Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 11 lutego 2013 r. w sprawie wymagań dotyczących rozruchu i eksploatacji obiektów jądrowych¹⁾

Rozruch i eksploatację obiektu jądrowego prowadzi się zgodnie z limitami i warunkami eksploatacyjnymi.

Limity i warunki eksploatacyjne podlegają przeglądom w toku rozruchu i eksploatacji obiektu jądrowego.

Prezes Agencji, dokonując modyfikacji limitów lub warunków eksploatacyjnych, uwzględnia doświadczenia eksploatacyjne, modyfikacje systemów lub elementów konstrukcji lub wyposażenia obiektu jądrowego mających istotne znaczenie dla zapewnienia bezpieczeństwa jądrowego i ochrony radiologicznej, wyniki nowych analiz bezpieczeństwa oraz postęp naukowo-techniczny.

Opis limitów i warunków eksploatacyjnych jest udostępniany pracownikom sterowni obiektu jądrowego w odrębnym dokumencie (specyfikacji technicznej dla - odpowiednio - rozruchu lub eksploatacji).

Do wniosku o modyfikację limitów i warunków eksploatacyjnych jest dołączana szczegółowa propozycja modyfikacji wraz z uzasadnieniem jej dokonania.

Do wniosku o wydanie zgody na modernizację systemu lub elementu konstrukcji lub wyposażenia obiektu jądrowego jest dołączana szczegółowa dokumentacja proponowanej modernizacji wraz z uzasadnieniem dokonania modernizacji.

Limity i warunki eksploatacyjne obejmują wszystkie tryby normalnej eksploatacji obiektu jądrowego, w szczególności pracę na mocy, stany podkrytyczne reaktora i przeładunek paliwa jądrowego, oraz przejścia pomiędzy tymi trybami.

Limity i warunki eksploatacyjne zawierają co najmniej:

Limity (granice) bezpieczeństwa są ustalane z zastosowaniem zachowawczego podejścia uwzględniającego niepewności analiz bezpieczeństwa.

W przypadku przekroczenia limitów (granic) bezpieczeństwa w toku rozruchu lub eksploatacji elektrowni jądrowej lub reaktora badawczego niezwłocznie wyłącza się reaktor.

W sytuacji, w której jednostka organizacyjna posiadająca zezwolenie na rozruch lub eksploatację obiektu jądrowego nie jest w stanie zapewnić pracy obiektu jądrowego zgodnej z limitami i warunkami dla normalnej eksploatacji, a także w przypadku gdy obiekt jądrowy zachowuje się w sposób nieoczekiwany, niezwłocznie podejmuje się działania mające na celu doprowadzenie obiektu do stanu bezpiecznego.

Obiekt jądrowy nie może być ponownie uruchomiony po nieplanowanym wyłączeniu, zanim nie zostanie wykazane, że takie uruchomienie jest bezpieczne.

W toku rozruchu i eksploatacji obiektu jądrowego we wszystkich stanach eksploatacyjnych obiektu jądrowego zapewnia się spełnienie wymagań ochrony radiologicznej służących wdrożeniu zasady optymalizacji, o której mowa w art. 9 ustawy, w szczególności poprzez:

W całym okresie rozruchu i eksploatacji obiektu jądrowego zapewnia się, że inspektor ochrony radiologicznej oraz wyodrębniona organizacyjnie służba ochrony radiologicznej:

W toku rozruchu i eksploatacji obiektu jądrowego weryfikuje się prawidłowość wdrożenia zintegrowanego systemu zarządzania w zakresie ochrony radiologicznej oraz ocenia się, czy spełnia on założone cele, i w razie potrzeby podejmuje się odpowiednie działania korygujące i aktualizujące w zakresie jego wdrożenia, w świetle doświadczeń eksploatacyjnych.

W jednostce organizacyjnej posiadającej zezwolenie na rozruch lub eksploatację obiektu jądrowego w toku rozruchu lub eksploatacji obiektu jądrowego:

W jednostce organizacyjnej posiadającej zezwolenie na rozruch lub eksploatację obiektu jądrowego w toku rozruchu i eksploatacji obiektu jądrowego prowadzi się w otoczeniu obiektu jądrowego monitoring radiologiczny środowiska w celu oceny wpływu radiologicznego uwolnień substancji promieniotwórczych na środowisko, zgodnie z programem opracowanym przez kierownika jednostki organizacyjnej posiadającej zezwolenie na rozruch lub eksploatację obiektu jądrowego.

Na terenie obiektu jądrowego, na którego rozruch lub eksploatację zostało wydane zezwolenie, tworzy się, zgodnie z przepisami o ochronie przeciwpożarowej, zakładową straż pożarną z odpowiednią liczbą pracowników i niezbędnym wyposażeniem.

Gaszenie pożarów w obiekcie jądrowym w toku jego rozruchu i eksploatacji jest objęte planem działań ratowniczo-gaśniczych opracowanym i aktualizowanym przez kierownika jednostki organizacyjnej, uzgodnionym z właściwym komendantem wojewódzkim Państwowej Straży Pożarnej, uwzględniającym strategię gaszenia pożarów w obiekcie jądrowym, obejmującym każdą ze stref, w których pożar mógłby uszkodzić systemy, elementy konstrukcji lub wyposażenia obiektu jądrowego, mające istotne znaczenie dla zapewnienia bezpieczeństwa jądrowego i ochrony radiologicznej.

Przed rozpoczęciem rozruchu obiektu jądrowego przeprowadza się ćwiczenia awaryjne w jednostce organizacyjnej wykonującej działalność polegającą na rozruchu obiektu jądrowego w celu przetestowania zakładowego planu postępowania awaryjnego.

W toku rozruchu i eksploatacji obiektu jądrowego przeprowadza się szkolenia pracowników obiektu jądrowego w zakresie ich obowiązków na wypadek awarii oraz prowadzenia okresowych ćwiczeń awaryjnych, opartych na realistycznych scenariuszach - uwzględniających połączenia zagrożeń jądrowych z niejądrowymi, takich jak pożar w połączeniu ze znaczącymi poziomami promieniowania lub skażeń promieniotwórczych, wydzielenie gazów trujących lub duszących w połączeniu z promieniowaniem lub skażeniami.

W reaktorze jest dopuszczalne w toku rozruchu i eksploatacji obiektu jądrowego stosowanie jedynie paliwa jądrowego o konstrukcji, rodzaju i wzbogaceniu określonych w zezwoleniu na rozruch lub eksploatację obiektu jądrowego.

Gospodarkę paliwem jądrowym w rdzeniu reaktora w toku rozruchu lub eksploatacji elektrowni jądrowej lub reaktora badawczego prowadzi się zgodnie ze specyfikacjami technicznymi oraz procedurami zakupu, załadunku oraz przeładunku paliwa, prowadzenia kampanii paliwowej, wyładunku, prowadzenia badań i kontroli paliwa jądrowego oraz elementów rdzenia reaktora, w tym wykrywania degradacji elementów paliwowych lub prętów regulacyjnych, wchodzącymi w skład odpowiednio procedur rozruchowych lub procedur eksploatacyjnych obiektu jądrowego.

W elektrowni jądrowej i reaktorze badawczym określoną partię paliwa jądrowego załadowuje się do reaktora oraz wyładowuje z niego zgodnie z programem przeładunku paliwa jądrowego zatwierdzonym przez Prezesa Agencji.

Stan rdzenia reaktora podczas przeładunku paliwa jądrowego jest stale monitorowany, a program przeładunku paliwa jądrowego podlega w razie konieczności przeglądowi i modyfikacjom, zatwierdzanym przez Prezesa Agencji.

Po zakończeniu przeładunku paliwa jądrowego i przed uruchomieniem reaktora przeprowadza się testy w celu sprawdzenia, czy rdzeń reaktora funkcjonuje zgodnie z założeniami projektowymi.

Poczynając od pierwszego przywiezienia paliwa jądrowego na teren obiektu jądrowego, stosuje się w obiekcie jądrowym odpowiednie środki postępowania awaryjnego.

Pełne wdrożenie procedur awaryjnych w elektrowni jądrowej i reaktorze badawczym następuje przed rozpoczęciem pierwszego załadunku paliwa jądrowego do rdzenia reaktora.

Aparatura pomiarowa, narzędzia, urządzenia, dokumentacja i środki łączności przewidziane do użycia w sytuacjach awaryjnych są dostępne oraz utrzymywane w dobrym stanie technicznym i przechowywane w taki sposób, żeby nie zostały one uszkodzone lub nie stały się niedostępne na skutek awarii.

Prace rozruchowe w obiekcie jądrowym prowadzi się zgodnie z procedurami rozruchowymi opracowanymi, weryfikowanymi, zatwierdzanymi, modyfikowanymi i uchylanymi zgodnie z zasadami określonymi w zintegrowanym systemie zarządzania. W trakcie rozruchu - w praktycznie możliwym zakresie - podlegają sprawdzeniu także procedury eksploatacyjne obiektu jądrowego, w szczególności dotyczące prowadzenia ruchu obiektu jądrowego.

Prezes Agencji może nakazać wprowadzenie zmian w procedurach rozruchowych, jeżeli względy bezpieczeństwa jądrowego lub ochrony radiologicznej za tym przemawiają.

W procedurach rozruchowych obiektu jądrowego przewiduje się sytuacje, w których prace rozruchowe są wstrzymywane w celu uzyskania zgody Prezesa Agencji na ich kontynuację (punkty zatrzymania). W szczególności jeden z punktów zatrzymania poprzedza rozpoczęcie etapu rozruchu fizycznego reaktora, o którym mowa w § 29.

Program każdego etapu rozruchu obiektu jądrowego zawiera:

W razie wystąpienia w trakcie prowadzenia testów rozruchowych stanu obiektu jądrowego, w którym istnieje możliwość powstania zagrożenia bezpieczeństwa jądrowego, niezwłocznie wstrzymuje się prowadzone testy i doprowadza obiekt do stanu bezpiecznego oraz niezwłocznie powiadamia Prezesa Agencji o zaistniałej sytuacji.

Wznowienie wstrzymanych testów jest dopuszczalne po zbadaniu i wyjaśnieniu przyczyn zdarzenia i po uzyskaniu zgody Prezesa Agencji.

Podczas testów przedeksploatacyjnych systemów oraz elementów konstrukcji i wyposażenia obiektu jądrowego w szczególności sprawdza się:

Próby funkcjonalne na gorąco prowadzi się tak długo, aż zostanie osiągnięty stan ustalony, w którym jest możliwe sprawdzenie, czy systemy oraz elementy konstrukcji i wyposażenia obiektu jądrowego działają zgodnie ze specyfikacjami technicznymi (warunkami projektowymi).

Początkiem etapu rozruchu fizycznego reaktora jest rozpoczęcie załadunku paliwa jądrowego do rdzenia reaktora.

Testy prowadzone na etapie rozruchu fizycznego reaktora mają wykazać prawidłowość załadunku paliwa jądrowego i charakterystyk neutronowo-fizycznych rdzenia reaktora oraz realizację określonych funkcji bezpieczeństwa zależnych od charakterystyk neutronowo-fizycznych.

Po zakończeniu załadunku paliwa jądrowego do rdzenia reaktora i w stanie podkrytycznym reaktora, dla upewnienia się, że paliwo jądrowe zostało załadowane zgodnie z zaprojektowanym układem rdzenia reaktora, dla którego wykonano odpowiednie analizy bezpieczeństwa, dla potwierdzenia, że reaktor jest w stanie odpowiednim do uruchomienia oraz że zostały spełnione warunki pozwalające na wprowadzenie reaktora w stan krytyczny, prowadzi się testy i pomiary obejmujące w szczególności sprawdzenie:

Początkowe testy krytyczności i pracy na niskiej mocy wykonuje się dla potwierdzenia, że funkcjonowanie rdzenia reaktora jest zgodne z projektem, rdzeń reaktora jest w stanie odpowiednim do pracy na wyższych poziomach mocy, charakterystyki obiegu chłodzenia reaktora, systemów sterowania reaktywnością oraz skuteczność osłon są właściwe z punktu widzenia bezpieczeństwa jądrowego, a charakterystyki neutronowo-fizyczne rdzenia reaktora są zgodne z przewidzianymi w projekcie. Testy te obejmują w szczególności:

Podczas prowadzenia testów, o których mowa w ust. 4, nastawy zadziałania systemu zabezpieczeń reaktora przed niepożądanymi zmianami strumienia neutronów ustawia się na poziomie zachowawczym.

Na etapie rozruchu energetycznego na każdym poziomie mocy, o którym mowa w § 27 pkt 3, i podczas ruchu próbnego jądrowego bloku energetycznego lub reaktora badawczego wykonuje się testy i pomiary mające wykazać, że jądrowy blok energetyczny lub reaktor badawczy może być bezpiecznie eksploatowany i będzie pracował zgodnie z projektem zarówno w warunkach normalnej eksploatacji, jak też podczas przewidywanych zdarzeń eksploatacyjnych i po przewidywanych zdarzeniach eksploatacyjnych, w tym w szczególności przeprowadza się automatyczne wyłączenia reaktora przez system zabezpieczeń i zrzuty obciążenia przy różnych poziomach mocy.

Pod koniec rozruchu energetycznego jądrowego bloku energetycznego lub reaktora badawczego przeprowadza się ocenę uzyskanych wyników dla potwierdzenia, czy limity i warunki eksploatacyjne są właściwe i możliwe do stosowania w praktyce, oraz dla określenia ewentualnych ograniczeń dla eksploatacji, których konieczność wprowadzenia wykazały testy i pomiary rozruchowe.

Dokumentacja rozruchowa obiektu jądrowego zawiera w szczególności:

Do protokołów, o których mowa w ust. 1 pkt 2-4, dołącza się robocze sprawozdania z wykonanych prac, zawierające uzyskane wyniki testów i pomiarów, oraz oceny tych wyników.

Raporty, o których mowa w ust. 1 pkt 5, zawierają co najmniej:

Po zakończeniu ostatniego etapu rozruchu obiektu jądrowego na podstawie dokumentacji rozruchowej, o której mowa w § 31, sporządza się raport z rozruchu obiektu jądrowego, który zawiera:

Do raportu z rozruchu mogą być załączone raporty, o których mowa w § 31 ust. 1 pkt 5.

Eksploatację obiektu jądrowego prowadzi się zgodnie z procedurami eksploatacyjnymi opracowanymi, weryfikowanymi, zatwierdzanymi, modyfikowanymi i uchylanymi zgodnie z zasadami określonymi w zintegrowanym systemie zarządzania.

Procedury eksploatacyjne obiektu jądrowego opracowuje się na podstawie dokumentacji projektowej, w szczególności raportu bezpieczeństwa, a także w oparciu o limity i warunki eksploatacyjne oraz wyniki rozruchu obiektu jądrowego.

Procedury eksploatacyjne obiektu jądrowego opracowuje się dla poszczególnych stanów obiektu jądrowego.

Procedury eksploatacyjne obiektu jądrowego są na stałe udostępnione pracownikom obiektu jądrowego, a organom dozoru jądrowego na żądanie.

Prezes Agencji może nakazać wprowadzenie zmian w procedurach eksploatacyjnych, jeżeli względy bezpieczeństwa jądrowego lub ochrony radiologicznej za tym przemawiają.

W ramach opisu odpowiedzialności, obowiązków, uprawnień i wzajemnych oddziaływań w dziedzinach zarządzania, realizacji i ocen, o którym mowa w art. 36k ust. 2 pkt 5 ustawy, określa się w szczególności:

Sposób postępowania w sytuacji, gdy pracownicy eksploatacji stwierdzą, że stan lub warunki działania systemów lub elementów konstrukcji i wyposażenia obiektu jądrowego nie są zgodne z procedurami eksploatacyjnymi, określa się na piśmie.

Rozpoczęcie uruchomienia obiektu jądrowego po przeładunku paliwa do stanu krytycznego reaktora jest dopuszczalne, jeżeli systemy oraz elementy konstrukcji i wyposażenia obiektu jądrowego niezbędne do eksploatacji obiektu jądrowego są w stanie sprawności funkcjonalnej wystarczającej dla zapewnienia niezawodnej i bezpiecznej pracy obiektu jądrowego zgodnie z projektem, raportem bezpieczeństwa, limitami i warunkami eksploatacyjnymi, a także innymi wymaganiami wynikającymi z zezwolenia na eksploatację obiektu jądrowego i obowiązujących przepisów.

Przed rozpoczęciem uruchomienia obiektu jądrowego do stanu krytycznego reaktora sprawdza się:

Przed uruchomieniem obiektu jądrowego do stanu krytycznego reaktora po przeładunku paliwa przedkłada się Prezesowi Agencji, w terminie określonym w zezwoleniu na eksploatację obiektu jądrowego:

Czynności utrzymania i remontów, badań, nadzoru i kontroli systemów oraz elementów konstrukcji i wyposażenia obiektu jądrowego mających istotne znaczenie dla zapewnienia bezpieczeństwa jądrowego i ochrony radiologicznej wykonuje się zgodnie z programem opracowanym i wdrożonym przez kierownika jednostki organizacyjnej posiadającej zezwolenie na eksploatację obiektu jądrowego.

Program, o którym mowa w ust. 1, w szczególności:

Program, o którym mowa w ust. 1, podlega okresowym przeglądom w oparciu o doświadczenia eksploatacyjne.

Czynności utrzymania i remontów, badań, nadzoru i kontroli urządzeń, systemów oraz elementów konstrukcji i wyposażenia obiektu jądrowego mających istotne znaczenie dla bezpieczeństwa jądrowego i ochrony radiologicznej prowadzi się zgodnie z procedurami stanowiącymi część programu, o którym mowa w § 37 ust. 1, z częstotliwością zapewniającą niezawodność i funkcjonowanie wymaganej liczby tych systemów i elementów, zgodnie z założeniami projektowymi oraz raportem bezpieczeństwa obiektu jądrowego.

Przy określeniu częstotliwości czynności, o których mowa w ust. 1, uwzględnia się:

Systemy oraz elementy wyposażenia obiektu jądrowego:

Po wystąpieniu jakiegokolwiek odchylenia od normalnej eksploatacji możliwości wypełniania funkcji bezpieczeństwa i integralność konstrukcyjna wszystkich systemów oraz elementów konstrukcji i wyposażenia obiektu jądrowego, które zostały narażone na uszkodzenie w wyniku tego zdarzenia, są ponownie oceniane, a w razie konieczności są dokonywane naprawy tych systemów lub elementów.

Przed wznowieniem pracy po każdym postoju reaktora, podczas którego obieg chłodzenia reaktora był rozszczelniany albo gdy jego szczelność mogła zostać utracona przeprowadza się próby szczelności granicy ciśnieniowej tego obiegu.

Pod koniec każdego cyklu kontrolnego wynikającego z programu, o którym mowa w § 37, poddaje się próbie ciśnieniowej granicę ciśnieniową obiegu chłodzenia reaktora.

Projektowanie, ocena, kontrolowanie i wdrażanie wszelkich modernizacji i modyfikacji wprowadzanych w obiekcie jądrowym w trakcie jego eksploatacji odbywa się zgodnie z procedurą stanowiącą element zintegrowanego systemu zarządzania.

Projektowane modernizacje i modyfikacje w trakcie eksploatacji obiektu jądrowego są poddawane wszechstronnym analizom bezpieczeństwa przez podmioty niezależne od podmiotów odpowiedzialnych za zaprojektowanie i wprowadzenie określonej zmiany.

Modyfikacje tymczasowe, w tym usunięcie blokad, montaż zworek i przewodów wyprowadzających, oznakowuje się w sposób wyraźny w miejscu ich wprowadzenia oraz w miejscu sterowania obiektem jądrowym.

Pracownicy ruchu obiektu jądrowego są niezwłocznie informowani o tymczasowych modyfikacjach oraz o ich skutkach dla prowadzenia ruchu obiektu jądrowego.

Przed ponownym uruchomieniem obiektu jądrowego po dokonaniu modernizacji lub modyfikacji dokumenty mające istotne znaczenie dla prowadzenia ruchu obiektu jądrowego, w szczególności procedury ruchowe dla operatorów, podlegają aktualizacji, a pracownicy obiektu jądrowego podlegają przeszkoleniu w zakresie związanym z dokonaną modernizacją lub modyfikacją.

W skład dokumentacji eksploatacyjnej obiektu jądrowego wchodzą w szczególności:

Dokumenty wymienione w ust. 1 pkt 1-4, 7, 9, 12 i 16, a także ich kopie, przechowuje się w dwóch fizycznie oddzielonych od siebie pomieszczeniach, zabezpieczonych przed ogniem i zalaniem.

Doświadczenia z eksploatacji obiektu jądrowego podlegają systematycznej ocenie. Dotyczy to w szczególności zdarzeń nadzwyczajnych w obiekcie jądrowym, w celu ustalenia ich przyczyn.

Tam gdzie jest to zasadne, podejmuje się niezwłocznie odpowiednie działania korygujące na podstawie wniosków z oceny, o której mowa w ust. 1.

Informacje wynikające z badań zdarzeń istotnych z punktu widzenia bezpieczeństwa jądrowego lub ochrony radiologicznej, a także wnioski wyciągnięte z takich badań, są przekazywane pracownikom obiektu jądrowego.

W celu wyciągnięcia wniosków dotyczących eksploatacji obiektu jądrowego pozyskuje się i ocenia informacje o doświadczeniach eksploatacyjnych innych obiektów jądrowych w kraju i za granicą, zwłaszcza podobnego typu.

W celu wykrycia stanów, sytuacji lub niedociągnięć mogących potencjalnie prowadzić do odchyleń od normalnej eksploatacji wyznaczeni pracownicy obiektu jądrowego prowadzą analizy doświadczeń eksploatacyjnych tak, żeby można było podjąć konieczne działania zaradcze w celu zapobieżenia takim zdarzeniom.

Procedury wewnętrzne obowiązujące w obiekcie jądrowym zobowiązują pracowników obiektu do zgłaszania kierownikowi jednostki organizacyjnej wszelkich zdarzeń mających związek z bezpieczeństwem jądrowym lub ochroną radiologiczną oraz zachęcają do informowania także o zdarzeniach, które potencjalnie mogą doprowadzić do skutków niekorzystnych z punktu widzenia bezpieczeństwa jądrowego lub ochrony radiologicznej.

Dane o doświadczeniach eksploatacyjnych są gromadzone, dokumentowane i przechowywane w sposób umożliwiający ich łatwe odszukanie i uzyskanie oraz przeprowadzenie oceny przez wyznaczonych pracowników obiektu jądrowego.

Podczas postojów remontowych, modernizacyjnych i modyfikacyjnych obiektu jądrowego stosuje się procedury wdrożone w celu zapewnienia właściwego planowania oraz efektywnego prowadzenia i kontrolowania wykonywanych prac.

Procedury, o których mowa w ust. 1, uwzględniają w szczególności konieczność:

Do dnia 31 marca 2015 r. do obiektów jądrowych eksploatowanych w dniu wejścia w życie rozporządzenia nie stosuje się przepisów § 2-5, § 8 pkt 9, § 10, § 34, § 36 ust. 3, § 37, § 38, § 39 ust. 3 i § 41 ust. 2 rozporządzenia.

Do dnia 31 marca 2015 r. do obiektów jądrowych eksploatowanych w dniu wejścia w życie rozporządzenia przepis § 36 ust. 1 stosuje się odpowiednio.

Przepisu § 17 ust. 1 rozporządzenia nie stosuje się do obiektów jądrowych eksploatowanych w dniu jego wejścia w życie.