Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 25 maja 2016 r. w sprawie szczegółowego trybu prowadzenia postępowania wyjaśniającego i dyscyplinarnego wobec nauczycieli oraz wznawiania postępowania dyscyplinarnego

Z czynności podejmowanych w toku postępowania wyjaśniającego rzecznik dyscyplinarny lub wyznaczona przez niego osoba sporządza protokół.

Protokół zawiera:

Osoby uczestniczące w czynności mają prawo żądać odczytania ich wypowiedzi wciągniętych do protokołu.

W protokole nie zamieszcza się danych dotyczących adresu zamieszkania oraz miejsca pracy świadków uczestniczących w czynności. Dane te zamieszcza się w załączniku do protokołu.

Załącznik do protokołu, o którym mowa w ust. 4, oraz inne dokumenty w całości lub w części, w jakiej zawierają dane dotyczące adresu zamieszkania oraz miejsca pracy świadków, przechowuje się w odrębnym załączniku adresowym do akt sprawy, do wiadomości rzecznika dyscyplinarnego, komisji dyscyplinarnej pierwszej instancji, zwanej dalej „komisją pierwszej instancji”, odwoławczej komisji dyscyplinarnej i rzecznika dyscyplinarnego powołanego przez organ, który powołał odwoławczą komisję dyscyplinarną.

Protokół podpisują rzecznik dyscyplinarny, osoby uczestniczące w czynności oraz osoba wyznaczona do sporządzenia protokołu.

Osoba uczestnicząca w czynności może, podpisując protokół, zgłosić zastrzeżenia co do jego treści. Zastrzeżenia należy wciągnąć do protokołu wraz ze stanowiskiem rzecznika dyscyplinarnego.

Jeżeli dowody zebrane w postępowaniu wyjaśniającym uprawdopodabniają, że nauczyciel, którego dotyczy to postępowanie, popełnił czyn uchybiający godności zawodu nauczyciela lub obowiązkom, o których mowa w art. 6 ustawy, rzecznik dyscyplinarny, za zgodą organu, który go powołał, o której mowa w art. 85 ust. 3 ustawy, sporządza wniosek o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego i niezwłocznie kieruje go do komisji pierwszej instancji wraz z aktami sprawy.

Wniosek o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego zawiera:

We wniosku o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego rzecznik dyscyplinarny może wnieść o zaniechanie wezwania i odczytanie na rozprawie zeznań świadków przebywających za granicą lub mających stwierdzić okoliczności, którym nauczyciel, którego dotyczy to postępowanie, w wyjaśnieniach nie zaprzeczył, a okoliczności te nie są tak doniosłe, aby konieczne było przesłuchanie świadków na rozprawie. Wniosek o zaniechanie wezwania i odczytanie na rozprawie zeznań świadków nie może dotyczyć osób, które mają prawo do odmowy zeznań na podstawie art. 182 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego (Dz. U. poz. 555, z późn. zm.²⁾).

O przekazaniu komisji pierwszej instancji wniosku o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego zawiadamia się nauczyciela, którego dotyczyło to postępowanie, jego obrońcę oraz dyrektora szkoły, w której nauczyciel jest zatrudniony, a w przypadku wniosku o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego wobec nauczyciela pełniącego funkcję dyrektora szkoły - tego nauczyciela, jego obrońcę oraz organ prowadzący szkołę.

O przekazaniu komisji pierwszej instancji wniosku o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego dotyczącego czynu naruszającego prawa i dobro dziecka zawiadamia się także Rzecznika Praw Dziecka.

Jeżeli zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 85 ust. 4 ustawy, rzecznik dyscyplinarny, za zgodą organu, który go powołał, o której mowa w art. 85 ust. 3 ustawy, wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania wyjaśniającego.

Postanowienie o umorzeniu postępowania wyjaśniającego zawiera:

Postanowienie o umorzeniu postępowania wyjaśniającego doręcza się nauczycielowi, którego dotyczyło postępowanie wyjaśniające, jego obrońcy oraz dyrektorowi szkoły, w której nauczyciel jest zatrudniony, a w przypadku nauczyciela pełniącego funkcję dyrektora szkoły - temu nauczycielowi, jego obrońcy oraz organowi prowadzącemu szkołę.

W przypadku umorzenia postępowania wyjaśniającego dotyczącego czynu naruszającego prawa i dobro dziecka postanowienie o umorzeniu postępowania wyjaśniającego doręcza się także Rzecznikowi Praw Dziecka.

W przypadku umorzenia postępowania wyjaśniającego z powodu śmierci nauczyciela postanowienie o umorzeniu postępowania wyjaśniającego pozostawia się w aktach sprawy.

Komisja pierwszej instancji rozpatruje zażalenie na postanowienie rzecznika dyscyplinarnego o umorzeniu postępowania wyjaśniającego w terminie 30 dni od dnia jego otrzymania, na posiedzeniu niejawnym, w składzie 3 członków.

Skład orzekający wydaje:

Postanowienie, o którym mowa w ust. 2, doręcza się rzecznikowi dyscyplinarnemu, nauczycielowi, którego dotyczyło postępowanie wyjaśniające, jego obrońcy oraz dyrektorowi szkoły, w której nauczyciel jest zatrudniony, a w przypadku nauczyciela pełniącego funkcję dyrektora szkoły - temu nauczycielowi, jego obrońcy oraz organowi prowadzącemu szkołę.

Jeżeli postępowanie wyjaśniające dotyczyło czynu naruszającego prawa i dobro dziecka, postanowienie, o którym mowa w ust. 2, doręcza się także Rzecznikowi Praw Dziecka.

Po otrzymaniu wniosku rzecznika dyscyplinarnego o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego przewodniczący komisji pierwszej instancji kieruje sprawę na posiedzenie niejawne.

Posiedzenie niejawne powinno się odbyć w terminie 7 dni od dnia otrzymania przez przewodniczącego komisji pierwszej instancji wniosku o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego.

Na posiedzeniu niejawnym skład orzekający wydaje:

Postanowienie, o którym mowa w ust. 3, doręcza się rzecznikowi dyscyplinarnemu, nauczycielowi, którego dotyczyło postępowanie wyjaśniające, jego obrońcy oraz dyrektorowi szkoły, w której nauczyciel jest zatrudniony, a w przypadku nauczyciela pełniącego funkcję dyrektora szkoły - temu nauczycielowi, jego obrońcy oraz organowi prowadzącemu szkołę.

Nauczycielowi i jego obrońcy doręcza się wraz z postanowieniem, o którym mowa w ust. 3 pkt 1, odpis wniosku o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego.

Jeżeli zostało wydane postanowienie, o którym mowa w ust. 3 pkt 3, nauczycielowi i jego obrońcy doręcza się odpis wniosku o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego, po uzupełnieniu postępowania wyjaśniającego lub po uzupełnieniu tego wniosku, wraz z wezwaniem na rozprawę.

Jeżeli postępowanie dyscyplinarne dotyczy czynu naruszającego prawa i dobro dziecka, postanowienie, o którym mowa w ust. 3 pkt 2, doręcza się także Rzecznikowi Praw Dziecka.

Zażalenie na postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania dyscyplinarnego odwoławcza komisja dyscyplinarna rozpoznaje na posiedzeniu niejawnym w składzie 3 członków.

Skład orzekający wydaje:

Postanowienie, o którym mowa w ust. 2, doręcza się rzecznikowi dyscyplinarnemu, nauczycielowi, którego dotyczyło postępowanie wyjaśniające, jego obrońcy oraz dyrektorowi szkoły, w której nauczyciel jest zatrudniony, a w przypadku nauczyciela pełniącego funkcję dyrektora szkoły - temu nauczycielowi, jego obrońcy oraz organowi prowadzącemu szkołę.

W przypadku zażalenia na postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania dyscyplinarnego dotyczącego czynu naruszającego prawa i dobro dziecka postanowienie, o którym mowa w ust. 2, doręcza się także Rzecznikowi Praw Dziecka.

Przewodniczący komisji pierwszej instancji zawiadamia o terminie rozprawy rzecznika dyscyplinarnego i obrońcę obwinionego oraz wzywa na rozprawę obwinionego, świadków i biegłych.

W wezwaniu na rozprawę oznacza się komisję pierwszej instancji orzekającą w sprawie, wymienia się imiona, nazwiska i funkcje członków składu orzekającego oraz podaje się, w jakiej sprawie, w jakim charakterze, czasie i miejscu należy się stawić.

Obwinionemu wraz z wezwaniem na rozprawę doręcza się pouczenie o przysługujących mu uprawnieniach, o których mowa w art. 85d ust. 1 oraz art. 85g ust. 1 i 3 ustawy, oraz o skutkach jego niestawiennictwa na rozprawę.

Termin rozprawy powinien być tak wyznaczony, aby między doręczeniem obwinionemu wezwania na rozprawę a dniem rozprawy upłynęło przynajmniej 14 dni.

W razie niezachowania terminu, o którym mowa w ust. 4, na wniosek obwinionego lub jego obrońcy przewodniczący komisji pierwszej instancji wyznacza nowy termin rozprawy.

Przewodniczący komisji pierwszej instancji wyznacza psychologa obecnego przy przesłuchaniu świadka, który w chwili przesłuchania nie ukończył 18 lat.

Wyznaczenie obrońcy z urzędu w przypadku, o którym mowa w art. 85d ust. 2 ustawy, następuje nie później niż na 14 dni przed terminem rozprawy.

Przewodniczący komisji pierwszej instancji informuje obwinionego o wyznaczeniu obrońcy z urzędu niezwłocznie po jego wyznaczeniu.

Obwiniony może wystąpić z wnioskiem o wyznaczenie innej osoby do pełnienia funkcji obrońcy z urzędu, jeżeli pozostaje z obrońcą z urzędu w stosunku osobistym lub prawnym, który może mieć wpływ na wynik postępowania dyscyplinarnego.

Obrońca z urzędu może wystąpić z wnioskiem o zwolnienie go z tej funkcji tylko z ważnych powodów.

W przypadku uwzględnienia wniosku, o którym mowa w ust. 3 lub 4, przewodniczący składu orzekającego wyznacza nowego obrońcę z urzędu. Wyznaczony wcześniej obrońca z urzędu pełni swoje obowiązki do czasu podjęcia czynności przez nowego obrońcę.

Przewodniczący składu orzekającego kieruje rozprawą i czuwa nad jej prawidłowym przebiegiem.

Przewodniczący składu orzekającego otwiera, prowadzi i zamyka rozprawę.

Po otwarciu rozprawy przewodniczący składu orzekającego sprawdza obecność wezwanych osób, poleca świadkom przejście do osobnego pomieszczenia oraz umożliwia rzecznikowi dyscyplinarnemu, obwinionemu i jego obrońcy zgłoszenie wniosków formalnych. Następnie rzecznik dyscyplinarny odczytuje wniosek o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego, po czym przewodniczący składu orzekającego zwraca się do obwinionego z pytaniem, czy przyznaje się do zarzucanego mu czynu, oraz wzywa go do złożenia wyjaśnień. W dalszej części rozprawy przeprowadza się postępowanie dowodowe, a w szczególności przesłuchuje obwinionego, wezwanych świadków i biegłych oraz w miarę potrzeby odczytuje protokoły przebiegu postępowania wyjaśniającego i inne dokumenty mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.

Jeżeli wyjaśnienia obwinionego, który na rozprawie przyznaje się do winy, nie budzą wątpliwości, skład orzekający, za zgodą rzecznika dyscyplinarnego i obwinionego, może nie przeprowadzać postępowania dowodowego lub przeprowadzić je w ograniczonym zakresie.

Każdego ze świadków przesłuchuje się osobno na sali rozpraw.

Obwiniony, jego obrońca i rzecznik dyscyplinarny mają prawo zadawać pytania świadkom i biegłym oraz wypowiadać się co do każdego zeznania świadka, opinii biegłego lub innego dowodu, z zastrzeżeniem art. 85h ust. 5 i 7 ustawy.

Do zamknięcia rozprawy rzecznik dyscyplinarny, obwiniony i jego obrońca mogą zgłaszać wnioski o dopuszczenie nowych dowodów, w tym powołanie biegłych.

Skład orzekający jest obowiązany uwzględnić wniosek obwinionego lub jego obrońcy o wezwanie na rozprawę świadka, co do którego rzecznik dyscyplinarny wniósł o odczytanie protokołu z jego zeznań zamiast wzywania na rozprawę, z zastrzeżeniem art. 85h ustawy.

Skład orzekający może dopuścić dowody inne niż objęte wnioskiem o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego lub wnioskami, o których mowa w ust. 7, jeżeli mogą one mieć istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.

Jeżeli na podstawie okoliczności, które zostały ujawnione dopiero w toku rozprawy, rzecznik dyscyplinarny zarzuca obwinionemu czyn nieobjęty wnioskiem o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego, skład orzekający odracza rozprawę i przekazuje akta sprawy rzecznikowi dyscyplinarnemu w celu uzupełnienia w wyznaczonym przez skład orzekający terminie:

W przypadku, o którym mowa w ust. 1, skład orzekający nie odracza rozprawy, jeżeli rzecznik dyscyplinarny oraz obwiniony wyrażą zgodę na rozpoznanie sprawy w zakresie obejmującym zarzucany czyn nieobjęty wnioskiem o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego.

Po wysłuchaniu rzecznika dyscyplinarnego, obwinionego i jego obrońcy przewodniczący składu orzekającego zamyka rozprawę i skład orzekający przystępuje niezwłocznie do narady i głosowania nad orzeczeniem.

W czasie narady i głosowania może być obecny tylko protokolant.

Głosowanie odbywa się osobno co do winy i co do kary. Przewodniczący składu orzekającego głosuje ostatni.

Przebieg narady i głosowania nie podlega ujawnieniu.

Niezwłocznie po zakończeniu głosowania skład orzekający sporządza orzeczenie, o którym mowa w art. 85j ust. 5 ustawy.

Orzeczenie, o którym mowa w art. 85j ust. 5 ustawy, zawiera:

Orzeczenie podpisują wszyscy członkowie składu orzekającego, nie wyłączając przegłosowanego, ma on jednak prawo złożyć na piśmie zdanie odrębne z uzasadnieniem.

Przewodniczący składu orzekającego ogłasza orzeczenie bezpośrednio po naradzie i przytacza ustnie najważniejsze jego motywy.

W szczególnych przypadkach ogłoszenie orzeczenia może być odroczone na czas nie dłuższy niż 7 dni od dnia zamknięcia rozprawy, przy czym termin ogłoszenia powinien być podany na rozprawie.

W terminie 7 dni od dnia ogłoszenia orzeczenia skład orzekający sporządza na piśmie uzasadnienie orzeczenia. Uzasadnienie powinno zawierać wskazanie faktów, które skład orzekający uznał za udowodnione, na jakich w tej mierze oparł się dowodach i dlaczego nie dał wiary dowodom przeciwnym, a także przytoczenie okoliczności, które skład orzekający miał na względzie przy wymiarze kary.

Uzasadnienie orzeczenia podpisuje przewodniczący składu orzekającego.

Orzeczenie wraz z uzasadnieniem doręcza się obwinionemu, jego obrońcy, rzecznikowi dyscyplinarnemu oraz dyrektorowi szkoły, w której obwiniony jest zatrudniony, a w przypadku gdy obwinionym jest nauczyciel pełniący funkcję dyrektora szkoły - także organowi prowadzącemu szkołę.

Z przebiegu rozprawy sporządza się protokół, który zawiera: oznaczenie komisji pierwszej instancji, imiona, nazwiska i funkcje członków składu orzekającego, datę i miejsce rozprawy, imiona i nazwiska osób uczestniczących w rozprawie, treść wyjaśnień obwinionego, zeznań świadków, opinii biegłych i innych wyników postępowania dowodowego, przytoczenie wniosków i oświadczeń rzecznika dyscyplinarnego, obwinionego i jego obrońcy, wymienienie postanowień składu orzekającego, stwierdzenie innych okoliczności dotyczących przebiegu rozprawy oraz informację o treści orzeczenia.

Protokół podpisują niezwłocznie przewodniczący składu orzekającego i protokolant.

Skreślenia oraz poprawki i uzupełnienia poczynione w protokole wymagają omówienia podpisanego przez osoby podpisujące protokół.

Rzecznik dyscyplinarny, obwiniony i jego obrońca mogą złożyć wniosek o sprostowanie protokołu, wskazując na nieścisłości i opuszczenia.

Przewodniczący składu orzekającego po wysłuchaniu protokolanta może zarządzić sprostowanie protokołu; w przeciwnym razie w przedmiocie sprostowania protokołu orzeka, po wysłuchaniu protokolanta, skład orzekający, który rozpoznawał sprawę.

Postanowienie składu orzekającego jest ostateczne.

Jeżeli nie można utworzyć tego samego składu orzekającego, postanowienie nie zapada, a poszczególni członkowie składu orzekającego oraz protokolant składają do akt sprawy oświadczenie co do zasadności wniosku o sprostowanie.

W razie uwzględnienia wniosku należy w sprostowanym protokole umieścić odpowiednią wzmiankę, którą podpisują przewodniczący składu orzekającego i protokolant.

Wniosek o sprostowanie protokołu pozostawia się bez rozpoznania, jeżeli został złożony po wysłaniu akt sprawy do odwoławczej komisji dyscyplinarnej.

Przepisy ust. 1-9 stosuje się odpowiednio do protokołu z posiedzenia niejawnego.

Odwołanie od orzeczenia komisji pierwszej instancji składa się w 3 egzemplarzach.

Przewodniczący komisji pierwszej instancji przesyła odwołanie w terminie 14 dni od dnia jego złożenia do odwoławczej komisji dyscyplinarnej wraz z aktami sprawy oraz ze stwierdzeniem, czy odwołanie zostało wniesione w terminie. Odwołanie przewodniczący komisji pierwszej instancji przesyła odpowiednio rzecznikowi dyscyplinarnemu albo obwinionemu i jego obrońcy.

Na uzasadniony wniosek rzecznika dyscyplinarnego, obwinionego lub jego obrońcy o przywrócenie uchybionego terminu do wniesienia odwołania przewodniczący odwoławczej komisji dyscyplinarnej może przywrócić termin do wniesienia odwołania, jeżeli zostanie uprawdopodobnione, że uchybienie nastąpiło na skutek przeszkody niezawinionej przez osobę składającą wniosek o przywrócenie terminu.

Wniosek o przywrócenie terminu składa się wraz z odwołaniem w terminie 7 dni od dnia ustania przeszkody.

Na postanowienie przewodniczącego odwoławczej komisji dyscyplinarnej o odmowie przywrócenia terminu rzecznikowi dyscyplinarnemu, obwinionemu i jego obrońcy przysługuje zażalenie w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia do odwoławczej komisji dyscyplinarnej.

Odwoławcza komisja dyscyplinarna rozpoznaje zażalenie na posiedzeniu niejawnym w składzie 3 członków.

Postanowienie odwoławczej komisji dyscyplinarnej jest ostateczne.

Przewodniczący odwoławczej komisji dyscyplinarnej po stwierdzeniu, że odwołanie zostało wniesione w terminie:

Przewodniczący odwoławczej komisji dyscyplinarnej wyznacza psychologa obecnego przy przesłuchaniu świadka, który w chwili przesłuchania nie ukończył 18 lat.

Wniosek o wznowienie postępowania dyscyplinarnego rozpatruje komisja dyscyplinarna, która wydała prawomocne orzeczenie, na posiedzeniu niejawnym w składzie 3 członków.

W przypadku ponownego rozpatrywania sprawy przez komisję pierwszej instancji do składu orzekającego nie mogą być wyznaczeni członkowie komisji, którzy uprzednio orzekali w sprawie.