione pod względem merytorycznym) będą przyjmowane do realizacji według kolejności złożenia wniosków w ramach dostępnych środków. Projekty zgłoszone w ramach działania 1.5. „Poprawa przetwórstwa i marketingu artykułów rolnych” są kierowane do realizacji po zaopiniowaniu przez KS list projektów, uprzednio pozytywnie ocenionych przez ARiMR, według kolejności zgłoszeń. Rozwiązanie takie przyjęto z uwagi na strategiczne znaczenie sektora przetwórstwa i stosunkowo dużą wartość środków publicznych zaangażowanych w realizację pojedynczych projektów. Projekty dotyczące działania 2.5. „Gospodarowanie rolniczymi zasobami wodnymi” są kierowane do realizacji po zaopiniowaniu przez właściwy RKS list tych projektów, sporządzonych dla danego województwa według kolejności zgłoszeń lub oceny ekonomicznej. Wybór do realizacji projektów zgłoszonych w ramach działań: 1.3. „Szkolenia”, 1.4. „Wsparcie doradztwa rolniczego”, 2.2. „Scalanie gruntów”, 2.3. „Odnowa wsi oraz zachowanie i ochrona dziedzictwa kulturowego” oraz 2.7. „Pilotażowy Program Leader +” dokonywany jest na podstawie kryteriów określonych odrębnie dla każdego z wymienionych działań w Uzupełnieniu Programu w ust. 3. Opis działań Uzupełnienia Programu. W przypadku wymienionych działań, ustalenia kolejności projektów do realizacji (listy rankingowe) dokonują, za pomocą kryteriów punktowych: 1) właściwa GR KS (działanie 1.3. „Szkolenia” i działanie 1.4. „Wsparcie doradztwa rolniczego”); 2) instytucja wdrażająca (działanie 2.2. „Scalanie gruntów”); 3) instytucja wdrażająca z udziałem RKS (działanie 2.3. „Odnowa wsi oraz zachowanie i ochrona dziedzictwa kulturowego”); 4) instytucja wdrażająca z udziałem GR KS (działanie 2.7. „Pilotażowy Program Leader +”). Listy projektów są przekazywane: 1) KS, w przypadku działań: 1.3. „Szkolenia”, 1.4. „Wsparcie doradztwa rolniczego” i 2.7. „Pilotażowy Program Leader +”, 2) właściwemu RKS, w przypadku działań: 2.2. „Scalanie gruntów”, 2.3. „Odnowa wsi oraz zachowanie i ochrona dziedzictwa kulturowego” — które rekomendują je do realizacji przez instytucję wdrażającą. W przypadku list projektów dla działań 2.2. „Scalanie gruntów” oraz 2.3. „Odnowa wsi oraz zachowanie i ochrona dziedzictwa kulturowego” RKS może zarekomendować zarządowi województwa dokonanie zmian w kolejności projektów na danej liście. Rekomendacja taka musi być pisemnie uzasadniona. Zarząd województwa ostatecznie rozstrzyga o kolejności projektów na liście i wskazuje projekty przeznaczone do realizacji. W przypadku gdy ostateczna lista projektów różni się od zaproponowanej przez RKS, decyzja zarządu województwa wymaga pisemnego uzasadnienia. W przypadku list projektów dla działania 2.5. „Gospodarowanie rolniczymi zasobami wodnymi” RKS może zarekomendować marszałkowi województwa dokonanie zmian w kolejności projektów na danej liście. Rekomendacja taka musi być pisemnie uzasadniona. Marszałek województwa ostatecznie rozstrzyga o kolejności projektów na liście i wskazuje projekty przeznaczone do realizacji. W przypadku gdy ostateczna lista projektów różni się od zaproponowanej przez RKS, marszałek uzasadnia, w formie pisemnej, zmianę kolejności projektów na liście. Wybór projektów do realizacji w ramach działań priorytetu 3. „Pomoc techniczna” następuje na podstawie wytycznych określonych przez KS. Propozycję listy projektów do realizacji opracowuje GR KS. Listę rekomenduje do realizacji KS.”. § 2. Do wniosków o dofinansowanie realizacji projektu w ramach Sektorowego Programu Operacyjnego „Restrukturyzacja i modernizacja sektora żywnościowego oraz rozwój obszarów wiejskich 2004—2006”, złożonych przed dniem wejścia w życie rozporządzenia, stosuje się przepisy dotychczasowe, z tym że do wniosków o dofinansowanie realizacji projektu w zakresie działań: Załącznik nr 8

1) 1.3. „Szkolenia”, złożonych po dniu 1 sierpnia 2005 r., 2) 1.4. „Wsparcie doradztwa rolniczego”, złożonych po dniu 1 sierpnia 2005 r., 3) 1.5. „Poprawa przetwórstwa i marketingu artykułów rolnych” w zakresie definicji beneficjenta oraz 4) 2.5. „Gospodarowanie rolniczymi zasobami wodnymi” — stosuje się przepisy niniejszego rozporządzenia. § 3. Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem ogłoszenia. Dziennik Ustaw Nr 199 — 12906 — Poz. 1645 i 1646 Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi: J. J. Pilarczyk