Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 6 grudnia 2023 r. w sprawie wykonywania niektórych uprawnień przez funkcjonariuszy Straży Granicznej

Funkcjonariusz przystępując do przeprowadzania czynności służbowych związanych z wykonywaniem uprawnień, o których mowa w § 1 pkt 1, podaje swój stopień, imię i nazwisko w sposób umożliwiający odnotowanie tych danych, przyczynę podjęcia czynności służbowych, a na żądanie osoby, wobec której jest prowadzona czynność, podaje podstawę prawną podjęcia czynności.

Funkcjonariusz przystępując do przeprowadzania czynności służbowych związanych z wykonywaniem uprawnień, o których mowa w § 1 pkt 1, wobec tej samej osoby, w tym samym dniu, może odstąpić od podania swojego stopnia, imienia i nazwiska, chyba że z takim żądaniem zwróci się osoba, wobec której jest prowadzona czynność.

Funkcjonariusz ustala tożsamość osoby legitymowanej na podstawie:

Jeżeli ustalenie tożsamości na podstawie dokumentów, o których mowa w ust. 1, nie jest możliwe, tożsamość ustala się na podstawie:

Jeżeli osoba legitymowana jest znana funkcjonariuszowi osobiście, ustalenie tożsamości na podstawie dokumentów, o których mowa w ust. 1, nie jest wymagane.

Funkcjonariusz dokumentuje, w postaci papierowej lub elektronicznej, legitymowanie osoby, wpisując:

Funkcjonariusz wpisuje dane, o których mowa w ust. 1 pkt 2-7, o ile jest możliwe ich ustalenie.

W przypadku braku możliwości ustalenia tożsamości osoby należy określić jej cechy rysopisu.

W przypadku konieczności ustalenia tożsamości znacznej liczby osób funkcjonariusz może, za zgodą osoby, o której mowa w § 16 ust. 1 pkt 1, 11 albo 13, odstąpić od dokumentowania legitymowania tych osób, których rysopis lub inne dane pozwalające na ich identyfikację nie odpowiadają opisowi osoby podejrzanej o popełnienie przestępstwa lub wykroczenia lub osoby będącej ofiarą przestępstwa.

Funkcjonariusz podczas zatrzymania osoby przed przystąpieniem do prowadzenia czynności, w tym ustalenia tożsamości osoby, dokonuje sprawdzenia prewencyjnego, w szczególności sprawdza, czy ma ona przy sobie:

Funkcjonariusz odbiera osobie zatrzymanej broń, przedmioty i urządzenia, o których mowa w ust. 1.

Jeżeli z posiadanych informacji lub okoliczności faktycznych wynika, że zatrzymywana osoba może mieć przy sobie broń lub inne niebezpieczne przedmioty mogące służyć do popełnienia czynu zabronionego pod groźbą kary albo przedmioty, których posiadanie jest zabronione, a także przedmioty podlegające zajęciu na potrzeby postępowań prowadzonych w związku z przeprowadzeniem czynności, o których mowa w art. 1 ust. 2 pkt 1-5b, 7 lub 10-14 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej, funkcjonariusz, przystępując do zatrzymania, poprzedza je okrzykiem „Straż Graniczna!”.

Funkcjonariusz po zatrzymaniu osoby sporządza protokół zatrzymania osoby i doręcza, za potwierdzeniem, osobie zatrzymanej, jego kopię wraz z pouczeniem o uprawnieniach osoby zatrzymanej.

W przypadku zatrzymania nieletniego, z wyłączeniem małoletniego cudzoziemca przebywającego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej bez opieki, funkcjonariusz sporządza protokół zatrzymania nieletniego i doręcza jego kopię za potwierdzeniem nieletniemu, rodzicom nieletniego albo temu z rodziców, pod którego stałą pieczą nieletni faktycznie pozostaje, albo opiekunowi nieletniego oraz właściwemu sądowi rodzinnemu.

W przypadku zatrzymania cudzoziemca, pod którego opieką pozostaje małoletni cudzoziemiec, dane małoletniego cudzoziemca zamieszcza się w protokole zatrzymania jego opiekuna prawnego.

Protokół zatrzymania podpisuje własnoręcznie funkcjonariusz sporządzający protokół, osoba zatrzymana oraz inne osoby uczestniczące w czynności zatrzymania.

Jeżeli osoba zatrzymana lub inne osoby uczestniczące w czynności zatrzymania odmawiają podpisania protokołu lub nie mogą go podpisać, funkcjonariusz sporządzający protokół odnotowuje przyczynę braku podpisu w protokole.

Jeżeli zachowanie osoby zatrzymanej wskazuje, że jest ona pod wpływem alkoholu lub innego podobnie działającego środka albo że z innych powodów ma zaburzoną świadomość, funkcjonariusz informuje osobę zatrzymaną o jej prawach oraz doręcza jej kopię protokołu zatrzymania wraz z pouczeniem o uprawnieniach osoby zatrzymanej albo kopię protokołu zatrzymania nieletniego po ustaniu przyczyn zaburzenia świadomości.

Wzór:

W przypadku wniesienia przez osobę zatrzymaną zażalenia na zasadność, legalność lub prawidłowość zatrzymania, funkcjonariusz niezwłocznie przekazuje właściwemu sądowi kopię protokołu zatrzymania osoby wraz z materiałami uzasadniającymi zatrzymanie.

W przypadku wniesienia przez osobę zatrzymaną zażalenia na sposób przeprowadzenia zatrzymania, funkcjonariusz niezwłocznie przekazuje właściwemu prokuratorowi kopię protokołu zatrzymania osoby wraz z materiałami uzasadniającymi zatrzymanie.

Zatrzymaną osobę umieszcza się w pomieszczeniu jednostki organizacyjnej Straży Granicznej przeznaczonym dla osób zatrzymanych, jeżeli jest to uzasadnione charakterem czynności, które będą podejmowane wobec niej, w szczególności gdy zachodzi konieczność ustalenia podstaw do zastosowania tymczasowego aresztowania lub innego środka zapobiegawczego, ustalenia tożsamości zatrzymanego, poddania oględzinom i badaniom na zasadach wskazanych w art. 74 § 3 i art. 308 § 1 Kodeksu postępowania karnego.

Zatrzymaną osobę umieszcza się w pomieszczeniu jednostki organizacyjnej Policji przeznaczonym dla osób zatrzymanych, jeżeli jest to uzasadnione odległością od siedziby najbliższej jednostki organizacyjnej Straży Granicznej posiadającej pomieszczenie przeznaczone dla osób zatrzymanych.

Z czynności pobrania wymazu ze śluzówki policzków od osoby o nieustalonej tożsamości oraz osoby usiłującej ukryć swoją tożsamość funkcjonariusz sporządza protokół pobrania wymazu ze śluzówki policzków od osoby o nieustalonej tożsamości lub od osoby usiłującej ukryć swoją tożsamość.

Z czynności pobrania wymazu ze śluzówki policzków od osoby w celu identyfikacji lub wykrywania sprawców przestępstw funkcjonariusz sporządza protokół pobrania od osoby wymazu ze śluzówki policzków w celu identyfikacji lub wykrycia sprawcy przestępstwa.

Protokoły oznacza się tym samym kodem kreskowym, którym został oznaczony pakiet kryminalistyczny użyty do pobrania wymazu ze śluzówki.

Wzór protokołu:

W przypadku braku dostępu do urządzenia do szybkiej identyfikacji daktyloskopijnej osób lub w przypadku wyniku negatywnego, lub powzięcia uzasadnionych wątpliwości co do wyniku przeprowadzonego ustalenia, funkcjonariusz pobiera odciski linii papilarnych od osoby o nieustalonej tożsamości oraz osoby usiłującej ukryć swoją tożsamość w celu przeprowadzenia wywiadu daktyloskopijnego.

Funkcjonariusz pobiera odciski linii papilarnych samodzielnie lub przy pomocy technika kryminalistyki, za pomocą urządzenia do elektronicznego daktyloskopowania lub metodą tuszową na kartę daktyloskopijną, wpisując wyraz „WYWIAD” jako powód daktyloskopowania.

W przypadku braku danych osoby, której tożsamość jest ustalana lub potwierdzana, na karcie daktyloskopijnej, wpisuje się wyrazy „NN OSOBA”.

W celu identyfikacji lub wykrywania sprawców przestępstw funkcjonariusz pobiera od osoby samodzielnie lub przy pomocy technika kryminalistyki odciski linii papilarnych za pomocą urządzenia do elektronicznego daktyloskopowania.

Jeżeli z przyczyn technicznych nie jest możliwe pobranie odcisków linii papilarnych od osoby za pomocą urządzenia do elektronicznego daktyloskopowania, funkcjonariusz pobiera samodzielnie lub przy pomocy technika kryminalistyki odciski linii papilarnych metodą tuszową na kartę daktyloskopijną.

Utrwalenie wizerunku osoby w celu weryfikacji jej tożsamości, identyfikacji osoby o nieustalonej tożsamości oraz osoby usiłującej ukryć swoją tożsamość następuje przez rejestrację obrazu twarzy, sylwetki lub określonej części ciała tej osoby.

Funkcjonariusz wskazuje tło, na jakim ma być wykonana rejestracja obrazu, oraz pozycję, ubiór, nakrycie głowy, uczesanie lub inne szczegóły dotyczące wyglądu osoby, istotne do przeprowadzenia weryfikacji lub identyfikacji tożsamości osoby.

Rejestracja obrazu zrealizowana w postaci elektronicznej jest przechowywana na informatycznym nośniku danych w sposób zapewniający poufność, integralność oraz ochronę przed utratą lub zniszczeniem.

Doprowadzenie osoby zarządza:

- zwany dalej „zarządzającym doprowadzenie”.

Doprowadzenie osoby jest dokonywane na podstawie nakazu doprowadzenia wydanego przez zarządzającego doprowadzenie, z wyjątkiem doprowadzenia do portu lotniczego albo morskiego państwa, do którego cudzoziemiec jest doprowadzany.

Nakaz doprowadzenia nie jest wymagany, jeżeli są doprowadzane osoby zatrzymane przez funkcjonariuszy, którzy:

Doprowadzenie osób na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej może być dokonywane etapami, z udziałem dwóch lub więcej jednostek organizacyjnych Straży Granicznej.

Wzór nakazu doprowadzenia jest określony w załączniku nr 6 do rozporządzenia.

Doprowadzenia, z wyjątkiem przypadków, o których mowa w § 16 ust. 3, dokonują funkcjonariusze, którzy pełnią służbę w:

Jeżeli doprowadzenie osób przez funkcjonariuszy, o których mowa w ust. 1, jest niemożliwe albo znacznie utrudnione, osoby te mogą być doprowadzone przez innych funkcjonariuszy wyznaczonych imiennie przez zarządzającego doprowadzenie.

Doprowadzenie do portu lotniczego albo morskiego państwa, do którego cudzoziemiec zostaje doprowadzony, jest dokonywane przez funkcjonariuszy, o których mowa w ust. 1 pkt 2 lub 3 albo w ust. 2, którzy ukończyli szkolenie specjalistyczne w zakresie doprowadzania do portu lotniczego albo morskiego państwa, do którego cudzoziemiec zostaje doprowadzony, oraz posługują się co najmniej jednym językiem obcym w stopniu komunikatywnym.

Jeżeli doprowadzenie jest dokonywane na obszarze wykraczającym poza zasięg terytorialny jednostki organizacyjnej Straży Granicznej, której funkcjonariusze doprowadzają osoby, zawiadamia się o tym niezwłocznie jednostki organizacyjne Straży Granicznej oraz jednostki organizacyjne Policji, w których zasięgu terytorialnym doprowadzenie jest dokonywane.

Zawiadomienia dokonuje zarządzający doprowadzenie albo funkcjonariusz, który jest odpowiedzialny za organizację doprowadzenia.

Jeżeli zawiadomienie nie może być dokonane przez osoby, o których mowa w ust. 2, zawiadomienia dokonuje funkcjonariusz dowodzący doprowadzeniem.

Doprowadzenie osoby rozpoczyna się po jej zatrzymaniu przez funkcjonariuszy albo po jej przekazaniu funkcjonariuszom.

Grupą funkcjonariuszy dokonujących doprowadzenia dowodzi funkcjonariusz:

- zwany dalej „dowódcą”.

Funkcjonariusze dokonują doprowadzenia z wyposażeniem i uzbrojeniem określonym przez dowódcę, odpowiednim do mogących zaistnieć zagrożeń.

Dowódca w chwili rozpoczęcia doprowadzenia osób:

Dowódca może odmówić doprowadzenia osób, jeżeli podczas ich przejmowania ujawniono dodatkowe okoliczności mogące mieć bezpośredni wpływ na prawidłowy przebieg doprowadzenia lub bezpieczeństwo jego uczestników, w szczególności ze względu na:

O odmowie doprowadzenia osób dowódca niezwłocznie informuje bezpośredniego przełożonego, który zawiadamia o tym fakcie zarządzającego doprowadzenie.

W przypadku odmowy doprowadzenia osób dowódca sporządza pisemny meldunek zawierający opis okoliczności uzasadniających odmowę i przekazuje go zarządzającemu doprowadzenie za pośrednictwem bezpośredniego przełożonego.

Doprowadzenia do portu lotniczego albo morskiego, do którego cudzoziemiec zostaje doprowadzony, funkcjonariusze dokonują na pokładzie rejsowego lub wyczarterowanego statku powietrznego albo promem pasażerskim odbywającym regularne rejsy.

Doprowadzenia drogą lądową dokonuje się przy użyciu samochodu specjalnego (więźniarki), innych środków transportu Straży Granicznej, a także publicznego transportu zbiorowego, z wyłączeniem środków komunikacji miejskiej, lub pieszo.

Doprowadzenia dokonuje dwóch lub większa liczba funkcjonariuszy.

Decyzję o liczbie funkcjonariuszy, którzy dokonują doprowadzenia, podejmuje zarządzający doprowadzenie lub funkcjonariusz wskazany jako dowódca.

Osoby doprowadzane samochodem specjalnym (więźniarką) umieszcza się w części pojazdu wydzielonej dla osób zatrzymanych.

Po umieszczeniu osób doprowadzanych w samochodzie specjalnym (więźniarce) funkcjonariusze zajmują przeznaczone dla nich miejsca. Dowódca zajmuje siedzenie obok kierowcy.

W szczególnie uzasadnionych przypadkach funkcjonariusze mogą zająć miejsca w części pojazdu wydzielonej dla osób zatrzymanych.

Osoby doprowadzane autobusem umieszcza się na siedzeniach najbardziej oddalonych od drzwi, przy oknach. Funkcjonariusze zajmują siedzenia, które znajdują się obok siedzeń zajmowanych przez osoby doprowadzane.

Osoby doprowadzane autobusem można umieścić na siedzeniach, które znajdują się obok siebie. Funkcjonariusze zajmują siedzenia, które znajdują się obok siedzeń zajmowanych przez osoby doprowadzane lub bezpośrednio za tymi siedzeniami.

W przypadkach, o których mowa w ust. 1 i 2, dowódca zajmuje miejsce, które znajduje się obok siedzeń zajmowanych przez funkcjonariuszy lub bezpośrednio za tymi siedzeniami.

Osoby doprowadzane pociągiem umieszcza się między funkcjonariuszami, w miarę możliwości, tyłem do kierunku jazdy.

Dowódca zajmuje miejsce obok siedzenia zajętego przez jednego z funkcjonariuszy.

Osoby doprowadzane statkiem powietrznym wprowadza się na pokład tego statku przed innymi pasażerami i umieszcza w tylnej części pokładu, z dala od wyjść awaryjnych.

Funkcjonariusze, po umieszczeniu osób doprowadzanych na pokładzie statku powietrznego, zajmują, w miarę możliwości, siedzenia znajdujące się obok siedzeń zajmowanych przez osoby doprowadzane.

Osoby doprowadzane wyprowadza się z pokładu statku powietrznego po jego opuszczeniu przez pasażerów.

Osoby doprowadzane statkiem morskim umieszcza się w odrębnej kabinie pasażerskiej lub w innym miejscu wskazanym przez załogę statku.

Funkcjonariusze, po umieszczeniu osób doprowadzanych na pokładzie statku morskiego, zajmują, w miarę możliwości, miejsca, które znajdują się w kabinie pasażerskiej lub w innym miejscu zajmowanym przez osoby doprowadzane, jak najbliżej miejsc, na których zostały umieszczone osoby doprowadzane.

W przypadku dokonywania doprowadzenia osób specjalistycznym środkiem transportu sanitarnego jeden z funkcjonariuszy dokonujących doprowadzenia zajmuje miejsce w tym środku transportu, a pozostali funkcjonariusze przemieszczają się środkiem transportu Straży Granicznej bezpośrednio za specjalistycznym środkiem transportu sanitarnego.

W przypadku braku możliwości przebywania funkcjonariusza w specjalistycznym środku transportu sanitarnego funkcjonariusze dokonujący doprowadzenia przemieszczają się środkiem transportu Straży Granicznej.

Podczas doprowadzania funkcjonariusze wykonują polecenia dowódcy, a ponadto w szczególności:

Dowódca odnotowuje, w postaci papierowej lub elektronicznej, istotne zdarzenia mające wpływ na przebieg doprowadzenia.

Jeżeli są doprowadzane osoby, co do których zachodzi podejrzenie, że mogą dokonać zamachu na życie lub zdrowie własne, funkcjonariusza lub innej osoby, mogą podjąć próbę ucieczki albo które zachowują się agresywnie, stosuje się następujące wzmożone środki ostrożności:

Jeżeli zachodzi podejrzenie, że podczas doprowadzania może dojść do ataku na funkcjonariuszy w celu uwolnienia osób doprowadzanych, co najmniej jeden z funkcjonariuszy może zostać uzbrojony w broń maszynową.

W przypadku ataku na funkcjonariuszy w celu uwolnienia osób doprowadzanych dowódca zarządza umieszczenie osób doprowadzanych w miejscu najbezpieczniejszym i uniemożliwiającym ucieczkę oraz organizuje obronę.

W przypadku ucieczki osób doprowadzanych dowódca zarządza umieszczenie pozostałych osób doprowadzanych w miejscu uniemożliwiającym ucieczkę i organizuje bezpośredni pościg.

Wobec osób doprowadzanych, którym udaremniono ucieczkę, stosuje się środki ostrożności, o których mowa w § 30 ust. 1.

Jeżeli podczas doprowadzania osób zajdą okoliczności uniemożliwiające jego kontynuację, dowódca, wykorzystując dostępne środki łączności, niezwłocznie informuje o tym bezpośredniego przełożonego, który zawiadamia o tym fakcie zarządzającego doprowadzenie.

W przypadku, o którym mowa w ust. 1, dowódca sporządza pisemny meldunek o okolicznościach uniemożliwiających kontynuację doprowadzenia osób i przekazuje go zarządzającemu doprowadzenie za pośrednictwem bezpośredniego przełożonego.

W przypadku dokonywania doprowadzenia do portu lotniczego albo morskiego państwa, do którego cudzoziemiec został doprowadzony, dowódca sporządza sprawozdanie z dokonania doprowadzenia, w terminie 14 dni od dnia powrotu z podróży służbowej poza granicami kraju.

Sprawozdanie zawiera: