Na podstawie art. 9a pkt 1 i 2 ustawy z dnia 11 maja 2001 r. — Prawo o miarach (Dz. U. z 2004 r. Nr 243,
poz. 2441, z późn. zm.4)) zarządza się, co następuje:
1. Rozporządzenie określa:
1) wymagania, którym powinny odpowiadać odważniki klas dokładności E1, E2, F1, F2 i M1 o wartościach nominalnych masy od 1 mg do 50 kg oraz
klasy dokładności M2 o wartościach nominalnych
masy od 1g do 50 kg, w zakresie konstrukcji, wykonania, materiałów, charakterystyk metrologicznych oraz miejsc umieszczania cech legalizacji;
2) szczegółowy zakres sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej odważników;
3) sposoby przeprowadzania sprawdzeń, o których
mowa w pkt 2.
2. Wymienione w ust. 1 pkt 1 odważniki powinny
być stosowane do zrównoważenia masy ciała przy
użyciu wag nieautomatycznych, których konstrukcja
nie zapewnia w inny sposób pomiaru masy, zwanego
dalej „ważeniem”.
Ilekroć w rozporządzeniu jest mowa o:
1) odważniku — należy przez to rozumieć przyrząd
pomiarowy, będący wzorcem miary, którego konstrukcja i charakterystyki metrologiczne są określone przez kształt, wymiary, materiał, wykończenie powierzchni, wartość nominalną masy i błąd
graniczny dopuszczalny;
2) nominalnej masie odważnika — należy przez to rozumieć wartość masy równą 1 x 10n kg lub 2 x 10n kg,
lub 5 x 10n kg, gdzie n jest jedną z liczb: –6, –5, –4,
–3, –2, –1, 0, 1;
3) komplecie odważników — należy przez to rozumieć zestawienie określonych odważników;
4) błędach granicznych dopuszczalnych odważnika
— należy przez to rozumieć wartości skrajne błędów określone w rozporządzeniu, które odnoszą
się do umownej masy odważnika stosowanego
w temperaturze 20 °C (293,15 K) będącej masą odważnika odniesienia o gęstości 8000 kg/m3, który
go równoważy w powietrzu o gęstości 1,2 kg/m3;
5) odważniku prostopadłościennym — należy przez
to rozumieć odważnik z korpusem w kształcie zbliżonym do graniastosłupa, którego podstawą jest
prostokąt;
6) odważniku walcowym — należy przez to rozumieć
odważnik z korpusem w kształcie walca, którego
podstawą jest koło;
7) jamie adiustacyjnej — należy przez to rozumieć
wybranie w jednym z elementów odważnika
umożliwiające doprowadzenie jego masy do wartości nominalnej w granicach dopuszczalnych błędów.
Rozdział 2 Wymagania w zakresie konstrukcji, materiałów,
wykonania odważników i miejsc umieszczania
cech legalizacji
1. Wymiary i wykonanie odważników prostopadłościennych klas dokładności M1 i M2 o wartościach nominalnych masy od 5 kg do 50 kg określa załącznik nr 1 do rozporządzenia.
———————
1) Minister Gospodarki kieruje działem administracji rządowej — gospodarka, na podstawie § 1 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 18 lipca 2006 r.
w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra
Gospodarki (Dz. U. Nr 131, poz. 909).
2) Rozporządzenie wdraża przepisy dyrektywy Rady
71/317/EWG z dnia 26 lipca 1971 r. w sprawie zbliżenia
ustawodawstw Państw Członkowskich odnoszących się
do odważników prostopadłościennych od 5 do 50 kilogramów średniej klasy dokładności oraz odważników walcowych od 1 grama do 10 kilogramów średniej klasy dokładności (Dz. Urz. WE L 202 z 06.09.1971, str. 14—20,
z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne,
rozdz. 13, t. 001, str. 140) oraz przepisy dyrektywy Rady 74/148/EWG z dnia 4 marca 1974 r. w sprawie zbliżenia
ustawodawstw Państw Członkowskich odnoszących się
do odważników od 1 mg do 50 kg o dokładności wyższej
niż średnia (Dz. Urz. WE L 84 z 28.03.1974, str. 3—7, z późn.
zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 13,
t. 002, str. 63).
3) Niniejsze rozporządzenie zostało notyfikowane Komisji
Europejskiej w dniu 31 października 2006 r., pod numerem
2006/585/PL, zgodnie z § 4 rozporządzenia Rady Ministrów
z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie sposobu funkcjonowania krajowego systemu notyfikacji norm i aktów prawnych
(Dz. U. Nr 239, poz. 2039 oraz z 2004 r. Nr 65, poz. 597), które wdraża dyrektywę 98/34/WE z dnia 22 czerwca 1998 r.
ustanawiającą procedurę udzielania informacji w zakresie
norm i przepisów technicznych (Dz. Urz. WE L 204
z 21.07.1998, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 13, t. 20, str. 337).
4) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały
ogłoszone w Dz. U. z 2005 r. Nr 163, poz. 1362 i Nr 180,
poz. 1494 oraz z 2006 r. Nr 170, poz. 1217 i Nr 249,
poz. 1834.
2. Wymiary i wykonanie odważników walcowych
klas dokładności M1 i M2 o wartościach nominalnych
masy od 1 g do 500 g i od 1 kg do 10 kg określa załącznik nr 2 do rozporządzenia.
1. Odważniki klas dokładności E1, E2, F1 i F2 powinny mieć:
1) korpus w kształcie walca lub ściętego stożka, zakończony główką — w przypadku odważników
o wartościach nominalnych masy od 1 g do 500 g
i od 1 kg do 10 kg, z zastrzeżeniem ust. 3;
2) wymiary zewnętrzne jak dla odważników, o których mowa w § 3 ust. 2;
3) kształt odpowiedni do sposobu posługiwania się
nimi — w przypadku odważników o wartościach
nominalnych masy 20 kg i 50 kg.
2. W odważnikach, o których mowa w ust. 1 pkt 1
i 2, wysokość korpusu w kształcie walca powinna mieścić się w zakresie od 3/4 do 5/4 wartości średnicy jego
podstawy, natomiast wysokość korpusu w kształcie
ściętego stożka — w zakresie od 3/4 do 5/4 wartości
średniej średnicy (liczonej jako średnia arytmetyczna
średnic jego podstaw). Wysokość główki powinna mieścić się w zakresie od 1/2 do 1 wartości tych średnic.
3. Odważniki klas dokładności E1, E2 i F1 o wartościach nominalnych masy od 1 g do 500 g i od 1 kg do
10 kg mogą mieć kształt walca bez główki.
1. Odważniki klas dokładności E1 i E2 o wartościach nominalnych masy od 1 g do 500 g i od 1 kg do
50 kg powinny być wykonane w całości jako jeden element — bez jamy adiustacyjnej.
2. Odważniki klas dokładności F1, F2, M1 i M2
o wartościach nominalnych masy od 1 g do 50 kg mogą mieć jamę adiustacyjną zamkniętą główką lub w inny odpowiedni sposób.
3. Odważniki walcowe klas dokładności M1 i M2
o wartościach nominalnych masy:
1) od 1 g do 10 g — nie powinny mieć jamy adiustacyjnej;
2) 20 g i 50 g — mogą mieć jamę adiustacyjną;
3) od 100 g do 500 g i od 1 kg do 50 kg — powinny
mieć jamę adiustacyjną.
4. Objętość jamy adiustacyjnej nie powinna przekraczać 1/5 całkowitej objętości odważnika.
Odważniki klas dokładności E1, E2, F1, F2 i M1
o wartościach nominalnych masy od 1 mg do 1000 mg
powinny być wykonane jako:
1) blaszki o kształcie:
a) trójkąta — odważniki o wartościach nominalnych masy: 1 mg, 10 mg, 100 mg, 1000 mg,
b) kwadratu — odważniki o wartościach nominalnych masy: 2 mg, 20 mg, 200 mg,
c) pięciokąta — odważniki o wartościach nominalnych masy: 5 mg, 50 mg, 500 mg, albo
2) druciki ukształtowane w formie:
a) 1 segmentu — odważniki o wartościach nominalnych masy: 1 mg, 10 mg, 100 mg, 1000 mg,
b) 2 segmentów — odważniki o wartościach nominalnych masy: 2 mg, 20 mg, 200 mg,
c) 5 segmentów — odważniki o wartościach nominalnych masy: 5 mg, 50 mg, 500 mg.
Odważniki klas dokładności E1, E2, F1, F2 i M1
o wartości nominalnej masy 1 g mogą posiadać
kształt odważnika o wartości nominalnej masy równej
zarówno podwielokrotności, jak i wielokrotności 1 g.
1. Odważniki powinny być wykonane z metalu
lub stopu.
2. Metal lub stop, o którym mowa w ust. 1, powinien być takiej jakości, aby zmiany masy odważników
wynikające ze zużycia w normalnych warunkach użytkowania były pomijalnie małe w stosunku do wartości
błędów granicznych dopuszczalnych dla danej klasy
dokładności.
Odważnik powinien mieć taką gęstość, aby odchylenie gęstości powietrza o 10 % od wartości przyjmowanej (1,2 kg/m3) nie spowodowało błędu przekraczającego 1/4 wartości błędu granicznego dopuszczalnego.
Metal lub stop, z którego są wykonywane odważniki klas dokładności E1, E2 i F1, powinien być niemagnetyczny.
Odporność na korozję i odpryskiwanie metalu lub stopu, z którego są wykonywane odważniki prostopadłościenne klas dokładności M1 i M2 o wartościach nominalnych masy od 5 kg do 50 kg, powinna
odpowiadać co najmniej odporności na korozję i odpryskiwanie żeliwa szarego.
1. Odważniki walcowe klas dokładności M1
i M2 powinny być wykonane z materiału, którego:
1) gęstość zawiera się w przedziale od 7000 kg/m3 do
9500 kg/m3;
2) twardość odpowiada co najmniej twardości mosiądzu;
3) odporność na korozję odpowiada co najmniej odporności na korozję żeliwa szarego;
4) kruchość nie przekracza kruchości żeliwa szarego.
2. Nie dopuszcza się stosowania żeliwa szarego jako materiału do wykonywania odważników, o których
mowa w ust. 1, o wartości nominalnej masy mniejszej
niż 100 g.
1. Materiałem stosowanym do adiustacji odważników klas dokładności F1 i F2 z jamą adiustacyjną
może być:
1) materiał, z którego wykonane są odważniki;
2. Odważniki klas dokładności M1 i M2 mogą być
adiustowane ołowiem w postaci śrutu.
1. Powierzchnia odważnika, łącznie z jego
podstawami i krawędziami, powinna być całkowicie
gładka.
2. Powierzchnia odważników klas dokładności E1,
E2, F1 i F2 powinna być wypolerowana i nie powinna
wykazywać porowatości przy ocenie wzrokowej.
3. Powierzchnia odważników prostopadłościennych klas dokładności M1 i M2 o wartościach nominalnych masy od 5 kg do 50 kg powinna być porównywalna do powierzchni odważników z żeliwa szarego
dokładnie odlanych w formie piaskowej.
4. Powierzchnia odważników walcowych klasy dokładności M1 o wartościach nominalnych masy od 1 kg
do 10 kg powinna być wypolerowana i nie powinna
wykazywać porowatości przy ocenie wzrokowej.
5. Powierzchnia odważnika walcowego klasy dokładności M2 może być wypolerowana.
1. Powierzchnia odważników o wartościach
nominalnych masy od 1 g do 500 g i od 1 kg do 50 kg
może być zabezpieczona przed korozją:
1) metalową powłoką ochronną — w przypadku odważników klas dokładności E1, E2, F1 i F2;
2) odpowiednią powłoką ochronną — w przypadku
odważników klas dokładności M1 i M2.
2. Powłoka ochronna powinna być odporna na
ścieranie i uderzenia.
1. Odważniki, o których mowa w § 6, nie powinny mieć żadnych oznaczeń wartości nominalnej
masy.
2. Odważniki o wartościach nominalnych masy
od 1 g do 500 g i od 1 kg do 50 kg:
1) klas dokładności E1 i E2 — nie powinny mieć żadnych oznaczeń wartości nominalnych masy;
2) klas dokładności F1 i F2 — powinny mieć naniesioną liczbową wartość nominalną masy wyrażonej w:
a) kilogramach — dla wartości nominalnych masy
od 1 kg do 50 kg,
b) gramach — dla wartości nominalnych masy od
1 g do 500 g;
3) klas dokładności M1 i M2 — powinny mieć na górnej powierzchni korpusu lub główki naniesioną
wartość nominalną ich masy wyrażonej w:
a) kilogramach — dla wartości nominalnych masy
od 1 kg do 50 kg,
b) gramach — dla wartości nominalnych masy od
1 g do 500 g.
3. W przypadku odważników walcowych klas dokładności M1 i M2 o wartościach nominalnych masy
500 g i od 1 kg do 10 kg dopuszcza się naniesienie
wartości nominalnej masy na powierzchni bocznej
korpusu.
4. Odważniki klasy dokładności F2 powinny być
dodatkowo oznaczone dużą literą „F”.
5. Odważniki klasy dokładności M1 powinny być
dodatkowo oznaczone dużą literą „M”.
6. Odważniki klasy dokładności M2 mogą posiadać
dodatkowo znak identyfikujący producenta.
Odważniki o tej samej wartości nominalnej
masy występujące w komplecie po dwa albo trzy,
w celu ich rozróżnienia, powinny być:
1) oznaczone jedną lub dwiema gwiazdkami albo jedną lub dwiema kropkami — w przypadku odważników o wartościach nominalnych masy od 1 g do
500 g i od 1 kg do 50 kg oraz odważników o wartościach nominalnych masy od 1 mg do 1000 mg
wykonanych jako blaszki;
2) wykonane z jednym lub dwoma zagięciami —
w przypadku odważników o wartościach nominalnych masy od 1 mg do 1000 mg wykonanych jako
druciki.
1. Oznaczenia na odważnikach prostopadłościennych powinny być wklęsłe albo wypukłe.
2. Oznaczenia na odważnikach walcowych powinny być:
1) wygrawerowane albo wybite — w przypadku odważników klasy dokładności M1;
2) wklęsłe albo wypukłe — w przypadku odważników
klasy dokładności M2.
3. Oznaczenia na odważnikach klas dokładności F1
i F2 powinny być wygrawerowane lub wybite.
1. Pojedyncze odważniki i komplety odważników klas dokładności E1, E2, F1 i F2 oraz pojedyncze
odważniki i komplety odważników klasy dokładności
M1 o wartościach nominalnych masy od 1 mg do 500 mg
i od 1 g do 500 g powinny być przechowywane
w skrzynkach.
2. Komplet odważników powinien umożliwiać ważenie ładunków o masie w zakresie od masy odważnika o najmniejszej wartości nominalnej do sumy wartości nominalnych mas wszystkich odważników kompletu z rozdzielczością równą najmniejszej wartości
nominalnej masy odważnika.
3. Sposoby zestawiania odważników w komplety
określa załącznik nr 3 do rozporządzenia.
4. Skrzynki, o których mowa w ust. 1, powinny być
wykonane z materiału zapewniającego zachowanie
przez odważniki określonych wymagań metrologicznych i oznakowane tak, aby wskazywać na klasę dokładności znajdujących się w nich odważników: E1, E2,
F1, F2 albo M1.
1. Cechę legalizacji umieszcza się na:
1) skrzynce, w której znajdują się odważniki klas dokładności E1, E2 i F1 oraz odważniki od 1 mg do
1000 mg klas dokładności F2 i M1;
2) plombie nałożonej na zamknięciu jamy adiustacyjnej tak, aby uniemożliwić do niej dostęp.
2. Cechę roczną, stanowiącą cechę legalizacji,
umieszcza się na powierzchni podstawy odważników
klasy dokładności F2, M1 i M2 bez jamy adiustacyjnej.
Rozdział 3 Wymagania w zakresie charakterystyk
metrologicznych odważników
1. Błędy masy odważników klas dokładności
E1, E2, F1, F2, M1 i M2 przy legalizacji pierwotnej i błędy masy odważników klas dokładności E1, E2, F1, F2
i M1 przy legalizacji ponownej nie powinny przekraczać wartości błędów granicznych dopuszczalnych podanych w tabeli:
Wartość
nominalna
masy
odważnika
Błędy graniczne dopuszczalne w mg dla klasy dokładności:
E1 E2 F1 F2 M1 M2
50 kg ±25 ±75 ±250 ±750 ±2500 +8000
20 kg ±10 ±30 ±100 ±300 ±1000 +3200
10 kg ±5 ±15 ±50 ±150 ±500 +1600
5 kg ±2,5 ±7,5 ±25 ±75 ±250 +800
2 kg ±1,0 ±3,0 ±10 ±30 ±100 +400
1 kg ±0,50 ±1,5 ±5 ±15 ±50 +200
500 g ±0,25 ±0,75 ±2,5 ±7,5 ±25 +100
200 g ±0,10 ±0,30 ±1,0 ±3,0 ±10 +50
100 g ±0,05 ±0,15 ±0,5 ±1,5 ±5 +30
50 g ±0,030 ±0,10 ±0,30 ±1,0 ±3,0 +30
20 g ±0,025 ±0,080 ±0,25 ±0,8 ±2,5 +20
10 g ±0,020 ±0,060 ±0,20 ±0,6 ±2,0 +20
5 g ±0,015 ±0,050 ±0,15 ±0,5 ±1,5 +10
2 g ±0,012 ±0,040 ±0,12 ±0,4 ±1,2 +5
1 g ±0,010 ±0,030 ±0,10 ±0,3 ±1,0 +5
500 mg ±0,008 ±0,025 ±0,08 ±0,25 ±0,8 —
200 mg ±0,006 ±0,020 ±0,06 ±0,20 ±0,6 —
100 mg ±0,005 ±0,015 ±0,05 ±0,15 ±0,5 —
50 mg ±0,004 ±0,012 ±0,04 ±0,12 ±0,4 —
20 mg ±0,003 ±0,010 ±0,03 ±0,10 ±0,3 —
10 mg ±0,002 ±0,008 ±0,025 ±0,08 ±0,25 —
5 mg ±0,002 ±0,006 ±0,020 ±0,06 ±0,20 —
2 mg ±0,002 ±0,006 ±0,020 ±0,06 ±0,20 —
1 mg ±0,002 ±0,006 ±0,020 ±0,06 ±0,20 —
2. Błędy masy odważników klasy dokładności M2 przy legalizacji ponownej nie powinny przekraczać wartości błędów granicznych dopuszczalnych podanych w tabeli:
Wartość
nominalna
masy
odważnika
Błędy
graniczne
dopuszczalne
w mg
1 2
50 kg ±7500
20 kg ±3000
10 kg ±1500
5 kg ±750
Rozdział 4 Szczegółowy zakres i sposoby przeprowadzania
sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej
kontroli metrologicznej odważników
1. Zakres sprawdzeń wykonywanych podczas
legalizacji pierwotnej odważników obejmuje:
2. Zakres sprawdzeń wykonywanych podczas legalizacji ponownej odważników obejmuje:
2) wstępne wyznaczenie błędów masy;
3. Przy legalizacji pierwotnej odważnika 2/3 całkowitej objętości jamy adiustacyjnej powinno pozostać
puste.
1. Wyznaczenie błędów masy odważników „B” przeprowadza się metodą podstawiania
przez porównanie ich masy z masą wzorców „K” wyższej klasy dokładności od odważników „B” w cyklu
ważeń KBBK.
2. Liczba cykli KBBK nie powinna być mniejsza niż:
1) 3 — dla odważników klasy dokładności E1;
2) 2 — dla odważników klasy dokładności E2;
3) 1 — dla odważników klas dokładności F1, F2, M1
i M2.
3. Liczba cykli KBBK, dokładność wag i wzorców
masy stosowanych do sprawdzania odważników podczas legalizacji powinny zapewnić, aby niepewność
rozszerzona U (dla współczynnika rozszerzenia k = 2)
przy wyznaczaniu błędów masy odważników nie przekraczała 1/3 wartości błędów granicznych dopuszczalnych, o których mowa w § 21.
1. Temperatura pomieszczenia, w którym wyznacza się błędy masy odważników, nie powinna
zmieniać się więcej niż:
1) ±0,3 °C w ciągu godziny oraz ±0,5 °C w ciągu 12 godzin — dla odważników klasy dokładności E1;
2) ±0,7 °C w ciągu godziny oraz ±1 °C w ciągu 12 godzin — dla odważników klasy dokładności E2;
3) ±1,5 °C w ciągu godziny oraz ±2 °C w ciągu 12 godzin — dla odważników klasy dokładności F1;
4) ±2 °C w ciągu godziny oraz ±3,5 °C w ciągu 12 godzin — dla odważników klasy dokładności F2;
5) ±3 °C w ciągu godziny oraz ±5 °C w ciągu 12 godzin — dla odważników klasy dokładności M1 i M2.
2. Wilgotność względna pomieszczenia, w którym
wyznacza się błędy masy odważników, nie powinna
zmieniać się więcej niż:
1) ±5 % w ciągu 4 godzin — dla odważników klasy dokładności E1;
2) ±10 % w ciągu 4 godzin — dla odważników klasy
dokładności E2;
3) ±15 % w ciągu 4 godzin — dla odważników klasy
dokładności F1, F2, M1 i M2.
Traci moc rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 12 czerwca 2003 r.
w sprawie wymagań metrologicznych, którym powinny odpowiadać odważniki (Dz. U. Nr 115, poz. 1084).
Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie
14 dni od dnia ogłoszenia.
Minister Gospodarki: P. G. Woźniak
1 2
2 kg ±300
1 kg ±150
500 g ±75
200 g ±30
100 g ±15
50 g ±10
20 g ±8
10 g ±6
5 g ±5
2 g ±4
1 g ±3
Załącznik nr 1 ↗
Struktura tej części nie została zweryfikowana.
WYMIARY I WYKONANIE ODWAŻNIKÓW PROSTOPADŁOŚCIENNYCH
KLAS DOKŁADNOŚCI M1 I M2 O WARTOŚCIACH NOMINALNYCH MASY OD 5 KG DO 50 KG
1. Odważniki prostopadłościenne z żeliwa szarego mogą mieć:
1) uchwyt z rury stalowej bez szwu o średnicy znormalizowanej (wzór 1);
2) uchwyt odlany razem z korpusem (wzór 2).
2. Odważniki wykonane według wzoru 1 powinny być następujące:
1) kształt:
2) wymiary zewnętrzne:
Wartość
nominalna
masy
odważnika
Wymiary zewnętrzne w mm
A*) A’*) B*) B’*) H a b c h l r o
5 kg 150 152 75 77 84 36 30 6 66 145 5 12
10 kg 190 193 95 97 109 46 38 8 84 185 6 16
20 kg 230 234 115 117 139 61 52 12 109 220 8 20
50 kg 310 314 155 157 192 83 74 16 152 300 10 25
*) Wartość A może być zamieniona z wartością A’, a wartość B z wartością B’.
Wartość
nominalna
masy
odważnika d d’ e f g t ε ϕm ϕn ϕp ϕw
5 kg 12 20 1 14 5 M16 x 1,5 2 16,5 18 16 1,5
10 kg 12 20 1 14 5 M16 x 1,5 2 16,5 18 16 1,5
3) wymiary jamy adiustacyjnej:
20 kg 24 32 2 21 8 M27 x 1,5 3 27,5 30 27 1,5
50 kg 24 32 2 21 8 M27 x 1,5 3 27,5 30 27 1,5
Wymiary jamy adiustacyjnej w mm
4) wykonanie:
a) jama adiustacyjna odważnika powinna znajdować się wewnątrz rury i być zamknięta gładkim,
mosiężnym krążkiem lub wkręcanym korkiem z mosiądzu ciągnionego oraz powinna być
zabezpieczona ołowianą plombą wciśniętą do okrągłego wyżłobienia wewnątrz otworu w rurze,
b) gładki krążek powinien mieć otwór umożliwiający otwieranie jamy adiustacyjnej,
c) wkręcany korek powinien mieć rowek umożliwiający zamykanie jamy adiustacyjnej za pomocą
wkrętaka.
3. Odważniki wykonane według wzoru 2 powinny być następujące:
1) kształt:
2) wymiary
*) Wartość A może być zamieniona z wartością A’, a wartość B z wartością B’.
3) jama adiustacyjna odważnika powinna znajdować się w jednej z jego pionowych ścian i być zamknięta
w jego górnej powierzchni za pomocą płytki z miękkiej stali oraz powinna być zabezpieczona ołowianą
plombą wciśniętą do wyżłobienia wewnątrz ujścia jamy.
Załącznik nr 2 ↗
Struktura tej części nie została zweryfikowana.
WYMIARY I WYKONANIE ODWAŻNIKÓW WALCOWYCH
KLAS DOKŁADNOŚCI M1 I M2 O WARTOŚCIACH NOMINALNYCH MASY OD 1 G DO 10 KG
Odważniki walcowe z płaską główką powinny być następujące:
1) kształt:
2) wymiary zewnętrzne:
Wartość
nominalna
masy
odważnika
Wymiary zewnętrzne w mm
D D1 D2 H R1 R r o
1 g 6 5,5 3
zależności
od
materiału
0,5 0,9 0,5 1
2 g 6 5,5 3 0,5 0,9 0,5 1
5 g 8 7 4,5 0,7 1,25 0,5 1
10 g 10 9 6 0,8 1,5 0,5 1
20 g 13 11,5 7,5 1 1,8 0,5 1,5
50 g 18 16 10 1,5 2,5 1 2
100 g 22 20 13 2 3,5 1 2
200 g 28 25 16 2,25 4 1,5 3,2
500 g 38 34 22 3 5,5 1,5 3,2
1 kg 48 43 27 4 7 2 5
2 kg 60 54 36 5 9 2 5
5 kg 80 72 46 6,5 12 2 10
10 kg 100 90 58 8,5 15 3 10
3) wymiary jamy adiustacyjnej wykonanej według wariantu 1:
Wartość
nominalna
masy
odważnika
Wymiary jamy adiustacyjnej w mm
b ϕc d ϕe f g h i j t l m ϕn ϕδ ε
20 g 18 5,5 2,5 6,5 1,5 1 9 0,5 0,5 M4 x 0,5 5 1 5 5 1
50 g 25 7,5 3,5 9 2 1 10 0,75 0,75 M6 x 0,5 5 1,5 7 7 1,5
100 g 30 7,5 3,5 9 2 1 10 0,75 0,75 M6 x 0,5 5 1,5 7 7 1,5
200 g 40 10,5 4,5 12 2,5 1,5 15 0,75 1 M8 x 1 8 2 10 10 2
500 g 50 10,5 4,5 12 2,5 1,5 15 0,75 1 M8 x 1 8 2 10 10 2
1 kg 65 18,5 7 20 4 2,5 20 1 1,5 M14 x 1,5 13 3 18 18 3
2 kg 80 18,5 7 20 4 2,5 20 1 1,5 M14 x 1,5 13 3 18 18 3
5 kg 120 24,5 8 26,5 4 2,5 35 1,5 2 M20 x 1,5 18 4 24 24 3
10 kg 160 24,5 8 26,5 4 2,5 35 1,5 2 M20 x 1,5 18 4 24 24 3
4) wymiary jamy adiustacyjnej wykonanej według wariantu 2:
Wartość
nominalna
masy
odważnika
Wymiary jamy adiustacyjnej w mm
ϕa b ϕc d ϕe f g m ϕn ϕs ϕδ ε
20 g 3 18 5,5 2,5 6,5 1,5 1 1 5 1 5 1
50 g 4,5 25 7,5 3,5 9 2 1 1,5 7 1,5 7 1,5
100 g 4,5 30 7,5 3,5 9 2 1 1,5 7 1,5 7 1,5
200 g 7 40 10,5 4,5 12 2,5 1,5 2 10 1,5 10 2
500 g 7 50 10,5 4,5 12 2,5 1,5 2 10 1,5 10 2
1 kg 12 65 18,5 7 20 4 2,5 3 18 1,5 18 3
2 kg 12 80 18,5 7 20 4 2,5 3 18 1,5 18 3
5 kg 18 120 24,5 8 26,5 4 2,5 4 24 1,5 24 3
10 kg 18 160 24,5 8 26,5 4 2,5 4 24 1,5 24 3
5) wykonanie:
a) jama adiustacyjna odważnika powinna mieć ujście w jego górnej powierzchni, zamknięte gładkim, mosiężnym krążkiem albo wkręcanym korkiem z mosiądzu ciągnionego, oraz powinna być zabezpieczona
ołowianą plombą wciśniętą do okrągłego wyżłobienia wewnątrz ujścia jamy,
b) gładki krążek powinien mieć otwór umożliwiający otwieranie jamy adiustacyjnej,
c) wkręcany korek powinien mieć rowek umożliwiający zamykanie jamy adiustacyjnej za pomocą wkrętaka.
Załącznik nr 3 ↗
Struktura tej części nie została zweryfikowana.
SPOSOBY ZESTAWIANIA ODWAŻNIKÓW W KOMPLETY
Wartości nominalne masy odważnika w:
kg g lub mg
10, 10, 20, 50,
1, 1, 2, 5
100, 100, 200, 500,
10, 10, 20, 50,
1, 1, 2, 5
10, 10, 10, 20, 50,
1, 1, 1, 2, 5
100, 100, 100, 200, 500,
10, 10, 10, 20, 50,
1, 1, 1, 2, 5
10, 20, 20, 50,
1, 2, 2, 5
100, 200, 200, 500,
10, 20, 20, 50,
1, 2, 2, 5
10, 10, 20, 20, 50,
1, 1, 2, 2, 5
100, 100, 200, 200, 500,
10, 10, 20, 20, 50,
1, 1, 2, 2, 5