Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 25 kwietnia 2019 r. w sprawie ustalania uszczerbku na zdrowiu funkcjonariuszy Policji, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Ochrony Państwa¹⁾

Poz.

Nazwa choroby pozostającej w związku z pełnieniem służby

Szczególne warunki lub właściwości służby wywołujące chorobę

1

PTSD - zespół stresu pourazowego

Przeżycie wydarzenia o charakterze katastrofalnym, wyjątkowo zagrażającym życiu. Reakcja na stres powodujący kryzys psychiczny odroczona lub przedłużona w czasie. Objawy występują po krótkiej przerwie od zadziałania stresora. Czas wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych wynosi do 6 miesięcy od zdarzenia.

2

Zaburzenia osobowości

Trwała zmiana osobowości po przeżyciu sytuacji ekstremalnej, katastrofalnej lub po chorobie psychicznej egzogennej.

3

Zaburzenia lękowe

Długotrwałe i nadmierne napięcie nerwowe lub emocjonalne, ujawniające wady psychiczne, usposabiające do nawarstwienia reakcji nerwicowych. Czas wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych wynosi do 12 miesięcy, także mimo ustąpienia ekspozycji na czynniki szkodliwe.

1) fobie

2) zespół lęku uogólnionego

3) zespół lęku panicznego

4) zaburzenia mieszane depresyjno-lękowe nawracające

5) zaburzenia obsesyjno-kompulsywne

4

Psychozy reaktywne oporne na leczenie

Ostry stres spowodowany zdarzeniami w czasie pełnienia służby. Ostry początek choroby -wystąpienie objawów chorobowych do 2 tygodni od zdarzenia.

5

Organiczne zaburzenia psychiczne

Urazy i zatrucia, także mikrourazy i zatrucia podprogowe, neuroinfekcje zaistniałe podczas pełnienia służby wywołujące ujawnienie się reakcji psychotycznych.

6

Zatrucia ostre lub przewlekłe substancjami chemicznymi lub ich następstwa

Narażenie na działanie szkodliwych dla zdrowia substancji chemicznych. Czas wystąpienia objawów chorobowych wynosi: - dla zatruć ostrych - do 3 dni od zatrucia, - dla zatruć przewlekłych - nie określa się.

7

Wywołane narażeniem na pyły lub gazy drażniące przewlekłe trwale obturacyjne zapalenie oskrzeli, powodujące trwale upośledzenie sprawności wentylacyjnej płuc z obniżeniem natężonej objętości wydechowej pierwszosekundowej (FEV1) poniżej 60% wartości należnej

Długotrwałe, trwające minimum 12 miesięcy, narażenie na działanie substancji toksycznych lub drażniących, pyłów, par, aerozoli o właściwościach duszących, drażniących w środowisku służby.

8

Astma oskrzelowa z wyłączeniem astmy o podłożu alergicznym

Długotrwałe, trwające minimum 12 miesięcy, narażenie na dymy, pyły, aerozole, substancje chemiczne i izocyjaniany. Czas wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych wynosi do 12 miesięcy, także mimo ustąpienia ekspozycji na czynniki szkodliwe.

9

Zewnątrzpochodne alergiczne zapalenie pęcherzyków płucnych

Narażenie na czynniki alergizujące. Czas wystąpienia objawów wynosi, także mimo ustąpienia ekspozycji na czynniki szkodliwe, do:

1) postać ostra

1-3 dni.

2) postać przewlekła

3 lat.

10

Pylice i inne choroby śródmiąższowe płuc przebiegające z włóknieniem

Długotrwałe narażenie na wdychanie pyłów pochodzenia organicznego i nieorganicznego, które mogą wywołać włóknienie tkanki płucnej.

11

Ostre uogólnione reakcje alergiczne

Narażenie na substancje silnie uczulające. Czas wystąpienia objawów wynosi do 24 godzin.

12

Alergiczny nieżyt nosa lub astma o podłożu alergicznym

Występujące w środowisku służby narażenie na związki akrylowe, amoniak, antymon i jego związki, arsen, selen, tlenki azotu, beryl, chlor, związki siarki, chromiany, bezwodnik ftalowy, furfurol, tlenek kadmu, kobalt, mangan, naftę i mieszaniny węglowodorów, terpentynę, pirydynę, pięciotlenek wanadu. Czas wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych wynosi do 12 miesięcy, także mimo ustąpienia ekspozycji na czynniki szkodliwe.

13

Przedziurawienie przegrody nosa wywołane substancjami o działaniu żrącym lub drażniącym

Długotrwałe, trwające minimum 12 miesięcy, narażenie na czynniki chemiczne o działaniu żrącym lub drażniącym. Czas wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych wynosi do 12 miesięcy, także mimo ustąpienia ekspozycji na czynniki szkodliwe.

14

Zapalenie obrzękowe krtani o podłożu alergicznym

Służba w narażeniu na czynniki alergizujące występujące w środowisku służby szkodliwym dla zdrowia. Czas wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych wynosi do 12 miesięcy, także mimo ustąpienia ekspozycji na czynniki szkodliwe.

15

Przewlekłe choroby narządu głosu spowodowane nadmiernym wysiłkiem głosowym, trwającym co najmniej 15 lat

Narażenie na nadmierne, długotrwałe obciążenie narządu głosu (np. wykładowcy, telefoniści, dyspozytorzy). Czas wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych wynosi do 2 lat, także mimo ustąpienia ekspozycji na czynniki szkodliwe.

1) guzki głosowe twarde

2) wtórne zmiany przerostowe fałdów głosowych

3) niedowład mięśni przywodzących i napinających fałdy głosowe z niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią

16

Choroby wywołane działaniem promieniowania jonizującego

Narażenie na działanie promieniowania jonizującego i ciał promieniotwórczych.

1) ostra choroba popromienna uogólniona po napromieniowaniu całego ciała lub przeważającej jego części

Czas wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych wynosi do 2 miesięcy od narażenia, także po jego ustąpieniu.

2) ostra choroba popromienna o charakterze zmian zapalnych lub zapalno-martwiczych skóry i tkanki podskórnej

Czas wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych wynosi do 2 miesięcy od narażenia, także po jego ustąpieniu.

3) przewlekłe popromienne zapalenie skóry

Czasu wystąpienia udokumentowanych objawów nie określa się.

4) przewlekłe uszkodzenie szpiku kostnego

Czasu wystąpienia udokumentowanych objawów nie określa się.

5) zaćma popromienna

Czas wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych wynosi do 10 lat, także mimo ustąpienia ekspozycji na czynniki szkodliwe.

6) nowotwory złośliwe, dla których prawdopodobieństwo indukcji przez promieniowanie jonizujące przekracza 10%

Czas wystąpienia określa się indywidualnie po oszacowaniu ryzyka.

17

Nowotwory złośliwe powstałe w następstwie działania czynników występujących w środowisku służby, uznanych za rakotwórcze u ludzi

Narażenie na długotrwałą styczność z chemicznymi czynnikami rakotwórczymi, np. produktami suchej destylacji węgla, ropy naftowej, łupków bitumicznych, smołowców i innych. Narażenie na działanie czynników i procesów technologicznych o działaniu rakotwórczym i mutagennym. Czas wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych określa się indywidualnie w zależności od okresu latencji nowotworu.

1) rak płuca, rak oskrzela

2) międzybłoniak opłucnej albo otrzewnej

3) nowotwór układu krwiotwórczego

4) nowotwór skóry

5) nowotwór pęcherza moczowego

6) nowotwór wątroby

7) rak krtani, nowotwór nosa i zatok przynosowych

8) inne nowotwory, w których etiologii udowodniono istotny wpływ czynników szkodliwych występujących w środowisku służby

Uwaga Nowotwory powstałe w następstwie działania promieniowania jonizującego kwalifikuje się według poz. 16 pkt 6.

18

Choroby wywołane działaniem wysokich albo niskich temperatur otoczenia

Działanie ujemnych albo bardzo wysokich temperatur. Czas wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych wynosi do 12 miesięcy, także mimo ustąpienia ekspozycji na czynniki szkodliwe.

1) udar cieplny albo jego następstwa

2) wyczerpanie cieplne albo jego następstwa

3) odmroziny

19

Choroby wywołane służbą w warunkach zmiennego ciśnienia atmosferycznego lub wywołane działaniem przeciążeń grawitacyjnych (przyspieszeń)

Podwyższone lub obniżone ciśnienie atmosferyczne narażające na nagłe zmiany ciśnienia oraz działania przeciążeń grawitacyjnych (np. nurkowie, piloci).

1) choroba dekompresyjna

Czas wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych wynosi do 5 lat, także mimo ustąpienia ekspozycji na czynniki szkodliwe.

2) urazy ciśnieniowe

Czas wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych wynosi do 3 dni, także mimo ustąpienia ekspozycji na czynniki szkodliwe.

3) następstwa oddychania mieszaninami gazowymi pod zwiększonym ciśnieniem

Czas wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych wynosi do 3 dni, także mimo ustąpienia ekspozycji na czynniki szkodliwe.

20

Zespół wibracyjny

Długotrwałe narażenie na działania drgań mechanicznych (wibracje). Czas wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w postaci naczyniowo-nerwowej wynosi do 12 miesięcy, w pozostałych wynosi do 3 lat, także mimo ustąpienia ekspozycji na czynniki szkodliwe.

1) postać naczyniowo-nerwowa

2) postać kostno-stawowa

3) postać mieszana: naczyniowo-nerwowa i kostno-stawowa

21

Przewlekłe choroby układu ruchu oraz obwodowego układu nerwowego wywołane sposobem wykonywania czynności służbowych

Długotrwałe obciążenie ograniczonych grup mięśni, wymuszona postawa ciała lub narażenie na często powtarzające się mikrourazy albo powodujące ucisk na pnie nerwów; ruchy monotypowe, wykonywane w szybkim tempie (np. u stenografów, maszynistek) oraz narażenie na stały ucisk i nadmierne obciążenie aparatu kostno-stawowego. Występuje, kiedy działanie mechaniczne przekracza wytrzymałość fizyczną lub wydolność czynnościową elementów dynamiczno-statycznych. Czynności służbowe wykonywane długotrwale, charakteryzujące się powtarzalnością, rytmicznością, wymuszoną pozycją, uciskiem lub rozciąganiem określonych elementów narządu. Czas wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych wynosi do 12 miesięcy, także mimo ustąpienia ekspozycji na czynniki szkodliwe.

1) przewlekłe zapalenie ścięgna i jego pochewki

2) przewlekłe zapalenie kaletki maziowej

3) przewlekłe uszkodzenie łąkotki lub uszkodzenie nerwu strzałkowego wspólnego u osób wykonujących czynności służbowe w pozycji kucznej lub klęczącej

4) przewlekłe zapalenie okołostawowe barku

5) przewlekłe zapalenie nadkłykcia kości ramiennej

6) zmęczeniowe złamanie kości

7) martwica kości nadgarstka

8) zespół cieśni w obrębie nadgarstka

9) zespół kanału Guyona

10) zespół rowka nerwu łokciowego

22

Obustronny trwały odbiorczy ubytek słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego spowodowany hałasem, wyrażony podwyższeniem progu słuchu o wielkość co najmniej o 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczony jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1 kHz, 2 kHz i 3 kHz

Narażenie na długotrwałe, trwające minimum 3 lata, działanie hałasu o dużej intensywności lub dźwięków o wysokich i niskich częstotliwościach przekraczające obowiązujące normy narażenia na hałas. Czas wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych wynosi do 2 lat, także mimo ustąpienia ekspozycji na czynniki szkodliwe.

23

Choroby narządu wzroku wywołane czynnikami fizycznymi, chemicznymi lub biologicznymi

Narażenie na długotrwałe działanie promieniowania podczerwonego, nadfioletowego, pola elektromagnetycznego wysokiej częstotliwości, spójnego promieniowania świetlnego generowanego przez układy laserowe, drażniących substancji chemicznych. Długotrwałe wykonywanie czynności wymagających podwyższonej koncentracji wzroku na zminiaturyzowanych elementach lub w warunkach niewystarczającego oświetlenia oraz obsługa elektronicznych monitorów ekranowych.

1) alergiczne zapalenie spojówek

Czas wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych wynosi do 12 miesięcy, także mimo ustąpienia ekspozycji na czynniki szkodliwe.

2) ostre zapalenie spojówek wywołane promieniowaniem nadfioletowym

Czas wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych wynosi do 24 godzin, także mimo ustąpienia ekspozycji na czynniki szkodliwe.

3) epidemiczne wirusowe zapalenie spojówek lub rogówki

Czas wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych wynosi do 12 miesięcy, także mimo ustąpienia ekspozycji na czynniki szkodliwe.

4) zwyrodnienie rogówki wywołane czynnikami drażniącymi

Czas wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych wynosi do 3 lat, także mimo ustąpienia ekspozycji na czynniki szkodliwe.

5) zaćma wywołana działaniem promieniowania podczerwonego lub długofalowego nadfioletowego

Czas wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych wynosi do 10 lat, także mimo ustąpienia ekspozycji na czynniki szkodliwe.

6) centralne zmiany zwyrodnieniowe siatkówki i naczyniówki wywołane krótkofalowym promieniowaniem podczerwonym lub promieniowaniem widzialnym z obszaru widma niebieskiego

Czas wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych wynosi do 3 lat, także mimo ustąpienia ekspozycji na czynniki szkodliwe.

24

Choroby zakaźne lub pasożytnicze albo ich następstwa. Choroby powstałe w wyniku powikłań szczepień ochronnych, wykonanych w związku ze służbą na określonym stanowisku, zapalenie mięśnia sercowego, wsierdzia, osierdzia w przebiegu chorób o etiologii bakteryjnej, wirusowej lub pasożytniczej (dotyczy również gruźlicy)

Bezpośrednie stykanie się z zakaźnym środowiskiem i materiałem biologicznym. Szczepienia ochronne wykonane na zlecenie właściwych organów w związku z zagrożeniami wynikającymi z warunków służby. Trudne warunki atmosferyczne, polowe, niekorzystne warunki zakwaterowania sprzyjające zachorowaniu.

25

Zaawansowana przewlekła niewydolność żylna kończyn dolnych - stadium minimum C4B według klasyfikacji CEAP

Długotrwała, trwająca ponad połowę dobowego wymiaru czasu służby w okresie powyżej 5 lat, służba w pozycji stojącej lub przymusowej.

26

Choroby skóry

1) alergiczne kontaktowe zapalenie skóry

Czas wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych wynosi do 30 dni, także mimo ustąpienia ekspozycji na czynniki szkodliwe.

2) kontaktowe zapalenie skóry z podrażnienia

Czas wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych wynosi do 30 dni, także mimo ustąpienia ekspozycji na czynniki szkodliwe.

3) trądzik olejowy, smarowy lub chlorowy o rozległym charakterze

Czas wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych wynosi do 30 dni, także mimo ustąpienia ekspozycji na czynniki szkodliwe.

4) drożdżakowe zapalenie skóry rąk u osób wykonujących służbę w warunkach sprzyjających rozwojowi drożdżaków chorobotwórczych

Czas wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych wynosi do 30 dni, także mimo ustąpienia ekspozycji na czynniki szkodliwe.

5) grzybice skóry u osób stykających się z materiałem biologicznym pochodzącym od zwierząt

Czas wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych wynosi do 30 dni, także mimo ustąpienia ekspozycji na czynniki szkodliwe.

6) fotodermatozy zawodowe

Czas wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych wynosi do 3 lat, także mimo ustąpienia ekspozycji na czynniki szkodliwe.

Uwaga Ilekroć w tabeli jest mowa o czasie wystąpienia udokumentowanych objawów, należy przez to rozumieć czas, w jakim powinny ujawnić się objawy chorobowe, aby było możliwe stwierdzenie ich związku z pełnieniem służby i jej szczególnymi warunkami lub właściwościami.

Poz.

Treść

Procent uszczerbku na zdrowiu

USZKODZENIA GŁOWY

1

Uszkodzenie skóry, powłok czaszki (bez uszkodzeń kostnych)

1) blizny rozległe (powyżej 5 cm długości lub 2,5 cm²), szpecące, ściągające w zależności od rozmiaru, widoczności, tkliwości

1-10

2) utrata skóry owłosionej

a) oskalpowanie poniżej 25% powierzchni skóry owłosionej

1-10

b) oskalpowanie od 25% do 75% powierzchni skóry owłosionej

11-20

c) oskalpowanie powyżej 75% powierzchni skóry owłosionej

21-30

Uwaga W przypadku skutecznej replantacji skalpu lub uzupełnienia ubytku skóry owłosionej przeszczepem skóry oraz odtworzenia własnego owłosienia ocenia się według poz. 1 pkt 1.

2

Uszkodzenie kości sklepienia i podstawy czaszki w zależności od rozległości obrażeń, wglobień, fragmentacji

1-10

3

Ubytki w kościach sklepienia czaszki o łącznej powierzchni w zależności od rozmiarów

1) poniżej 10 cm²

1-10

2) od 10 do 50 cm²

11-15

3) powyżej 50 cm²

16-25

Uwaga Jeżeli powstały ubytek kości został uzupełniony operacją plastyczną z dobrym efektem, stopień uszczerbku na zdrowiu, oceniony według powyższej zasady, zmniejsza się o połowę. Jeżeli przy uszkodzeniach i ubytkach kości czaszki (poz. 2 i 3) występują jednocześnie uszkodzenia powłok czaszki (poz. 1), osobno ocenia się stopień uszczerbku za uszkodzenia lub ubytki kości według poz. 2 lub 3 i osobno za uszkodzenia powłok czaszki według poz. 1.

4

Nawracający płynotok uszny lub nosowy, przewlekle zapalenie kości, ropowica podczepcowa leczona operacyjnie - uznane jako utrwalone, utrzymujące się mimo prawidłowego leczenia, powikłania towarzyszące uszkodzeniom wymienionym w poz. 1, 2, 3 - ocenia się dodatkowo w zależności od rodzaju i stopnia powikłań

1-15

5

Porażenia i niedowłady pochodzenia mózgowego lub rdzeniowego (uwzględniając skalę Lovetta lub skalę Ashwortha)

1) porażenie połowicze, porażenie kończyn dolnych uniemożliwiające samodzielne stanie i chodzenie (0-1° według skali Lovetta lub 4° według skali Ashwortha)

100

2) głęboki niedowład połowiczy lub obu kończyn dolnych znacznie utrudniający sprawność kończyn (2-3° według skali Lovetta lub 3° według skali Ashwortha)

60-80

3) średniego stopnia niedowład połowiczy lub niedowład obu kończyn dolnych (3-4° według skali Lovetta lub 3-2° według skali Ashwortha)

40-60

4) nieznacznego stopnia (niewielki, dyskretny) niedowład połowiczy lub obu kończyn dolnych (4-5° według skali Lovetta lub 1° według skali Ashwortha), dyskretny deficyt siły przy obecności zaburzeń napięcia mięśniowego, niedostatecznej precyzji ruchów

5-35

5) porażenie kończyny górnej (0-1° według skali Lovetta lub 4° według skali Ashwortha) z niedowładem kończyny dolnej (3-4° według skali Lovetta lub 3° według skali Ashwortha)

a) dominującej

70-90

b) niedominującej

60-80

6) niedowład kończyny górnej (3-4° według skali Lovetta lub 3-2° według skali Ashwortha) z porażeniem kończyny dolnej (0-1° według skali Lovetta lub 4° według skali Ashwortha)

a) dominującej

70-90

b) niedominującej

60-80

7) monoparezy pochodzenia ośrodkowego dotyczące kończyny górnej (0-1° według skali Lovetta lub 4° według skali Ashwortha)

a) dominującej

50-60

b) niedominującej

40-50

8) monoparezy pochodzenia ośrodkowego dotyczące kończyny górnej (2-3° według skali Lovetta lub 3-2° według skali Ashwortha)

a) dominującej

30-50

b) niedominującej

20-40

9) monoparezy pochodzenia ośrodkowego dotyczące kończyny górnej (3-4° według skali Lovetta lub 3-2° według skali Ashwortha)

a) dominującej

10-30

b) niedominującej

5-20

10) monoparezy/monoplegie pochodzenia ośrodkowego dotyczące kończyny dolnej (0-1° w według skali Lovetta lub 4° według skali Ashwortha)

40-50

11) monoparezy pochodzenia ośrodkowego dotyczące kończyny dolnej (2-3° według skali Lovetta lub 3° według skali Ashwortha)

25-40

12) monoparezy pochodzenia ośrodkowego dotyczące kończyny dolnej (3-4° według skali Lovetta lub 3-2° według skali Ashwortha)

15-25

13) monoparezy pochodzenia ośrodkowego dotyczące kończyny dolnej (4-5° według skali Lovetta lub 1+-1° według skali Ashwortha)

5-15

Uwaga W przypadku współistnienia zaburzeń mowy pochodzenia ośrodkowego ocenia się dodatkowo według poz. 11, uwzględniając, że całkowity uszczerbek na zdrowiu z tytułu uszkodzenia mózgu nie może przekroczyć 100%. W przypadku różnicy w nasileniu niedowładu między kończynami dolnymi ocenia się według poz. 5 pkt 10-13 oddzielnie dla każdej kończyny.

SKALA LOVETTA 0° - brak czynnego skurczu mięśnia - brak siły mięśniowej. 1° - ślad czynnego skurczu mięśnia - 5% prawidłowej siły mięśniowej. 2° - wyraźny skurcz mięśnia i zdolność wykonania ruchu przy pomocy i odciążeniu odcinka ruchomego - 20% prawidłowej siły mięśniowej. 3° - zdolność do wykonywania ruchu czynnego samodzielnego z pokonaniem ciężkości danego odcinka - 50% prawidłowej siły mięśniowej. 4° - zdolność do wykonania czynnego ruchu z pewnym oporem - 80% prawidłowej siły mięśniowej. 5° - prawidłowa siła, tj. zdolność wykonywania czynnego ruchu z pełnym oporem -100% prawidłowej siły mięśniowej.

SKALA ASHWORTHA jest skalą oceniającą spastyczność według stopni 0-4, natomiast w skali rozszerzonej wprowadzono stopień 1+ 0° - brak wzmożonego napięcia mięśniowego. 1° - nieznaczny/minimalny wzrost napięcia mięśniowego występujący w trakcie zgięcia lub prostowania kończyny w końcowym zakresie ruchu. 1+° - nieznaczne zwiększenie napięcia mięśniowego wyczuwalne jako opór i zwolnienie w końcowej fazie ruchu (opór o typie scyzorykowym). 2° - bardziej zaznaczony wzrost napięcia mięśniowego podczas całego ruchu, ale nieutrudniający ruchu; dotknięta część łatwo poddaje się zginaniu. 3° - wyraźny wzrost napięcia mięśniowego, ruch bierny trudny do wykonania. 4° - kończyna usztywniona w zgięciu lub w wyproście, sztywność badanego odcinka podczas zgięcia i prostowania.

6

Zespoły pozapiramidowe

1) utrwalony zespół pozapiramidowy znacznie utrudniający sprawność ustroju i wymagający opieki drugiej osoby

100

2) znacznego stopnia zespół pozapiramidowy utrudniający sprawność ustroju i samoobsługę, niewymagający opieki drugiej osoby

41-80

3) średniego stopnia zespół pozapiramidowy utrudniający sprawność ustroju i samoobsługę

21-40

4) nieznacznego stopnia zespół pozapiramidowy utrudniający sprawność ustroju

11-20

5) zaznaczony zespół pozapiramidowy

5-10

7

Zaburzenia równowagi i zaburzenia sprawności ruchowej (ataksja, dysmetria) pochodzenia centralnego, zespoły móżdżkowe

1) uniemożliwiające chodzenie i samodzielne funkcjonowanie

100

2) utrudniające w dużym stopniu chodzenie i sprawność ruchową

41-80

3) utrudniające w miernym stopniu chodzenie i sprawność ruchową

11-40

4) utrudniające w niewielkim stopniu chodzenie i sprawność ruchową, dyskretne upośledzenie zborności i precyzji ruchów

1-10

8

Padaczka jako izolowane następstwo uszkodzenia mózgu

1) padaczka z bardzo częstymi napadami (z utratą świadomości) - 3 napady w tygodniu i więcej

31-40

2) padaczka z napadami - powyżej 2 na miesiąc

21-30

3) padaczka z napadami - 2 i mniej na miesiąc

11-20

4) padaczka z napadami o różnej morfologii - bez utrat przytomności

5-15

Uwaga Podstawą rozpoznania padaczki są: powtarzające się napady padaczkowe, typowe zmiany EEG, dokumentacja ambulatoryjna względnie szpitalna potwierdzające rozpoznanie, ustalone rozpoznanie przez lekarza leczącego (podejrzenie padaczki jest niewystarczające do uznania uszczerbku z tego tytułu). Ocena częstości napadów po leczeniu. W przypadku współistnienia padaczki z innymi objawami organicznego uszkodzenia mózgu ocenia się według poz. 9.

9

Zaburzenia neurologiczne i psychiczne spowodowane organicznym uszkodzeniem mózgu (encefalopatie) w zależności od stopnia zaburzeń neurologicznych i psychicznych

1) ciężkie zaburzenia psychiczne i neurologiczne utrudniające znacznie lub uniemożliwiające samodzielną egzystencję

80-100

2) encefalopatia ze znacznymi zmianami charakterologicznymi lub dużym deficytem neurologicznym¹⁾

50-80

3) encefalopatia ze zmianami charakterologicznymi lub deficytem neurologicznym o średnim nasileniu¹⁾

25-50

4) encefalopatia z niewielkimi zmianami charakterologicznymi lub niewielkim deficytem neurologicznym¹⁾

10-25

Uwaga Rozpoznanie encefalopatii potwierdza się występowaniem trwałego deficytu w stanie neurologicznym i psychicznym, udokumentowanym badaniem neurologicznym, psychiatrycznym, psychologicznym, testami psychologicznymi, np. tzw. triady psychoorganicznej i innych, oraz zmianami w obrazie EEG, TK(CT) lub RM(NMR).

10

Zaburzenia adaptacyjne, nerwice, tzw. zespoły cerebrasteniczne i inne utrwalone skargi subiektywne powstałe w następstwie urazów czaszkowo-mózgowych

1) utrwalone skargi subiektywne związane z urazem głowy w zależności od stopnia zaburzeń (bóle głowy, zawroty głowy, zaburzenia pamięci i koncentracji, zaburzenia snu, drażliwość, nadpobudliwość) utrzymujące się powyżej 6 miesięcy od urazu mimo leczenia

1-5

2) utrwalone nerwice związane z urazem czaszkowo-mózgowym lub ciężkim uszkodzeniem ciała w zależności od stopnia zaburzeń, wymagające stałego leczenia psychiatrycznego

6-30

11

Zaburzenia mowy

1) afazja całkowita (sensoryczna lub sensoryczno-motoryczna) z agrafią i aleksją

100

2) afazja całkowita motoryczna

60

3) afazja w znacznym stopniu utrudniająca porozumiewanie się

40-59

4) afazja w umiarkowanym i niewielkim stopniu utrudniająca porozumiewanie się

20-39

5) afazja nieznacznego stopnia, afazja amnestyczna, dyskretne zaburzenia mowy, dysfazja

10-19

12

Zespoły podwzgórzowe i inne utrwalone zaburzenia wewnątrzwydzielnicze z potwierdzonym pochodzeniem ośrodkowym (moczówka prosta, cukrzyca, nadczynność tarczycy itp.)

1) znacznie upośledzające czynność ustroju

31-50

2) nieznacznie upośledzające czynność ustroju

15-30

13

Uszkodzenie częściowe lub całkowite nerwów ruchowych gałki ocznej (nerwy: okoruchowy, bloczkowy, odwodzący)

1) z objawami dwojenia obrazu, opadania powieki i zaburzeniami akomodacji

21-35

2) z objawami dwojenia obrazu i opadania powieki

11-20

3) z objawami dwojenia obrazu bez opadania powieki

5-10

4) zaburzenia akomodacji lub inne zaburzenia czynności mięśni wewnętrznych oka

1-10

14

Uszkodzenie częściowe lub całkowite nerwu trójdzielnego w zależności od stopnia uszkodzenia

1) czuciowe (w tym neuralgia pourazowa)

1-10

2) ruchowe

1-10

3) czuciowo-ruchowe

3-20

15

Uszkodzenie nerwu twarzowego

1) obwodowe całkowite z niedomykaniem powieki

20

2) obwodowe częściowe w zależności od nasilenia dolegliwości

3-19

3) izolowane uszkodzenie centralne

2-10

Uwaga Współistnienie uszkodzenia nerwu twarzowego z pęknięciem kości skalistej ocenia się według poz. 49. Uszkodzenie centralne nerwu twarzowego współistniejące z innymi objawami świadczącymi o uszkodzeniu mózgu ocenia się według poz. 5 lub 9.

16

Utrwalone uszkodzenie częściowe lub całkowite nerwów językowo-gardłowego i błędnego w zależności od stopnia zaburzeń mowy, połykania, oddechu, krążenia i przewodu pokarmowego

1) niewielkiego stopnia

5-10

2) średniego stopnia

11-25

3) znacznego stopnia

26-50

17

Uszkodzenie częściowe lub całkowite nerwu dodatkowego w zależności od stopnia uszkodzenia

3-15

18

Uszkodzenie częściowe lub całkowite nerwu podjęzykowego w zależności od stopnia uszkodzenia

5-20

Uwaga Jeżeli uszkodzeniom nerwów czaszkowych towarzyszą inne uszkodzenia mózgu, ocenia się według poz. 9.

USZKODZENIA TWARZY

19

Uszkodzenia powłok twarzy (blizny i ubytki)

1) oszpecenia (szpecące, rozległe powyżej 2 cm długości lub powyżej 1,5 cm˛ powierzchni blizny) bez zaburzeń funkcji w zależności od rozmiarów blizn i ubytków w powłokach twarzy

1-5

2) oszpecenia z miernymi zaburzeniami funkcji w zależności od rozmiarów blizn i ubytków w powłokach twarzy oraz stopnia zaburzeń funkcji po optymalnej korekcji

6-25

3) oszpecenia połączone z dużymi zaburzeniami funkcji (sumując ocenę za oszpecenie z oceną poszczególnych zaburzeń funkcji: przyjmowania pokarmów, zaburzeń oddychania, mowy, zaburzenia funkcji powiek itp.) w zależności od rozmiarów blizn i ubytków w powłokach twarzy oraz stopnia zaburzeń funkcji po optymalnej korekcji

26-60

4) blizny po oparzeniach powyżej stopnia IIA za każdy 1% TBSA (całkowitej powierzchni ciała)

5

20

Uszkodzenia nosa (w tym złamania kości nosa, przegrody nosa, uszkodzenia części chrzęstnej, ubytki części miękkich)

1) widoczne, szpecące zniekształcenie nosa, utrzymujące się po korekcji, bez zaburzeń oddychania i powonienia w zależności od rozległości uszkodzenia

1-5

2) uszkodzenie struktury chrzęstno-kostnej nosa z zaburzeniami oddychania utrzymującymi się po korekcji w zależności od rozległości uszkodzenia i stopnia zaburzeń oddychania

6-15

3) uszkodzenie struktury chrzęstno-kostnej nosa z zaburzeniami oddychania i powonienia, utrzymujące się po korekcji w zależności od stopnia zaburzeń w oddychaniu i powonieniu

10-20

4) zaburzenia lub utrata powonienia w następstwie uszkodzenia przedniego dołu czaszki

1-6

5) utrata znacznej części nosa lub utrata całkowita (łącznie z kośćmi nosa)

20-30

Uwaga Jeżeli zniekształceniu nosa towarzyszą blizny nosa, ocenia się łącznie według poz. 20. Jeżeli uszkodzenie nosa wchodzi w zespół uszkodzeń objętych poz. 19, stosuje się ocenę według poz. 19.

21

Utrata zębów (dotyczy zębów stałych)

1) utrata częściowa korony (poniżej 1/2 korony)

0,5

2) utrata korony (co najmniej 1/2 korony) lub korzenia lub całkowita utrata zęba wraz z korzeniem zębów 4-8

1

3) utrata korony (co najmniej 1/2 korony) lub korzenia lub całkowita utrata zęba wraz z korzeniem (siekacze i kły)

2

Uwaga W przypadku uzupełnienia protetycznego/stomatologicznego ocenia się stan przed wykonaniem uzupełnienia. Przetrwałe zęby mleczne w miejscu niewykształconych zębów stałych traktuje się jak zęby stałe.

22

Złamania kości oczodołu, kości szczękowych, kości jarzmowej, w zależności od zrostu w przemieszczeniu, utrwalonych zniekształceń, asymetrii zgryzu, upośledzenia żucia, zaburzeń czucia

1) nieznacznego stopnia

1-5

2) średniego stopnia

6-10

3) znacznego stopnia

11-20

Uwaga W przypadku urazu oczodołu z dwojeniem obrazu bez zaburzeń ostrości wzroku ocenia się dodatkowo według poz. 27 pkt 2, w przypadku zaburzeń ostrości wzroku według tabeli w poz. 27 pkt 1. W przypadku pojawienia się dużych deficytów neurologicznych dotyczących unerwienia twarzy ocenia się dodatkowo według punktu właściwego dla danego nerwu. Jeżeli uszkodzeniom kości twarzoczaszki towarzyszy oszpecenie, ocenia się jedynie według poz. 19. W przypadku złamania żuchwy z innymi kośćmi twarzoczaszki następstwa uszkodzeń żuchwy ocenia się oddzielnie od złamania pozostałych kości twarzoczaszki dodatkowo według poz. 24.

23

Utrata szczęki lub żuchwy łącznie z oszpeceniem i utratą zębów w zależności od wielkości ubytków, oszpecenia i powikłań

1) częściowa

10-35

2) całkowita

40-50

24

Złamania żuchwy wygojone z przemieszczeniem odłamów

1) bez zaburzeń czynności stawu żuchwowo-skroniowego w zależności od stopnia zniekształcenia i rozwarcia szczęk

1-5

2) z zaburzeniami czynności stawu żuchwowo-skroniowego w zależności od stopnia zaburzeń żucia i rozwarcia szczęk

6-15

25

Ubytek podniebienia

1) z zaburzeniami mowy i połykania w zależności od stopnia zaburzeń

10-25

2) z dużymi zaburzeniami mowy i połykania w zależności od stopnia zaburzeń

26-40

26

Ubytki i urazy języka w zależności od wielkości ubytków, zniekształceń, zaburzeń mowy, trudności w połykaniu

1) ubytki języka, w zależności od wielkości uszkodzeń - ubytki niewielkiego stopnia bez istotnych zaburzeń mowy

1-3

2) ubytki języka - ubytki i zniekształcenia średniego stopnia upośledzające odżywianie i mowę w stopniu nieznacznie utrudniającym porozumiewanie się, w zależności od stopnia

4-15

3) duże ubytki języka i znaczne zniekształcenia, upośledzające odżywianie i mowę w stopniu umiarkowanie i znacznie utrudniającym porozumiewanie się, w zależności od stopnia

16-40

4) całkowita utrata języka

50

USZKODZENIA NARZĄDU WZROKU

27

Obniżenie ostrości wzroku bądź utrata jednego oka lub obojga oczu

1) przy obniżeniu ostrości wzroku lub utracie wzroku jednego oka lub obojga oczu uszczerbek ocenia się według poniższej tabeli

Tabela 27 pkt 1

Ostrość wzroku oka prawego →

1,0 (10/10)

0,9 (9/10)

0,8 (8/10)

0,7 (7/10)

0,6 (6/10)

0,5 (5/10)

0,4 (4/10)

0,3 (3/10)

0,2 (2/10)

0,1 (1/10)

0

Ostrość wzroku oka lewego ↓

Procent uszczerbku na zdrowiu

1,0 (10/10)

0

2,5

5

7,5

10

12,5

15

20

25

30

35

0,9 (9/10)

2,5

5

7,5

10

12,5

15

20

25

30

35

40

0,8 (8/10)

5

7,5

10

12,5

15

20

25

30

35

40

45

0,7 (7/10)

7,5

10

12,5

15

20

25

30

35

40

45

50

0,6 (6/10)

10

12,5

15

20

25

30

35

40

45

50

55

0,5 (5/10)

12,5

15

20

25

30

35

40

45

50

55

60

0,4 (4/10)

15

20

25

30

35

40

45

50

55

60

65

0,3 (3/10)

20

25

30

35

40

45

50

55

60

65

70

0,2 (2/10)

25

30

35

40

45

50

55

60

65

70

80

0,1 (1/10)

30

35

40

45

50

55

60

65

70

80

90

0

35

40

45

50

55

60

65

70

80

90

100

2) utrwalone dwojenie obrazu bez zaburzeń ostrości wzroku

1-10

3) utrata wzroku jednego oka z jednoczesnym wyłuszczeniem gałki ocznej

40

Uwaga Ostrość wzroku określa się po optymalnej korekcji szkłami, zarówno przy zmętnieniu rogówki lub soczewki, jak i przy współistnieniu uszkodzenia siatkówki lub nerwu wzrokowego. Ocenę końcową pomniejsza się o ewentualne wcześniejsze upośledzenie ostrości wzroku. Stopień uszczerbku w poz. 27 pkt 3 obejmuje oszpecenie związane z wyłuszczeniem gałki ocznej.

28

Porażenie nastawności (akomodacji) przy braku zaburzeń ostrości wzroku po korekcji

1) jednego oka

15

2) obojga oczu

30

29

Uszkodzenie gałki ocznej wskutek urazów tępych

1) z zaburzeniami ostrości wzroku

ocenia się według poz. 27 pkt 1

2) bez zaburzeń ostrości wzroku, z widocznym defektem kosmetycznym lub deformacją w obrębie gałki ocznej, w zależności od stopnia

1-5

30

Uszkodzenie gałki ocznej wskutek urazów drążących

1) z zaburzeniami ostrości wzroku

ocenia się według poz. 27 pkt 1

2) bez zaburzeń ostrości wzroku, z widocznym defektem kosmetycznym lub deformacją w obrębie gałki ocznej, w zależności od stopnia

1-5

31

Uszkodzenie gałki ocznej wskutek urazów chemicznych, termicznych, spowodowanych promieniowaniem elektromagnetycznym oraz energią elektryczną

1) z zaburzeniami ostrości wzroku

ocenia się według poz. 27 pkt 1

2) bez zaburzeń ostrości wzroku, z widocznym defektem kosmetycznym lub deformacją w obrębie gałki ocznej, w zależności od stopnia

1-5

32

Koncentryczne zwężenie pola widzenia ocenia się według poniższej tabeli

Tabela 32 pkt 1

Zwężenie do

Przy nienaruszonym drugim oku

W obojgu oczach

Przy ślepocie drugiego oka

Procent uszczerbku na zdrowiu

60º

0

0

20-35%

50º

1-5%

10-15%

35-45%

40º

5-10%

15-25%

45-55%

30º

10-15%

25-50%

55-70%

20º

15-20%

50-80%

70-85%

10º

20-25%

80-90%

85-95%

poniżej 10^o

25-35%

90-95%

95-100%

33

Połowicze i inne niedowidzenia

1) dwuskroniowe

50

2) dwunosowe

25

3) jednoimienne

25

4) inne ubytki pola widzenia (jednooczne)

1-15

34

Bezsoczewkowość pourazowa bez współistnienia zaburzeń ostrości wzroku po optymalnej korekcji

1) w jednym oku

15

2) w obojgu oczach

30

Uwaga W przypadku gdy współistnieją niedające się skorygować zaburzenia ostrości wzroku, ocenia się dodatkowo według tabeli z poz. 27 pkt 1 z ograniczeniem do 35% dla jednego oka i 100% za oboje oczu.

35

Pseudosoczewkowość pourazowa (usunięcie soczewki wskutek urazu z wszczepieniem sztucznej soczewki wewnątrzgałkowej) przy współistnieniu niepoddających się korekcji zaburzeń ostrości wzroku

1) w jednym oku

ocenia się według poz. 27 pkt 1 w granicach 5-10%

2) w obojgu oczach

ocenia się według poz. 27 pkt 1 w granicach 10-15%

36

Zaburzenia w drożności przewodów łzowych (łzawienie), po korekcji operacyjnej w zależności od stopnia i natężenia objawów

1) w jednym oku

5-10

2) w obojgu oczach

10-15

37

Odwarstwienie siatkówki jednego oka - pourazowe

ocenia się według tabeli z poz. 27 pkt 1 i poz. 32 lub poz. 33 pkt 4, nie mniej niż 3%

Uwaga Odwarstwienie siatkówki jednego oka, tylko jeśli występuje po urazie oka lub głowy, ocenia się, odejmując uszczerbek istniejący przed urazem. Odwarstwienia siatkówki bez potwierdzonego urazu oka lub głowy, czyli po wysiłku, dźwignięciu, pochyleniu, skoku itp., nie uznaje się za pourazowe.

38

Jaskra - wtórna pourazowa, po potwierdzonym urazie oka lub głowy

ocenia się według tabeli ostrości wzroku z poz. 27 pkt 1 oraz tabeli koncentrycznego zwężenia pola widzenia z poz. 32, z zastrzeżeniem że ogólny procent uszczerbku na zdrowiu nie może wynosić więcej niż 35% za jedno oko i 100% za oboje oczu, nie mniej niż 3%

39

Wytrzeszcz tętniący w zależności od stopnia 35-100

40

Zaćma pourazowa

ocenia się według tabeli ostrości wzroku z poz. 27 pkt 1

Uwaga Oceny dokonuje się po zakończeniu leczenia i optymalnej korekcji.

41

Przewlekłe zapalenie spojówek w związku z urazem oka

1) niewielkie zmiany

1-5

2) duże zmiany, blizny rogówki i spojówki, zrosty powiek

6-10

Uwaga Suma procentu uszczerbku na zdrowiu z tytułu uszkodzeń poszczególnych struktur oka nie może przekroczyć procentu uszczerbku przewidzianego za całkowitą utratę wzroku w jednym oku (35%) lub w obojgu oczach (100%). Jeżeli uraz powiek lub tkanek oczodołu wchodzi w skład uszkodzeń innych części twarzy, ocenia się według poz. 19 lub 22, uzupełniając ocenę o poz. 27 pkt 1.

USZKODZENIA NARZĄDU SŁUCHU

42

Upośledzenie ostrości słuchu

1) przy upośledzeniu ostrości słuchu uszczerbek ocenia się według poniższej tabeli

Tabela 42 pkt 1

Obliczanie procentowego uszczerbku na zdrowiu z tytułu utraty słuchu według Rosera (w modyfikacji)

Ucho prawe / Ucho lewe

0-25 dB

26-40 dB

41-70 dB

powyżej 70 dB

Procent uszczerbku na zdrowiu

0-25 dB

0

5%

10%

20%

26-40 dB

5%

15%

20%

30%

41-70 dB

10%

20%

30%

40%

powyżej 70 dB

20%

30%

40%

50%

Uwaga Oblicza się oddzielnie średnią dla ucha prawego i lewego, biorąc pod uwagę częstotliwości dla 500 Hz, 1000 Hz i 2000 Hz. Jeżeli różnica między wartościami dla 500 Hz i 2000 Hz jest większa niż 40 dB, ubytek słuchu wylicza się jako średnią z czterech progów: 500 Hz, 1000 Hz, 2000 Hz i 4000 Hz. Jeżeli różnica między wartościami dla 500 Hz i 2000 Hz jest większa niż 40 dB, ale próg słyszalności dla 4000 Hz jest lepszy niż dla 2000 Hz, ubytek słuchu wylicza się jako średnią z trzech progów: 500 Hz, 1000 Hz, 4000 Hz.

2) pourazowe, utrwalone szumy uszne w zależności od stopnia nasilenia

1-5

Uwaga Jeżeli szum uszny towarzyszy deficytowi słuchu - ocenia się wyłącznie według tabeli z poz. 42 pkt 1, jeżeli zaburzeniom równowagi - według poz. 48.

43

Urazy małżowiny usznej

1) zniekształcenie małżowiny (blizny, oparzenia i odmrożenia) lub utrata części małżowiny w zależności od stopnia uszkodzeń

1-10

2) całkowita utrata jednej małżowiny

15

3) całkowita utrata obu małżowin

30

44

Zwężenie lub zarośnięcie zewnętrznego przewodu słuchowego jednostronne lub obustronne z upośledzeniem słuchu

ocenia się według tabeli z poz. 42 pkt 1

45

Przewlekłe ropne zapalenie ucha środkowego pourazowe w związku z urazem

1) jednostronne

5

2) obustronne

10

46

Przewlekłe ropne zapalenie ucha środkowego pourazowe, powikłane perlakiem, próchnicą kości lub polipem ucha w zależności od stopnia powikłań

1) jednostronne

5-15

2) obustronne

10-20

47

Uszkodzenie ucha środkowego, błony bębenkowej, kosteczek słuchowych, kości skroniowej

ocenia się według tabeli z poz. 42 pkt 1

48

Uszkodzenie ucha wewnętrznego

1) z uszkodzeniem części słuchowej

ocenia się według tabeli z poz. 42 pkt 1

2) z uszkodzeniem części statycznej (zawroty głowy, nudności, niewielkie zaburzenia równowagi)

1-20

3) z uszkodzeniem części statycznej (zawroty głowy, zaburzenia równowagi utrudniające poruszanie się, nudności, wymioty)

21-50

4) z uszkodzeniem części słuchowej i statycznej w zależności od stopnia uszkodzenia

ocenia się według tabeli z poz. 42 pkt 1, zwiększając stopień uszczerbku według poz. 48 pkt 2 lub poz. 48 pkt 3

49

Uszkodzenie nerwu twarzowego łącznie z pęknięciem kości skalistej

1) jednostronne

5-25

2) obustronne

10-60

USZKODZENIA SZYI, KRTANI, TCHAWICY I PRZEŁYKU

50

Uszkodzenie gardła z upośledzeniem funkcji 5-10

51

Uszkodzenie lub zwężenie krtani, uszkodzenie nerwów krtaniowych, pozwalające na obchodzenie się bez rurki tchawicznej w zależności od stopnia uszkodzenia

1) niewielka okresowa duszność, chrypka

5-10

2) świst krtaniowy, duszność przy umiarkowanych wysiłkach, zachłystywanie się, w zależności od nasilenia objawów

11-30

52

Uszkodzenie krtani, powodujące konieczność stałego noszenia rurki tchawicznej

1) z zaburzeniami głosu w zależności od stopnia

30-55

2) z bezgłosem

60

53

Uszkodzenie tchawicy ze zwężeniem jej światła w zależności od stopnia jej zwężenia

1) bez niewydolności oddechowej

1-10

2) duszność w trakcie wysiłku fizycznego

11-20

3) duszność w trakcie chodzenia po poziomym odcinku drogi wymagająca okresowego zatrzymania się w celu nabrania powietrza

21-40

4) duże zwężenie, utrzymujące się po korekcji, potwierdzone badaniem bronchoskopowym z dusznością spoczynkową

41-60

54

Uszkodzenie przełyku

1) z trwałym zwężeniem, bez zaburzeń w odżywianiu 1-5

2) z częściowymi trudnościami w odżywianiu w zależności od stopnia upośledzenia stanu odżywiania, niewymagające zabiegów rekonstrukcyjnych

6-20

3) ze znacznymi zaburzeniami drożności, trudnościami w odżywianiu, wymagające zabiegów rekonstrukcyjnych, w zależności od stopnia upośledzenia stanu odżywiania

21-50

4) powikłania po uszkodzeniu przełyku i zabiegach rekonstrukcyjnych, zwężenia w zespoleniach, stałe przetoki itp.

ocenia się według poz. 54 pkt 3, zwiększając stopień uszczerbku, w zależności od stopnia powikłań o 10-30%

55

Uszkodzenie tkanek miękkich skóry, mięśni w zależności od blizn, ruchomości szyi, ustawienia głowy

1) blizny skórne, rozległe (powyżej 5 cm długości), widoczne, szpecące, bez ograniczenia ruchomości szyi, w zależności od rozmiaru, widoczności, tkliwości blizn

1-5

2) zmiany z trwałym ograniczeniem ruchomości szyi małego i średniego stopnia do 50% zakresu ruchomości

6-14

3) zmiany ze znacznym ograniczeniem ruchomości szyi powyżej 50% zakresu ruchomości, z niesymetrycznym ustawieniem głowy

15-30

4) blizny po oparzeniach powyżej stopnia IIA za każdy 1% TBSA (całkowitej powierzchni ciała)

2

Uwaga Zakresy ruchomości kręgosłupa szyjnego: zgięcie 50°, prostowanie 60°, rotacja po 80°, pochylanie na boki po 45°. Uszkodzenie tkanek miękkich z jednoczesnym uszkodzeniem kręgosłupa szyjnego ocenia się według poz. 89.

USZKODZENIA KLATKI PIERSIOWEJ I ICH NASTĘPSTWA

56

Urazy części miękkich klatki piersiowej, grzbietu w zależności od stopnia zniekształcenia, rozległości blizn, ubytków mięśni i stopnia upośledzenia oddychania

1) widoczne zniekształcenia, ubytki i blizny skórne, rozległe (powyżej 5 cm długości), widoczne, szpecące, nieograniczające ruchomości klatki piersiowej

1-5

2) mierne ograniczenie ruchomości klatki piersiowej - blizny, ubytki mięśniowe bez lub z niewielkim zmniejszeniem wydolności oddechowej

6-10

3) średniego stopnia ograniczenie ruchomości klatki piersiowej - blizny, ubytki mięśniowe ze średnim zmniejszeniem wydolności oddechowej

11-25

4) znacznego stopnia ograniczenie ruchomości klatki piersiowej, rozległe ściągające blizny, duże ubytki mięśniowe ze znacznym zmniejszeniem wydolności oddechowej

26-40

5) blizny po oparzeniach powyżej stopnia IIA za każde 3% TBSA (całkowitej powierzchni ciała)

1

Uwaga Stopnie upośledzenia wydolności oddechowej są zawarte w uwadze w poz. 62.

57

Uszkodzenie lub utrata sutka u kobiet

1) blizny lub częściowa utrata brodawki w zależności od rozległości blizn

1-5

2) znaczna lub całkowita utrata brodawki do 45. roku życia

10-15

3) znaczna lub całkowita utrata brodawki po 45. roku życia

5-10

4) częściowe uszkodzenie sutka lub jego częściowa utrata w zależności od wielkości ubytku do 45. roku życia

5-15

5) częściowe uszkodzenie sutka lub jego częściowa utrata w zależności od wielkości ubytku po 45. roku życia

1-10

6) znaczna lub całkowita utrata sutka do 45. roku życia

15-20

7) znaczna lub całkowita utrata sutka po 45. roku życia

11-15

8) utrata sutka z częścią mięśnia piersiowego - ocenia się według powyższych punktów, dodając w zależności od stopnia deformacji, dysfunkcji klatki piersiowej i kończyny górnej

1-10

Uwaga Uszkodzenie lub utratę sutka u mężczyzn ocenia się według poz. 56.

58

Złamania żeber

1) z obecnością zniekształceń i bez zmniejszenia wydolności oddechowej

1-5

2) z miernym ograniczeniem ruchomości klatki piersiowej, z niewielkiego stopnia zmniejszeniem wydolności oddechowej

6-10

3) ze średniego stopnia ograniczeniem ruchomości klatki piersiowej, ze średniego stopnia zmniejszeniem wydolności oddechowej

11-25

4) ze znacznego stopnia ograniczeniem ruchomości klatki piersiowej, ze znacznym zmniejszeniem wydolności oddechowej

26-40

Uwaga Stopnie upośledzenia wydolności oddechowej są zawarte w uwadze w poz. 62.

59

Złamanie mostka

1) bez zniekształceń, z potwierdzonym udokumentowanym przewlekłym zespołem bólowym

1-3

2) ze zrostem w przemieszczeniu w zależności od stopnia zniekształceń i dolegliwości

4-10

60

Złamania żeber lub mostka powikłane przewlekłym zapaleniem kości, obecnością ciał obcych (z wyjątkiem ciał obcych związanych z zastosowaniem technik operacyjnych), przetokami

ocenia się według poz. 58 i 59, zwiększając stopień uszczerbku w zależności od stopnia powikłań i upośledzenia funkcji o 1-15%

61

Uszkodzenie płuc i opłucnej (zrosty opłucnowe, uszkodzenie tkanki płucnej, ubytki tkanki płucnej, ciała obce itp.)

1) uszkodzenie płuc i opłucnej bez cech niewydolności oddechowej

1-5

2) z objawami niewydolności oddechowej niewielkiego stopnia

6-10

3) z objawami niewydolności oddechowej średniego stopnia

11-25

4) z niewydolnością oddechową znacznego stopnia

26-40

62

Uszkodzenie tkanki płucnej powikłane przetokami oskrzelowymi, ropniem płuc

ocenia się według poz. 61, zwiększając stopień uszczerbku w zależności od stopnia powikłań o 10-20%

Uwaga Przy ocenie według poz. 56, 58, 60-62 poza badaniem rentgenowskim uszkodzenia tkanki płucnej stopnie niewydolności oddechowej potwierdza się badaniem spirometrycznym lub badaniem gazometrycznym²⁾. W przypadku gdy następstwa obrażeń klatki piersiowej są oceniane według kilku pozycji tabeli, a niewydolność oddechowa towarzyszy tym następstwom, uszczerbek na zdrowiu wynikający ze stopnia niewydolności oddechowej ustala się wyłącznie w oparciu o jedną z tych pozycji (oprócz poz. 60 i 62).

STOPNIE UPOŚLEDZENIA WYDOLNOŚCI ODDECHOWEJ: - niewielkiego stopnia zmniejszenie wydolności oddechowej - VC 70-80%, FEV1 70-80%, FEV 1% VC 70-80% - w odniesieniu do wartości należnych, - średniego stopnia zmniejszenie wydolności oddechowej - VC 50-70%, FEV1 50-70%, FEV 1% VC 50-70% - w odniesieniu do wartości należnych, - znaczne zmniejszenie wydolności oddechowej - VC poniżej 50%, FEV1 poniżej 50%, FEV 1% VC poniżej 50% - w odniesieniu do wartości należnych.

63

Uszkodzenie serca lub osierdzia

1) wymagające leczenia operacyjnego, z wydolnym układem krążenia, EF powyżej 55%, powyżej 10 MET, bez zaburzeń kurczliwości

5

2) I klasa NYHA, EF 50-55%, powyżej 10 MET, niewielkie zaburzenia kurczliwości

6-15

3) II klasa NYHA, EF 45%-55% 7-10 MET, umiarkowane zaburzenia kurczliwości

16-25

4) III klasa NYHA, EF 35%-45%, 5-7 MET, nasilone zaburzenia kurczliwości

26-55

5) IV klasa NYHA, EF <35%, poniżej 5 MET, znaczne zaburzenia kurczliwości

56-90

Uwaga Stopień wydolności układu krążenia ocenia się na podstawie badania klinicznego i badań obrazowych serca lub badania EKG wysiłkowego³⁾. Przy zaliczaniu następstw do poszczególnych punktów muszą być spełnione co najmniej dwa z następujących kryteriów: klasyfikacja NYHA, EF, MET i zaburzenia kurczliwości.

KLASYFIKACJA NYHA - KLASYFIKACJA NOWOJORSKIEGO TOWARZYSTWA KARDIOLOGICZNEGO WYRÓŻNIA NASTĘPUJĄCE STANY CZYNNOŚCIOWE SERCA

Klasa I

Choroba serca bez ograniczenia fizycznej aktywności. Podstawowa aktywność fizyczna nie powoduje zmęczenia, duszności, kołatania serca i bólów wieńcowych.

Klasa II

Choroba serca powodująca niewielkie ograniczenia aktywności fizycznej. Dobre samopoczucie w spoczynku. Podstawowa aktywność powoduje zmęczenie, duszność, kołatanie serca, bóle wieńcowe.

Klasa III

Choroba serca powodująca ograniczenie aktywności fizycznej. Dobre samopoczucie w spoczynku. Mniejsza niż podstawowa aktywność fizyczna powoduje zmęczenie, duszność, kołatanie serca, bóle wieńcowe.

Klasa IV

Choroba serca, która przy jakiejkolwiek aktywności fizycznej wywołuje dyskomfort. Objawy niewydolności serca lub niewydolności wieńcowej mogą występować nawet w spoczynku. Jeśli zostanie podjęta jakakolwiek aktywność fizyczna, wzrasta dyskomfort.

DEFINICJA EF - FRAKCJA WYRZUTOWA LEWEJ KOMORY Frakcja wyrzutowa lewej komory - objętość krwi wyrzucana z lewej komory w czasie skurczu serca. Frakcja wyrzutowa jest wyrażana w procentach - stosunek objętości krwi wypływającej w czasie skurczu z lewej komory do całkowitej objętości lewej komory. Frakcja wyrzutowa wyraża zdolność serca do skurczu i jest wykładnikiem wydolności hemodynamicznej serca.

DEFINICJA RÓWNOWAŻNIKA METABOLICZNEGO - MET, STOSOWANEGO PRZY OCENIE PRÓBY WYSIŁKOWEJ MET-y (MET - równoważnik metaboliczny jest jednostką spoczynkowego poboru tlenu, ok. 3,5 ml tlenu na kilogram masy ciała na minutę) uzyskuje się, dzieląc objętość tlenu (w ml/min) przez iloczyn: masy ciała (w kg) × 3,5. Liczbę 3,5 przyjmuje się jako wartość odpowiadającą zużyciu tlenu w spoczynku i wyraża w mililitrach tlenu na kilogram masy ciała na minutę.

64

Uszkodzenia przepony - rozerwanie przepony, przepukliny przeponowe w zależności od stopnia zaburzeń funkcji przewodu pokarmowego, oddychania i krążenia

1) bez zaburzeń funkcji po leczeniu operacyjnym w zależności od rozległości uszkodzeń

1-5

2) zaburzenia niewielkiego stopnia

6-10

3) zaburzenia średniego stopnia

11-20

4) zaburzenia dużego stopnia

21-40

USZKODZENIA BRZUCHA I ICH NASTĘPSTWA

65

Uszkodzenia powłok brzusznych (przepukliny urazowe, przetoki, blizny itp.) okolicy lędźwiowej i krzyżowej w zależności od charakteru blizn, ubytków, umiejscowienia i rozmiarów uszkodzenia

1) widoczne zniekształcenia, ubytki i blizny skórne, rozległe (powyżej 5 cm długości), widoczne, szpecące

1-5

2) uszkodzenia powłok i ubytki mięśniowe, przepukliny pourazowe utrzymujące się po korekcji

6-15

3) blizny po oparzeniach powyżej stopnia IIA za każde 3% TBSA (całkowitej powierzchni ciała)

1

Uwaga Za przepukliny urazowe uważa się wyłącznie przepukliny spowodowane pourazowym uszkodzeniem powłok brzusznych (np. po rozerwaniu mięśni powłok brzusznych). Przepuklin pachwinowych, pępkowych itp. oraz wszystkich, które uwidoczniły się po wysiłku, dźwignięciu, gwałtownym ruchu, nie uznaje się za pourazowe.

66

Uszkodzenia żołądka, jelit, sieci, krezki jelita

1) wymagające leczenia operacyjnego, bez zaburzeń funkcji przewodu pokarmowego

1-5

2) z niewielkiego stopnia zaburzeniami funkcji i dostatecznym stanem odżywienia

6-10

3) z zaburzeniami trawienia i niedostatecznym stanem odżywienia w zależności od stopnia zaburzeń i stanu odżywienia

11-40

4) z zaburzeniami trawienia i niedostatecznym stanem odżywienia - odżywianie jedynie pozajelitowe

50

67

Trwałe przetoki jelitowe, kałowe i odbyt sztuczny w zależności od możliwości zaopatrzenia sprzętem stomijnym i miejscowych powikłań przetoki

1) jelita cienkiego

30-80

2) jelita grubego

20-60

68

Uszkodzenie dużych naczyń krwionośnych jamy brzusznej i miednicy (aorty brzusznej, tętnic biodrowych wspólnych, zewnętrznych i wewnętrznych) niepowodujące upośledzenia funkcji innych narządów w zależności od rozległości uszkodzenia naczyń

1-10

69

Uszkodzenie odbytu, zwieracza odbytu

1) blizny, zwężenia, niewielkie dolegliwości

1-5

2) powodujące stałe, całkowite nietrzymanie kału i gazów

60

70

Uszkodzenia odbytnicy

1) pełnościenne uszkodzenie - niewielkie dolegliwości, bez zaburzeń funkcji

1-5

2) wypadanie błony śluzowej

6-10

3) wypadanie odbytnicy w zależności od stopnia wypadania, utrzymujące się po leczeniu operacyjnym

11-30

71

Uszkodzenia śledziony

1) leczone zachowawczo (krwiak, pęknięcie narządu potwierdzone badaniem obrazowym)

2

2) leczone operacyjnie z zachowaniem narządu

5

3) utrata u osób powyżej 18. roku życia

15

4) utrata u osób do ukończenia 18. roku życia

20

72

Uszkodzenie wątroby i przewodów żółciowych, pęcherzyka żółciowego lub trzustki w zależności od powikłań i zaburzeń funkcji

1) bez zaburzeń funkcjonalnych, pourazowa utrata pęcherzyka żółciowego

1-5

2) zaburzenia czynności wątroby w stopniu A według Childa-Pugha, zaburzenia czynności zewnątrzwydzielniczej trzustki niewielkiego stopnia lub utrata części narządu

6-15

3) zaburzenia czynności wątroby w stopniu B według Childa-Pugha, zaburzenia czynności zewnątrzwydzielniczej i wewnątrzwydzielniczej trzustki średniego stopnia lub utrata znacznej części narządu

16-40

4) zaburzenia czynności wątroby w stopniu C według Childa-Pugha, ciężkie zaburzenia czynności zewnątrzwydzielniczej i wewnątrzwydzielniczej trzustki

41-60

Uwaga Przetokę trzustkową ocenia się według ilości wydzielanej treści, stopnia wydolności zewnątrzwydzielniczej oraz zmian wtórnych powłok brzusznych według poz. 72 pkt 2-4. Przetokę żółciową ocenia się według ilości wydzielanej treści oraz zmian wtórnych powłok brzusznych według poz. 72 pkt 2-4. Zwężenia dróg żółciowych ocenia się według częstości nawrotów zapaleń dróg żółciowych oraz zmian wtórnych w wątrobie według poz. 72 pkt 2-4.

KLASYFIKACJA CHILDA-PUGHA - w odniesieniu do wartości należnych

Parametr

Liczba punktów

1

2

3

Albumina (g/dl) w surowicy

>3,5

2,8-3,5

<2,8

Bilirubina (umol/l) w surowicy

<25

25-40

>40

Czas protrombinowy (sekunda ponad normę)

<4

4-6

>6

Wodobrzusze

brak

niewielkie

nasilone

Nasilenie encefalopatii

brak

I-II°

III-V°

STOPIEŃ A - 5-6 pkt STOPIEŃ B - 7-9 pkt STOPIEŃ C - 10-15 pkt

USZKODZENIA NARZĄDÓW MOCZOWO-PŁCIOWYCH

73

Uszkodzenie jednej nerki lub obu nerek powodujące upośledzenie ich funkcji w zależności od stopnia upośledzenia funkcji

5-25

74

Utrata jednej nerki przy drugiej zdrowej i prawidłowo działającej

30

75

Utrata jednej nerki i upośledzenie funkcjonowania drugiej nerki w zależności od stopnia upośledzenia funkcji pozostałej nerki

35-75

76

Uszkodzenie moczowodu powodujące zwężenie jego światła

1) niepowodujące zaburzeń funkcji

1-5

2) z zaburzeniem funkcji układu moczowego

6-20

77

Uszkodzenie pęcherza w zależności od stopnia zmniejszenia jego pojemności, zaburzeń w oddawaniu moczu, przewlekłych stanów zapalnych

1) wymagające leczenia operacyjnego, bez zaburzeń funkcji

3-5

2) niewielkiego i średniego stopnia zaburzenia funkcji

6-15

3) znacznego stopnia zaburzenia funkcji

16-30

78

Przetoki górnych dróg moczowych, pęcherza moczowego i cewki moczowej, utrzymujące się po leczeniu zabiegowym

1) upośledzające jakość życia (w zależności od możliwości i sposobu zaopatrzenia przetoki i innych zaburzeń wtórnych) w stopniu średnim

10-25

2) upośledzające jakość życia (w zależności od możliwości i sposobu zaopatrzenia przetoki i innych zaburzeń wtórnych) w stopniu znacznym

26-50

79

Zwężenia cewki moczowej

1) powodujące trudności w oddawaniu moczu

5-15

2) z nietrzymaniem moczu lub zaleganiem moczu

16-40

3) z nietrzymaniem lub zaleganiem moczu z powikłaniami

41-60

Uwaga Stopień zaburzeń w oddawaniu moczu potwierdza się badaniami urodynamicznymi.

80

Całkowita utrata prącia

40

81

Uszkodzenie lub częściowa utrata prącia w zależności od stopnia uszkodzenia i zaburzenia funkcji

3-35

82

Uszkodzenie lub utrata jednego jądra, jajnika oraz pozostałych struktur układu rozrodczego (nieujętych w pozostałych punktach tabeli) w zależności od stopnia uszkodzenia i upośledzenia funkcji

1) w wieku do 50. roku życia włącznie

2-20

2) w wieku po 50. roku życia

1-10

83

Utrata obu jąder lub jajników

1) w wieku do 50. roku życia włącznie

40

2) w wieku po 50. roku życia

20

84

Pourazowy wodniak jądra

1) wyleczony operacyjnie

2

2) w zależności od nasilenia zmian utrzymujących się po leczeniu operacyjnym

3-10

85

Utrata macicy

1) w wieku do 50. roku życia włącznie

40

2) w wieku po 50. roku życia

15

86

Pourazowe uszkodzenie krocza, worka mosznowego, sromu, pochwy, pośladków

1) rozległe blizny, ubytki, deformacje

1-10

2) wypadanie pochwy utrzymujące się po leczeniu zabiegowym

6-15

3) wypadanie pochwy i macicy utrzymujące się po leczeniu zabiegowym

30

OSTRE ZATRUCIA, NAGŁE DZIAŁANIA CZYNNIKÓW CHEMICZNYCH, FIZYCZNYCH I BIOLOGICZNYCH

87

Nagłe zatrucia gazami oraz substancjami chemicznymi uznane za nieszczęśliwy wypadek

1) powodujące trwałe upośledzenie funkcji narządów lub układów w stopniu niewielkim lub średnim, które nie są oceniane w odrębnych punktach odpowiednich dla danego narządu lub układu

1-15

2) z trwałym uszkodzeniem układu krwiotwórczego

10-25

Uwaga Trwałe upośledzenie funkcji narządów lub układów w stopniu znacznym ocenia się według pozycji odpowiednich dla danego narządu lub układu. Oceny dokonuje się nie wcześniej niż po upływie 6 miesięcy od zdarzenia.

88

Inne następstwa zatruć oraz ogólne następstwa działania czynników chemicznych, fizycznych i biologicznych (porażenia prądem, porażenia piorunem, następstwa ukąszeń) w zależności od stopnia uszkodzenia powodujące trwałe upośledzenie funkcji narządów lub układów w stopniu niewielkim lub średnim

1-15

Uwaga Trwałe upośledzenie funkcji narządów lub układów w stopniu znacznym ocenia się według pozycji odpowiednich dla danego narządu lub układu. Jeśli potwierdzono, że do zatrucia doszło w wyniku nieszczęśliwego wypadku - uszkodzenie wzroku i słuchu ocenia się według odpowiednich tabel w poz. 27 pkt 1, poz. 32, poz. 42. Miejscowe następstwa działania czynników chemicznych, fizycznych i biologicznych ocenia się według pozycji odpowiednich dla danej okolicy ciała. Oceny dokonuje się nie wcześniej niż po upływie 6 miesięcy od zdarzenia.

USZKODZENIA KRĘGOSŁUPA, RDZENIA KRĘGOWEGO I ICH NASTĘPSTWA

89

Uszkodzenie kostno-więzadłowe kręgosłupa szyjnego potwierdzone badaniami dodatkowymi (RTG czynnościowe, TK, RM)

1) z ograniczeniem ruchomości do 25%

1-5

2) z ograniczeniem ruchomości 26%-50%

6-14

3) z ograniczeniem ruchomości 51%-75%

15-20

4) z ograniczeniem ruchomości ponad 75%

21-29

5) zesztywnienie w pozycji zbliżonej do fizjologicznej

30

6) zesztywnienie w niekorzystnym ustawieniu głowy

45

7) obniżenie wysokości trzonu o co najmniej 10%

ocenia się według poz. 89 pkt 1-6, dodając w zależności od stopnia zniekształcenia 2-10%

8) niestabilności (na podstawie czynnościowych zdjęć RTG: przemieszczenie sąsiednich trzonów lub rotacja⁴⁾)

ocenia się według poz. 89 pkt 1-7, zwiększając stopień uszczerbku o 1-8%

9) uszkodzenia kręgosłupa powikłane zapaleniem kręgów, obecnością ciała obcego itp.

ocenia się według poz. 89 pkt 1-8, zwiększając stopień uszczerbku o 5%

Uwaga Przy występowaniu objawów korzeniowych dodatkowo ocenia się według poz. 94. Jeżeli jedyną przyczyną ograniczenia ruchomości kręgosłupa szyjnego jest zespół bólowy korzeniowy lub uraz w mechanizmie zgięciowo-odgięciowym („whiplash”, „smagnięcia biczem”) z zespołem bólowym bez uszkodzeń korzeni nerwowych, ocenia się wyłącznie według poz. 94. Łączny stopień pourazowego uszczerbku kręgosłupa szyjnego nie może przekroczyć 45%. Zakresy ruchomości: zgięcie 50°, prostowanie 60°, rotacja po 80°, pochylanie na boki po 45°.

90

Uszkodzenia kostno-więzadłowe kręgosłupa w odcinku piersiowym (Th1-Th10) potwierdzone badaniami dodatkowymi (RTG, TK, RM)

1) z ograniczeniem ruchomości do 50%

1-9

2) z ograniczeniem ruchomości powyżej 50%

10-19

3) zesztywnienie w pozycji fizjologicznej

20

4) zesztywnienie w ustawieniu niekorzystnym

25-30

5) obniżenie wysokości trzonu co najmniej 10%

ocenia się według poz. 90 pkt 1-4, zwiększając stopień uszczerbku w zależności od stopnia zniekształcenia o 1-5%

6) niestabilności (na podstawie czynnościowych zdjęć RTG: przemieszczenie sąsiednich trzonów kręgów lub rotacja⁴⁾)

ocenia się według poz. 90 pkt 1-5, zwiększając stopień uszczerbku o 1-7%

7) uszkodzenia kręgosłupa powikłane zapaleniem kręgów, obecnością ciała obcego itp.

ocenia się według poz. 90 pkt 1-6, zwiększając stopień uszczerbku o 5%

Uwaga Przy występowaniu objawów korzeniowych dodatkowo ocenia się według poz. 94. Jeżeli jedyną przyczyną ograniczenia ruchomości kręgosłupa jest zespół bólowy, ocenia się wyłącznie według poz. 94. Łączny stopień pourazowego uszczerbku kręgosłupa piersiowego nie może przekroczyć 30%. Zakresy ruchomości: zgięcie 60°, rotacja po 30°, test Schobera 10-11cm (od C7 do S1) z tego odcinek piersiowy 2-3 cm.

91

Uszkodzenia kostno-więzadłowe kręgosłupa w odcinku piersiowo-lędźwiowym (Th11-L5) potwierdzone badaniami dodatkowymi (RTG, TK, RM)

1) z ograniczeniem ruchomości do 25%

1-5

2) z ograniczeniem ruchomości 26-50%

6-14

3) z ograniczeniem ruchomości powyżej 50%

15-29

4) zesztywnienie w pozycji zbliżonej do fizjologicznej

30

5) zesztywnienie w niekorzystnym ustawieniu tułowia

40

6) obniżenie wysokości trzonu co najmniej o 10%

ocenia się według poz. 91 pkt 1-5, zwiększając stopień uszczerbku w zależności od stopnia zniekształcenia o 3-12%

7) niestabilności (na podstawie czynnościowych zdjęć RTG: przemieszczenie sąsiednich trzonów kręgów lub rotacja⁴⁾)

ocenia się według poz. 91 pkt 1-6, zwiększając stopień uszczerbku o 1-9%

8) uszkodzenia kręgosłupa powikłane zapaleniem kręgów, obecnością ciała obcego itp.

ocenia się według poz. 91 pkt 1-7, zwiększając stopień uszczerbku o 5%

Uwaga Przy występowaniu objawów korzeniowych dodatkowo ocenia się według poz. 94. Jeżeli jedyną przyczyną ograniczenia ruchomości kręgosłupa jest zespół bólowy korzeniowy - ocenia się wyłącznie według poz. 94. Łączny stopień pourazowego uszczerbku kręgosłupa lędźwiowego nie może przekroczyć 40%. Kręgozmyk rzekomy (zwyrodnieniowy) i prawdziwy (na tle kręgoszczeliny) nie jest traktowany jako następstwo nieszczęśliwego wypadku. Zakresy ruchomości: zgięcie 60°, wyprost 25°, pochylanie na boki po 25°, test Schobera 10-11cm (od C7 do S1) z tego odcinek lędźwiowy 7-8 cm.

92

Izolowane złamanie wyrostków poprzecznych, kolczystych, ościstych w zależności od ograniczenia ruchomości kręgosłupa

ocenia się według poz. 89-91

93

Uszkodzenia rdzenia kręgowego

1) zaburzenia czucia, zespoły bólowe bez niedowładów w zależności od stopnia zaburzeń

1-10

2) zaburzenia ze strony zwieraczy i narządów płciowych bez niedowładów, zespół stożka końcowego oraz objawy piramidowe bez niedowładu w zależności od stopnia zaburzeń

5-30

3) niewielki niedowład kończyn górnych lub dolnych⁵⁾ (4° według skali Lovetta lub 2° według skali Ashwortha), zespół Browna-Séquarda będący następstwem uszkodzenia rdzenia w odcinku szyjnym z niedowładem kończyn (4° według skali Lovetta lub 1° według skali Ashwortha) lub uszkodzenie rdzenia w odcinku piersiowym z niedowładem kończyny dolnej (3-4° według skali Lovetta lub 2-1° według skali Ashwortha)

5-30

4) średniego stopnia niedowład kończyn górnych lub dolnych⁵⁾ (3° według skali Lovetta lub 3° według skali Ashwortha), zespół Browna-Séquarda będący następstwem uszkodzenia rdzenia w odcinku szyjnym z niedowładem kończyn (3° według skali Lovetta lub 2° według skali Ashwortha), lub uszkodzenie rdzenia w odcinku piersiowym z niedowładem kończyny dolnej (0-2° według skali Lovetta lub 4-3° według skali Ashwortha)

31-60

5) głęboki niedowład kończyn górnych lub dolnych⁵⁾ (2° według skali Lovetta lub 3° według skali Ashwortha), niedowład czterokończynowy (3° według skali Lovetta lub 2° według skali Ashwortha), zespół Browna-Séquarda będący następstwem połowiczego uszkodzenia rdzenia z niedowładem kończyn (2° według skali Lovetta lub 3° według skali Ashwortha)

61-90

6) porażenie kończyn górnych lub dolnych (0-1° według skali Lovetta lub 4° według skali Ashwortha), głęboki niedowład czterokończynowy (2° według skali Lovetta lub 3° według skali Ashwortha), zespół Browna-Séquarda będący następstwem połowiczego uszkodzenia rdzenia z porażeniem kończyn (0-1° według skali Lovetta lub 4° według skali Ashwortha)

100

94

Urazowe zespoły korzeniowe (bólowe, ruchowe, czuciowe lub mieszane) oraz utrwalone urazowe zespoły bólowe bez uszkodzenia korzeni w zależności od stopnia

1) szyjne bólowe

1-4

2) szyjne bez niedowładów - ból, zaburzenia czucia, osłabienie lub brak odruchów

5-15

3) szyjne z obecnością niedowładów w zależności od stopnia niedowładu i zaników mięśniowych (co najmniej 2 cm)

5-30

4) piersiowe

1-10

5) lędźwiowo-krzyżowe bólowe

1-4

6) lędźwiowo-krzyżowe bez niedowładów - ból, zaburzenia czucia, osłabienie lub brak odruchów

5-15

7) lędźwiowo-krzyżowe z obecnością niedowładów w zależności od stopnia niedowładu i zaników mięśniowych (co najmniej 2 cm)

5-30

8) guziczne (w tym złamania kości guzicznej)

1-5

Uwaga Uszkodzenia wymienione w poz. 94 pkt 1-8 potwierdza się w obiektywnej dokumentacji medycznej z diagnostyki i leczenia następstw zdarzenia. Zespół bólowy po urazie w mechanizmie zgięciowo-odgięciowym („smagnięcia biczem”) ocenia się wyłącznie według poz. 94 pkt 1 lub poz. 94 pkt 2.

USZKODZENIA MIEDNICY

95

Utrwalone rozejście spojenia łonowego lub zwichnięcie stawu krzyżowo-biodrowego w zależności od stopnia przemieszczenia i zaburzeń chodu

1) utrwalone rozejście spojenia łonowego, bez dolegliwości ze strony stawów krzyżowo-biodrowych, bez zaburzeń chodu

1-4

2) utrwalone rozejście spojenia łonowego z dolegliwościami ze strony stawów krzyżowo-biodrowych z zaburzeniami chodu

5-15

3) utrwalone zwichnięcie stawu krzyżowo-biodrowego niewielkiego stopnia niewymagające leczenia operacyjnego w zależności od stopnia zaburzeń chodu

2-9

4) utrwalone zwichnięcie stawu krzyżowo-biodrowego znacznego stopnia, leczone operacyjnie w zależności od stopnia zaburzeń chodu

10-30

Uwaga Jeżeli rozejściu spojenia łonowego towarzyszy złamanie kości miednicy, ocenia się według poz. 96 lub 98.

96

Złamanie miednicy z przerwaniem obręczy biodrowej, jedno- lub wielomiejscowe w zależności od zniekształcenia i upośledzenia chodu

1) w odcinku przednim jednostronne (kość łonowa, kość łonowa i kulszowa)

1-10

2) w odcinku przednim obustronnie

5-15

3) w odcinku przednim i tylnym (typ Malgaigne’a)

10-30

4) w odcinku przednim i tylnym obustronnie

20-40

Uwaga Złamania stabilne kości miednicy, złamania awulsyjne ocenia się według poz. 98.

97

Złamanie panewki stawu biodrowego z centralnym zwichnięciem stawu lub bez centralnego zwichnięcia stawu w zależności od upośledzenia funkcji stawu

ocenia się według poz. 143

Uwaga Uraz stawu biodrowego wygojony sztucznym stawem ocenia się według poz. 146.

98

Izolowane złamania kości miednicy i kości krzyżowej bez przerwania obręczy kończyny dolnej

1) jednomiejscowe złamanie kości miednicy (np. złamanie jednej gałęzi kości łonowej lub kulszowej), kości krzyżowej bez istotnego zniekształcenia i z niewielkimi zaburzeniami funkcji

1-3

2) jednomiejscowe złamanie kości miednicy (np. złamanie jednej gałęzi kości łonowej lub kulszowej), kości krzyżowej ze zniekształceniem i zaburzeniami funkcji

4-8

3) mnogie złamania kości miednicy lub kości krzyżowej bez istotnego zniekształcenia i z niewielkimi zaburzeniami funkcji⁶⁾

2-7

4) mnogie złamania kości miednicy lub kości krzyżowej ze zniekształceniem i z zaburzeniami funkcji⁶⁾

5-15

Uwaga Towarzyszące złamaniom uszkodzenia narządów miednicy i objawy neurologiczne ocenia się dodatkowo według pozycji dotyczących odpowiednich uszkodzeń narządów miednicy lub uszkodzeń neurologicznych

USZKODZENIA KOŃCZYNY GÓRNEJ

STRONA

DOMINUJĄCA

NIEDOMINUJĄCA

ŁOPATKA

99

Złamanie łopatki

1) wygojone złamanie łopatki z nieznacznym przemieszczeniem i niewielkimi zaburzeniami funkcji kończyny

1-5

1-3

2) wygojone złamanie łopatki z wyraźnym przemieszczeniem i niewielkim upośledzeniem funkcji kończyny z ograniczeniem ruchomości do 30%

6-12

4-9

3) wygojone złamanie łopatki z wyraźnym przemieszczeniem i średnim upośledzeniem funkcji kończyny z ograniczeniem ruchomości w zakresie 31-50%

13-20

10-15

4) wygojone złamanie łopatki z wyraźnym przemieszczeniem i znacznym upośledzeniem funkcji kończyny z ograniczeniem ruchomości powyżej 50%

21-40

16-30

Uwaga Poz. 99 uwzględnia również ewentualne powikłania neurologiczne.

OBOJCZYK

100

Stan po wadliwym wygojeniu złamania obojczyka w zależności od stopnia zniekształcenia i ograniczenia ruchomości

1) niewielkiego stopnia deformacja z ograniczeniem ruchomości stawu ramienno-łopatkowego do 20%

1-8

1-6

2) deformacja z wyraźnym ograniczeniem ruchomości stawu ramienno-łopatkowego powyżej 20%

9-20

7-15

101

Staw rzekomy obojczyka w zależności od zniekształceń, przemieszczeń, upośledzenia funkcji kończyny

1) zmiany wtórne z ograniczeniem ruchomości w stawie ramienno-łopatkowym do 20%

10-14

8-12

2) zmiany wtórne z ograniczeniem ruchomości w stawie ramienno-łopatkowym powyżej 20%

15-25

13-20

Uwaga W przypadku złamania obojczyka powikłanego stawem rzekomym ocenia się wyłącznie według poz. 101.

102

Zwichnięcie, podwichnięcie stawu obojczykowo-barkowego lub obojczykowo-mostkowego w zależności od ograniczenia ruchów, stopnia zniekształcenia i upośledzenia funkcji

1) brak lub niewielka deformacja i ograniczenie ruchomości do 10% (I°)

1-5

1-3

2) wyraźna deformacja i ograniczenie ruchomości do 20% (II°, II°/III°)

6-10

4-8

3) wyraźna deformacja i ograniczenie ruchomości powyżej 20% (II°/III°, III°)

11-25

9-20

Uwaga W przypadku gdy deficyt funkcji kończyny górnej wynika z nakładania się skutków złamania obojczyka oraz uszkodzeń neurologicznych, deficyt funkcji kończyny ocenia się wyłącznie według poz. 181. W przypadku nienakładania się deficytów dodatkowo ocenia się według poz. 181.

103

Uszkodzenia obojczyka powikłane przewlekłym zapaleniem kości

ocenia się według poz. 100-102, zwiększając stopień uszczerbku o 5%

BARK - STAW RAMIENNO-ŁOPATKOWY

104

Uszkodzenia stawu ramienno-łopatkowego (zwichnięcia, złamania głowy, nasady bliższej kości ramiennej, panewki, szyjki łopatki, skręcenia) oraz uszkodzenia pozostałych struktur barku w zależności od ubytków tkanek, ograniczenia ruchów, zaników mięśni, przemieszczeń i zniekształceń złamanej głowy kości ramiennej itp.

1) niewielkie zmiany z ograniczeniem ruchomości do 30%

1-11

1-7

2) średnie zmiany z ograniczeniem ruchomości w zakresie 31-50%

12-19

8-14

3) znaczne zmiany z ograniczeniem ruchomości powyżej 50%

20-35

15-30

Uwaga Uszkodzenie stawu ramienno-łopatkowego wygojone sztucznym stawem ocenia się według poz. 104, nie mniej niż 10%.

105

Zastarzałe nieodprowadzalne zwichnięcie stawu ramienno-łopatkowego w zależności od zakresu ruchów i ustawienia kończyny

20-35

15-30

106

Udokumentowane nawykowe zwichnięcie stawu ramienno-łopatkowego potwierdzone dokumentacją medyczną, w tym radiologiczną

5-25

5-20

Uwaga Kolejnych epizodów nawykowego zwichnięcia nie traktuje się jako kolejnego nieszczęśliwego wypadku, lecz jako skutek ostatniego urazowego zwichnięcia stawu ramienno-łopatkowego. Przy ocenianiu według poz. 106 zbiera się szczegółowy wywiad w kierunku przebytych wcześniej urazowych zwichnięć w stawie oraz zapoznaje się z dodatkową dokumentacją medyczną w celu ustalenia daty ostatniego zwichnięcia urazowego oraz daty pierwszego zwichnięcia nawykowego. Konieczna analiza dokumentacji medycznej i wypadkowej wraz z analizą mechanizmu urazu celem identyfikacji przedmiotowego zdarzenia jako nieszczęśliwego wypadku.

107

Staw wiotki, cepowy w następstwie pourazowych ubytków kości w zależności od zaburzeń funkcji

25-40

20-35

Uwaga Staw wiotki z powodu porażeń ocenia się według norm neurologicznych.

108

Zesztywnienie stawu barkowego (całkowity brak ruchomości w stawie ramienno-łopatkowym)

1) w ustawieniu czynnościowo korzystnym w zależności od ustawienia i funkcji

20-35

15-30

2) w ustawieniu czynnościowo niekorzystnym

40

35

109

Bliznowaty przykurcz stawu barkowego w zależności od zaburzeń czynności stawu

ocenia się według poz. 104 lub poz. 108

110

Uszkodzenie barku powikłane przewlekłym zapaleniem kości, przetokami itp.

ocenia się według poz. 104-109, zwiększając stopień uszczerbku o 5%

Uwaga W przypadku gdy deficyt funkcji kończyny górnej wynika z nakładania się skutków uszkodzeń barku oraz uszkodzeń neurologicznych, deficyt funkcji kończyny ocenia się wyłącznie według poz. 181. W przypadku nienakładania się deficytów ocenia się dodatkowo według poz. 181.

111

Utrata kończyny w stawie ramienno-łopatkowym

70

65

112

Utrata kończyny wraz z łopatką

75

70

ZAKRESY RUCHOMOŚCI STAWU RAMIENNO-ŁOPATKOWEGO Zgięcie 0-180°, wyprost 0-60°, odwodzenie 0-90°, unoszenie 90-180° (niekiedy odwodzenie i unoszenie jest określane jednym terminem - odwodzenie i wtedy zakres ruchu wynosi 0-180°), przywodzenie 0-50°, rotacja zewnętrzna 0-70°, rotacja wewnętrzna 0-100° (pozycja funkcjonalna, swobodna: 20-40° zgięcia, 20-50° odwiedzenia i 30-50° rotacji wewnętrznej).

RAMIĘ

113

Złamanie trzonu kości ramiennej - w zależności od przemieszczeń, ograniczeń ruchu w stawie ramienno-łopatkowym i łokciowym

1) upośledzenie funkcji kończyny z ograniczeniem ruchomości w stawie ramienno-łopatkowym lub łokciowym do 30%

1-15

1-10

2) upośledzenie funkcji kończyny z ograniczeniem ruchomości w stawie ramienno-łopatkowym lub łokciowym powyżej 30%

16-30

11-25

3) złamania powikłane przewlekłym zapaleniem kości, brakiem zrostu, stawem rzekomym itp.

ocenia się według poz. 113 pkt 1 lub 2, zwiększając stopień uszczerbku w zależności od zaburzeń funkcji o 5-15%

114

Uszkodzenia mięśni, uszkodzenia ścięgien i ich przyczepów w zależności od zmian wtórnych i upośledzenia funkcji

1) zmiany niewielkie

1-5

1-4

2) zmiany średnie

6-12

5-9

3) zmiany duże

13-20

10-15

Uwaga Według tej pozycji ocenia się jedynie uszkodzenia bez złamań kości. W przypadku współistnienia złamań kości ocenia się według poz. 113.

115

Utrata kończyny w obrębie ramienia

1) z zachowaniem tylko 1/3 bliższej kości ramiennej

70

65

2) przy dłuższych kikutach

65

60

116

Trwałe przepukliny mięśniowe ramienia

ocenia się według poz. 114 pkt 1

STAW ŁOKCIOWY

117

Złamania w obrębie łokcia (nasada dalsza kości ramiennej, nasada bliższa kości promieniowej i łokciowej) w zależności od zaburzeń osi, ograniczenia ruchów w stawie łokciowym oraz innych zmian wtórnych

1) niewielkie zmiany z ograniczeniem ruchomości do 20%

1-5

1-4

2) średnie zmiany z ograniczeniem ruchomości w zakresie 21-50%

6-15

5-10

3) duże zmiany z ograniczeniem ruchomości powyżej 50%

16-30

11-25

118

Zesztywnienie stawu łokciowego

1) w zgięciu zbliżonym do kąta prostego i z zachowanymi ruchami obrotowymi przedramienia

25

20

2) w zgięciu zbliżonym do kąta prostego i w zależności od ograniczenia zakresu ruchów obrotowych przedramienia

26-30

21-25

3) w ustawieniu wyprostnym lub zbliżonym do 20°

45

40

4) w innych niekorzystnych ustawieniach w zależności od przydatności czynnościowej kończyny

30-45

25-40

119

Uszkodzenia łokcia - zwichnięcia, skręcenia, uszkodzenia tkanek miękkich w zależności od ograniczenia ruchów, zaników mięśni, przemieszczeń, zniekształceń oraz innych zmian wtórnych

1) niewielkie zmiany z ograniczeniem ruchomości do 20%

1-5

1-4

2) średnie zmiany z ograniczeniem ruchomości w zakresie 21-50%

6-15

5-10

3) duże zmiany z ograniczeniem ruchomości powyżej 50%

16-30

11-25

Uwaga Według tej pozycji ocenia się jedynie uszkodzenia bez złamań kości. W przypadku współistnienia złamań kości ocenia się według poz. 117.

120

Cepowy staw łokciowy, utrwalony mimo leczenia w zależności od stopnia wiotkości i stanu mięśni

15-30

10-25

121

Uszkodzenia stawu łokciowego powikłane przewlekłym stanem zapalnym, przetokami itp.

ocenia się według poz. 117-120, zwiększając stopień stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu o 5%

Uwaga Funkcjonalny pełny wyprost stawu łokciowego 0°, pełne zgięcie 140°, supinacja i pronacja 0°-80° (pozycja funkcjonalna 80° zgięcia).

PRZEDRAMIĘ

122

Złamania w obrębie dalszych nasad jednej lub obu kości przedramienia, powodujące ograniczenia ruchomości nadgarstka i zniekształcenia w zależności od stopnia zaburzeń funkcji

1) niewielkie zmiany z ograniczeniem ruchomości do 30%

1-6

1-5

2) średnie zmiany z ograniczeniem ruchomości w zakresie 31-60%

7-15

6-10

3) duże zmiany z ograniczeniem ruchomości powyżej 60%

16-25

11-20

4) usztywnienie nadgarstka w położeniu korzystnym (wyprost i pronacja)

15-20

10-15

5) usztywnienie nadgarstka w położeniu niekorzystnym

21-30

16-25

123

Złamania trzonów jednej lub obu kości przedramienia w zależności od zniekształceń i zaburzeń czynnościowych

1) niewielkie zmiany

1-6

1-5

2) średnie zmiany

7-15

6-10

3) duże zmiany, zmiany wtórne i inne

16-30

11-25

124

Izolowane uszkodzenie części miękkich przedramienia, skóry, mięśni, ścięgien, naczyń w zależności od rozmiarów, uszkodzenia i upośledzenia funkcji, zmian wtórnych (troficzne, krążeniowe, blizny i inne)

1) niewielkie zmiany

1-5

1-4

2) średnie zmiany

6-10

5-8

3) duże zmiany, zmiany wtórne i inne

11-20

9-15

Uwaga Według tej pozycji ocenia się jedynie uszkodzenia bez złamań kości. W przypadku współistnienia złamań kości ocenia się według poz. 122, 123, 125, 126.

125

Staw rzekomy kości łokciowej lub promieniowej w zależności od zniekształceń, ubytków kości, upośledzenia funkcji i innych zmian wtórnych

1) średniego stopnia

10-20

10-15

2) dużego stopnia

21-35

16-30

Uwaga W przypadku złamania jednej kości przedramienia powikłanej stawem rzekomym ocenia się wyłącznie według poz. 125.

126

Brak zrostu, staw rzekomy obu kości przedramienia w zależności od zniekształceń, ubytków kości, upośledzenia funkcji, zmian wtórnych

1) średniego stopnia

10-25

10-20

2) dużego stopnia

26-40

21-35

Uwaga W przypadku złamania obu kości przedramienia powikłanych stawem rzekomym ocenia się wyłącznie według poz. 126.

127

Uszkodzenie przedramienia powikłane przewlekłym zapaleniem kości, przetokami, ubytkiem tkanki kostnej

ocenia się według poz. 122-126, zwiększając stopień uszczerbku o 5%

128

Utrata kończyny w obrębie przedramienia w zależności od charakteru kikuta i jego przydatności do protezowania

55-60

50-55

129

Utrata przedramienia w okolicy nadgarstka

55

50

ZAKRESY RUCHOMOŚCI PRZEDRAMIENIA Nawracanie 0-80°, odwracanie 0-80° (pozycja funkcjonalna, swobodna - 20° nawrócenia).

NADGARSTEK

130

Uszkodzenia nadgarstka: skręcenia, zwichnięcia, złamania w zależności od blizn, ubytków, zniekształceń, niestabilności, upośledzenia funkcji, zmian troficznych i innych zmian wtórnych

1) niewielkie zmiany z ograniczeniem ruchomości do 30%

1-6

1-5

2) średnie zmiany z ograniczeniem ruchomości w zakresie 31-60%

7-15

6-10

3) duże zmiany z ograniczeniem ruchomości powyżej 60%

16-25

11-20

131

Całkowite zesztywnienie w obrębie nadgarstka

1) w ustawieniu czynnościowo korzystnym w zależności od stopnia upośledzenia funkcji ręki i palców

15-20

10-15

2) w ustawieniu czynnościowo niekorzystnym w zależności od stopnia upośledzenia funkcji ręki i palców

21-30

16-25

132

Uszkodzenie nadgarstka powikłane trwałymi zmianami troficznymi, przewlekłym ropnym zapaleniem kości nadgarstka, przetokami

ocenia się według poz. 130-131, zwiększając stopień uszczerbku o 5%

133

Utrata ręki na poziomie nadgarstka 55 60

ZAKRESY RUCHOMOŚCI NADGARSTKA Zgięcie dłoniowe 60° (czynne), 80° (bierne), zgięcie grzbietowe 60° (czynne), 80° (bierne), odchylenie promieniowe 20°, odchylenie łokciowe 30° (pozycja funkcjonalna - od 10° zgięcia dłoniowego do 10° zgięcia grzbietowego i od 0° do 10° odchylenia łokciowego).

ŚRÓDRĘCZE

134

Uszkodzenie śródręcza: kości, części miękkich w zależności od ubytków, zniekształceń oraz upośledzenia funkcji ręki, palców i innych zmian wtórnych

1) I kość śródręcza (w zależności od funkcji kciuka)

a) z ograniczeniem ruchomości kciuka do 30%

1-6

1-5

b) z ograniczeniem ruchomości w zakresie 31-60%

7-12

6-9

c) z ograniczeniem ruchomości powyżej 60%

13-20

10-15

2) II kość śródręcza (w zależności od ruchomości palca wskazującego)

a) z ograniczeniem ruchomości do 30%

1-5

1-3

b) z ograniczeniem ruchomości w zakresie 31-60%

6-9

4-6

c) z ograniczeniem ruchomości powyżej 60%

10-15

7-10

3) III kość śródręcza (w zależności od ruchomości palca III i innych zmian wtórnych)

a) z ograniczeniem ruchomości w zakresie 20-50%

1-2

1

b) z ograniczeniem ruchomości powyżej 50%

3-5

2-4

4) IV, V kość śródręcza (w zależności od ruchomości odpowiednich palców i innych zmian wtórnych) - ocenia się osobno dla każdej kości śródręcza

a) z ograniczeniem ruchomości w zakresie 20-50%

1-2

1

b) z ograniczeniem ruchomości powyżej 50%

3-4

2

KCIUK

135

Utrata w zakresie kciuka w zależności od rozmiaru ubytku, jakości kikuta, zniekształceń, ograniczenia ruchomości palca oraz upośledzenia funkcji ręki i innych zmian wtórnych

1) częściowa lub całkowita utrata opuszki

1-4

1-2

2) częściowa lub całkowita utrata paliczka paznokciowego w zależności od zmian wtórnych

5-10

3-6

3) utrata paliczka paznokciowego i paliczka podstawnego (do ²/₃ długości paliczka podstawnego) w zależności od zmian wtórnych

11-15

7-10

4) utrata paliczka paznokciowego i paliczka podstawnego poniżej ²/₃ długości lub utrata obu paliczków bez kości śródręcza

16-20

11-15

5) utrata obu paliczków z kością śródręcza

21-25

16-20

136

Inne uszkodzenia kciuka (złamania, zwichnięcia, uszkodzenia tkanek miękkich) w zależności od upośledzenia ruchomości kciuka oraz funkcji ręki i zmian wtórnych

1) niewielkie zmiany z ograniczeniem ruchomości do 25%

1-5

1-3

2) średnie zmiany z ograniczeniem ruchomości w zakresie 26-50%

6-10

4-8

3) znaczne zmiany z ograniczeniem ruchomości w zakresie 51-75%

11-15

9-12

4) bardzo duże zmiany z ograniczeniem ruchomości powyżej 75%

16-20

13-15

5) rozległe zmiany palca i ręki, graniczące z funkcjonalną utratą palca wraz z pierwszą kością śródręcza

20-25

15-20

Uwaga Przy ocenie stopnia zaburzeń czynności kciuka bierze się pod uwagę przede wszystkim zdolność odwodzenia, przeciwstawiania i chwytu.

ZAKRESY RUCHOMOŚCI KCIUKA - staw śródręczno-paliczkowy 0-60° (pozycja funkcjonalna 20° zgięcia), - staw międzypaliczkowy 0-80° (pozycja funkcjonalna 20° zgięcia), - odwodzenie 0-50°, - przywodzenie - maksymalna odległość między kresą zgięciową stawu międzypaliczkowego kciuka a kresą zgięciową stawu śródręczno-paliczkowego palca V: pełny zakres ruchu - 0 cm, brak ruchu - 8 cm, - opozycja (przeciwstawianie) - maksymalna odległość między kresą zgięciową stawu międzypaliczkowego kciuka a kresą zgięciową stawów śródręczno-paliczkowych na wysokości III stawu śródręczno-paliczkowego: pełny zakres ruchu - 8 cm, brak ruchu - 0 cm.

PALEC WSKAZUJĄCY

137

Utrata w obrębie wskaziciela w zależności od zniekształceń, jakości kikuta, ograniczenia ruchów wskaziciela, upośledzenia funkcji ręki

1) utrata częściowa lub całkowita opuszki

1-2

1

2) utrata paliczka paznokciowego

3-5

2-3

3) utrata paliczka paznokciowego z częścią paliczka środkowego

6-9

4-7

4) utrata paliczka środkowego

10

8

5) utrata trzech paliczków

15

10

6) utrata wskaziciela z kością śródręcza

15-20

10-15

138

Wszelkie inne uszkodzenia w obrębie wskaziciela: złamania, zwichnięcia, uszkodzenia części miękkich w zależności od zniekształceń, zaburzeń czucia, ograniczenia ruchów palca, upośledzenia funkcji ręki, przykurczów stawów, zesztywnień, zmian troficznych i innych zmian wtórnych w zależności od stopnia

1) niewielkie zmiany z ograniczeniem ruchomości do 20%

1-3

1-2

2) zmiany średniego stopnia z ograniczeniem ruchomości w zakresie 21-40%

4-6

3-4

3) zmiany dużego stopnia z ograniczeniem ruchomości w zakresie 41-70%

7-11

5-7

4) zmiany znacznego stopnia z ograniczeniem ruchomości powyżej 70%

12-15

8-10

5) rozległe zmiany palca i ręki, graniczące z funkcjonalną utratą palca wraz z kością śródręcza

15-20

10-15

PALEC TRZECI, CZWARTY I PIĄTY

139

Palec III, IV i V w zależności od poziomu utraty

1) palec III - utrata częściowa lub całkowita opuszki

1-2

1

2) palec III - utrata paliczka paznokciowego

3

2

3) palec III - utrata dwóch paliczków

7

5

4) palec III - utrata trzech paliczków

10

8

5) palec IV - utrata częściowa lub całkowita opuszki

1

0,5

6) palec IV - utrata paliczka paznokciowego

2

1

7) palec IV - utrata dwóch paliczków

4

2

8) palec IV - utrata trzech paliczków

7

3

9) palec V - za utratę każdego paliczka

1

1

141

Utrata palców III, IV lub V z kością śródręcza

1) palec III

12

10

2) palec IV

9

5

3) palec V

5

4

141

Wszelkie inne uszkodzenia w obrębie palców III, IV lub V - złamania, zwichnięcia, uszkodzenia części miękkich w zależności od zniekształceń, zaburzeń czucia, ograniczenia ruchów palca, przykurczów stawów, zesztywnień, zmian troficznych i innych zmian wtórnych - za każdy palec w zależności od stopnia

1) palec III

a) ograniczenie ruchomości do 50% bez zmian wtórnych

1-2

1-2

b) ograniczenie ruchomości powyżej 50% bez zmian wtórnych

3-5

3-4

c) ograniczenie ruchomości do 50% ze zmianami wtórnymi

1-5

1-4

d) ograniczenie ruchomości powyżej 50% ze zmianami wtórnymi

6-10

5-8

2) palec IV

a) ograniczenie ruchomości do 50% bez zmian wtórnych

1-2

1

b) ograniczenie ruchomości powyżej 50% bez zmian wtórnych

3-4

2

c) ograniczenie ruchomości do 50% ze zmianami wtórnymi

1-4

1-2

d) ograniczenie ruchomości powyżej 50% ze zmianami wtórnymi

5-7

3

3) palec V

a) ograniczenie ruchomości do 50% bez zmian wtórnych

1

1

b) ograniczenie ruchomości powyżej 50% bez zmian wtórnych

2

2

c) ograniczenie ruchomości do 50% ze zmianami wtórnymi

2

2

d) ograniczenie ruchomości powyżej 50% ze zmianami wtórnymi

3

3

Uwaga Łączny stopień pourazowego uszczerbku ręki nie może przekroczyć: 55% - dominującej i 50% - niedominującej. Przy uszkodzeniach obejmujących większą liczbę palców globalna ocena musi być niższa niż łączna całkowita utrata tych palców i odpowiadać stopniowi użyteczności ręki.

ZAKRESY RUCHOMOŚCI - PALCE II-V: - staw śródręczno-paliczkowy 0-90° (pozycja funkcjonalna 30° zgięcia), - staw międzypaliczkowy bliższy 0-100o (pozycja funkcjonalna 40° zgięcia), - staw midzypaliczkowy dalszy 0-70° (pozycja funkcjonalna 20° zgięcia).

USZKODZENIA KOŃCZYNY DOLNEJ

STAW BIODROWY

142

Utrata kończyny dolnej

1) przez wyłuszczenie jej w stawie biodrowym

70

2) odjęcie powyżej 1/2 uda

60

143

Uszkodzenia stawu biodrowego - zwichnięcia, złamania panewki, złamania bliższej nasady kości udowej, złamania szyjki, złamania krętarzowe, urazowe złuszczenia głowy kości udowej oraz uszkodzenia tkanek miękkich okolicy stawu biodrowego w zależności od ubytków, stopnia ograniczenia ruchów, zniekształceń i zmian wtórnych

1) niewielkie zmiany z ograniczeniem ruchomości do 30%

2-12

2) średnie zmiany z ograniczeniem ruchomości w zakresie 31-60%

13-24

3) duże zmiany z ograniczeniem ruchomości powyżej 60%

24-50

144

Zesztywnienie stawu biodrowego w zależności od ustawienia i wtórnych zaburzeń statyki i dynamiki

1) w ustawieniu czynnościowo korzystnym

30-35

2) w ustawieniu czynnościowo niekorzystnym

36-45

145

Przykurcze i zesztywnienia powikłane przewlekłym zapaleniem tkanki kostnej, z przetokami itp.

ocenia się według poz. 143, zwiększając stopień uszczerbku o 5%

146

Pourazowa endoprotezoplastyka stawu biodrowego w zależności od ruchomości, dolegliwości bólowych, konieczności zaopatrzenia ortopedycznego, możliwości i zaburzeń chodu

1) bez ograniczeń funkcji

15

2) niewielkie zmiany z ograniczeniem ruchomości do 50%

16-25

3) znaczne zmiany z ograniczeniem ruchomości powyżej 50%

26-45

Uwaga Należy zwracać uwagę na zgłaszane jako wynik urazowego uszkodzenia biodra zmiany chorobowe: krwiopochodne ropne zapalenie kości, gruźlicę kostno-stawową, nowotwory, martwice aseptyczne kości, biodro szpotawe dorastających i inne zniekształcenia powodujące zaburzenia statyki. Przy tego rodzaju stanach chorobowych ocenę uszczerbku ogranicza się wyłącznie do spowodowanego przedmiotowym nieszczęśliwym wypadkiem. W przypadku gdy deficyt funkcji kończyny dolnej wynika z nakładania się skutków uszkodzeń biodra oraz uszkodzeń neurologicznych, deficyt funkcji kończyny ocenia się wyłącznie według poz. 181. W przypadku nienakładania się deficytów dodatkowo ocenia się według poz. 181.

ZAKRESY RUCHOMOŚCI STAWU BIODROWEGO Zgięcie 0-120°, wyprost 0-20°, odwodzenie 0-50°, przywodzenie 0-40°, rotacja (obracanie) na zewnątrz 0-45°, rotacja do wewnątrz 0-50°.

UDO

147

Złamanie kości udowej w zależności od zniekształceń, zaburzenia osi kończyny, skrócenia, zaników mięśni, ograniczenia ruchów w stawie biodrowym i kolanowym, zaburzeń chodu, zaburzeń funkcji kończyny i innych zmian wtórnych

1) skrócenie w zakresie 1-3 cm bez zmian wtórnych

3-10

2) skrócenie w zakresie 3,1-5 cm bez zmian wtórnych

11-20

3) skrócenie powyżej 5 cm bez zmian wtórnych

21-30

4) niewielkie zmiany ze skróceniem do 3 cm

10-15

5) średnie zmiany ze skróceniem w zakresie 3,1-5 cm, upośledzenie chodu w stopniu średnim

16-30

6) duże zmiany ze skróceniem powyżej 5 cm, upośledzenie chodu w stopniu znacznym

31-40

Uwaga Ocena zmian wtórnych według tej pozycji powinna być zgodna z wartościami uszczerbku opisanymi w poz. 143 i 154 opisującymi procentowo utratę ruchomości w stawach biodrowym i kolanowym z ograniczeniem do 60%.

148

Staw rzekomy kości udowej, ubytki kości udowej uniemożliwiające obciążenie kończyny w zależności od stopnia upośledzenia funkcji, skrócenia, zmian zapalnych i zaburzeń wtórnych

40-60

149

Izolowane uszkodzenia tkanek miękkich w zależności od zaburzeń funkcji kończyny

1) niewielkiego stopnia

1-5

2) średniego stopnia

6-10

3) znacznego stopnia

11-20

Uwaga Według tej pozycji ocenia się wyłącznie uszkodzenia bez złamań kości. W przypadku współistnienia złamań kości ocenia się według poz. 147.

150

Uszkodzenie dużych naczyń, tętniaki pourazowe w zależności od stopnia zaburzeń ukrwienia kończyny i powikłań

5-30

151

Uszkodzenie uda powikłane przewlekłym ropnym zapaleniem kości, przetokami, skostnieniem pozaszkieletowym

ocenia się według poz. 147, zwiększając stopień uszczerbku w zależności od rozmiarów powikłań o 5-10%

152

Uszkodzenie uda powikłane współistniejącym uszkodzeniem nerwu kulszowego

ocenia się według poz. 147-150, zwiększając stopień uszczerbku w zależności od rozmiarów uszkodzenia nerwu o 10-60%

Uwaga Łączny stopień uszczerbku ocenianego według poz. 147-152 i poz. 153 nie może przekroczyć 60%.

153

Utrata kończyny w zależności od długości kikuta i jego przydatności do protezowania

55-60

KOLANO

154

Złamania kości tworzących staw kolanowy i inne uszkodzenia w zależności od zniekształceń, przykurczów, ograniczenia ruchów, stabilności stawu i innych zmian wtórnych. Dodatkowo ocenia się według poz. 155 i 156

1) utrata ruchomości w zakresie 0-40° za każde 2° ubytku ruchu

1

2) utrata ruchomości w zakresie 41-90° za każde 5°

1

3) utrata ruchomości w zakresie 91-120° za każde 10° ubytku ruchu

1

4) zesztywnienie stawu kolanowego w pozycji funkcjonalnie korzystnej (0-15°)

25

5) zesztywnienie stawu kolanowego w pozycji funkcjonalnie niekorzystnej

35

155

Uszkodzenia aparatu więzadłowo-torebkowego w zależności od stabilności stawu oraz wydolności statyczno-dynamicznej kończyny. Dodatkowo ocenia się według poz. 154

1) niestabilność jednopłaszczyznowa I°, z niewielkimi zmianami wtórnymi (zaniki mięśniowe i zmniejszenie siły mięśniowej itp.)

1-4

2) niestabilność jednopłaszczyznowa II°, dwupłaszczyznowa I°, w zależności od zmian wtórnych (zaniki mięśniowe i zmniejszenie siły mięśniowej itp.)

5-12

3) niestabilność jednopłaszczyznowa III° lub dwupłaszczyznowa II°, w zależności od zmian wtórnych (zaniki mięśniowe i zmniejszenie siły mięśniowej itp.)

13-19

4) niestabilność dwupłaszczyznowa III°, w zależności od zmian wtórnych (zaniki mięśniowe i zmniejszenie siły mięśniowej itp.)

20-25

5) pełna niestabilność wielopłaszczyznowa, w zależności od zmian wtórnych (zaniki mięśniowe i zmniejszenie siły mięśniowej itp.)

26-35

156

Inne następstwa urazów stawu kolanowego (zaburzenia osi stawu, przewlekłe wysiękowe zapalenia, przewlekłe dolegliwości bólowe, chondromalacja, niestabilności rzepki, złamania rzepki, uszkodzenia łąkotek) w zależności od funkcji stawu kolanowego oraz stopnia nasilenia istniejących dolegliwości

ocenia się według poz. 154 i 155, zwiększając stopień uszczerbku o 1-10%

Uwaga Łączny stopień pourazowego uszczerbku stawu kolanowego nie może przekroczyć 40%. Kolejno występujących następstw urazu stawu kolanowego nie traktuje się jako efektu odrębnych zdarzeń, ale jako skutek ostatniego rozpoznanego urazu. Do oceny jest konieczny szczegółowy wywiad dotyczący wcześniej rozpoznanych chorób będących konsekwencją przebytego urazu, w celu ustalenia jego związku z aktualnie stwierdzanymi następstwami. Należy zwracać uwagę na mechanizm urazu, obrażenia (rozerwanie torebki stawowej i krwiak śródstawowy), sposób leczenia (unieruchomienie w opatrunku gipsowym lub nie), a także współistnienie predyspozycji pod postacią zmian anatomicznych lub chorób. Analiza powinna być oparta o pełną dokumentację medyczną. Uszkodzenie stawu kolanowego wygojone sztucznym stawem ocenia się według poz. 154 i 156, nie mniej niż 15%.

157

Utrata kończyny na poziomie stawu kolanowego

50

Uwaga Prawidłowo funkcjonalny zakres ruchów w stawie kolanowym przyjmuje się od 0° dla wyprostu do 120° dla zgięcia.

PODUDZIE

158

Złamanie kości podudzia w zależności od zniekształceń, skrócenia, ograniczenia ruchomości w stawie skokowym i kolanowym oraz innych zmian wtórnych

1) skrócenie w zakresie 1-3 cm bez zmian wtórnych

2-10

2) skrócenie w zakresie 3,1-5 cm bez zmian wtórnych

11-20

3) skrócenie powyżej 5 cm bez zmian wtórnych

21-30

4) niewielkie zmiany ze skróceniem do 3 cm

3-15

5) średnie zmiany ze skróceniem w zakresie 3,1-5 cm

16-30

6) duże zmiany ze skróceniem powyżej 5 cm

31-40

Uwaga Ocena zmian wtórnych według tej pozycji powinna być zgodna z wartościami uszczerbku opisanymi w poz. 154 i 162 opisującymi procentowo utratę ruchomości w stawach kolanowym i skokowo-goleniowym z ograniczeniem do 40%.

159

Izolowane złamanie strzałki w zależności od przemieszczeń, zniekształceń, upośledzenia funkcji kończyny

1-3

160

Uszkodzenia tkanek miękkich podudzia, skóry, mięśni, naczyń, ścięgna Achillesa i innych ścięgien w zależności od rozległości uszkodzenia oraz ograniczeń czynnościowych i innych zmian wtórnych

1) niewielkie zmiany z ograniczeniem ruchomości do 30%

1-5

2) średnie zmiany z ograniczeniem ruchomości w zakresie 31-50%

6-10

3) znaczne zmiany z ograniczeniem ruchomości powyżej 50%

11-20

161

Utrata kończyny w obrębie podudzia w zależności od charakteru kikuta, długości, przydatności do protezowania i zmian wtórnych w obrębie kończyny

1) przy długości kikuta do 8 cm, mierząc od szpary stawowej

50

2) przy dłuższych kikutach

45-49

Uwaga W przypadku gdy deficyt funkcji kończyny dolnej wynika z nakładania się skutków uszkodzeń podudzia oraz uszkodzeń neurologicznych, deficyt funkcji kończyny ocenia się wyłącznie według poz. 181. W przypadku nienakładania się deficytów ocenia się dodatkowo według poz. 181.

STAW GOLENIOWO-SKOKOWY I SKOKOWO-PIĘTOWY, STOPA

162

Uszkodzenie stawu skokowo-goleniowego i skokowo-piętowego - złamania, skręcenia, zwichnięcia, uszkodzenia więzadeł, torebki stawowej itp. w zależności od zniekształceń, ograniczenia ruchomości, zmian wtórnych i utrzymujących się dolegliwości

1) niewielkiego stopnia z ograniczeniem ruchomości do 20%

1-5

2) średniego stopnia z ograniczeniem ruchomości w zakresie 21-50%

6-10

3) dużego stopnia z ograniczeniem ruchomości powyżej 50%

11-20

4) powikłane przewlekłym zapaleniem kości, stawów, przetokami oraz innymi zmianami wtórnymi

zwiększa się ocenę uszczerbku o 5%

163

Zesztywnienie stawu skokowo-goleniowego w zależności od utrzymujących się dolegliwości oraz ograniczenia funkcji

1) pod kątem zbliżonym do prostego ±5°

20

2) w innych ustawieniach czynnościowo niekorzystnych w zależności od ustawienia

21-30

3) w ustawieniach niekorzystnych z przetokami, zapaleniem kości

ocenia się według poz. 163 pkt 1 i 2, zwiększając stopień uszczerbku o 5%

164

Złamania kości skokowej lub piętowej w zależności od utrzymujących się dolegliwości oraz ograniczenia funkcji

1) niewielkie zmiany z ograniczeniem ruchomości do 20%

1-5

2) średnie zmiany z ograniczeniem ruchomości w zakresie 21-50%

6-10

3) duże zmiany z ograniczeniem ruchomości powyżej 50%

11-20

165

Utrata kości skokowej lub piętowej w zależności od wielkości, blizn, zniekształceń, zaburzeń statyczno-dynamicznych stopy i innych powikłań⁶⁾

1) częściowa utrata

20-30

2) całkowita utrata

30-40

166

Uszkodzenie kości stępu z przemieszczeniem, zniekształceniem oraz innymi zmianami wtórnymi

1) zmiany niewielkiego stopnia z ograniczeniem ruchomości do 20%

1-5

2) zmiany średniego stopnia z ograniczeniem ruchomości w zakresie 21-50%

6-10

3) zmiany dużego stopnia z ograniczeniem ruchomości powyżej 50%

11-20

167

Złamania kości śródstopia w zależności od przemieszczeń, zniekształceń stopy, zaburzeń statyczno-dynamicznych i innych zmian wtórnych

1) I lub V kości śródstopia:

a) niewielkie zmiany bez zniekształceń

1-5

b) znaczne zmiany, zniekształcenie, ograniczenie ruchomości stopy

6-10

2) II, III lub IV kości śródstopia:

a) niewielkie zmiany bez zniekształceń

1-3

b) znaczne zmiany, zniekształcenie, ograniczenie ruchomości stopy

4-7

3) złamania dwóch kości śródstopia w zależności od zniekształceń i zaburzeń czynnościowych

2-10

4) złamania trzech i więcej kości śródstopia w zależności od zniekształceń i zaburzeń czynnościowych

3-15

168

Złamania kości śródstopia powikłane zapaleniem kości, przetokami, wtórnymi zmianami troficznymi

ocenia się według poz. 167, zwiększając stopień uszczerbku o 5%

169

Inne uszkodzenia okolicy stępu i śródstopia - skręcenia, stłuczenia, uszkodzenia mięśni, ścięgien w zależności od zniekształceń, zmian troficznych, zaburzeń dynamicznych stopy i innych zmian wtórnych

1) zmiany niewielkie

1-5

2) średnie zmiany

6-10

3) duże zmiany

11-15

170

Utrata stopy w całości

45

171

Utrata stopy na poziomie stawu Choparta

40

172

Utrata stopy na poziomie stawu Lisfranka

35

173

Utrata stopy w obrębie kości śródstopia w zależności od rozległości utraty przodostopia i jakości kikuta

20-30

Uwaga W przypadku gdy deficyt funkcji kończyny dolnej wynika z nakładania się skutków uszkodzeń stopy oraz uszkodzeń neurologicznych, deficyt funkcji kończyny ocenia się wyłącznie według poz. 181. W przypadku nienakładania się deficytów ocenia się dodatkowo według poz. 181.

ZAKRESY RUCHOMOŚCI STAWU SKOKOWEGO Zgięcie grzbietowe 0-20°, zgięcie podeszwowe 0-(40-50°), nawracanie 0-10°, odwracanie 0-40°, przywodzenie 0-10°, odwodzenie 0-10°.

PALCE STOPY

174

Utrata w zakresie palucha w zależności od wielkości ubytków, charakteru kikuta

1) ubytki opuszki lub częściowa utrata paliczka paznokciowego palucha

1-3

2) utrata paliczka paznokciowego palucha

4

3) utrata w obrębie paliczka podstawnego palucha

5-7

4) utrata paliczka podstawnego palucha

8

175

Inne uszkodzenia palucha - zwichnięcia, złamania, uszkodzenia tkanek miękkich w zależności od rozległości blizn, ubytków, zniekształcenia, upośledzenia funkcji stopy, ograniczenia ruchomości

1) niewielkie zmiany z ograniczeniem ruchomości do 30%

1-2

2) średnie zmiany z ograniczeniem ruchomości w zakresie 31-50%

3-4

3) duże zmiany z ograniczeniem ruchomości powyżej 50%

5-7

176

Utrata palucha

1) wraz z kością śródstopia w zależności od rozmiaru utraty kości śródstopia

9-12

2) wraz z co najmniej trzema innymi palcami stopy

15

3) wraz ze wszystkimi innymi palcami stopy

20

177

Utrata w zakresie palców II, III, IV, V

1) częściowa utrata

1

2) całkowita utrata

2

178

Utrata palca V z kością śródstopia

3-8

179

Utrata palców II, III, IV z kością śródstopia w zależności od wielkości utraty kości śródstopia, ustawienia stopy i innych zmian wtórnych

3-5

180

Uszkodzenia II, III, IV i V palca - zwichnięcia, złamania, uszkodzenia tkanek miękkich w zależności od rozległości ubytków, zniekształcenia, ustawienia, stopnia upośledzenia funkcji i liczby uszkodzonych palców

1) średnie i znaczne zmiany w obrębie każdego palca

1

2) łącznie za wszystkie uszkodzone palce II-V jednej stopy

1-5

ZAKRESY RUCHOMOŚCI PALCÓW STOPY Zgięcie 0-40° (czynne), 0-60° (bierne), wyprost 0-45°(czynne), 0-80° (bierne).

Uwaga Łączny stopień pourazowego uszczerbku kończyny dolnej nie może przekroczyć wartości za amputację na tym poziomie. Wartość uszczerbku ustalona za uszkodzenie jednego palca nie może przekroczyć wartości przewidzianej za całkowitą utratę tego palca.

PORAŻENIA LUB NIEDOWŁADY POSZCZEGÓLNYCH NERWÓW OBWODOWYCH

STRONA

DOMINUJĄCA

NIEDOMINUJĄCA

181

Uszkodzenie częściowe lub całkowite w zależności od stopnia zaburzeń

1) nerwu przeponowego poniżej jego połączenia z nerwem podobojczykowym

5-15

5-15

2) nerwu piersiowego długiego

5-15

5-10

3) nerwu pachowego części czuciowej, ruchowej lub całego nerwu

3-25

2-20

4) nerwu mięśniowo-skórnego części czuciowej, ruchowej lub całego nerwu

3-20

2-15

5) nerwu promieniowego powyżej odejścia gałązki do mięśnia trójgłowego ramienia części czuciowej, ruchowej lub całego nerwu

3-35

2-30

6) nerwu promieniowego poniżej odejścia gałązki do mięśnia trójgłowego ramienia części czuciowej, ruchowej lub całego nerwu

3-30

2-20

7) nerwu promieniowego nad wejściem do kanału mięśnia odwracacza przedramienia części czuciowej, ruchowej lub całego nerwu

3-25

2-15

8) nerwu promieniowego po wyjściu z kanału mięśnia odwracacza przedramienia części czuciowej, ruchowej lub całego nerwu

2-15

1-10

9) nerwu pośrodkowego w zakresie ramienia części czuciowej, ruchowej lub całego nerwu

3-35

2-25

10) nerwu pośrodkowego w zakresie nadgarstka części czuciowej, ruchowej lub całego nerwu

3-20

2-15

11) nerwu łokciowego części czuciowej, ruchowej lub całego nerwu

2-25

1-20

12) splotu barkowego części nadobojczykowej (górnej)

10-25

5-20

13) splotu barkowego części podobojczykowej (dolnej)

10-45

4-40

14) pozostałych nerwów odcinka szyjno-piersiowego

1-15

15) nerwu zasłonowego części czuciowej, ruchowej lub całego nerwu

1-15

16) nerwu udowego części czuciowej, ruchowej lub całego nerwu

1-30

17) nerwów pośladkowych (górnego i dolnego)

1-20

18) nerwu sromowego wspólnego

2-20

19) nerwu kulszowego przed podziałem na nerw piszczelowy i strzałkowy

5-60

20) nerwu piszczelowego części czuciowej, ruchowej lub całego nerwu

3-30

21) nerwu strzałkowego części czuciowej, ruchowej lub całego nerwu

2-20

22) splotu lędźwiowo-krzyżowego

15-60

23) pozostałych nerwów odcinka lędźwiowo-krzyżowego

1-10

Uwaga Wskazana ocena kliniczna i ocena ilościowa oparta na badaniach przewodnictwa nerwowo-mięśniowego (EMG).

182

Kauzalgie potwierdzone obserwacją szpitalną w zależności od stopnia

10-40

Uwaga W ocenie tej zawiera się deficyt związany z uszkodzeniem typowym dla danego nerwu. Przy wielomiejscowych uszkodzeniach kończyny górnej lub dolnej (lub jej części) w ustaleniu stopnia uszczerbku na zdrowiu bierze się pod uwagę całkowitą funkcję kończyny (lub jej części), a nie tylko wynik matematyczny sumowania procentów trwałego uszczerbku za poszczególne uszkodzenia. Łączny stopień pourazowego uszczerbku kończyny dolnej nie może przekroczyć wartości za amputację na tym poziomie. Uszkodzenie kikuta amputowanych kończyn wymagające zmiany protezy, reamputacji lub niemożności zastosowania protezy - ocenia się według amputacji na wyższym poziomie. Przy bliznach po oparzeniach skóry powyżej stopnia IIA zalecana jest dodatkowa ocena z tytułu utraty funkcji skóry: na twarzy za 1% TBSA - 5% uszczerbku, na szyi za 1% TBSA - 2% uszczerbku, na kończynach za 1% TBSA - 1% uszczerbku, na rękach za 1% TBSA - 4% uszczerbku, na tułowiu za 3% TBSA - 1% uszczerbku.

CHOROBY POZOSTAJĄCE W ZWIĄZKU Z PEŁNIENIEM SŁUŻBY

183

PTSD - zespół stresu pourazowego

10-40

184

Zaburzenia osobowości

20-40

185

Zaburzenia lękowe

1) fobie

10-30

2) zespół lęku uogólnionego

10-40

3) zespół lęku panicznego

10-40

4) zaburzenia mieszane depresyjno-lękowe nawracające

20-40

5) zaburzenia obsesyjno-kompulsywne

20-40

186

Psychozy reaktywne oporne na leczenie

20-80

187

Organiczne zaburzenia psychiczne

40-100

188

Zatrucia ostre lub przewlekłe substancjami chemicznymi lub ich następstw

ocenia się według zasad w poz. 87-88

189

Wywołane narażeniem na pyły lub gazy drażniące przewlekłe trwałe obturacyjne zapalenie oskrzeli, powodujące trwałe upośledzenie sprawności wentylacyjnej płuc z obniżeniem natężonej objętości wydechowej pierwszosekundowej (FEV1) poniżej 60% wartości należnej

20-70

190

Astma oskrzelowa z wyłączeniem astmy o podłożu alergicznym

20-40

191

Zewnątrzpochodne alergiczne zapalenie pęcherzyków płucnych

1) postać ostra

0-20

2) postać przewlekła

0-20

192

Pylice i inne choroby śródmiąższowe płuc przebiegające z włóknieniem

20-100

193

Ostre uogólnione reakcje alergiczne

0-20

194

Alergiczny nieżyt nosa lub astma o podłożu alergicznym

0-5

195

Przedziurawienie przegrody nosa wywołane substancjami o działaniu żrącym lub drażniącym

20-40

196

Zapalenie obrzękowe krtani o podłożu alergicznym

1-5

197

Przewlekłe choroby narządu głosu spowodowane nadmiernym wysiłkiem głosowym, trwającym co najmniej 15 lat

1) guzki głosowe twarde

20-60

2) wtórne zmiany przerostowe fałdów głosowych

20-60

3) niedowład mięśni przywodzących i napinających fałdy głosowe z niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią

20-60

198

Choroby wywołane działaniem promieniowania jonizującego

1) ostra choroba popromienna uogólniona po napromieniowaniu całego ciała lub przeważającej jego części

45-100

2) ostra choroba popromienna o charakterze zmian zapalnych lub zapalno-martwiczych skóry i tkanki podskórnej

45-100

3) przewlekłe popromienne zapalenie skóry

45-100

4) przewlekłe uszkodzenie szpiku kostnego

45-100

5) zaćma popromienna

45-100

6) nowotwory złośliwe, dla których prawdopodobieństwo indukcji przez promieniowanie jonizujące przekracza 10%

45-100

199

Nowotwory złośliwe powstałe w następstwie działania czynników występujących w środowisku służby, uznanych za rakotwórcze u ludzi

1) rak płuca, rak oskrzela

45-100

2) międzybłoniak opłucnej albo otrzewnej

45-100

3) nowotwór układu krwiotwórczego

45-100

4) nowotwór skóry

20-80

5) nowotwór pęcherza moczowego

20-100

6) nowotwór wątroby

20-80

7) rak krtani, nowotwór nosa i zatok przynosowych

45-100

8) inne nowotwory, w których etiologii udowodniono istotny wpływ czynników szkodliwych występujących w środowisku służby

20 - 100

Uwaga Nowotwory powstałe w następstwie działania promieniowania jonizującego kwalifikuje się według poz. 198 pkt 6.

200

Choroby wywołane działaniem wysokich albo niskich temperatur otoczenia

1) udar cieplny albo jego następstwa

0-20

2) wyczerpanie cieplne albo jego następstwa

0-30

3) odmroziny

0-30

201

Choroby wywołane służbą w warunkach zmiennego ciśnienia atmosferycznego lub wywołane działaniem przeciążeń grawitacyjnych (przyspieszeń)

1) choroba dekompresyjna

20-80

2) urazy ciśnieniowe

20-50

3) następstwa oddychania mieszaninami gazowymi pod zwiększonym ciśnieniem

20-80

202

Zespół wibracyjny

1) postać naczyniowo-nerwowa

20-25

2) postać kostno-stawowa

26-44

3) postać mieszana: naczyniowo-nerwowa i kostno-stawowa

45-79

203

Przewlekłe choroby układu ruchu oraz obwodowego układu nerwowego wywołane sposobem wykonywania czynności służbowych

1) przewlekłe zapalenie ścięgna i jego pochewki

0-10

2) przewlekłe zapalenie kaletki maziowej

0-10

3) przewlekłe uszkodzenie łękotki u osób wykonujących czynności służbowe w pozycji kucznej lub klęczącej

0-10

4) przewlekłe zapalenie okołostawowe barku

0-15

5) przewlekłe zapalenie nadkłykcia kości ramiennej

0-15

6) zmęczeniowe złamanie kości

5-45

7) martwica kości nadgarstka

5-45

8) zespół cieśni w obrębie nadgarstka

0-30

9) zespół kanału Guyona

0-30

10) zespół rowka nerwu łokciowego

5-45

11) uszkodzenie nerwu strzałkowego wspólnego u osób wykonujących czynności służbowe w pozycji kucznej

5-45

Uwaga Do oceny stopnia zaawansowania schorzeń z pkt 8-11 konieczne są m.in. wyniki badań EMG.

204

Obustronny trwały odbiorczy ubytek słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego spowodowany hałasem, wyrażony podwyższeniem progu słuchu o wielkość co najmniej o 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczony jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1 kHz, 2 kHz i 3 kHz

ocenia się według poz. 42

205

Choroby narządu wzroku wywołane czynnikami fizycznymi, chemicznymi lub biologicznymi

1) alergiczne zapalenie spojówek

0-5

2) ostre zapalenie spojówek wywołane promieniowaniem nadfioletowym

0-10

3) epidemiczne wirusowe zapalenie spojówek lub rogówki

0-10

4) zwyrodnienie rogówki wywołane czynnikami drażniącymi

0-30

5) zaćma wywołana działaniem promieniowania podczerwonego lub długofalowego nadfioletowego

20-40

6) centralne zmiany zwyrodnieniowe siatkówki i naczyniówki wywołane krótkofalowym promieniowaniem podczerwonym lub promieniowaniem widzialnym z obszaru widma niebieskiego

40-90

Uwaga Oceny narządu wzroku dokonuje się według poz. 27-41.

206

Choroby zakaźne lub pasożytnicze albo ich następstwa. Choroby powstałe w wyniku powikłań szczepień ochronnych, wykonanych w związku ze służbą na określonym stanowisku, zapalenie mięśnia sercowego, wsierdzia, osierdzia w przebiegu chorób o etiologii bakteryjnej, wirusowej lub pasożytniczej (dotyczy również gruźlicy)

0-70

207

Zaawansowana przewlekła niewydolność żylna kończyn dolnych - stadium minimum C4B według klasyfikacji CEAP

20-50

208

Choroby skóry

1) alergiczne kontaktowe zapalenie skóry

0-30

2) kontaktowe zapalenie skóry z podrażnienia

0-30

3) trądzik olejowy, smarowy lub chlorowy o rozległym charakterze

0-15

4) drożdżakowe zapalenie skóry rąk u osób wykonujących służbę w warunkach sprzyjających rozwojowi drożdżaków chorobotwórczych

0-30

5) grzybice skóry u osób stykających się z materiałem biologicznym pochodzącym od zwierząt

0-30

6) fotodermatozy zawodowe

0-35