Rozporządzenie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 26 kwietnia 2013 r. w sprawie przepisów technicznych i eksploatacyjnych dotyczących statków powietrznych kategorii specjalnej, nieobjętych nadzorem Europejskiej Agencji Bezpieczeństwa Lotniczego

Prezes Urzędu wydaje pozwolenie na wykonywanie lotów na wniosek osoby, o której mowa w art. 53a ust. 3 ustawy, zwanej dalej „wnioskującym”.

Pozwolenie na wykonywanie lotów wydaje się po zakończeniu z wynikiem pozytywnym procesu:

- oraz po przeprowadzeniu oceny zdatności do lotu statku powietrznego, o której mowa w § 7.

Prezes Urzędu wydaje pozwolenie na wykonywanie lotów w dwóch egzemplarzach.

Pozwolenie na wykonywanie lotów wydaje się na okres nie dłuższy niż 12 miesięcy, licząc od dnia wydania świadectwa oględzin. Okres ważności pozwolenia wpisuje się na jego odwrotnej stronie w pozycji „świadectwo oględzin”.

Wzór wniosku o objęcie nadzorem budowy, o uznanie zdatności do lotu lub o przekwalifikowanie statku powietrznego do kategorii specjalnej określa załącznik nr 1 do rozporządzenia.

Wzór wniosku o wydanie pozwolenia na wykonywanie lotów w kategorii specjalnej określa załącznik nr 2 do rozporządzenia.

Wzór pozwolenia na wykonywanie lotów określa załącznik nr 3 do rozporządzenia.

Odnowienia ważności pozwolenia na wykonywanie lotów w przypadku upływu okresu jego ważności lub ustania przyczyn jego zawieszenia, o których mowa w § 13 ust. 1, Prezes Urzędu dokonuje w drodze oceny zdatności do lotu statku powietrznego, o której mowa w § 7.

Wzór wniosku o odnowienie ważności pozwolenia na wykonywanie lotów w kategorii specjalnej i przeprowadzenie oceny zdatności do lotu statku powietrznego określa załącznik nr 4 do rozporządzenia.

Prezes Urzędu przeprowadza ocenę zdatności do lotu statku powietrznego w miejscu i terminie uzgodnionych z wnioskującym.

Statek powietrzny może zostać przedstawiony do oceny zdatności do lotu przez:

- po złożeniu przez nich oświadczenia o przygotowaniu statku powietrznego do przeprowadzenia oceny zdatności do lotu.

Ocena zdatności do lotu statku powietrznego obejmuje:

Po przeprowadzeniu oceny zdatności do lotu statku powietrznego, o której mowa w ust. 1 pkt 1-4, Prezes Urzędu wydaje świadectwo oględzin.

Wzór świadectwa oględzin określa załącznik nr 5 do rozporządzenia.

Loty próbne kontrolne, o których mowa w § 7 ust. 1 pkt 6, zapewnia właściciel lub użytkownik. Loty wykonuje się zgodnie z programem lotów próbnych kontrolnych.

Program określa właściciel lub użytkownik statku powietrznego i przesyła Prezesowi Urzędu na siedem dni przed terminem wykonywania lotu próbnego kontrolnego.

Loty próbne kontrolne wykonuje pilot doświadczalny albo inna osoba uprawniona do wykonywania czynności pilota w lotach próbnych kontrolnych, o której mowa w rozporządzeniu wydanym na podstawie art. 104 ust. 1 ustawy.

W przypadku zmiany danych zawartych w pozwoleniu na wykonywanie lotów właściciel lub użytkownik statku powietrznego składa wniosek o wydanie pozwolenia na wykonywanie lotów w kategorii specjalnej, o którym mowa w § 4 ust. 6.

W przypadku, o którym mowa w ust. 1, Prezes Urzędu wydaje pozwolenie na wykonywanie lotów, w którym uwzględnia się ostatni zapis dotyczący okresu ważności i numer świadectwa oględzin z poprzedniego pozwolenia.

W przypadku przeniesienia prawa własności statku powietrznego nowy właściciel składa do Prezesa Urzędu wniosek, o którym mowa w ust. 1, oraz wniosek o zmianę danych rejestrowych, w terminie określonym w art. 39 ust. 1 ustawy.

Pozwolenie na wykonywanie lotów zawiesza się, jeżeli statek powietrzny przestał spełniać wymagania ustanowione przepisami prawa w zakresie ciągłej zdatności do lotu, w tym w związku z:

W przypadkach zawieszenia pozwolenia na wykonywanie lotów, o których mowa w ust. 1, w rubryce „Pozwolenie ważne do” - stempluje się czerwonym tuszem „Zawieszone - Suspended”.

Wzór pieczęci, o której mowa w ust. 1, określa załącznik nr 6 do rozporządzenia.

Odnowienie ważności pozwolenia na wykonywanie lotów w przypadku jego zawieszenia następuje po ustaniu przyczyn zawieszenia, na wniosek właściciela lub użytkownika statku powietrznego.

Prezes Urzędu obejmuje nadzorem budowę i uznanie zdatności do lotu statku powietrznego budowanego w jednym lub w kilku egzemplarzach oraz zatwierdza typ statku powietrznego budowanego z zamiarem jego seryjnego wytwarzania na wniosek wnioskującego.

Do wniosku, o którym mowa w ust. 1, wnioskujący dołącza następujące dokumenty:

Wzór deklaracji zgodności statku powietrznego określa załącznik nr 7 do rozporządzenia.

Zakres dokumentacji wymaganej podczas oceny i uznawania zdatności do lotu statków powietrznych kategorii specjalnej w zależności od rodzaju i pochodzenia określa załącznik nr 8 do rozporządzenia.

Podstawa wymagań technicznych może być określona przez wnioskującego przez wskazanie:

Prezes Urzędu może wezwać składającego wniosek do zmiany lub uzupełnienia podstawy wymagań technicznych, kierując się koniecznością zapewnienia bezpiecznej eksploatacji statku powietrznego oraz mając na uwadze rodzaj i przeznaczenie statku powietrznego.

Wniosek, o którym mowa w § 16 ust. 1, podlega ocenie w zakresie:

W trakcie dokonywania oceny, o której mowa w ust. 1, Prezes Urzędu może żądać od wnioskującego:

Budowę statku powietrznego prowadzi się po uzgodnieniu z Prezesem Urzędu zmian w podstawie wymagań technicznych.

Prezes Urzędu powiadamia wnioskującego o odmowie prowadzenia nadzoru budowy statku powietrznego, w przypadku negatywnego wyniku oceny, o której mowa w ust. 1, oraz niespełnienia przez wnioskującego warunków, o których mowa w ust. 2 i 3. W powiadomieniu zamieszcza się uzasadnienie.

Jeżeli wynik oceny, o której mowa w ust. 1, jest pozytywny, Prezes Urzędu powiadamia wnioskującego o:

W przypadku, o którym mowa w ust. 5, wnioskujący składa plan i zakres przewidywanych prac wraz z ich harmonogramem.

Prezes Urzędu dokonuje, w uzgodnionym z wnioskującym terminie, kontroli miejsca prowadzenia budowy, a jeżeli statek powietrzny lub jego podzespoły są gotowe, dokonuje ich wstępnych oględzin.

Podczas kontroli, o której mowa w ust. 1, oceniane są warunki, w jakich ma być przeprowadzona budowa, w tym:

Prezes Urzędu może odstąpić od kontroli, o której mowa w ust. 1, w przypadku przekwalifikowania albo uznania zdatności do lotu statku powietrznego posiadającego certyfikat typu.

Po dokonaniu wstępnych oględzin statku powietrznego Prezes Urzędu wydaje opinię. W opinii określa się stwierdzone niezgodności wymagające usunięcia oraz uzupełnienia, które należy wprowadzić.

W przypadku opinii negatywnej Prezes Urzędu odstępuje od dalszych czynności.

O wyniku kontroli, o której mowa w ust. 1, Prezes Urzędu powiadamia niezwłocznie wnioskującego.

Podczas budowy statku powietrznego Prezes Urzędu może dokonywać przeglądu statku powietrznego, którego budowę nadzoruje, w celu sprawdzenia prawidłowości procesu budowy, uwzględniając przyjęty rodzaj i specyfikę statku powietrznego lub jego podzespołów, w tym między innymi rodzaj struktury płatowca, zastosowane materiały i technologie oraz charakter prowadzonych prac.

Wnioskujący uzgadnia z Prezesem Urzędu zasadnicze etapy budowy, na których jest dokonywany przegląd statku powietrznego.

Prezes Urzędu ustala z wnioskującym terminy i zakres przeglądu statku powietrznego.

Przegląd, o którym mowa w ust. 1, odbywa się w obecności wnioskującego lub upoważnionej przez niego osoby na spotkaniach:

Z przeglądu, o którym mowa w ust. 1, sporządza się protokoły lub notatki, w których zamieszcza się w szczególności następujące informacje:

Protokoły i notatki ze spotkań sporządza się w dwóch egzemplarzach, po jednym dla każdej ze stron.

Wnioskujący jest obowiązany prowadzić dziennik budowy, w którym na bieżąco są zapisywane kolejne etapy wykonywanych prac, wyniki niezbędnych pomiarów części i podzespołów, stwierdzone odstępstwa, wniesione poprawki i ewentualne zmiany w stosunku do projektu. Prezes Urzędu potwierdza w dzienniku budowy wykonane prace. Prezes Urzędu może odstąpić od obowiązku prowadzenia dziennika budowy w przypadku budowy statku powietrznego w organizacjach, o których mowa w rozdziale 7.

W trakcie budowy statku powietrznego są sprawdzane:

W razie stwierdzenia niezgodności w procesie budowy Prezes Urzędu powiadamia o nich wnioskującego, dokonując odpowiednio wpisu w dzienniku budowy, i odstępuje od prowadzenia dalszego nadzoru do czasu usunięcia tych niezgodności.

Wnioskujący jest obowiązany powiadomić Prezesa Urzędu o każdej zmianie w warunkach budowy statku powietrznego, w tym o zmianach lokalizacji miejsca prowadzenia budowy.

Informację o zmianie lokalizacji miejsca prowadzenia budowy statku powietrznego wnioskujący wpisuje do dziennika budowy.

Wnioskujący jest obowiązany uzyskać akceptację Prezesa Urzędu na wprowadzone zmiany w projekcie, w tym zmiany technologiczne, mogące mieć wpływ na właściwości użytkowe i bezpieczeństwo eksploatacji statku powietrznego.

Budowa statku powietrznego pod nadzorem Prezesa Urzędu z zachowaniem tej samej podstawy wymagań technicznych może być prowadzona nie dłużej niż przez okres pięciu lat od dnia złożenia wniosku.

Prezes Urzędu może przedłużyć o rok czas trwania nadzoru nad budową, jeżeli nie zaszły istotne zmiany wymagań zdatności do lotu.

W przypadku, o którym mowa w ust. 2, podstawa wymagań technicznych podlega ponownemu uzgodnieniu z Prezesem Urzędu.

Prezes Urzędu na wniosek zawiesza nadzór nad budową statku powietrznego na okres nie dłuższy niż jeden rok.

Nadzór nad budową może zostać wznowiony na wniosek, po uzgodnieniu podstawy wymagań technicznych z Prezesem Urzędu.

Proces nadzoru nad budową i uznaniem zdatności do lotu statku powietrznego zostaje przez Prezesa Urzędu zakończony w przypadku złożenia wniosku o zakończenie nadzoru nad budową.

Warunkiem dopuszczenia statku powietrznego do prób jest zatwierdzenie przez Prezesa Urzędu programu prób naziemnych i prób w locie oraz:

Wzór wniosku o zatwierdzenie dokumentacji technicznej statku powietrznego określa załącznik nr 9 do rozporządzenia.

Wnioskujący powiadamia Prezesa Urzędu o terminach prób, w których powinien on uczestniczyć, zgodnie z ustalonym planem certyfikacji i harmonogramem, o którym mowa w § 18 ust. 6.

Próby w locie wykonuje pilot doświadczalny albo inna osoba uprawniona do wykonywania czynności pilota w lotach próbnych, o której mowa w rozporządzeniu wydanym na podstawie art. 104 ust. 1 ustawy.

Do etapu prób w locie można przystąpić, w przypadku gdy:

Etap prób w locie obejmuje:

Próby w locie przeprowadza wnioskujący, po uzgodnieniu i uzyskaniu od właściciela lub zarządzającego lotniskiem lub lądowiskiem zgody na ich prowadzenie, po zapewnieniu ochrony przeciwpożarowej oraz po zapewnieniu łączności ze służbami medycznymi i strażą pożarną.

Po każdej przeprowadzonej próbie lub serii prób w locie wykonujący próby w locie lub osoba kierująca próbami są obowiązani sporządzić zapisy dokumentujące próby, a po zakończeniu całego etapu prób - sprawozdanie. Sprawozdanie z prób zatwierdza wnioskujący i przedkłada Prezesowi Urzędu.

W procesie budowy statku powietrznego dokonuje się uznania zdatności do lotu egzemplarza statku powietrznego polegającego na:

Podczas procesu uznania zdatności do lotu statku powietrznego Prezes Urzędu sprawdza dołączoną przez wnioskującego dokumentację, w skład której wchodzą:

Zdatność do lotu statku powietrznego zbudowanego poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej Prezes Urzędu stwierdza na wniosek złożony wraz z dokumentacją, w skład której wchodzą:

W przypadku uznawania zdatności do lotu obcego statku powietrznego lub jego podzespołu zaprojektowanego i zbudowanego poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej mogą być zastosowane:

- zapewniające równoważny poziom bezpieczeństwa, nie niższy niż określony w przepisach międzynarodowych dotyczących zdatności do lotu.

Próby w locie, jeżeli są wymagane, mogą zostać przeprowadzone przez wnioskującego po stwierdzeniu przez Prezesa Urzędu odpowiedniego stanu technicznego statku powietrznego i wydaniu świadectwa oględzin.

Loty VFR w nocy, loty IFR, loty w warunkach IMC i loty w przestrzeni kontrolowanej mogą być wykonywane przez statki powietrzne posiadające certyfikowane zespoły napędowe oraz wyposażenie odpowiednie do rodzaju wykonywanych lotów, określone w specyfikacjach certyfikacyjnych, o których mowa w § 17 ust. 1 pkt 2.

Do lotów VFR w nocy może być zastosowany zespół napędowy nieposiadający certyfikatu typu na warunkach uzgodnionych z Prezesem Urzędu.

Do dopuszczenia do użytkowania statków powietrznych w zakresie wykraczającym poza ograniczenie do VFR w dzień stosuje się odpowiednio przepisy § 16-28.

Do kategorii specjalnej może być przekwalifikowany statek powietrzny, który utracił ważność certyfikatu typu lub dla którego nie istnieje posiadacz certyfikatu typu, jeżeli statek powietrzny spełnia co najmniej jedno z kryteriów załącznika II rozporządzenia 216/2008/WE, oraz gdy certyfikat typu statku powietrznego nie został wydany lub uznany przez EASA.

Do przekwalifikowania statku powietrznego do kategorii specjalnej stosuje się odpowiednio § 29.

Przekwalifikowane do kategorii specjalnej statki powietrzne sił zbrojnych mogą być wyposażone w makiety uzbrojenia lub uzbrojenie pozbawione w sposób trwały możliwości użycia amunicji.

Przy wykonywaniu statkiem powietrznym kategorii specjalnej lotów:

Wewnątrz kabiny statku powietrznego kategorii specjalnej, na tablicy przyrządów lub w innym dobrze widocznym dla pilota miejscu oraz na zewnątrz przy wejściu do kabiny umieszcza się napisy określające zakwalifikowanie statku powietrznego do kategorii specjalnej.

Wzory obowiązkowych napisów i tabliczek statku powietrznego, o których mowa w ust. 2, określa załącznik nr 10 do rozporządzenia.

Inspekcję statków powietrznych przeprowadza Prezes Urzędu w miejscu wskazanym przez właściciela lub użytkownika.

Inspekcję statku powietrznego przeprowadza się w celu:

Inspekcja statku powietrznego obejmuje jego ocenę zdatności do lotu.

Zakres inspekcji może dotyczyć wszystkich lub niektórych elementów oceny zdatności do lotu, o których mowa w § 7.

Dokumentem potwierdzającym wynik inspekcji jest świadectwo oględzin.

Statki powietrzne wykorzystywane do celów zarobkowych powinny być obsługiwane przez podmioty posiadające certyfikat dotyczący obsługi statków powietrznych, certyfikat dotyczący produkcji lub certyfikat w zakresie obsługi, wydany na podstawie art. 160 ust. 3 pkt 6 ustawy.

Właściciel lub użytkownik statku powietrznego, o którym mowa w ust. 1, jest obowiązany do opracowania i uzgodnienia z Prezesem Urzędu programu obsługi technicznej.

Obsługa techniczna statków powietrznych niewykorzystywanych do celów zarobkowych może być wykonywana także przez osobę posiadającą licencję mechanika poświadczenia obsługi technicznej statku powietrznego, w zakresie posiadanych uprawnień.

Statki powietrzne:

- niewykorzystywane do celów zarobkowych mogą być obsługiwane przez pilota będącego właścicielem lub użytkownikiem, na jego całkowitą odpowiedzialność, wyłącznie w zakresie czynności obsługowych określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 159 ust. 1 ustawy i niezastrzeżonych w instrukcji obsługi technicznej, zgodnie z wymaganiami ustalonymi na podstawie art. 104 ust. 1 ustawy, lub przez mechanika lotniczego obsługi technicznej albo mechanika poświadczenia obsługi statków powietrznych, działającego poza certyfikowanym podmiotem.

W przypadku konstrukcji amatorskich lub budowanych z zestawów i użytkowanych przez budowniczego, obsługę techniczną statku powietrznego, jego podzespołów i innych elementów składowych przez niego wykonanych lub adaptowanych może wykonywać także budowniczy tego statku.

Właściciel, użytkownik i budowniczy statku powietrznego, o których mowa w ust. 1-3, może wykonywać obsługę techniczną po przeszkoleniu przez producenta, wytwórcę lub upoważniony przez niego podmiot. W przypadku gdy podmiot taki nie istnieje, za wystarczające uznaje się samodzielne przeszkolenie się odpowiednio właściciela, użytkownika lub budowniczego statku powietrznego.

Obsługę techniczną statków powietrznych wykonuje się w sposób określony w przepisach wydanych na podstawie art. 159 ust. 1 ustawy.

Każda obsługa techniczna powinna zostać poświadczona.

Poświadczenie powinno zawierać zakres wykonanych prac, identyfikację osoby lub podmiotu wykonującego obsługę, datę i podpis osoby upoważnionej.

Projektowanie, produkcja, obsługa statków powietrznych mogą być prowadzone przez podmioty, którym Prezes Urzędu wydał:

- zwane dalej odpowiednio „zatwierdzonymi producentami” lub „zatwierdzonymi podmiotami”.

Certyfikat, o którym mowa w ust. 1 pkt 1-3, wydaje się na każdy z zakresów certyfikowanej działalności oddzielnie.

Pojedyncze egzemplarze statków powietrznych mogą być produkowane, projektowane lub obsługiwane pod nadzorem Prezesa Urzędu przez podmioty inne niż określone w ust. 1.

W celu otrzymania certyfikatu, o którym mowa w ust. 1 pkt 1-3, zainteresowany podmiot składa do Prezesa Urzędu wniosek zawierający następujące dane:

Do wniosku, o którym mowa w ust. 4, dołącza się:

Certyfikat wydaje się na czas określony, o którym mowa w art. 161 ust. 3 ustawy.

Zmiana danych, o których mowa w ust. 4 i 5, powinna być zgłoszona Prezesowi Urzędu w terminie 30 dni od dnia jej zaistnienia.

W przypadku zmiany danych, o których mowa w ust. 5 pkt 1-3, wydaje się nowy certyfikat.

W przypadku stwierdzenia:

- Prezes Urzędu cofa certyfikat.

Podmioty, o których mowa w ust. 1 pkt 1-3, w przypadku zaprzestania działalności, mają obowiązek powiadomienia Prezesa Urzędu i przekazania dokumentacji za okres ostatnich 12 miesięcy, o której mowa w ust. 12 pkt 1-3, Prezesowi Urzędu.

Wzór wniosku, o którym mowa w ust. 4, określa załącznik nr 11 do rozporządzenia.

Podmioty, o których mowa w ust. 1, są obowiązane odpowiednio do:

Pieczęć używana do poświadczeń powinna zawierać co najmniej imię i nazwisko osoby dopuszczającej lub poświadczającej obsługę.

Podmiot ubiegający się o certyfikat w zakresie projektowania powinien posiadać:

Podmiot ubiegający się o certyfikat w zakresie produkcji powinien posiadać:

Podmiot ubiegający się o certyfikat w zakresie obsługi technicznej powinien spełnić wymagania, o których mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 159 ust. 1 ustawy.

Prezes Urzędu prowadzi ewidencję podmiotów i osób, o których mowa w § 42 ust. 1 pkt 1-3.

Listę podmiotów posiadających certyfikaty, o których mowa w § 42 ust. 1 pkt 1-3, w języku polskim i angielskim, zamieszcza się na stronach internetowych Urzędu.

Lista podmiotów, o których mowa w ust. 2, powinna zawierać:

Do postępowań w sprawie pozwolenia na wykonywanie lotów wszczętych i niezakończonych przed wejściem w życie rozporządzenia stosuje się wymagania techniczne i zasady postępowania określone w przepisach dotychczasowych.

W sprawach, o których mowa w ust. 1, Prezes Urzędu stosuje wzory dokumentów określone w niniejszym rozporządzeniu.