Ustawa z dnia 23 czerwca 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach służących ochronie odbiorców niektórych paliw stałych w związku z sytuacją na rynku tych paliw¹⁾

Ustawa reguluje zasady i tryb sprzedaży niektórych paliw stałych dla gospodarstw domowych oraz przyznawania i wypłat rekompensat przedsiębiorcom wykonującym działalność gospodarczą w zakresie wprowadzania do obrotu tych paliw.

Przepisy ustawy stosuje się do następujących paliw stałych: węgiel kamienny, brykiet lub pelet zawierające co najmniej 85% węgla kamiennego, zwanych dalej „paliwami stałymi”, wydobytych, wyprodukowanych w Rzeczypospolitej Polskiej lub do niej sprowadzonych w okresie od dnia 16 kwietnia 2022 r. do dnia 31 grudnia 2022 r. sprzedawanych gospodarstwom domowym od dnia wejścia w życie ustawy.

Przedsiębiorcy wykonującemu działalność gospodarczą w zakresie wprowadzania do obrotu paliw, wpisanemu do Centralnego Rejestru Podmiotów Akcyzowych w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 5a ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 143 i 1137), który sprzedawał paliwa stałe dla gospodarstw domowych prowadzonych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, po cenie nie wyższej niż 996,60 zł brutto za tonę, w celu wykorzystania na potrzeby własne tych gospodarstw domowych, przysługuje rekompensata, zwana dalej „rekompensatą”. Sprzedaż paliwa stałego po cenie wyższej niż 996,60 zł brutto nie uprawnia do otrzymania rekompensaty.

Przez gospodarstwo domowe, o którym mowa w ust. 1, rozumie się gospodarstwo, którego głównym źródłem ogrzewania są następujące źródła ciepła: kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwem stałym, zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2022 r. poz. 438), zwanej dalej „centralną ewidencją emisyjności budynków”.

W przypadku gospodarstw domowych, o których mowa w ust. 1, w budynkach wielolokalowych, których wspólnym źródłem ogrzewania jest źródło ciepła, o którym mowa w ust. 2, uprawnienie do zakupu paliwa stałego w ilości, o której mowa w ust. 4, i po cenie, o której mowa w ust. 1, przysługuje wspólnocie mieszkaniowej albo spółdzielni mieszkaniowej.

Rekompensata wynosi nie więcej niż 1073,13 zł brutto za tonę przy sprzedaży nie więcej niż 3 ton paliwa stałego, sprzedanego dla jednego gospodarstwa domowego.

Rekompensatę oblicza się jako iloczyn stawki określonej w ust. 4 oraz ilości paliwa stałego wyrażonej w tonach, sprzedanej dla gospodarstw domowych na potrzeby własne tych gospodarstw w okresie od dnia wejścia w życie ustawy do dnia 31 grudnia 2022 r.

Przedsiębiorca, o którym mowa w art. 2 ust. 1, który zamierza korzystać z rekompensaty, informuje o tym Zarządcę Rozliczeń S.A., o którym mowa w rozdziale 7 ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o zasadach pokrywania kosztów powstałych u wytwórców w związku z przedterminowym rozwiązaniem umów długoterminowych sprzedaży mocy i energii elektrycznej (Dz. U. z 2022 r. poz. 311), zwanego dalej „zarządcą rozliczeń”, podając następujące dane: oznaczenie przedsiębiorcy, jego siedziby, siedziby oddziału na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, NIP, adres poczty elektronicznej oraz numer telefonu. Informowanie zarządcy rozliczeń o zamiarze korzystania z rekompensaty odbywa się w formie elektronicznej.

Zarządca rozliczeń prowadzi listę przedsiębiorców, o których mowa w art. 2 ust. 1, którzy zamierzają korzystać z rekompensaty, zawierającą dane, o których mowa w ust. 1, i przekazuje ją ministrowi właściwemu do spraw energii każdorazowo po aktualizacji.

Minister właściwy do spraw energii publikuje w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej obsługującego go urzędu listę, o której mowa w ust. 2.

Przedsiębiorca, o którym mowa w art. 2 ust. 1, jest obowiązany wystawić fakturę za sprzedaż paliwa stałego po cenie, o której mowa w art. 2 ust. 1, zgodnie z art. 106e ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2022 r. poz. 931, 974, 1137 i 1301).

Przedsiębiorca, o którym mowa w art. 2 ust. 1, jest obowiązany do dołączenia do faktury, o której mowa w ust. 1, informacji o możliwości skorzystania z programu priorytetowego „Czyste powietrze”.

Minister właściwy do spraw energii publikuje w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej obsługującego go urzędu wzór informacji, o której mowa w ust. 2.

Członek gospodarstwa domowego dokonujący zakupu paliwa stałego w celu wykorzystania na potrzeby własne tego gospodarstwa domowego przekazuje przy jego zakupie przedsiębiorcy, o którym mowa w art. 2 ust. 1:

W przypadku, o którym mowa w art. 2 ust. 3, przy zakupie paliwa stałego osoba działająca w imieniu i na rzecz wspólnoty mieszkaniowej albo spółdzielni mieszkaniowej przekazuje przy jego zakupie przedsiębiorcy, o którym mowa w art. 2 ust. 1:

Wzór oświadczenia, o którym mowa w:

Oświadczenia, o których mowa w ust. 1 pkt 1 oraz ust. 2 pkt 3, składa się pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń. Składający oświadczenie jest obowiązany do zawarcia w nim klauzuli następującej treści: „Jestem świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia.”. Klauzula ta zastępuje pouczenie o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń.

Przedsiębiorca, o którym mowa w art. 2 ust. 1, jest obowiązany do zbierania i przechowywania dokumentów, o których mowa w art. 5 ust. 1 i 2, oraz faktur za sprzedaż paliw stałych po cenie, o której mowa w art. 2 ust. 1, przez okres 10 lat.

Przedsiębiorca, o którym mowa w art. 2 ust. 1, jest obowiązany do wprowadzania transakcji sprzedaży i przekazywania dokumentów, o których mowa w art. 5 ust. 1 i 2, oraz faktur za sprzedaż paliw stałych po cenie, o której mowa w art. 2 ust. 1, w portalu elektronicznym na stronie administrowanej i udostępnionej w tym celu przez zarządcę rozliczeń, najpóźniej w kolejnym dniu roboczym po dniu dokonania transakcji sprzedaży, po wcześniejszej rejestracji w tym portalu.

Zarządca rozliczeń na swojej stronie internetowej udostępni instrukcję rejestracji przedsiębiorcy, o którym mowa w art. 2 ust. 1, instrukcję wprowadzania transakcji sprzedaży i przekazywania dokumentów, o których mowa w art. 5 ust. 1 i 2, oraz instrukcję składania wniosku o wypłatę rekompensaty.

Podmiotem odpowiedzialnym za wypłatę rekompensat jest zarządca rozliczeń.

Rekompensata jest wypłacana przedsiębiorcy, o którym mowa w art. 2 ust. 1, na wniosek o wypłatę rekompensaty. Składanie, weryfikacja i rozpatrywanie wniosków o wypłatę rekompensaty, a także korespondencja z zarządcą rozliczeń odbywa się wyłącznie w formie elektronicznej. Wnioski o wypłatę rekompensaty składa się do zarządcy rozliczeń przy użyciu formularza udostępnionego na stronie internetowej administrowanej przez zarządcę rozliczeń i opatruje się kwalifikowanym podpisem elektronicznym lub podpisem zaufanym osób uprawnionych do reprezentacji przedsiębiorcy, o którym mowa w art. 2 ust. 1.

Wniosek o wypłatę rekompensaty przedsiębiorca, o którym mowa w art. 2 ust. 1, składa:

- pod rygorem utraty prawa do rekompensaty.

Wniosek o wypłatę rekompensaty złożony poza terminami, o których mowa w ust. 3, pozostawia się bez rozpoznania.

Wniosek o wypłatę rekompensaty zawiera w szczególności:

Do wniosku o wypłatę rekompensaty przedsiębiorca, o którym mowa w art. 2 ust. 1, załącza wykaz gospodarstw domowych, na potrzeby których dokonano zakupu paliwa stałego, obejmujący następujące dane:

We wniosku o wypłatę rekompensaty przedsiębiorca, o którym mowa w art. 2 ust. 1, uwzględnia wyłącznie transakcje sprzedaży, o których mowa w art. 6 ust. 2.

Zarządca rozliczeń weryfikuje wniosek o wypłatę rekompensaty pod względem wnioskowanej wysokości rekompensaty i kompletności wymaganych dokumentów na podstawie podanych w tym wniosku danych oraz załączonych do tego wniosku dokumentów.

W przypadku pozytywnej weryfikacji kompletnego wniosku o wypłatę rekompensaty zarządca rozliczeń zatwierdza ten wniosek i dokonuje wypłaty rekompensaty odpowiednio w terminach do dnia 31 grudnia 2022 r. w przypadku wniosku, o którym mowa w art. 7 ust. 3 pkt 1, oraz do dnia 31 marca 2023 r. w przypadku wniosku, o którym mowa w art. 7 ust. 3 pkt 2. Zatwierdzenie wniosku o wypłatę rekompensaty nie wymaga wydania decyzji administracyjnej.

W przypadku gdy wniosek o wypłatę rekompensaty zawiera braki formalne, błędy obliczeniowe lub budzi wątpliwość zarządcy rozliczeń, zarządca rozliczeń w terminie 14 dni od dnia otrzymania tego wniosku wzywa wnioskodawcę do usunięcia braków formalnych, błędów obliczeniowych lub złożenia wyjaśnień w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania do ich usunięcia.

W przypadku nieusunięcia braków formalnych, błędów obliczeniowych zawartych we wniosku o wypłatę rekompensaty lub wątpliwości zarządcy rozliczeń dotyczących tego wniosku, w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania do ich usunięcia zarządca rozliczeń odmawia zatwierdzenia tego wniosku w zakresie, w jakim kwota rekompensaty budzi wątpliwości zarządcy rozliczeń lub w jakim nie uzupełniono żądanych braków formalnych, błędów obliczeniowych, informując wnioskodawcę o przyczynie tej odmowy. Odmowa zatwierdzenia wniosku o wypłatę rekompensaty nie wymaga wydania decyzji administracyjnej.

W przypadku negatywnej weryfikacji wniosku o wypłatę rekompensaty zarządca rozliczeń odmawia zatwierdzenia tego wniosku w zakresie, w jakim kwota rekompensaty nie przysługuje, informując wnioskodawcę o przyczynie tej odmowy. Odmowa zatwierdzenia wniosku o wypłatę rekompensaty nie wymaga wydania decyzji administracyjnej.

Nieusunięcie braków formalnych, błędów obliczeniowych lub wątpliwości zarządcy rozliczeń, na wezwanie zarządcy rozliczeń odpowiednio w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. w przypadku wniosku, o którym mowa w art. 7 ust. 3 pkt 1, oraz do dnia 28 lutego 2023 r. w przypadku wniosku, o którym mowa w art. 7 ust. 3 pkt 2, pozbawia przedsiębiorcę, o którym mowa w art. 2 ust. 1, prawa do otrzymania rekompensaty w zakresie budzącym wątpliwości.

Zarządca rozliczeń może żądać od przedsiębiorcy, o którym mowa w art. 2 ust. 1, przedłożenia dokumentów lub informacji uzasadniających wysokość wypłaconej rekompensaty w terminie 24 miesięcy od dnia wypłaty kwoty rekompensaty.

Jeżeli przedsiębiorca, o którym mowa w art. 2 ust. 1, nie przedłożył dokumentów lub informacji uzasadniających wysokość wypłaconej rekompensaty lub z dokumentów i informacji tych wynika, że część wysokości kwoty rekompensaty została wypłacona nienależnie, zarządca rozliczeń wzywa tego przedsiębiorcę do jej zwrotu w terminie 14 dni od dnia otrzymania wezwania.

W przypadku gdy przedsiębiorca, o którym mowa w art. 2 ust. 1, nie dokona zwrotu rekompensaty zgodnie z ust. 2, zarządca rozliczeń wydaje decyzję administracyjną określającą wysokość nienależnie pobranej kwoty rekompensaty podlegającej zwrotowi oraz termin dokonania tego zwrotu. Od nienależnie pobranej kwoty rekompensaty są naliczane odsetki za opóźnienie od dnia jej otrzymania.

W sprawach decyzji wydawanych przez zarządcę rozliczeń organem wyższego stopnia w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, 1491 i 2052 oraz z 2022 r. poz. 1301) w stosunku do zarządcy rozliczeń jest minister właściwy do spraw energii, jako dysponent Funduszu Wypłaty Różnicy Ceny, zgodnie z art. 10a ustawy z dnia 28 grudnia 2018 r. o zmianie ustawy o podatku akcyzowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 2538, z późn. zm.²⁾).

Kwota rekompensaty nie stanowi dotacji, subwencji i innych dopłat o podobnym charakterze, o których mowa w art. 29a ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług.

Do Funduszu Wypłaty Różnicy Ceny, o którym mowa w art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 28 grudnia 2018 r. o zmianie ustawy o podatku akcyzowym oraz niektórych innych ustaw, zwanego dalej „Funduszem Wypłaty Różnicy Ceny”, przekazuje się w 2022 r. dodatkowe środki z Funduszu Przeciwdziałania COVID-19, o którym mowa w art. 65 ust. 1 ustawy z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 568, z późn. zm.³⁾), w łącznej wysokości 3 000 000 000 zł.

Rekompensaty są wypłacane z Funduszu Wypłaty Różnicy Ceny.

Minister właściwy do spraw energii prowadzi portal informacyjny w systemie teleinformatycznym dotyczący możliwości zakupu paliwa stałego oraz uzyskania rekompensaty.

Funkcjonowanie portalu informacyjnego, o którym mowa w ust. 1, zapewnia instytucja gospodarki budżetowej pod nazwą „Centralny Ośrodek Informatyki”.

Zadanie, o którym mowa w ust. 2, jest finansowane z Funduszu Wypłaty Różnicy Ceny.

Zarządca rozliczeń udostępni portal elektroniczny do wprowadzania transakcji sprzedaży i przekazywania dokumentów, o których mowa w art. 5 ust. 1 i 2, oraz faktur za sprzedaż paliwa stałego po cenie, o której mowa w art. 2 ust. 1, przez przedsiębiorcę, o którym mowa w art. 2 ust. 1, na stronie internetowej administrowanej przez zarządcę rozliczeń w terminie do dnia 1 września 2022 r.

W przypadku transakcji sprzedaży dokonanej od dnia wejścia w życie ustawy do dnia 31 sierpnia 2022 r. przedsiębiorca, o którym mowa w art. 2 ust. 1, jest obowiązany do wprowadzenia transakcji sprzedaży i przekazania dokumentów, o których mowa w art. 5 ust. 1 i 2, oraz faktur za sprzedaż paliwa stałego po cenie, o której mowa w art. 2 ust. 1, w portalu elektronicznym na stronie internetowej administrowanej przez zarządcę rozliczeń, w terminie do dnia 30 września 2022 r.

Maksymalny łączny limit wydatków z Funduszu Wypłaty Różnicy Ceny będący skutkiem finansowym wejścia w życie niniejszej ustawy w latach 2022-2031 nie może przekroczyć 3 000 000 000 zł, z tym że w:

W przypadku gdy łączna wysokość rekompensat ustalona na podstawie pozytywnie rozpatrzonych wniosków o wypłatę rekompensaty przekroczy wysokość limitu wydatków określonego w ust. 1 lub wysokość posiadanych środków, o których mowa w art. 11 ust. 2, wysokość wypłacanych rekompensat dla poszczególnych wnioskodawców podlega proporcjonalnemu obniżeniu tak, aby łączna wysokość wypłacanych rekompensat była równa maksymalnemu limitowi środków finansowych przeznaczanych na przyznanie rekompensat w danym roku. W przypadku proporcjonalnego obniżenia rekompensat wysokości obliczonych proporcji rekompensat wyrażonych w procentach ustala się z dokładnością do czwartego miejsca po przecinku, a kwoty rekompensat zaokrągla się do pełnych złotych.

Organem właściwym do monitorowania wykorzystania limitu wydatków, o którym mowa w ust. 1, jest zarządca rozliczeń.

Zarządca rozliczeń jest odpowiedzialny za wdrożenie mechanizmu korygującego, o którym mowa w ust. 2.

Do obliczania wysokości zwiększenia kwoty rekompensat, o którym mowa w art. 7a ustawy zmienianej w art. 14, na podstawie dołączonych do wniosku o przyznanie rekompensaty informacji, oświadczenia i dokumentów, o których mowa w art. 10 ust. 6a ustawy zmienianej w art. 14, złożonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepis art. 7b ustawy zmienianej w art. 14, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą.

W przypadku dołączenia do wniosku o przyznanie rekompensaty, przed dniem wejścia w życie ustawy, o której mowa w art. 14, informacji, oświadczenia i dokumentów, o których mowa w art. 10 ust. 6a ustawy zmienianej w art. 14, z pominięciem informacji, o której mowa w art. 10 ust. 6a pkt 2 ustawy zmienianej w art. 14, w brzmieniu dotychczasowym, lub z pominięciem dokumentów lub ich kopii stanowiących podstawę do określenia wysokości poniesionych kosztów pośrednich, o których mowa w art. 10 ust. 6a pkt 4 ustawy zmienianej w art. 14, w brzmieniu dotychczasowym, przepisu art. 10 ust. 9a ustawy zmienianej w art. 14 nie stosuje się.