Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 listopada 2022 r. w sprawie sprawowania nadzoru nad nieletnimi przez kuratorów sądowych, organizacje społeczne, pracodawców oraz osoby godne zaufania

Rozporządzenie określa:

Ilekroć w rozporządzeniu jest mowa o „ustawie”, rozumie się przez to ustawę z dnia 9 czerwca 2022 r. o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich.

Przydziału spraw wpływających do zespołu kuratorskiej służby sądowej dokonuje się według podziału terytorialnego obszaru właściwości zespołu lub niezależnie od podziału terytorialnego, biorąc pod uwagę równomierne obciążenie pracą kuratorów w zespole, predyspozycje, wykształcenie, umiejętności i przeszkolenie poszczególnych kuratorów sądowych.

Powierzenie zawodowemu kuratorowi sądowemu, zwanemu dalej „kuratorem zawodowym”, sprawowania nadzoru następuje niezwłocznie, nie później jednak niż w ciągu 3 dni od dnia przekazania nadzoru zespołowi.

Kuratorowi zawodowemu sprawowanie nadzoru powierza kierownik zespołu.

Niezwłocznie po powierzeniu sprawowania nadzoru, nie później niż w terminie 7 dni od dnia powierzenia sprawowania nadzoru, kurator sądowy informuje nieletniego, jego rodziców albo tego z rodziców, pod którego stałą pieczą nieletni faktycznie pozostaje, albo opiekuna nieletniego o rozpoczęciu nadzoru.

Kurator sądowy może pozyskać od nieletniego, jego rodziców lub opiekuna numery telefonów lub adresy poczty elektronicznej w celu ułatwienia utrzymywania dalszych kontaktów.

Po uzyskaniu danych, o których mowa w ust. 2, kurator sądowy może przekazywać nieletniemu, jego rodzicom lub opiekunowi informacje oraz wzywać i zawiadamiać ich za pośrednictwem telefonu lub poczty elektronicznej. Fakt dokonania tych czynności kurator sądowy odnotowuje w karcie czynności nadzoru lub w sprawozdaniu.

W uzasadnionych przypadkach, jeżeli nie ma możliwości nawiązania kontaktu z nieletnim, jego rodzicami lub opiekunem w miejscu ich zamieszkania lub pobytu lub jeżeli przemawiają za tym cele wychowawcze, kurator zawodowy może wzywać nieletniego, jego rodziców lub opiekuna do osobistego stawiennictwa w wyznaczonym terminie w siedzibie zespołu.

Jeżeli nieletni, jego rodzice lub opiekun prawidłowo wezwani nie stawią się w wyznaczonym terminie, kurator zawodowy niezwłocznie wzywa ich powtórnie do osobistego stawiennictwa w siedzibie zespołu.

W przypadkach, o których mowa w ust. 1 i 2, kurator zawodowy może także wzywać nieletniego, jego rodziców lub opiekuna do osobistego stawiennictwa w siedzibie zespołu w sprawie, w której sprawowanie nadzoru zostało powierzone kuratorowi społecznemu.

Kurator zawodowy może złożyć do sądu wniosek o zmianę lub uchylenie środka wychowawczego zastosowanego wobec nieletniego, o zarządzenie umieszczenia nieletniego w zakładzie poprawczym lub o wezwanie nieletniego, jego rodziców lub opiekuna na posiedzenie sądu, jeżeli nieletni, jego rodzice lub opiekun:

Jeżeli nadzór nad nieletnim został powierzony kuratorowi społecznemu, przedkłada on wnioski, o których mowa w ust. 1, kuratorowi zawodowemu, który po zaakceptowaniu przedłożonych wniosków przekazuje je sądowi nie później niż w terminie 7 dni od dnia ich otrzymania.

Kurator sądowy, sprawując nadzór nad nieletnim:

Kurator sądowy może żądać od nieletniego, jego rodziców lub opiekuna:

Kurator zawodowy przyjmuje od kuratora społecznego i analizuje pod kątem stosownego wykorzystania informacje o okolicznościach uzasadniających podjęcie czynności, w szczególności w zakresie wystąpienia z wnioskami o:

Kurator zawodowy, jeżeli uzna, że jest to konieczne, podejmuje bezzwłocznie czynności w sprawie nadzoru sprawowanego przez kuratora społecznego.

Kurator zawodowy składa sądowi sprawozdanie z objęcia nadzoru nad nieletnim nie później niż w terminie 21 dni od dnia nawiązania pierwszego kontaktu z nieletnim, a kolejne sprawozdania z przebiegu nadzoru nad nieletnim - w terminach określonych przez sąd lub na żądanie sądu.

Jeżeli nadzór nad nieletnim został powierzony kuratorowi społecznemu, przedkłada on sprawozdanie z objęcia nadzoru nad nieletnim kuratorowi zawodowemu nie później niż w terminie 21 dni od dnia nawiązania pierwszego kontaktu z nieletnim, a kolejne sprawozdania z przebiegu nadzoru nad nieletnim - w terminach określonych przez sąd lub na żądanie sądu. Kurator zawodowy po zaakceptowaniu sprawozdania kuratora społecznego składa to sprawozdanie sądowi nie później niż w terminie 7 dni od dnia jego otrzymania.

Sprawozdanie z objęcia nadzoru nad nieletnim zawiera w szczególności:

Przebieg nadzoru i podejmowane na bieżąco czynności kurator sądowy dokumentuje w karcie czynności nadzoru nad nieletnim, prowadzonej osobno dla każdego nieletniego.

Karta czynności nadzoru nad nieletnim zawiera:

Karty czynności nadzoru nad nieletnim nie prowadzi się, jeżeli sąd w orzeczeniu określił częstotliwość składania sprawozdań co najmniej raz w miesiącu lub krótszą.

Kurator społeczny składa sprawozdania z przebiegu nadzoru i karty czynności nadzoru w każdym miesiącu sprawowanego nadzoru.

Sprawozdanie z zakończenia nadzoru kurator zawodowy składa sądowi nie później niż w ciągu 21 dni od dnia zakończenia nadzoru.

Sprawozdanie z zakończenia nadzoru kurator społeczny przedkłada kuratorowi zawodowemu nie później niż w ciągu 14 dni od dnia zakończenia nadzoru. Kurator zawodowy, nie później niż w ciągu 7 dni od dnia otrzymania sprawozdania od kuratora społecznego, składa otrzymane sprawozdanie sądowi.

W sprawozdaniu z zakończenia nadzoru należy opisać jego przebieg, ze szczególnym uwzględnieniem realizacji planu pracy z nieletnim, oceny wykonywania zobowiązań i postawy nieletniego.

Sprawozdania z zakończenia nadzoru można nie sporządzać w przypadku zakończenia nadzoru w inny sposób niż na skutek upływu okresu próby. W szczególności sprawozdania z zakończenia nadzoru nie sporządza się w sprawach, w których sąd, na wniosek kuratora sądowego, uchylił nadzór kuratorski lub umieścił nieletniego w młodzieżowym ośrodku wychowawczym, okręgowym ośrodku wychowawczym lub zakładzie poprawczym.

Kurator sądowy, którego sąd rodzinny zobowiązał do kontrolowania wykonywania obowiązków określonego postępowania nałożonych na nieletniego, o których mowa w art. 7 pkt 2 ustawy, w terminach określonych przez sąd lub na żądanie sądu, nie rzadziej niż raz na 3 miesiące, zbiera informacje o sposobie realizacji nałożonego obowiązku. W tym celu kurator sądowy może:

Kurator sądowy sporządza sprawozdanie z wykonanych czynności, w którym informuje sąd w szczególności o sposobie, zakresie i terminie wykonania obowiązków, działaniach podjętych względem nieletniego lub zobowiązań nałożonych na rodziców albo opiekuna nieletniego w celu realizacji obowiązku nałożonego na nieletniego, a także przedstawia wnioski w sprawie zastosowania, zmiany lub uchylenia środków wychowawczych w przypadku uchylania się przez nieletniego od wykonania obowiązku.

Do kontrolowania przez kuratora sądowego wykonywania przez nieletniego środka wychowawczego, o którym mowa w art. 7 pkt 2 ustawy, stosuje się odpowiednio przepisy § 2-6, § 7 ust. 1 pkt 10, § 9 i § 12.

Kurator sądowy, którego sąd rodzinny zobowiązał do kontrolowania wykonywania środka, o którym mowa w art. 18 ust. 1 ustawy, w terminach określonych przez sąd lub na żądanie sądu, zbiera informacje o realizacji zobowiązań, w szczególności przez:

Do kontrolowania przez kuratora sądowego wykonywania środka, o którym mowa w art. 18 ust. 1 ustawy, stosuje się odpowiednio przepisy § 2-6, § 7 ust. 1 pkt 10, § 9 i § 12.

Niezwłocznie po powierzeniu sprawy do prowadzenia, nie później jednak niż w terminie 7 dni od dnia powierzenia sprawy do prowadzenia, kurator zawodowy wzywa nieletniego i jego rodziców albo tego z rodziców, pod którego stałą pieczą nieletni faktycznie pozostaje, albo opiekuna nieletniego do stawiennictwa w siedzibie zespołu w celu skierowania nieletniego do wykonywania prac społecznych.

W czasie pierwszego kontaktu z nieletnim kurator zawodowy przeprowadza z nim rozmowę, podczas której poucza go o prawach i obowiązkach wynikających z orzeczonego środka wychowawczego, informuje o konsekwencjach uchylania się od jego wykonania, zbiera niezbędne informacje o nieletnim w związku z zastosowanym środkiem wychowawczym.

W sprawie kontaktowania się z nieletnim, jego rodzicami lub opiekunem stosuje się odpowiednio przepis § 4 ust. 3.

Kurator zawodowy, po określeniu rodzaju, miejsca i terminu rozpoczęcia prac społecznych, omawia z nieletnim i jego rodzicami albo tym z rodziców, pod którego stałą pieczą nieletni faktycznie pozostaje, albo opiekunem nieletniego sposób wykonywania prac społecznych.

Kurator zawodowy wręcza nieletniemu pisemną informację o rodzaju, miejscu i terminie rozpoczęcia prac społecznych z pouczeniem o prawach i obowiązkach wynikających z zastosowanego środka wychowawczego.

Nieletni, jego rodzic albo opiekun podpisuje dwa egzemplarze pisemnej informacji oraz wskazuje miejsce pobytu, w którym zobowiązuje się odbierać dalszą korespondencję; jeden egzemplarz pisemnej informacji otrzymuje nieletni, a drugi załącza się do teczki sprawy.

Kurator zawodowy, kontrolując nieletniego wykonującego prace społeczne, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, po wysłuchaniu nieletniego, jego rodziców albo tego z rodziców, pod którego stałą pieczą nieletni faktycznie pozostaje, albo opiekuna nieletniego, może zdecydować o zmianie rodzaju, miejsca, terminu rozpoczęcia pracy lub wydłużeniu terminu pracy.

Przy zmianie rodzaju, miejsca lub terminu rozpoczęcia pracy społecznej stosuje się odpowiednio przepisy § 17 ust. 5 i § 18.

Kurator zawodowy, kierując się względami wychowawczymi, a także mając na uwadze zachowanie nieletniego podczas wykonywania prac społecznych, potrzebę dyscyplinowania nieletniego lub inne okoliczności związane z sytuacją nieletniego i przebiegiem wykonywania zobowiązania, może złożyć do sądu wniosek o wezwanie nieletniego i jego rodziców albo tego z rodziców, pod którego stałą pieczą nieletni faktycznie pozostaje, albo opiekuna nieletniego na posiedzenie sądu w przedmiocie zmiany środka wychowawczego lub jego uchylenia.

Jeżeli nieletni nie wykonał pełnego wymiaru pracy społecznej, a nie zachodzą przesłanki do złożenia wniosku o zmianę środka wychowawczego, kurator zawodowy, niezwłocznie po upływie okresu, na jaki orzeczono zobowiązanie, składa do sądu wniosek o umorzenie postępowania i uznanie zobowiązania za wykonane.

We wniosku o zmianę środka wychowawczego kurator zawodowy zawiera również informację o liczbie przepracowanych przez nieletniego godzin.

W razie potrzeby na posiedzenie sądu o zmianę środka wychowawczego lub jego uchylenie kurator przedkłada sądowi aktualną informację o liczbie przepracowanych przez nieletniego godzin uzyskaną na koniec dnia poprzedniego.

Organizacje społeczne i pracodawcy, którym powierzono sprawowanie nadzoru nad nieletnim, nie później niż w terminie 14 dni od dnia powierzenia, wyznaczają swojego przedstawiciela, za jego zgodą, do sprawowania nadzoru nad nieletnim.

O wyznaczeniu przedstawiciela podmioty, o których mowa w ust. 1, zawiadamiają sąd, przekazując jednocześnie dane tego przedstawiciela: jego imię i nazwisko wraz z numerem telefonu lub adresem poczty elektronicznej, umożliwiającym kontakt z nim.

Podmioty, o których mowa w ust. 1, mogą w uzasadnionych przypadkach, z własnej inicjatywy lub na wniosek sądu, zmienić przedstawiciela wyznaczonego do sprawowania nadzoru nad nieletnim, w szczególności w razie stwierdzenia niewłaściwego wykonywania nadzoru. Przepis ust. 2 stosuje się odpowiednio.

Organizacje społeczne, pracodawcy albo osoby godne zaufania co najmniej raz w miesiącu nawiązują kontakt z nieletnim, jego rodzicami albo tym z rodziców, pod którego stałą pieczą nieletni faktycznie pozostaje, albo opiekunem nieletniego w celu skontrolowania zachowania nieletniego. Sąd może określić inną częstotliwość wykonywania tych czynności.

W pozostałym zakresie do przedstawicieli organizacji społecznych, pracodawców albo osób godnych zaufania, którym powierzono sprawowanie nadzoru, stosuje się odpowiednio przepisy § 4, § 5, § 6 ust. 1, § 7, § 10 ust. 1 i 3, § 11 oraz § 13 ust. 1, 3 i 4.