Otwarte Prawo Dz.U. 2022 poz. 1019 — tekst autentyczny (PDF) ↗

Dz.U. 2022 poz. 1019 · Rozporządzenie · obowiązujący

Rozporządzenie Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z dnia 13 kwietnia 2022 r. w sprawie kwalifikowania i oznaczania audycji, wideo stworzonych przez użytkowników i innych przekazów mogących mieć negatywny wpływ na rozwój małoletnich w poszczególnych kategoriach wiekowych w platformach udostępniania wideo

Na podstawie art. 47p ust. 3 ustawy z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (Dz. U. z 2020 r. poz. 805, z 2021 r. poz. 1676 oraz z 2022 r. poz. 857) zarządza się, co następuje:

↗

↗

Rozporządzenie określa:

cechy oraz szczegółowe warunki kwalifikowania i oznaczania audycji, wideo stworzonych przez użytkowników i innych przekazów, o których mowa w art. 47p ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji, zwanej dalej „ustawą”;

wzory symboli graficznych wskazujących na kwalifikację audycji, wideo stworzonych przez użytkowników i innych przekazów do danej kategorii wiekowej w platformach udostępniania wideo.

↗

Ustala się następujące kategorie wiekowe:

I kategoria - bez ograniczeń wiekowych;

II kategoria - dla małoletnich od lat 12;

III kategoria - dla małoletnich od lat 16;

IV kategoria - od lat 18.

Dostawca platformy udostępniania wideo zapewnia użytkownikom platformy udostępniania wideo możliwość kwalifikowania audycji, wideo stworzonych przez użytkowników i innych przekazów do odpowiedniej kategorii wiekowej, stosując kryteria określone w załączniku nr 1 do rozporządzenia.

↗

Dostawca platformy udostępniania wideo zapewnia użytkownikom platformy udostępniania wideo możliwość oznaczenia umieszczanych audycji, wideo stworzonych przez użytkowników i innych przekazów widocznym symbolem graficznym wskazującym na kwalifikację audycji, wideo stworzonych przez użytkowników lub innych przekazów do danej kategorii wiekowej.

Wzory symboli graficznych wskazujących na kwalifikację audycji, wideo stworzonych przez użytkowników lub innych przekazów do danej kategorii wiekowej, o których mowa w ust. 1, określa załącznik nr 2 do rozporządzenia.

Dostawca platformy udostępniania wideo zapewnia odbiorcy możliwość zapoznania się z symbolami graficznymi, o których mowa w ust. 2, w taki sposób, aby odbiorca mógł z łatwością zapoznać się z oznaczeniem w trakcie trwania audycji, wideo stworzonych przez użytkowników i innych przekazów.

Kategoria, o której mowa w § 2 ust. 1 pkt 1, nie wymaga oznaczania audycji, wideo stworzonych przez użytkowników i innych przekazów symbolem graficznym.

↗

Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.

Załącznik nr 1 - Szczegółowe warunki kwalifikowania audycji, wideo stworzonych przez użytkowników i innych przekazów ↗

Załącznik nr 1 do rozporządzenia charakteryzuje poszczególne kategorie wiekowe i opisuje audycje, wideo stworzone przez użytkowników i inne przekazy z punktu widzenia co najmniej jednego z czterech elementów, ważnych dla rozwoju małoletnich:

prezentowanej wizji świata;

ocen moralnych;

wywoływanych emocji;

wzorców zachowań.

I kategoria - bez ograniczeń wiekowych

Kategoria zawiera audycje, wideo stworzone przez użytkowników i inne przekazy, które mogą oglądać wszyscy widzowie, w tym dzieci, w szczególności:

prezentujące zasadniczo pozytywny lub neutralny obraz świata, w łagodnym klimacie emocjonalnym, lub

przedstawiające postawy prospołeczne i przyjazne nastawienie do ludzi, nasycone emocjami i uczuciami pozytywnymi, takimi jak np.: radość, zachwyt, szczęście, życzliwość, miłość, szacunek, lub

prezentujące sytuacje negatywne, np. śmierć lub choroba osoby bliskiej, rozłąka między członkami rodziny, bez ukazywania realistycznych scen cierpienia, umierania, przemocy czy sytuacji konfliktowych, ale z akcentowaniem strategii ich pozytywnego rozwiązania i społecznego wsparcia dla osób potrzebujących, lub

pokazujące jednoznacznie negatywnych bohaterów oraz negatywne wzorce zachowań, ale w taki sposób, który nie budzi sympatii odbiorcy ani też nie wywołuje silnych negatywnych emocji (np. lęku), oraz przy użyciu takich strategii, które pozwalają mu na jednoznacznie negatywną ocenę postępowania bohaterów (np. zachowanie negatywnych bohaterów musi być wyraźnie ukarane, spotykać się z jednoznacznie pejoratywną oceną pozostałych osób występujących w audycji lub innych przekazach), lub

dopuszczające możliwość rywalizacji, która jest prowadzona w duchu sportowym (tzw. „fair play”), tj. o określonych, czytelnych i prostych regułach.

II kategoria - dla małoletnich od lat 12

Małoletni w wieku dorastania (12-16 lat) charakteryzują się nadal relatywnie dużą pobudliwością, skłonnością do ambiwalentnych uczuć, skrajnych ocen, stereotypizacji, uogólnień, impulsywnych zachowań, w tym reakcji emocjonalnych, oraz do podejmowania ryzykownych działań bez pełnej zdolności do przewidywania ich konsekwencji. Starają się demonstrować swoją dorosłość w zachowaniu (np. w sposobie ubierania się, bezkompromisowego manifestowania swoich opinii i ocen) bez głębszego zrozumienia, na czym ona polega, bez uwzględnienia praw i obowiązków, wynikających z pełnionych ról społecznych. Są krytyczni w stosunku do rodziców, opiekunów i nauczycieli, a jednocześnie poszukują atrakcyjnych wzorców społecznych (np. idoli), których bezkrytycznie naśladują. Są konformistyczni i podatni na wpływy autorytetów i wzorców osobowych wykreowanych jako atrakcyjne i pożądane przez środki społecznego przekazu i media społecznościowe. Bardziej liczą się z normami swoich grup rówieśniczych niż z normami ogólnospołecznymi. Przedstawiciele tej grupy wiekowej nie mają w pełni rozwiniętej umiejętności kompleksowej analizy audycji lub innych przekazów, ich pełnego rozumienia uwzględniającego złożoność i niejednoznaczność sytuacji społecznych. Małoletnim w tym wieku brak też umiejętności krytycznego analizowania treści tych przekazów. Wykazują relatywnie średnią umiejętność rozumienia wpływu konwencji gatunkowych na sposób kreowania świata tam przedstawionego, a także prawidłowego identyfikowania ironii, groteski, parodii w przekazach audiowizualnych lub audialnych na rzecz ich dosłownego rozumienia.

Mając powyższe na względzie, audycje, wideo stworzone przez użytkowników i inne przekazy adresowane do tej kategorii wiekowej małoletnich nie powinny zawierać scen lub treści:

pokazujących, jako normę lub w formie aprobatywnej, patologiczne formy współżycia społecznego (w tym koegzystencji ludzi w rodzinie, grupach społecznych) lub

sprowadzających wizję świata społecznego do przemocy, zachowań seksualnych lub erotyki, a zwłaszcza prezentujących je w sposób prymitywny, uproszczony lub brutalny, lub

obrazy zachowań seksualnych prezentowane w oderwaniu od emocjonalnych i uczuciowych potrzeb człowieka, lub

usprawiedliwiających zachowanie o cechach dyskryminacyjnych lub ukazujących tego rodzaju zachowania w sposób aprobatywny, lub

prezentujących uproszczoną wizję dorosłości eksponującą nadmiernie, w szczególności, używanie przemocy (fizycznej, psychicznej lub werbalnej) demonstrowanej w rolach społecznych ważnych dla rozwoju małoletnich (np. nauczyciel, rodzice) oraz w relacjach niesymetrycznych (np. szef i podwładny), lub

pokazujących moralnie naganne zachowania lub postawy bez jednoznacznych ocen etycznych, lub

prezentujących w kontekście aprobatywnym obwinianie ofiary przemocy za to, że została skrzywdzona, lub

promujących postawy konsumpcyjne lub zachowania hedonistyczne, w szczególności przedstawiających jako atrakcyjnych społecznie tych bohaterów, których aktywność wykazuje nadmierną koncentrację na posiadaniu i wykorzystywaniu dóbr materialnych, lub

prezentujących w kontekście aprobatywnym przedmiotowe i agresywne traktowanie ludzi lub zwierząt, lub

aprobujących manipulowanie innymi ludźmi w celu osiągnięcia osobistych korzyści lub dla rozrywki, lub

aprobujących zażywanie substancji psychoaktywnych lub inne formy uzależnień behawioralnych (np. od mediów społecznościowych, gier sieciowych, hazardu, seksu), lub

aprobujących zachowania ryzykowne, zagrażające życiu lub zdrowiu (np. szybka jazda samochodem, intymne kontakty z osobami nieznajomymi, zażywanie substancji psychoaktywnych), lub

dostarczających silnych wrażeń i emocji związanych z obrazami przemocy lub seksu, w szczególności mogących skłaniać do zachowań moralnie nagannych, lub

zawierających treści wymienione w kategorii III i IV.

III kategoria - dla małoletnich od lat 16

U małoletnich od 16 roku życia następuje stopniowa integracja funkcji psychicznych oraz umiejętności poznawczych, kształtuje się większa samodzielność w myśleniu i działaniu, relatywnie większa umiejętność kontrolowania emocji oraz przewidywania konsekwencji własnych zachowań. Jednocześnie wzrasta motywacja do poznania siebie i projektowania swojego dorosłego życia. Zwiększa się gotowość do analizy i rozumienia zachowań innych osób w różnych sytuacjach społecznych. Małoletni w tym wieku łatwo wchodzą w relacje społeczne o charakterze przyjacielskim, osobistym i intymnym, także zgodnie z wzorami lansowanymi przez środki społecznego przekazu i media społecznościowe.

Jednocześnie małoletnich w tym wieku nadal jednak cechuje relatywnie duża wrażliwość i labilność emocjonalna, tendencja do przeceniania poziomu własnej dojrzałości, do impulsywnego podejmowania ważnych życiowo decyzji bez całościowego zrozumienia ich następstw krótko-i długoterminowych oraz do uproszczonego rozstrzygania skomplikowanych spraw życiowych. Relatywnie łatwo i szybko przypisują innym osobom określone cechy i motywacje, bez pełnej analizy ich zachowania. Biorą jednak pod uwagę intencje i motywacje czynów innych osób podczas ich oceny moralnej wtedy, gdy czują się do tego zmotywowani (np. podobieństwem sytuacji życiowej bohatera przekazu do swojej własnej). Cechuje ich także krytyczny stosunek do autorytetów oraz potrzeba podkreślania własnej autonomii, dojrzałości, niezależności.

Mając powyższe na względzie, audycje, wideo stworzone przez użytkowników i inne przekazy adresowane do małoletnich w tej kategorii wiekowej nie powinny zawierać scen lub treści:

zawierających formy społecznego usprawiedliwiania przemocy, w szczególności agresji słownej, wulgarności, uprzedzeń lub negatywnych stereotypów społecznych, dyskryminacji lub wskazujących na możliwość ich relatywnej lub nawet pozytywnej oceny (np. gdy są one skuteczne przy osiąganiu celów bohatera) lub

pokazujących obrazy seksu lub przemocy (w tym agresji fizycznej lub łamania norm moralnych) jako źródła lub wyznacznika sukcesu życiowego bohatera lub ujmujących zachowania seksualne lub przemocowe jako formę nagrody lub oznakę sprytu życiowego, lub

ukazujących obrazy aktywności seksualnej w oderwaniu od uczuć wyższych (np. seks z przypadkową osobą, seks dla osiągnięcia korzyści materialnych lub społecznych, seks dla rozładowania napięcia emocjonalnego) lub stanowiących patologiczne wzorce zachowań seksualnych (np. seks pod wpływem substancji psychoaktywnych), lub

pokazujących obrazy agresji fizycznej w sposób naturalistyczny i brutalny, lub

prezentujących - w sposób aprobatywny - patologiczny obraz wzorca osobowego, który polega na szukaniu wyłącznie egoistycznych przyjemności, dążeniu do sukcesu za wszelką cenę z przedmiotowym wykorzystywaniem innych osób dla własnych celów, lub

promujących lub usprawiedliwiających zachowania bohatera wskazujące na zażywanie substancji psychoaktywnych lub zachowania ryzykowne bądź inne zachowania zagrażające jego życiu lub zdrowiu, lub

promujących lub usprawiedliwiających zachowania bohatera, który nakłania innych do zażywania substancji psychoaktywnych lub innych zachowań ryzykownych, w szczególności gdy bohater ten jest przedstawiany jako atrakcyjny fizycznie lub społecznie, a jego negatywne zachowanie nie spotyka się z karą lub potępieniem otoczenia, lub

usprawiedliwiających przemoc wobec zwierząt lub akty wandalizmu, lub

zawierających treści wymienione w kategorii IV.

IV kategoria - od lat 18

Audycje, wideo stworzone przez użytkowników i inne przekazy dozwolone od lat 18 zawierają w szczególności sceny lub treści:

prezentujące obrazy naturalistycznego seksu lub patologicznych form życia seksualnego (np. połączone z przemocą i przymusem) lub

przedstawiające nieuzasadnioną (np. obroną konieczną, aktywnością sportową) przemoc, lub

promujące jednoznacznie patologiczne zachowania bohatera wobec innych ludzi bądź zwierząt, lub

zawierające społeczne usprawiedliwianie wulgarności oraz nagromadzenie wyrazów, wyrażeń i zwrotów powszechnie uznawanych za obraźliwe, lub

usprawiedliwiające lub pokazujące w kontekście aprobatywnym przejawy społecznej patologii (np. przemocy, w szczególności fizycznej, psychicznej, werbalnej lub seksualnej, uzależnień od substancji psychoaktywnych).

Załącznik nr 2 - Wzory symboli graficznych wskazujących na kwalifikację audycji, wideo stworzonych przez użytkowników i innego przekazu do danej kategorii wiekowej ↗

Nr kategorii

Nazwa kategorii wiekowej

Symbol graficzny

Opis symbolu graficznego

II

dla małoletnich od lat 12

(patrz oryginał)

Oliwkowy kwadrat z liczbą 12 w środku. Znak powinien być stosowany w kolorze określonym: 1) w RGB: R:208, G:209, B:84; 2) w CMYK: C:22, M:1, Y:83, K:0; 3) w PANTONE: 584 C.

III

dla małoletnich od lat 16

(patrz oryginał)

Pomarańczowy kwadrat z liczbą 16 w środku. Znak powinien być stosowany w kolorze określonym: 1) w RGB:R:234, G:156, B:48; 2) w CMYK: C:6, M:43, Y:94, KO; 3) w PANTONE: 143 C.

IV

od lat 18

(patrz oryginał)

Czerwony kwadrat z białym kluczem w środku. Znak powinien być stosowany w kolorze określonym: 1) w RGB:R:213, G:78, B:77; 2) w CMYK: C: 12, M:84, Y:70, K:1; 3) w PANTONE: 7418 C.