Dz.U. 2016 poz. 600 · Rozporządzenie · obowiązujący
Na podstawie art. 6 ust. 9 ustawy z dnia 22 czerwca 2001 r. o mikroorganizmach i organizmach genetycznie zmodyfikowanych (Dz. U. z 2015 r. poz. 806) zarządza się, co następuje:
Rozporządzenie określa wymagania dotyczące szczegółowych rodzajów środków bezpieczeństwa stosowanych w zakładach inżynierii genetycznej przewidzianych dla poszczególnych kategorii zamkniętego użycia:
mikroorganizmów genetycznie zmodyfikowanych, które zawiera załącznik nr 1 do rozporządzenia;
organizmów genetycznie zmodyfikowanych, które zawiera załącznik nr 2 do rozporządzenia.
Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.3)
Niniejsze rozporządzenie w zakresie swojej regulacji wdraża postanowienia dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/41/WE z dnia 6 maja 2009 r. w sprawie ograniczonego stosowania mikroorganizmów zmodyfikowanych genetycznie (Dz. Urz. UE L 125 z 21.05.2009, str. 75).
Niniejsze rozporządzenie było poprzedzone rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 29 listopada 2002 r. w sprawie listy organizmów patogennych oraz ich klasyfikacji, a także środków niezbędnych dla poszczególnych stopni hermetyczności (Dz. U. poz. 1798), które na podstawie art. 1 pkt 20 lit. d ustawy z dnia 15 stycznia 2015 r. o zmianie ustawy o organizmach genetycznie zmodyfikowanych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 277) utraciło moc z dniem 30 marca 2015 r.
Środki bezpieczeństwa wymagane podczas wykonywania czynności w warunkach laboratoryjnych
| LP. | WYMAGANE ŚRODKI BEZPIECZEŃSTWA | STOPIEŃ HERMETYCZNOŚCI ODPOWIADAJĄCY KATEGORII ZAMKNIĘTEGO UŻYCIA GMM | ||||
| I | II | III | Iv | |||
| 1 | Pomieszczenie: laboratorium: izolacja1) | Niewymagana | Niewymagana | Wymagana | Wymagana | |
| 2 | Laboratorium dostosowane do fumigacji (dezynfekcji gazami lub parami) | Niewymagane | Niewymagane | Wymagane | Wymagane | |
| Wyposażenie | ||||||
| 3 | Powierzchnie odporne na wodę, kwasy, zasady, rozpuszczalniki, środki odkażające oraz łatwe do czyszczenia | Wymagane (stół) | Wymagane (stół) | Wymagane (stół, podłoga) | Wymagane (stół, podłoga, ściany, sufit) | |
| 4 | Wejście do laboratorium przez śluzę powietrzną2) | Niewymagane | Niewymagane | Fakultatywnie3) | Wymagane | |
| 5 | Urządzenia utrzymujące podciśnienie | Niewymagane | Niewymagane | Wymagane z wyjątkami4) | Wymagane | |
| 6 | Wprowadzanie i wyprowadzanie powietrza przez filtry HEPA5) | Niewymagane | Niewymagane | Wymagane filtry HEPA dla powietrza pobieranego z laboratorium, z wyjątkami4) | Wymagane filtry HEPA dla powietrza dostarczanego i pobieranego6) | |
| 7 | Zaopatrzenie w komorę bezpiecznej pracy (stanowisko bezpieczeństwa mikrobiologicznego) | Niewymagane | Fakultatywnie | Wymagane | Wymagane | |
| 8 | Autoklaw | Na miejscu | W budynku | W pomieszczeniu7) | W laboratorium - przelotowy z dwoma wejściami | |
| System pracy | ||||||
| 9 | Ograniczony dostęp | Niewymagany | Wymagany | Wymagany | Wymagany | |
| 10 | Znak zagrożenia biologicznego na drzwiach | Niewymagany | Wymagany | Wymagany | Wymagany | |
| 11 | Szczególne środki kontroli rozprzestrzeniania się aerozoli | Niewymagany | Wymagana minimalizacja rozprzestrzeniania się aerozoli | Wymagane zapobieganie rozprzestrzenianiu się aerozoli | Wymagane zapobieganie rozprzestrzenianiu się aerozoli | |
| 12 | Umywalki | Wymagane | Wymagane | Wymagane | Wymagane | |
| 13 | Umywalki uruchamiane bez użycia rąk | Fakultatywnie | Wymagane | Wymagane | Wymagane | |
| 14 | Dezynfekcja rąk | Fakultatywnie | Wymagana | Wymagana | Wymagana | |
| 15 | Prysznice | Niewymagane | Niewymagane | Fakultatywnie | Wymagane | |
| 16 | Odzież ochronna | Odpowiednia odzież ochronna | Odpowiednia odzież ochronna | Odpowiednia odzież ochronna (Fakultatywnie - obuwie) | Całkowita zmiana odzieży i obuwia przed wejściem i wyjściem | |
| 17 | Rękawiczki | Niewymagane | Fakultatywnie | Wymagane | Wymagane | |
| 18 | Konstrukcja laboratorium pozwalająca na skuteczną ochronę przed potencjalnymi przenosicielami (np. owadami i gryzoniami) | Fakultatywnie | Wymagana | Wymagana | Wymagana | |
| Odpady | ||||||
| 19 | Dezaktywacja mikroorganizmów genetycznie zmodyfikowanych w wodzie z odpływu umywalek do mycia rąk, kratek ściekowych i pryszniców oraz z podobnych ścieków | Niewymagane | Niewymagane | Fakultatywnie | Wymagana | |
| 20 | Dezaktywacja mikroorganizmów genetycznie zmodyfikowanych w zakażonym materiale i odpadach | Fakultatywnie | Wymagana | Wymagana | Wymagana | |
| Inne środki | ||||||
| 21 | Wyposażenie laboratorium we własny sprzęt | Niewymagane | Niewymagane | Fakultatywnie | Wymagane | |
| 22 | Okno do obserwacji lub podobne rozwiązanie, tak, aby pracownicy mogli być widoczni | Fakultatywnie | Fakultatywnie | Fakultatywnie | Wymagane | |
Dodatkowe środki bezpieczeństwa wymagane podczas wykonywania czynności w szklarniach8) i fitotronach9)
| LP. | WYMAGANE ŚRODKI BEZPIECZEŃSTWA | STOPIEŃ HERMETYCZNOŚCI ODPOWIADAJĄCY KATEGORII ZAMKNIĘTEGO UŻYCIA GMM | ||||
| I | II | III | Iv | |||
| Budynek | ||||||
| 1 | Szklarnia | Niewymagana | Wymagana | Wymagana | Wymagana | |
| Wyposażenie | ||||||
| 2 | Wejście przez wydzielone pomieszczenie z dwoma parami podwójnych zamykanych drzwi | Niewymagane | Fakultatywnie | Fakultatywnie | Wymagane | |
| 3 | Kontrola wypływu zanieczyszczonej wody | Niewymagana | Minimalizacja wypływu zanieczyszczonej wody10) | Zapobieganie wypływowi | Zapobieganie wypływowi | |
| System pracy | ||||||
| 4 | Kontrolowanie obecności niepożądanych gatunków zwierząt, takich jak owady, gryzonie, stawonogi | Wymagane | Wymagane | Wymagane | Wymagane | |
| 5 | Procedury stosowane przy przenoszeniu żywego materiału pomiędzy strefą ochronną szklarni lub fitotronu a laboratorium, umożliwiające kontrolę rozprzestrzeniania się mikroorganizmów genetycznie zmodyfikowanych | Minimalizacja rozprzestrzenienia się mikroorganizmów genetycznie zmodyfikowanych | Minimalizacja rozprzestrzenienia się mikroorganizmów genetycznie zmodyfikowanych | Zapobieganie rozprzestrzenienia | Zapobieganie rozprzestrzenienia | |
Dodatkowe środki bezpieczeństwa wymagane podczas wykonywania czynności w pomieszczeniach dla zwierząt
| LP. | WYMAGANE ŚRODKI BEZPIECZEŃSTWA | STOPIEŃ HERMETYCZNOŚCI ODPOWIADAJĄCY KATEGORII ZAMKNIĘTEGO UŻYCIA GMM | ||||
| I | II | III | Iv | |||
| Wyposażenie | ||||||
| 1 | Izolacja budynków dla zwierząt11) | Fakultatywnie | Wymagana | Wymagana | Wymagana | |
| 2 | Pomieszczenia dla zwierząt12) odseparowane zamykanymi drzwiami z zamkami | Fakultatywnie | Wymagane | Wymagane | Wymagane | |
| 3 | Pomieszczenia (w szczególności dla zwierząt) zaprojektowane tak, aby ułatwiać odkażanie (materiały wodoszczelne oraz łatwe do czyszczenia, klatki) | Fakultatywnie | Fakultatywnie | Wymagane | Wymagane | |
| 4 | Podłoga i ściany łatwe do mycia | Fakultatywnie | Wymagane (podłoga) | Wymagane (podłoga i ściany) | Wymagane (podłoga i ściany) | |
| 5 | Zwierzęta trzymane w odpowiednich zamkniętych pomieszczeniach, takich jak klatki, zagrody lub pojemniki | Fakultatywnie | Fakultatywnie | Fakultatywnie | Fakultatywnie | |
| 6 | Filtry na izolatorach lub w izolowanych pomieszczeniach13) | Niewymagane | Fakultatywnie | Wymagane | Wymagane | |
Środki bezpieczeństwa wymagane podczas wykonywania czynności innych niż laboratoryjne
| LP. | WYMAGANE ŚRODKI BEZPIECZEŃSTWA | STOPIEŃ HERMETYCZNOŚCI ODPOWIADAJĄCY KATEGORII ZAMKNIĘTEGO UŻYCIA GMM | ||||
| I | II | III | rv | |||
| Ogólne | ||||||
| 1 | Żywe mikroorganizmy powinny być zamknięte w systemie, który odseparowuje proces od otoczenia (system zamknięty) | Fakultatywnie | Wymagane | Wymagane | Wymagane | |
| 2 | Kontrola gazów odlotowych z systemu zamkniętego | Niewymagana | Wymagana minimalizacja rozprzestrzenienia gazów odlotowych | Wymagane zapobieganie rozprzestrzenienia gazów odlotowych | Wymagane zapobieganie rozprzestrzenienia gazów odlotowych | |
| 3 | Kontrola aerozoli podczas pobierania próbek, dodawania materiału do systemu zamkniętego lub przenoszenia materiału do innego systemu zamkniętego | Fakultatywnie | Wymagana minimalizacja rozprzestrzenienia aerozoli | Wymagane zapobieganie rozprzestrzenienia aerozoli | Wymagane zapobieganie rozprzestrzenienia aerozoli | |
| 4 | Dezaktywacja mediów hodowlanych przed ich usunięciem z systemu zamkniętego | Fakultatywnie | Wymagana, przy użyciu wiarygodnych metod | Wymagana, przy użyciu wiarygodnych metod | Wymagana, przy użyciu wiarygodnych metod | |
| 5 | Zamknięcia powinny być tak zaprojektowane, aby zminimalizować lub zapobiec uwolnieniu materiału hodowlanego | Nie ma szczególnych wymagań | Minimalizacja rozprzestrzenienia materiału hodowlanego | Zapobieganie rozprzestrzenienia materiału hodowlanego | Zapobieganie rozprzestrzenienia materiału hodowlanego | |
| 6 | Obszar kontrolowany powinien być tak zaprojektowany, aby w nim pomieścić wszelkie odpływy z systemu zamkniętego | Fakultatywnie | Fakultatywnie | Wymagane | Wymagane | |
| 7 | Uszczelnienie umożliwiające przeprowadzenie fumigacji | Niewymagane | Fakultatywnie | Fakultatywnie | Wymagane | |
| Wyposażenie | ||||||
| 8 | Wejście przez śluzę powietrzną | Niewymagane | Niewymagane | Fakultatywnie | Wymagane | |
| 9 | Powierzchnie odporne na wodę, kwasy, zasady, rozpuszczalniki, środki dezynfekujące oraz łatwe do czyszczenia | Wymagane (stół) | Wymagane (stół) | Wymagane (stół, podłoga) | Wymagane (stół, podłoga, sufit, ściany) | |
| 10 | Szczególne środki do odpowiedniej wentylacji obszaru kontrolowanego | Fakultatywnie | Fakultatywnie | Fakultatywnie | Wymagane | |
| w celu zminimalizowania zakażenia powietrza | ||||||
| 11 | Obszar kontrolowany powinien być utrzymywany w podciśnieniu w stosunku do bezpośredniego otoczenia | Niewymagane | Niewymagane | Fakultatywnie | Wymagane | |
| 12 | Powietrze wyprowadzane i wprowadzane do obszaru kontrolowanego powinno przechodzić przez filtry HEPA | Niewymagane | Niewymagane | Wymagane (dla powietrza wyprowadzanego; fakultatywnie dla powietrza wprowadzanego) | Wymagane (dla powietrza wyprowadzanego i wprowadzanego) | |
| System pracy | ||||||
| 13 | Systemy zamknięte powinny znajdować się na obszarze kontrolowanym | Niewymagane | Fakultatywnie | Wymagane | Wymagane | |
| 14 | Ograniczony dostęp | Niewymagany | Wymagany | Wymagany | Wymagany | |
| 15 | Umieszczenie znaków o zagrożeniu biologicznym | Niewymagane | Wymagane | Wymagane | Wymagane | |
| 16 | Personel powinien wziąć prysznic przed opuszczeniem obszaru kontrolowanego | Niewymagane | Niewymagane | Fakultatywnie | Wymagane | |
| 17 | Personel powinien nosić odzież ochronną | Wymagane | Wymagane | Wymagane | Całkowita zmiana odzieży przed wyjściem i wejściem | |
| Odpady | ||||||
| 18 | Dezaktywacja mikroorganizmów genetycznie zmodyfikowanych w wodzie pochodzącej z odpływu umywalek, pryszniców oraz podobnych ścieków | Niewymagana | Niewymagana | Fakultatywnie | Wymagana | |
| 19 | Dezaktywacja mikroorganizmów genetycznie zmodyfikowanych w zakażonych materiałach oraz odpadach stałych i ciekłych | Fakultatywnie | Wymagana | Wymagana | Wymagana | |
1) Izolacja: laboratorium jest odseparowane od innych pomieszczeń w tym samym budynku lub znajduje się w oddzielnym budynku. 2) Śluza powietrzna: wejście musi być zorganizowane przez śluzę powietrzną, która jest pomieszczeniem odizolowanym od laboratorium. Strona czysta śluzy powinna być odseparowana od strony ograniczonego wstępu prysznicami lub pomieszczeniem do zmiany odzieży i najlepiej z podwójnymi zamykanymi drzwiami. 3) Fakultatywnie: zastosowanie rozwiązania należy rozpatrzyć niezależnie w każdym przypadku na podstawie oceny ryzyka. 4) Dla czynności, przy których nie następuje przenoszenie drogą powietrzną. 5) Filtry HEPA: wydajne oczyszczanie powietrza z mikroskopijnych cząstek (High efficiency particulate air). 6) Przy pracy z wirusami niezatrzymywanymi przez filtry HEPA, przy odprowadzaniu powietrza z laboratorium konieczne są dodatkowe wymagania. 7) Przy zastosowaniu zatwierdzonych procedur, pozwalających na bezpieczne przeniesienie materiału do autoklawu znajdującego się poza laboratorium i zapewniających równoważny stopień ochrony. 8) Stała konstrukcja ze ścianami, dachem, podłogą i jednolitym wodoszczelnym pokryciem, zlokalizowana w miejscu zabezpieczonym przed wpływem wód powierzchniowych, posiadająca samozamykające się drzwi z zamkami oraz zaprojektowana i używana głównie do uprawy roślin w kontrolowanym i chronionym środowisku. 9) Komora lub pomieszczenie zaprojektowane i używane głównie do uprawy roślin w kontrolowanym i chronionym środowisku. 10) Tam, gdzie może nastąpić przenoszenie przez glebę. 11) Budynek lub odseparowany obszar budynku zawierający urządzenia i inne pomieszczenia, takie jak w szczególności: szatnie, prysznice, autoklawy, pomieszczenia do przechowywania żywności. 12) Pomieszczenia zazwyczaj używane do trzymania zwierząt przeznaczone do utrzymania linii, rozmnażania lub doświadczeń albo też do wykonywania niewielkich interwencji chirurgicznych. 13) Przezroczyste boksy, gdzie przechowuje się małe zwierzęta w klatce lub też na zewnątrz klatki. W przypadku dużych zwierząt bardziej odpowiednie mogą być izolowane pomieszczenia.
Środki bezpieczeństwa wymagane podczas wykonywania czynności w warunkach laboratoryjnych
| LP. | WYMAGANE ŚRODKI BEZPIECZEŃSTWA | STOPIEŃ HERMETYCZNOŚCI ODPOWIADAJĄCY KATEGORII ZAMKNIĘTEGO UŻYCIA GMO | ||
| I | II | |||
| Wyposażenie | ||||
| 1 | Powierzchnie odporne na wodę, kwasy, zasady, rozpuszczalniki, środki odkażające oraz łatwe do czyszczenia | Wymagane (stół) | Wymagane (stół) | |
| 2 | Zaopatrzenie w komorę bezpiecznej pracy (stanowisko bezpieczeństwa mikrobiologicznego) | Niewymagane | Fakultatywnie | |
| 3 | Autoklaw | Na miejscu | W budynku | |
| System pracy | ||||
| 4 | Ograniczony dostęp | Niewymagany | Wymagany | |
| 5 | Znak zagrożenia biologicznego na drzwiach | Niewymagany | Wymagany | |
| 6 | Szczególne środki kontroli rozprzestrzeniania się aerozoli | Niewymagany | Wymagana minimalizacja rozprzestrzeniania się aerozoli | |
| 7 | Umywalki | Wymagane | Wymagane | |
| 8 | Umywalki uruchamiane bez użycia rąk | Fakultatywnie | Wymagane | |
| 9 | Dezynfekcja rąk | Fakultatywnie | Wymagana | |
| 10 | Odzież ochronna | Odpowiednia odzież ochronna | Odpowiednia odzież ochronna | |
| 11 | Rękawiczki | Niewymagane | Fakultatywnie | |
| 12 | Konstrukcja laboratorium pozwalająca na skuteczną ochronę przed potencjalnymi przenosicielami (np. owadami i gryzoniami) | Fakultatywnie | Wymagana | |
| Odpady | ||||
| 13 | Dezaktywacja organizmów genetycznie zmodyfikowanych w zakażonym materiale i odpadach | Fakultatywnie | Wymagana | |
| Inne środki | ||||
| 14 | Okno do obserwacji lub podobne rozwiązanie, tak, aby pracownicy mogli być widoczni | Fakultatywnie | Fakultatywnie | |
Dodatkowe środki bezpieczeństwa wymagane podczas wykonywania czynności w szklarniach 1) i fitotronach 2)
| LP. | WYMAGANE ŚRODKI BEZPIECZEŃSTWA | STOPIEŃ HERMETYCZNOŚCI ODPOWIADAJĄCY KATEGORII ZAMKNIĘTEGO UŻYCIA GMO | ||
| I | II | |||
| Budynek | ||||
| 1 | Szklarnia | Niewymagana | Wymagana | |
| Wyposażenie | ||||
| 2 | Wejście przez wydzielone pomieszczenie z dwoma parami podwójnych zamykanych drzwi | Niewymagane | Fakultatywnie | |
| 3 | Kontrola wypływu zanieczyszczonej wody | Niewymagana | Minimalizacja wypływu zanieczyszczonej wody3) | |
| System pracy | ||||
| 4 | Kontrolowanie obecności niepożądanych gatunków zwierząt, takich jak owady, gryzonie, stawonogi | Wymagane | Wymagane | |
| 5 | Procedury stosowane przy przenoszeniu żywego materiału pomiędzy strefą ochronną szklarni lub fitotronu a laboratorium, umożliwiające kontrolę rozprzestrzeniania się organizmów genetycznie zmodyfikowanych | Minimalizacja rozprzestrzenienia się organizmów genetycznie zmodyfikowanych | Minimalizacja rozprzestrzenienia się organizmów genetycznie zmodyfikowanych | |
Dodatkowe środki bezpieczeństwa wymagane podczas wykonywania czynności w pomieszczeniach dla zwierząt
| LP. | WYMAGANE ŚRODKI BEZPIECZEŃSTWA | STOPIEŃ HERMETYCZNOŚCI ODPOWIADAJĄCY KATEGORII ZAMKNIĘTEGO UŻYCIA GMO | ||
| I | II | |||
| Wyposażenie | ||||
| 1 | Izolacja budynków dla zwierząt4) | Fakultatywnie | Wymagana | |
| 2 | Pomieszczenia dla zwierząt5) odseparowane zamykanymi drzwiami z zamkami | Fakultatywnie | Wymagane | |
| 3 | Pomieszczenia (w szczególności dla zwierząt) zaprojektowane tak, aby ułatwiać odkażanie (materiały wodoszczelne i łatwe do czyszczenia, klatki) | Fakultatywnie | Fakultatywnie | |
| 4 | Podłoga i ściany łatwe do mycia | Fakultatywnie | Wymagane (podłoga) | |
| 5 | Zwierzęta trzymane w odpowiednich zamkniętych pomieszczeniach, takich jak klatki, zagrody lub pojemniki | Fakultatywnie | Fakultatywnie | |
| 6 | Filtry na izolatorach lub w izolowanych pomieszczeniach6) | Niewymagane | Fakultatywnie | |
Środki bezpieczeństwa wymagane podczas wykonywania czynności innych niż laboratoryjne
| LP. | WYMAGANE ŚRODKI BEZPIECZEŃSTWA | STOPIEŃ HERMETYCZNOŚCI ODPOWIADAJĄCY KATEGORII ZAMKNIĘTEGO UŻYCIA GMO | ||
| I | II | |||
| Ogólne | ||||
| 1 | Żywe organizmy powinny być zamknięte w systemie, który odseparowuje proces od otoczenia (system zamknięty) | Fakultatywnie | Wymagane | |
| 2 | Kontrola gazów odlotowych z systemu zamkniętego | Niewymagana | Wymagana minimalizacja rozprzestrzenienia gazów odlotowych | |
| 3 | Kontrola aerozoli podczas pobierania próbek, dodawania materiału do systemu zamkniętego lub przenoszenia materiału do innego systemu zamkniętego | Fakultatywnie | Wymagana minimalizacja rozprzestrzenienia aerozoli | |
| 4 | Dezaktywacja mediów hodowlanych przed ich usunięciem z systemu zamkniętego | Fakultatywnie | Wymagana, przy użyciu wiarygodnych metod | |
| 5 | Zamknięcia powinny być tak zaprojektowane, aby zminimalizować lub zapobiec uwolnieniu materiału hodowlanego | Nie ma szczególnych wymagań | Minimalizacja rozprzestrzenienia materiału hodowlanego | |
| 6 | Obszar kontrolowany powinien być tak zaprojektowany, aby w nim pomieścić wszelkie odpływy z systemu zamkniętego | Fakultatywnie | Fakultatywnie | |
| 7 | Uszczelnienie umożliwiające przeprowadzenie fumigacji | Niewymagane | Fakultatywnie | |
| Wyposażenie | ||||
| 8 | Powierzchnie odporne na wodę, kwasy, zasady, rozpuszczalniki, środki dezynfekujące oraz łatwe do czyszczenia | Wymagane (stół) | Wymagane (stół) | |
| 9 | Szczególne środki do odpowiedniej wentylacji obszaru kontrolowanego w celu zminimalizowania zakażenia powietrza | Fakultatywnie | Fakultatywnie | |
| System pracy | ||||
| 10 | Systemy zamknięte powinny znajdować się na obszarze kontrolowanym | Niewymagane | Fakultatywnie | |
| 11 | Ograniczony dostęp dla osób uprawnionych | Niewymagany | Wymagany | |
| 12 | Umieszczenie znaków o zagrożeniu biologicznym | Niewymagane | Wymagane | |
| 13 | Personel powinien nosić odzież ochronną | Wymagane | Wymagane | |
| 14 | Dezaktywacja organizmów genetycznie zmodyfikowanych w zakażonych materiałach oraz odpadach stałych i ciekłych | Fakultatywnie | Wymagana | |
1) Stała konstrukcja ze ścianami, dachem, podłogą i jednolitym wodoszczelnym pokryciem, zlokalizowana w miejscu zabezpieczonym przed wpływem wód powierzchniowych, posiadająca samozamykające się drzwi z zamkami oraz zaprojektowana i używana głównie do uprawy roślin w kontrolowanym i chronionym środowisku. 2) Komora lub pomieszczenie zaprojektowane i używane głównie do uprawy roślin w kontrolowanym i chronionym środowisku. 3) Tam, gdzie może nastąpić przenoszenie przez glebę. 4) Budynek lub odseparowany obszar budynku zawierający urządzenia i inne pomieszczenia, takie jak w szczególności: szatnie, prysznice, autoklawy, pomieszczenia do przechowywania żywności. 5) Pomieszczenia zazwyczaj używane do trzymania zwierząt przeznaczone do utrzymania linii, rozmnażania lub doświadczeń albo też do wykonywania niewielkich interwencji chirurgicznych. 6) Przezroczyste boksy, gdzie przechowuje się małe zwierzęta w klatce lub też na zewnątrz klatki. W przypadku dużych zwierząt bardziej odpowiednie mogą być izolowane pomieszczenia.