Ustawa z dnia 9 października 2015 r. o wykonywaniu Umowy między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Stanów Zjednoczonych Ameryki w sprawie poprawy wypełniania międzynarodowych obowiązków podatkowych oraz wdrożenia ustawodawstwa FATCA¹⁾

Minister właściwy do spraw finansów publicznych jest organem właściwym w sprawach dotyczących informacji w dziedzinie opodatkowania, o których mowa w Umowie FATCA i w tym zakresie przysługują mu uprawnienia organu podatkowego.

Minister właściwy do spraw finansów publicznych może upoważnić, w drodze rozporządzenia, podległe organy do wykonywania czynności związanych z:

- określając zakres upoważnienia oraz terytorialny zasięg działania upoważnionych organów, mając na względzie potrzebę zapewnienia prawidłowej realizacji spraw dotyczących informacji w dziedzinie opodatkowania, o których mowa w Umowie FATCA, a także usprawnienia obsługi podmiotów obowiązanych do przekazywania informacji.

Minister właściwy do spraw finansów publicznych może upoważnić, w drodze rozporządzenia, podległy organ do przeprowadzania kontroli wykonywania przez raportującą polską instytucję finansową obowiązków związanych z informowaniem o amerykańskich rachunkach raportowanych, określając zakres upoważnienia, mając na względzie potrzebę zapewnienia sprawnego wykonywania tej kontroli.

Raportujące polskie instytucje finansowe są obowiązane do:

Na potrzeby identyfikacji amerykańskich rachunków raportowanych oraz rachunków posiadanych przez wyłączone instytucje finansowe, raportujące polskie instytucje finansowe stosują, procedury sprawdzające określone w załączniku I do Umowy FATCA, przewidziane dla kategorii rachunków opisanych w tym załączniku, oraz żądają przedstawienia wskazanych w nim oświadczeń, wyjaśnień i dokumentów.

Jeżeli zgodnie z procedurami sprawdzającymi, o których mowa w ust. 2, polska instytucja finansowa jest obowiązana do uzyskania oświadczenia posiadacza rachunku w związku z otwarciem rachunku finansowego, uzyskuje ona to oświadczenie w trakcie procedur związanych z otwarciem takiego rachunku.

Oświadczenia wymagane na podstawie procedur sprawdzających, o których mowa w ust. 2, są składane pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań i zawierają klauzulę następującej treści: „Jestem świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia.”. Klauzula ta zastępuje pouczenie o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Wymóg pouczenia o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań uważa się za spełniony także w przypadku oświadczeń o odpowiedzialności za składanie fałszywych zeznań składanych na formularzach W-8 i W-9, o których mowa w Umowie FATCA oraz Załączniku I do tej umowy.

Raportująca polska instytucja finansowa, która pośredniczy w wypłacie na rzecz wyłączonych instytucji finansowych płatności podlegającej amerykańskiemu podatkowi, na wniosek podmiotu, od którego otrzymuje taką płatność, informuje ten podmiot o jej tytule, kwocie oraz danych umożliwiających identyfikację posiadacza rachunku, na który dokonywana jest płatność, a także o nazwie i miejscu siedziby tych wyłączonych instytucji finansowych.

Raportująca polska instytucja finansowa jest obowiązana do uzyskania Globalnego Numeru Identyfikującego Pośrednika, o którym mowa w pkt 3 Uzgodnień Końcowych towarzyszących Umowie FATCA, przed pierwszym przekazaniem informacji, o których mowa w ust. 1 pkt 2, poprzez rejestrację w IRS, oraz do jego wskazywania w informacjach przekazywanych zgodnie z ust. 1 pkt 2 lit. a.

Informacje, o których mowa w ust. 1 pkt 2, są sporządzane za rok kalendarzowy i przekazywane w formie dokumentu elektronicznego w terminie do dnia 30 czerwca roku następnego.

Minister właściwy do spraw finansów publicznych określi, w drodze rozporządzenia:

- mając na uwadze usprawnienie wypełniania, przekazywania i przetwarzania informacji, o których mowa w ust. 1 pkt 2, oraz uwzględniając potrzebę zapewnienia bezpieczeństwa, wiarygodności i niezaprzeczalności danych w nich zawartych, ich ochrony przed nieuprawnionym dostępem oraz wymogi dotyczące ich przekazywania przewidziane w Umowie FATCA, a także ustalenia wynikające z dwustronnego porozumienia lub dokonane w ramach procedury wzajemnego porozumiewania się, w zakresie określonym w art. 3 ust. 6 Umowy FATCA.

Minister właściwy do spraw finansów publicznych może określić, w drodze rozporządzenia, szczegółowe warunki stosowania procedur sprawdzających określonych w załączniku I do Umowy FATCA, stosowanych na potrzeby identyfikacji opisanych w nim kategorii rachunków, oraz przypadki, w których możliwy jest wybór określonych sposobów postępowania stosownie do postanowień tego załącznika, mając na uwadze warunki i możliwości przewidziane w tym zakresie w Umowie FATCA, a także specyfikę działalności raportujących polskich instytucji finansowych.

Minister właściwy do spraw finansów publicznych może określić, w drodze rozporządzenia, procedury i sposoby postępowania w sprawach określonych w art. 3 ust. 6 Umowy FATCA, będące wynikiem ustaleń dwustronnego porozumienia lub dokonanych w ramach procedury wzajemnego porozumiewania się - kierując się potrzebą usprawnienia wykonywania postanowień Umowy FATCA.

Raportujące polskie instytucje finansowe mogą skorygować informację przekazaną na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 2.

Uprawnienie do skorygowania informacji, o którym mowa w ust. 1:

Skorygowanie informacji w przypadku, o którym mowa w ust. 2 pkt 1, nie wywołuje skutków prawnych.

W przypadku wystąpienia uchybień mniejszej wagi lub pomyłek administracyjnych, o których mowa w art. 5 ust. 1 Umowy FATCA, raportujące polskie instytucje finansowe, na pisemne żądanie ministra właściwego do spraw finansów publicznych lub organu upoważnionego są obowiązane do udzielenia informacji niezbędnych do wyjaśnienia takich uchybień lub pomyłek.

W żądaniu, o którym mowa w ust. 1, określa się zakres wymaganych informacji oraz termin ich przekazania nie krótszy niż 14 dni od dnia otrzymania żądania.

W przypadku przekazania przez właściwą władzę Stanów Zjednoczonych zawiadomienia o istotnym nieprzestrzeganiu obowiązków, o którym mowa w art. 5 ust. 2 lit. a Umowy FATCA, minister właściwy do spraw finansów publicznych lub organ upoważniony, zwani dalej „kontrolującym”, przeprowadzają kontrolę wykonywania przez raportującą polską instytucję finansową, zwaną dalej „kontrolowanym”, obowiązków związanych z informowaniem o amerykańskich rachunkach raportowanych, zwaną dalej „kontrolą amerykańskich rachunków raportowanych”, w celu weryfikacji informacji przedstawionych w tym zawiadomieniu.

Kontrola amerykańskich rachunków raportowanych jest podejmowana niezwłocznie po otrzymaniu zawiadomienia, o którym mowa w ust. 1.

Wraz z zawiadomieniem o zamiarze wszczęcia kontroli amerykańskich rachunków raportowanych kontrolujący informuje kontrolowanego o zakresie nieprawidłowości wskazanych w zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1.

Kontrola amerykańskich rachunków raportowanych powinna zostać zakończona bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 7 miesięcy od dnia jej wszczęcia.

W toku kontroli amerykańskich rachunków raportowanych kontrolujący jest uprawniony do żądania w szczególności udostępniania akt, ksiąg i wszelkiego rodzaju dokumentów związanych z przedmiotem kontroli oraz do sporządzania z nich odpisów, kopii, wyciągów, notatek, wydruków i udokumentowanego pobierania danych w formie elektronicznej, w tym objętych tajemnicą prawnie chronioną, z wyłączeniem dokumentów i materiałów zawierających informacje niejawne.

Występując z żądaniem, o którym mowa w ust. 5, kontrolujący jest obowiązany zwracać szczególną uwagę na zasadę wzajemnego zaufania między instytucjami finansowymi a ich klientami.

Z czynności kontrolnych sporządza się protokół kontroli. Kontrolowany, który nie zgadza się z ustaleniami kontroli amerykańskich rachunków raportowanych zawartymi w protokole, może w terminie 14 dni od dnia jego doręczenia przedstawić kontrolującemu zastrzeżenia lub wyjaśnienia, wskazując równocześnie stosowne dowody.

Kontrolujący jest obowiązany rozpatrzyć zastrzeżenia i w terminie 14 dni od dnia ich otrzymania zawiadomić kontrolowanego o sposobie ich załatwienia, wskazując w szczególności, które zastrzeżenia nie zostały uwzględnione, wraz z uzasadnieniem faktycznym i prawnym.

W przypadku niezłożenia zastrzeżeń lub wyjaśnień w terminie określonym w ust. 7 przyjmuje się, że kontrolowany nie kwestionuje ustaleń kontroli amerykańskich rachunków raportowanych.

Kontrola amerykańskich rachunków raportowanych kończy się w dniu doręczenia wyniku kontroli.

Wynik kontroli sporządza się na podstawie protokołu kontroli, zastrzeżeń, zawiadomienia o sposobie ich załatwienia oraz wyjaśnień. Wynik kontroli zawiera:

Termin, o którym mowa w ust. 11 pkt 7, nie może być krótszy niż 1 miesiąc i dłuższy niż 6 miesięcy, licząc od dnia doręczenia wyniku kontroli.

Kontrolowany jest obowiązany poinformować kontrolującego o sposobie usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości lub przyczynach ich nieusunięcia, bez zbędnej zwłoki, jednak nie później niż w terminie 14 dni od dnia upływu terminu wyznaczonego na ich usunięcie.

W zakresie nieuregulowanym w ust. 1-13 do kontroli amerykańskich rachunków raportowanych stosuje się odpowiednio przepisy działu IV rozdziału 1, z wyłączeniem art. 127 i art. 128, rozdziału 2, rozdziału 3, z wyłączeniem art. 133 i art. 133a, rozdziału 4, z wyłączeniem art. 139 § 1-3, rozdziałów 5, 6, 9-11, 14, 16, 22 i 23, oraz przepisy art. 281a, art. 282b, art. 283, art. 284, art. 284b-286, art. 287, art. 289-290 i art. 291c ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, a także przepisy wydane na podstawie art. 290a tej ustawy.

Kontrolujący będący organem upoważnionym, przekazuje wynik kontroli ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 14 dni od dnia upływu terminu, o którym mowa w art. 8 ust. 13.

Do wyniku kontroli dołącza się protokół kontroli, a także złożone zastrzeżenia, zawiadomienie o sposobie załatwienia zastrzeżeń i wyjaśnienia oraz informację o sposobie usunięcia przez kontrolowanego stwierdzonych nieprawidłowości lub przyczynach ich nieusunięcia.

W odpowiedzi na zawiadomienie o istotnym nieprzestrzeganiu obowiązków, o którym mowa w art. 5 ust. 2 lit. a Umowy FATCA, minister właściwy do spraw finansów publicznych przekazuje właściwej władzy Stanów Zjednoczonych informację o podjętych działaniach i dokonanych ustaleniach nie później niż w terminie 18 miesięcy od dnia otrzymania tego zawiadomienia.

Minister właściwy do spraw finansów publicznych przekazuje niezwłocznie kontrolowanemu informację, o której mowa w ust. 1.

Do przekazywania ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych, upoważnionym przez niego organom oraz podmiotowi, o którym mowa w art. 4 ust. 5, informacji, w trybie i zakresie przewidzianym ustawą, nie stosuje się przepisów ograniczających udostępnianie danych objętych tajemnicą prawnie chronioną, z wyjątkiem informacji niejawnych.

Dane zawarte w:

- są objęte tajemnicą skarbową.

Dane zawarte w informacjach, o których mowa w art. 11 ust. 2 pkt 1 i 2, są udostępniane wyłącznie organom wymienionym w art. 297 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa na zasadach określonych w tym przepisie.

Dane, o których mowa w art. 11 ust. 2 pkt 3 i 4, są udostępniane wyłącznie organom wymienionym w art. 297 § 1 pkt 1 i pkt 2a-7 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa na zasadach określonych w tych przepisach.

W przypadkach, o których mowa w ust. 1 i 2, akta spraw oznacza się klauzulą: „Tajemnica skarbowa”, a ich przekazanie następuje w trybie przewidzianym dla dokumentów zawierających informacje niejawne o klauzuli „zastrzeżone”.

Przekazanie żądań ministra właściwego do spraw finansów publicznych lub organu upoważnionego, o których mowa w art. 7 ust. 1 i art. 8 ust. 5, następuje w trybie przewidzianym dla dokumentów zawierających informacje niejawne o klauzuli „zastrzeżone”.

Obowiązek przekazywania informacji o amerykańskich rachunkach raportowanych określony w art. 4 ust. 1 pkt 2 obejmuje w odniesieniu do roku:

W odniesieniu do amerykańskich rachunków raportowanych prowadzonych przez raportującą polską instytucję finansową na dzień 30 czerwca 2014 r. informacje, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 2, przekazywane za lata 2014-2016 nie muszą zawierać informacji o amerykańskim NIP, jeżeli numer ten nie jest dostępny w rejestrach raportującej polskiej instytucji finansowej. W takim przypadku raportująca polska instytucja finansowa jest obowiązana przekazać informacje o dacie urodzenia posiadacza rachunku, o ile instytucja ta posiada takie dane.

Na potrzeby identyfikacji rachunków finansowych, otwartych między dniem 1 lipca 2014 r. a dniem wejścia w życie ustawy, jako amerykańskich rachunków raportowanych, raportujące polskie instytucje finansowe:

W ramach procedury, o której mowa w ust. 1, raportujące polskie instytucje finansowe stosują wyłączenia od weryfikacji, identyfikacji oraz raportowania rachunków finansowych określone:

- przy czym wskazane w ust. A części III oraz w ust. A części V załącznika I do Umowy FATCA salda ustala się na dzień wejścia w życie ustawy.

Raportujące polskie instytucje finansowe są obowiązane do przeprowadzenia, określonej w ust. 1, procedury identyfikacji rachunków finansowych jako amerykańskich rachunków raportowanych, w terminie 12 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy, z tym że żądanie przedstawienia wymaganych oświadczeń powinno zostać skierowane do posiadacza rachunku nie później niż w terminie 120 dni od tego dnia.

W żądaniu, o którym mowa w ust. 1, raportująca polska instytucja finansowa informuje posiadacza rachunku, że w przypadku nieotrzymania wymaganych oświadczeń przed upływem 12 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy rachunek finansowy zostanie zablokowany.

Posiadacz rachunku jest obowiązany do przedstawienia oświadczeń wskazanych w żądaniu, o którym mowa w ust. 1. Oświadczenia są składane pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań i zawierają klauzulę następującej treści: „Jestem świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia.”. Klauzula ta zastępuje pouczenie o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Wymóg pouczenia o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań uważa się za spełniony także w przypadku oświadczeń o odpowiedzialności za składanie fałszywych zeznań składanych na formularzach W-8 i W-9, o których mowa w umowie FATCA oraz Załączniku I do tej umowy.

Raportująca polska instytucja finansowa jest obowiązana do blokady rachunku finansowego, jeżeli w terminie 12 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy nie otrzymała w odniesieniu do tego rachunku oświadczenia wskazanego w żądaniu, o którym mowa w ust. 1.

Blokada rachunku finansowego polega na czasowym uniemożliwieniu dysponowania i korzystania ze wszystkich wartości majątkowych zgromadzonych na rachunku finansowym, w tym również przez instytucję finansową. Blokada może dotyczyć części wartości majątkowych znajdujących się na rachunku zbiorczym.

Wartościami majątkowymi są środki płatnicze, instrumenty finansowe w rozumieniu art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi (Dz. U. z 2014 r. poz. 94, z późn. zm.⁵⁾), a także inne papiery wartościowe lub wartości dewizowe, prawa majątkowe, rzeczy ruchome oraz nieruchomości.

Blokady rachunku finansowego dokonuje się w terminie 3 dni roboczych, od dnia od upływu terminu, o którym mowa w ust. 6.

Raportująca polska instytucja finansowa niezwłocznie informuje posiadacza rachunku o blokadzie rachunku finansowego i warunkach jego odblokowania.

Raportująca polska instytucja finansowa dokonuje odblokowania rachunku finansowego nie później niż w terminie 3 dni roboczych od dnia otrzymania od posiadacza rachunku oświadczeń wskazanych w żądaniu, o którym mowa w ust. 1.

Kto nie dokonuje blokady rachunku finansowego, o której mowa w art. 19 ust. 6,

podlega karze grzywny do 180 stawek dziennych.

Orzekanie w sprawie, o której mowa w ust. 1, następuje na podstawie ustawy z dnia 10 września 1999 r. - Kodeks karny skarbowy (Dz. U. z 2013 r. poz. 186, z późn. zm.⁶⁾).

Jeżeli rachunek finansowy objęty procedurą określoną w art. 19 został zamknięty przed upływem 12 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy, a raportująca polska instytucja finansowa nie otrzymała oświadczeń, o których mowa w art. 19 ust. 1, w celu identyfikacji tego rachunku jako amerykańskiego rachunku raportowanego:

Raportujące polskie instytucje finansowe są obowiązane do zakończenia, określonej w ust. 1, procedury identyfikacji rachunków finansowych jako amerykańskich rachunków raportowanych w terminie 15 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy.

W przypadku dokonania w roku 2015 lub 2016 płatności na rzecz wyłączonej instytucji finansowej raportujące polskie instytucje finansowe przekazują ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych lub organowi upoważnionemu informacje o nazwie tej wyłączonej instytucji finansowej oraz łącznej kwocie płatności.

Informacje, o których mowa w ust. 1, są sporządzane za rok kalendarzowy i przekazywane w formie dokumentu elektronicznego, w terminie do dnia 30 czerwca roku następnego. Przepisy art. 6 stosuje się odpowiednio.

Do weryfikacji wypełniania obowiązku, o którym mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy rozdziału 3.

Informacje, o których mowa w ust. 1, są przekazywane na formularzu oraz w formacie i trybie określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 4 ust. 8.

Do przekazywania ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych, lub upoważnionym przez niego organom informacji, w trybie i zakresie przewidzianym w art. 22, nie stosuje się przepisów ograniczających udostępnianie danych objętych tajemnicą prawnie chronioną, z wyjątkiem informacji niejawnych.

Dane zawarte w informacjach przekazywanych ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych lub upoważnionym przez niego organom, w trybie i zakresie przewidzianym w art. 22, są objęte tajemnicą skarbową.

Dane, o których mowa w ust. 2, są udostępniane wyłącznie organom wymienionym w art. 297 § 1 pkt 1 i pkt 2a-7 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613, z późn. zm.⁷⁾) na zasadach określonych w tych przepisach.

W przypadku, o którym mowa w ust. 3, akta spraw oznacza się klauzulą: „Tajemnica skarbowa”, a ich przekazanie następuje w trybie przewidzianym dla dokumentów zawierających informacje niejawne o klauzuli „zastrzeżone”.

W zakresie nieuregulowanym stosuje się odpowiednio przepisy art. 294, art. 296, art. 297a oraz art. 299b ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.