DZIENNIK USTAW
Poz.:
Na podstawie art. 9a ustawy z dnia 11 maja 2001 r.
— Prawo o miarach (Dz. U. z 2004 r. Nr 243, poz. 2441,
z późn. zm.3)) zarządza się, co następuje:
Rozporządzenie określa:
1) wymagania, którym powinny odpowiadać gęstościomierze zbożowe, zwane dalej „gęstościomierzami”, 20 L, 1 L i 1/4 L w zakresie konstrukcji, wykonania, materiałów, charakterystyk metrologicznych i warunków właściwego ich stosowania oraz
miejsc umieszczania na gęstościomierzach cech
legalizacji i zabezpieczających;
———————
1) Minister Gospodarki kieruje działem administracji rządowej — gospodarka, na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia
Prezesa Rady Ministrów z dnia 16 listopada 2007 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Gospodarki
(Dz. U. Nr 216, poz. 1593).
2) Przepisy niniejszego rozporządzenia wdrażają postanowienia dyrektywy Rady 71/347/EWG z dnia 12 października 1971 r.
w sprawie zbliżenia ustawodawstw Państw Członkowskich odnoszących się do pomiaru gęstości zboża w stanie zsypnym
(Dz. Urz. WE L 239/1 z 25.10.1971, str. 1; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 13, t. 1, str. 201).
Niniejsze rozporządzenie zostało notyfikowane Komisji Europejskiej w dniu 26 września 2006 r., pod numerem 2006/0529/PL,
zgodnie z § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie sposobu funkcjonowania krajowego systemu notyfikacji norm i aktów prawnych (Dz. U. Nr 239, poz. 2039 oraz z 2004 r. Nr 65, poz. 597), które wdraża dyrektywę 98/34/WE z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającą procedurę udzielania informacji w zakresie norm i przepisów technicznych (Dz. Urz. WE L 204 z 21.07.1998, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 13, t. 20, str. 337, z późn. zm.).
3) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2005 r. Nr 163, poz. 1362 i Nr 180, poz. 1494,
z 2006 r. Nr 170, poz. 1217 i Nr 249, poz. 1834 oraz z 2007 r. Nr 176, poz. 1238.
2) szczegółowy zakres badań i sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej
gęstościomierzy;
3) zakres informacji, jakie powinna zawierać instrukcja obsługi gęstościomierza.
Użyte w rozporządzeniu określenia oznaczają:
1) gęstościomierz użytkowy — przyrząd pomiarowy
stosowany w handlu zbożem do wyznaczania gęstości zboża w stanie zsypnym;
2) gęstościomierz wzorcowy — przyrząd pomiarowy
stosowany do sprawdzania innych gęstościomierzy;
3) gęstość zboża w stanie zsypnym — wyrażony
w kg/hL, stosunek masy zboża wypełniającego pojemnik pomiarowy, wyrażonej w kg, do pojemności tego pojemnika, wynoszącej 1 hL;
4) błędy graniczne dopuszczalne — określone skrajne
wartości błędu gęstościomierza.
Rozdział 2 Wymagania w zakresie konstrukcji, materiałów
i wykonania gęstościomierzy
1. W skład gęstościomierza wzorcowego 20 L
powinny wchodzić:
1) pojemnik pomiarowy w kształcie cylindra o pojemności 20 L ± 0,01 L i średnicy wewnętrznej
295 mm ± 1 mm, zwany dalej „pojemnikiem”;
2) urządzenie napełniające składające się z:
a) leja z napełniaczem i urządzeniem zamykającym,
3) urządzenie odcinające składające się z:
b) prowadnicy umożliwiającej poruszanie się noża
odcinającego pomiędzy dolną krawędzią napełniacza i górną krawędzią pojemnika,
c) mechanizmu dźwigniowego z przeciwwagą
o masie 5 kg ± 0,1 kg, powodującego, że zboże
jest przecinane przez nóż ruchem ciągłym;
4) naczynie do nasypywania zboża o pojemności
24 L ± 0,1 L;
5) waga nieautomatyczna klasy dokładności II o obciążeniu maksymalnym nie mniejszym niż 50 kg:
b) bez sprężyny w zespole pomiaru obciążenia —
prostodźwigniowa równoramienna;
6) odważniki klasy dokładności M1 o najmniejszej
wartości nominalnej masy 5 g, jeżeli w skład gęstościomierza wchodzi waga, o której mowa w pkt 5
lit. b.
2. Masa szalki odważnikowej wagi prostodźwigniowej równoramiennej powinna równoważyć zawieszony po stronie ładunkowej pusty pojemnik.
3. Części gęstościomierza, o których mowa w ust. 1
pkt 1—4, powinny być wykonane z mosiądzu lub stali
nierdzewnej.
4. Opis i wymiary części gęstościomierza wzorcowego 20 L określa załącznik nr 1 do rozporządzenia.
Gęstościomierze użytkowe 20 L mogą być zaprojektowane i wykonane w inny sposób niż określony w § 3, o ile będą spełniać wymagania, o których
mowa w § 10, § 12 pkt 2 i § 14 ust. 1.
1. W skład gęstościomierzy 1 L i 1/4 L powinny
wchodzić:
5) naczynie do nasypywania zboża;
6) waga nieautomatyczna klasy dokładności II:
a) elektroniczna o obciążeniu maksymalnym co
najmniej 3 kg lub
b) bez sprężyny w zespole pomiaru obciążenia —
prostodźwigniowa równoramienna o obciążeniu maksymalnym co najmniej:
— 1 kg — w gęstościomierzu 1 L,
— 250 g — w gęstościomierzu 1/4 L;
7) podstawka pojemnika, zwana dalej „podstawką”;
8) podstawka słupka wagi i komplet odważników klasy dokładności M1, jeżeli w skład gęstościomierza
wchodzi waga, o której mowa w pkt 6 lit. b;
9) drewniana płyta, do której przymocowane są podstawka i podstawka słupka wagi, jeżeli w skład gęstościomierza wchodzi waga, o której mowa w pkt 6
lit. b. Płytą może być wieko skrzynki, o której mowa
w ust. 3.
2. Opis i wymiary części gęstościomierzy, o których mowa w ust. 1 pkt 1—5 i 7—9, określa załącznik
nr 2 do rozporządzenia.
3. Części gęstościomierzy 1 L i 1/4 L powinny być
umieszczone w skrzynce z zabezpieczeniami przed ich
uszkodzeniem.
Gęstościomierze 1 L i 1/4 L mogą być zaprojektowane i wykonane w inny sposób niż określony w § 5,
o ile będą spełniać wymagania, o których mowa
w § 10, § 12 pkt 2 i § 14 ust. 1.
Na gęstościomierzach 20 L, 1 L i 1/4 L, w widocznym miejscu, powinny być umieszczone w sposób czytelny i trwały:
1) oznaczenia:
a) nadany znak zatwierdzenia typu,
b) znak identyfikacyjny lub nazwa producenta,
c) numer fabryczny i rok produkcji,
d) nominalna pojemność pojemnika;
2) informacja dotycząca zasad obsługi lub odwołanie
do instrukcji obsługi.
1. Na częściach składowych gęstościomierzy
1 L i 1/4 L, wykonanych zgodnie z wymaganiami, o których mowa w § 5, powinny znajdować się następujące oznaczenia i napisy:
1) „1 L” — na pojemniku gęstościomierza 1 L;
2) „1/4 L” albo „0,25 L” — na pojemniku gęstościomierza 1/4 L;
3) „1350 mL” — na naczyniu do nasypywania zboża
gęstościomierza 1 L;
4) „400 mL” — na naczyniu do nasypywania zboża
gęstościomierza 1/4 L;
5) nazwa lub znak wytwórcy — na pojemniku;
6) numer fabryczny na:
a) pojemniku — nad oznaczeniem pojemności,
c) krążku — na jednej z podstaw,
d) nożu — na oprawie z prawej strony, obok rączki,
g) skrzynce stanowiącej opakowanie gęstościomierza;
7) napis „Wierzch” — na górnej powierzchni noża.
2. W przypadku gdy w skład gęstościomierza
wchodzi waga prostodźwigniowa równoramienna,
powinna ona posiadać następujące oznaczenia:
1) numer fabryczny gęstościomierza — na szalce odważnikowej wagi;
2) obciążenie maksymalne wagi — na dźwigni.
3. Oznaczenia i napisy powinny być wytrawione,
wygrawerowane albo wybite.
Rozdział 3 Wymagania w zakresie charakterystyk
metrologicznych gęstościomierzy
1. Błędy graniczne dopuszczalne gęstościomierza wzorcowego 20 L, określone jako różnica pomiędzy średnią arytmetyczną z 6 wskazań uzyskanych
sprawdzanym gęstościomierzem wzorcowym i średnią arytmetyczną z 6 wskazań uzyskanych gęstościomierzem wzorcowym, zastosowanym do określenia
wartości odniesienia, wynoszą ± 10 g.
2. Wartość graniczna dopuszczalna odchylenia
każdego spośród 6 wskazań sprawdzanego gęstościomierza wzorcowego 20 L od ich wartości średniej arytmetycznej wynosi 10 g.
1. Błędy graniczne dopuszczalne gęstościomierza, o którym mowa w § 4 lub § 6, określone jako
różnica pomiędzy średnią arytmetyczną z 6 wartości
gęstości zboża w stanie zsypnym wyznaczonych przy
użyciu tego gęstościomierza i średnią arytmetyczną
z 6 wartości odniesienia wyznaczonych przy użyciu
gęstościomierza wzorcowego, wynoszą ± 0,005 wartości średniej arytmetycznej uzyskanej gęstościomierzem wzorcowym.
2. Wartość graniczna dopuszczalna odchylenia
każdej spośród 6 wartości gęstości zboża w stanie
zsypnym uzyskanej przy użyciu gęstościomierza,
o którym mowa w ust. 1, od ich wartości średniej arytmetycznej wynosi 0,003 tej wartości średniej.
1. Błędy graniczne dopuszczalne gęstościomierzy 1 L lub 1/4 L, wykonanych zgodnie z wymaganiami, o których mowa w § 5, określone jako różnica
pomiędzy średnią arytmetyczną z 10 wskazań gęstościomierza a średnią arytmetyczną z 10 wskazań zastosowanego gęstościomierza wzorcowego, wynoszą:
1) ± 4 g — w przypadku gęstościomierza 1 L;
2) ± 1 g — w przypadku gęstościomierza 1/4 L.
2. Wartość graniczna dopuszczalna odchylenia
każdego spośród 10 wskazań gęstościomierza, o którym mowa w ust. 1, od ich wartości średniej arytmetycznej wynosi:
1) 2 g — w przypadku gęstościomierza 1 L;
2) 0,6 g — w przypadku gęstościomierza 1/4 L.
Błędy graniczne dopuszczalne wag nieautomatycznych klasy dokładności II, wchodzących
w skład gęstościomierzy, określa rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 31 stycznia 2008 r. w sprawie
wymagań, którym powinny odpowiadać wagi nieautomatyczne, oraz szczegółowego zakresu sprawdzeń
wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych (Dz. U. Nr 26,
poz. 152), a ponadto:
1) w przypadku gęstościomierza wzorcowego 20 L
dla obciążeń w zakresie od 10 kg do 20 kg błędy
graniczne dopuszczalne wagi wynoszą ± 0,01 %
danego obciążenia;
2) w przypadku gęstościomierza, o którym mowa
w § 4 lub § 6, względne błędy graniczne dopuszczalne wagi wynoszą ± 0,001;
3) w przypadku gęstościomierzy 1 L i 1/4 L, wykonanych
zgodnie z wymaganiami, o których mowa w § 5:
a) wartość graniczna rozrzutu wskazań wagi wynosi 50 % wartości błędu granicznego dopuszczalnego dla tego obciążenia,
b) błędy graniczne dopuszczalne wagi, o której
mowa w § 5 ust. 1 pkt 6 lit. b, po zrównoważeniu szalką odważnikową pojemnika wraz z krążkiem, wynoszą:
— ± 0,5 mg na każdy gram obciążenia szalki
przy obciążeniach 600 g i większych,
± 300 mg przy obciążeniach poniżej 600 g —
w przypadku gęstościomierza 1 L,
— ± 0,5 mg na każdy gram obciążenia szalki
przy obciążeniach 200 g i większych,
± 100 mg przy obciążeniach poniżej 200 g —
w przypadku gęstościomierza 1/4 L,
c) czułość wagi, o której mowa w § 5 ust. 1 pkt 6
lit. b, powinna być taka, aby przy pełnym lub
połowie pełnego obciążenia dodatkowe obciążenie (równe wartości błędu granicznego dopuszczalnego obliczonego dla tego obciążenia)
powodowało wychylenie wskazówki o co najmniej 2 mm.
Błędy graniczne dopuszczalne odważników
klasy dokładności M1 określa rozporządzenie Ministra
Gospodarki z dnia 16 maja 2007 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać odważniki, oraz
szczegółowego zakresu sprawdzeń wykonywanych
podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych (Dz. U. Nr 101, poz. 678), przy czym
w przypadku gęstościomierza wzorcowego 20 L suma
błędów zastosowanych odważników nie powinna
przekraczać ± 0,02 % ich łącznej wartości nominalnej
masy.
1. Względny błąd graniczny dopuszczalny pojemności pojemnika wchodzącego w skład gęstościomierza, o którym mowa w § 4 lub § 6, wynosi ± 0,002.
2. Błąd graniczny dopuszczalny pojemności pojemnika wchodzącego w skład gęstościomierza 1 L
i 1/4 L, wykonanego zgodnie z wymaganiami, o których mowa w § 5, wynosi:
1) ± 2 mL — w przypadku gęstościomierza 1 L;
2) ± 1 mL — w przypadku gęstościomierza 1/4 L.
Rozdział 4 Szczegółowy zakres badań i sprawdzeń
wykonywanych podczas prawnej kontroli
metrologicznej gęstościomierzy
1. Zakres badań i sprawdzeń wykonywanych
podczas zatwierdzenia typu i legalizacji pierwotnej
gęstościomierzy obejmuje:
2) sprawdzenie wymiarów gęstościomierza;
3) sprawdzenie pojemności pojemnika i naczynia do
nasypywania zboża;
4) wyznaczenie błędów wagi i odważników oraz
sprawdzenie, czy spełnione są wymagania, o których mowa w § 12 i 13;
5) wyznaczenie błędów gęstościomierza oraz sprawdzenie, czy spełnione są odpowiednie wymagania, o których mowa w § 9—11.
2. W przypadku gęstościomierzy 1 L i 1/4 L, wykonanych zgodnie z wymaganiami, o których mowa
w § 5, sprawdza się ponadto:
1) czy krążek nie ma wewnątrz ruchomych części, jest
szczelny i swobodnie opada na dno pojemnika,
nie ocierając się o jego ścianki;
3. Przy legalizacji ponownej wykonuje się sprawdzenia, o których mowa w ust. 1 pkt 1, 4 i 5 oraz
w ust. 2 pkt 1.
Rozdział 5 Sposoby i metody przeprowadzania badań
i sprawdzeń
1. Państwowy gęstościomierz wzorcowy 20 L
powinien być sprawdzany przez porównanie z gęstościomierzem wzorcowym EWG i adiustowany względem niego za pośrednictwem gęstościomierza wzorcowego przenośnego EWG nie rzadziej niż co 10 lat.
2. Gęstościomierz użytkowy 20 L sprawdza się
przez porównanie z państwowym gęstościomierzem
wzorcowym 20 L.
3. Gęstościomierz użytkowy 1 L sprawdza się gęstościomierzem wzorcowym co najmniej II rzędu.
4. Gęstościomierz użytkowy 1/4 L sprawdza się gęstościomierzem wzorcowym co najmniej III rzędu.
5. Do sprawdzenia gęstościomierzy należy użyć
pszenicy o gęstości w stanie zsypnym nie mniejszej
niż 80 kg/hL, suchej, niepokruszonej, bez plew i zanieczyszczeń, w ilości:
1) 24 L — w przypadku gęstościomierza 20 L;
2) 2 L i 1 L — w przypadku gęstościomierzy 1 L i 1/4 L.
6. Pszenicę, przed przystąpieniem do sprawdzania,
należy rozłożyć cienką warstwą i pozostawić na około
10 godzin w celu wyrównania temperatury i wilgotności zboża z warunkami klimatycznymi pomieszczenia pomiarowego, które powinny wynosić (20 ± 5) °C
i (50 ± 10) %.
1. W celu wyznaczenia charakterystyk metrologicznych, o których mowa w § 9 i 10, porównuje
się wartości średnie arytmetyczne z 6 wskazań uzyskanych, dla tej samej próbki zboża, gęstościomierzem sprawdzanym „B” i gęstościomierzem wzorcowym „K”.
2. Pomiary porównawcze wskazań gęstościomierzy „B” i „K” należy przeprowadzić w następującej kolejności:
Nr pomiaru 1 2 3 4 5 6
—————————————————————————-
Kolejność nasypywania KB BK KB BK KB BK
do gęstościomierzy
3. Gęstościomierze „B” i „K” należy napełniać
w równych odstępach czasu.
4. Jeżeli wartości graniczne dopuszczalne, o których mowa w § 9 albo § 10, są przekroczone, należy
zboże pozostawić na kolejne 10 godzin w miejscu wykonywania pomiarów, po czym powtórzyć sprawdzenie, o którym mowa w ust. 2.
5. Jeżeli przekroczona jest tylko wartość graniczna
dopuszczalna, o której mowa w § 9 ust. 1 albo § 10
ust. 1, gęstościomierz należy adiustować. Po adiustacji należy powtórzyć sprawdzenie, o którym mowa
w ust. 2.
6. Wskazania gęstościomierza 20 L, wykonanego
zgodnie z wymaganiami, o których mowa w § 3, można adiustować, przemieszczając rozpraszacz.
1. W celu wyznaczenia charakterystyk metrologicznych, o których mowa w § 11, porównuje się wartości średnie arytmetyczne z 10 wskazań, uzyskanych
dla tej samej próbki zboża, gęstościomierzem sprawdzanym „B” i gęstościomierzem wzorcowym „K”.
2. Pomiary porównawcze wskazań gęstościomierzy „B” i „K” należy przeprowadzić w kolejności, o której mowa w § 17 ust. 2, wykonując 10 pomiarów.
3. W jednej serii porównań można równocześnie
sprawdzać do 5 gęstościomierzy o tej samej pojemności. Każdą serię porównań należy rozpoczynać od
napełnienia gęstościomierza wzorcowego. Końcowe
napełnienie w danej serii porównań może być jednocześnie napełnieniem początkowym w następnej
serii.
4. Gęstościomierze należy napełniać w równych
odstępach czasu, zgodnie z poniższym schematem:
1) 1. seria porównań — K B1 B2 B3 B4 B5;
2) 2. seria porównań — K B5 B4 B3 B2 B1;
3) 3. seria porównań — K B1 B2 B3 B4 B5;
4) 4. seria porównań — K B5 B4 B3 B2 B1;
5) 5. seria porównań — K B1 B2 B3 B4 B5;
6) 6. seria porównań — K B5 B4 B3 B2 B1;
7) 7. seria porównań — K B1 B2 B3 B4 B5;
8) 8. seria porównań — K B5 B4 B3 B2 B1;
9) 9. seria porównań — K B1 B2 B3 B4 B5;
10) 10. seria porównań — K B5 B4 B3 B2 B1 K.
5. W przypadku sprawdzania kilku gęstościomierzy
w celu wyznaczenia charakterystyk metrologicznych,
o których mowa w § 11, porównuje się wartości średnie arytmetyczne z 10 wskazań uzyskanych gęstościomierzem sprawdzanym i 11 wskazań uzyskanych gęstościomierzem wzorcowym.
Rozdział 6 Wymagania w zakresie miejsc umieszczania
na gęstościomierzach cech legalizacji
i zabezpieczających
1. Cechy legalizacji umieszcza się na:
1) leju — w widocznym miejscu;
2) pojemniku pomiarowym — w widocznym miejscu;
2. Dodatkowo podczas legalizacji umieszcza się cechy zabezpieczające na:
1) szalce wagi — w przypadku wagi prostodźwigniowej równoramiennej;
2) naczyniu do nasypywania zboża — w widocznym
miejscu;
4) plombie zabezpieczającej, nałożonej na rozpraszaczu w celu uniemożliwienia przemieszczania, po
dokonaniu adiustacji gęstościomierza, o której
mowa w § 17 ust. 6.
Rozdział 7 Warunki właściwego stosowania gęstościomierzy
oraz zakres informacji, jakie powinna zawierać
instrukcja obsługi gęstościomierza
1. Gęstościomierze powinny być stosowane
zgodnie z podanymi na nich zasadami obsługi lub dołączoną do nich instrukcją obsługi.
2. Instrukcja obsługi gęstościomierzy 1 L i 1/4 L powinna zawierać w szczególności:
1) szczegółowy opis obsługi;
2) tabele redukcyjne dla gęstościomierzy zbożowych
obejmujące co najmniej cztery rodzaje zbóż: pszenicę, żyto, jęczmień i owies.
3. Gęstościomierze powinny być utrzymywane
w czystości oraz stosowane i przechowywane w pomieszczeniu, w którym temperatura wynosi (20 ± 5) °C,
a wilgotność względna powietrza — (50 ± 10) %.
Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie
14 dni od dnia ogłoszenia.4)
Minister Gospodarki: W. Pawlak
———————
4) Niniejsze rozporządzenie było poprzedzone rozporządzeniem Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej
z dnia 12 listopada 2003 r. w sprawie wymagań metrologicznych, którym powinny odpowiadać gęstościomierze
zbożowe (Dz. U. Nr 206, poz. 2001), które utraciło moc
z dniem 1 stycznia 2008 r. na podstawie art. 12 pkt 3 ustawy z dnia 15 grudnia 2006 r. o zmianie ustawy o systemie
oceny zgodności oraz o zmianie niektórych innych ustaw
(Dz. U. Nr 249, poz. 1834).
1. Urządzenie napełniające powinno odpowiadać
następującym wymaganiom:
1) lej powinien mieć kształt stożka ściętego o przekroju kołowym, przedłużonego cylindrycznym pierścieniem wzmacniającym u góry, a u dołu stożkową dyszą wylotową wyposażoną w urządzenie zamykające;
2) wymiary leja powinny wynosić:
a) wysokość pierścienia wzmacniającego:
120 mm ± 2 mm,
b) wysokość części stożkowej leja: 240 mm ± 1 mm,
c) długość osi dolnej stożkowej dyszy wylotowej:
80 mm ± 0,5 mm,
d) całkowita długość osi leja: 440 mm ± 3 mm,
e) średnica wewnętrzna pierścienia wzmacniającego: 390 mm ± 1 mm,
f) średnica wewnętrzna stożkowej dyszy wylotowej:
— u góry: 84,5 mm ± 0,5 mm,
— u dołu: 86,5 mm ± 0,5 mm,
g) różnica średnic stożkowej dyszy wylotowej:
2 mm ± 0,5 mm;
3) lej powinien być u dołu zakończony współosiowym napełniaczem;
4) dno napełniacza powinno być zamykane za pomocą umocowanej na zawiasach klapy;
5) średnica wewnętrzna napełniacza powinna wynosić 295 mm ± 1 mm;
6) oś leja powinna pokrywać się z osią pojemnika
podczas napełniania;
7) średnica pręta osadzonego w osi leja powinna wynosić 11 mm ± 0,2 mm;
8) na pręcie powinien być osadzony współosiowo
rozpraszacz wchodzący do napełniacza u dołu
leja;
9) położenie rozpraszacza powinno być regulowane
w kierunku pionowym.
2. Rozpraszacz powinien mieć następujące wymiary:
1) promień kanału: 16 mm ± 0,5 mm;
2) wysokość części cylindrycznej: 5 mm ± 0,5 mm;
3) średnica części cylindrycznej: 33 mm ± 0,2 mm.
3. Nóż odcinający powinien być wykonany ze stali
o grubości zabezpieczającej przed odkształceniem
w czasie użytkowania, wyciętej w kształcie litery „V”.
4. Odległość pomiędzy dolną powierzchnią noża
odcinającego i krawędzią pojemnika powinna wynosić
0,5 mm ± 0,2 mm.
5. Podczas napełniania pojemnika pomiarowego
jego górna krawędź powinna znajdować się w płaszczyźnie poziomej.
6. Rama powinna być wyposażona w urządzenie
poziomujące składające się z:
1) poziomnicy lub pionu sznurkowego o długości co
najmniej 500 mm;
2) nóżek regulacyjnych.
Załącznik nr 1 ↗
Struktura tej części nie została zweryfikowana.
OPIS I WYMIARY CZĘŚCI GĘSTOŚCIOMIERZA ZBOŻOWEGO WZORCOWEGO 20 L
Opis do rysunku nr 1
1 — pojemnik
2 — napełniacz
3 — lej
4 — urządzenie zamykające
5 — rozpraszacz
6 — dysza wylotowa
7 — nóż odcinający
8 — nóżki regulacyjne
9 — rama
Rysunek nr 1. Gęstościomierz zbożowy wzorcowy 20 L
1. Pojemnik powinien:
1) być wykonany z rury mosiężnej ciągnionej bez
szwu;
2) być podzielony szczeliną poprzeczną na pojemnik
właściwy (część dolna) i króciec (część górna);
3) umożliwiać umieszczenie w nim krążka, gdy nóż
jest wsunięty w szczelinę.
2. Szerokość szczeliny powinna być tak dobrana,
aby nóż:
1) przemieszczał się bez oporów;
2) nie wypadał przy pochyleniu pojemnika.
3. Pojemnik właściwy i króciec powinny być ze sobą połączone za pomocą dwóch przeciwległych klamer:
1) trwale przymocowanych z zewnątrz;
2) przystosowanych do oprawy noża.
4. Króciec gęstościomierza z wagą prostodźwigniową równoramienną powinien być zaopatrzony
w ruchomy pałąk przystosowany do zawieszania pojemnika na wieszaku wagi.
5. Brzeg pojemnika właściwego powinien być
wzmocniony z zewnątrz trwale przymocowanym pierścieniem.
6. Dno pojemnika powinno:
1) być płaskie i trwale przymocowane do ścianki pojemnika w sposób zabezpieczający przed zmianą
położenia;
2) mieć otwory rozmieszczone w równomiernych odstępach na współśrodkowych okręgach w sposób
określony w tabeli nr 1.
Załącznik nr 2 ↗
Struktura tej części nie została zweryfikowana.
OPIS I WYMIARY CZĘŚCI GĘSTOŚCIOMIERZY 1 L i 1/4 L
Tabela nr 1
Pojemność
gęstościomierza
Środek
dna
Numer kolejny okręgu na dnie
1 2 3 4 5 6
Liczba otworów
1 L 1 4 8 12 16 20 24
1/4 L 1 4 8 12 — — —
7. Dno pojemnika, dolny pierścień obejmujący
obrzeże pojemnika i trzy nóżki powinny stanowić całość.
8. Nóżki pojemnika powinny zapewniać pionowe,
koncentryczne i nieruchome jego ustawienia na podstawie przez niewielki obrót pojemnika wokół osi.
9. Między dnem pojemnika a jego podstawką powinna znajdować się 6 mm szczelina umożliwiająca swobodny odpływ powietrza uchodzącego z pojemnika przez
otwory w dnie podczas spadania krążka ze zbożem.
10. Ograniczenie pojemności pomiarowej pojemnika u dołu stanowi górna powierzchnia krążka
umieszczonego na dnie pojemnika, a u góry — płaszczyzna brzegu pojemnika pokrywająca się z dolną powierzchnią noża znajdującego się w szczelinie.
11. Wymiary pojemnika określono w tabeli nr 2.
Wymiary pojemnika
Wartość wymiaru
w gęstościomierzu
1 L 1/4 L
mm
1 2 3
Średnica wewnętrzna 88,2 53,2
Grubość ścianki 1,25 1
Tabela nr 2
1 L i 1/4 L
12. Chropowatość Ra wewnętrznej szlifowanej powierzchni ścianki pojemnika przy legalizacji pierwotnej nie powinna przekraczać 0,63 μm.
13. Nóż powinien:
1) być wykonany ze stali hartowanej;
2) być osadzony w oprawie z uchwytem;
3) mieć wcięcie kątowe, zapewniające przecinanie
ziaren niepowodujące wstrząsów pojemnika;
4) mieć płaskie i równoległe powierzchnie.
14. Krawędź tnąca ostrza powinna znajdować się
w połowie grubości noża.
15. Twardość ostrza noża przy legalizacji pierwotnej powinna wynosić od 40 HRC do 45 HRC.
16. Wymiary noża określono w tabeli nr 3.
1 2 3
Dodatkowe wzmocnienie pod szczeliną:
a) grubość
b) wysokość
2,5
6
2
6
Grubość dna 4,5 3
Średnica otworów w dnie 3 3
Rozstaw elementów mocujących nóżek
(średnica)
80 50
Średnica wewnętrzna króćca 88,2 53,2
Wysokość króćca 40,5 23,5
Wysokość nóżki 9 9
Grubość stopy nóżki 4 4
Tabela nr 3
Wymiary noża
Wartość wymiaru
w gęstościomierzu
1 L i 1/4 L
Grubość 1 mm
Szerokość skosu ostrza 3 mm
Kąt wcięcia 90°
17. Krążek powinien:
1) być wykonany z mosiądzu;
2) mieć kształt prostego walca o:
a) średnicy:
— 87,5 mm — w gęstościomierzu 1 L,
— 52,5 mm — w gęstościomierzu 1/4 L,
b) wysokości:
— 40 mm — w gęstościomierzu 1 L,
— 23 mm — w gęstościomierzu 1/4 L;
3) mieć płaskie i równoległe względem siebie podstawy;
4) mieć wewnątrz usztywnienie uniemożliwiające jego zniekształcenie podczas wybijania cechy zabezpieczającej.
18. Masa krążka powinna mieścić się w zakresie:
1) od 448 g do 450 g — w gęstościomierzu 1 L;
2) od 89 g do 90 g — w gęstościomierzu 1/4 L.
19. Napełniacz powinien być wykonany z rury mosiężnej i zaopatrzony u dołu w przylutowany kołnierz
dostosowany wymiarami i wykrojami do króćca pojemnika.
21. Chropowatość Ra wewnętrznej szlifowanej powierzchni ścianki napełniacza przy legalizacji pierwotnej nie powinna przekraczać 0,63 μm.
22. Naczynie do nasypywania zboża, zwane dalej
„naczyniem”, powinno:
1) być wykonane z rury metalowej;
2) mieć przylutowane dno;
3) mieć pierścień usztywniający górny brzeg;
4) nasuwać się na napełniacz;
5) wsuwać się do pojemnika.
23. Wewnętrzna średnica naczynia powinna wynosić:
1) 86 mm w gęstościomierzu 1 L;
2) 52 mm w gęstościomierzu 1/4 L.
24. Na wewnętrznej powierzchni ścianki naczynia,
w odległości od 1 cm do 3 cm od brzegu, powinna być
wykonana na całym obwodzie kreska ustalająca granicę jego pojemności, wynoszącą:
1) 1350 mL ± 10 mL w gęstościomierzu 1 L;
2) 400 mL ± 5 mL w gęstościomierzu 1/4 L.
25. Podstawka pojemnika, zwana dalej „podstawką”, powinna być:
1) metalowa;
2) wykonana tak, aby można było umocować na niej
pojemnik koncentrycznie i nieruchomo;
3) przymocowana na płycie.
26. Wymiary podstawki powinny wynosić:
1) średnica zewnętrzna:
a) 125 mm — w gęstościomierzu 1 L,
b) 84 mm — w gęstościomierzu 1/4 L;
2) średnica walcowego występu centrującego:
a) 79,8 mm — w gęstościomierzu 1 L,
b) 49,8 mm — w gęstościomierzu 1/4 L.
27. Płyta, do której przymocowana jest podstawka,
powinna być pozioma i odporna na ugięcia i wstrząsy
pochodzące od uderzeń krążka o dno pojemnika.
28. W gęstościomierzu z wagą prostodźwigniową
równoramienną:
1) masa szalki odważnikowej wagi powinna równoważyć pojemnik wraz z krążkiem;
2) komplet odważników klasy dokładności M1 powinien zawierać odważniki o następujących wartościach nominalnych masy:
a) 200 g, 200 g, 200 g, 100 g, 50 g, 50 g, 20 g, 20 g,
10 g, 5 g, 2 g, 2 g, 1 g i 500 mg — w gęstościomierzu 1 L,
b) 100 g, 50 g, 20 g, 20 g, 10 g, 5 g, 2 g, 2 g, 1 g
i 500 mg — w gęstościomierzu 1/4 L.
20. Wymiary napełniacza określono w tabeli nr 4.
Tabela nr 4
Wymiary napełniacza
Wartość wymiaru
w gęstościomierzu
1 L 1/4 L
mm
Średnica wewnętrzna 79 50
Grubość ścianki 1,0—1,2 0,75—0,95
Wysokość ponad krążkiem 280 210