Otwarte Prawo
Dz.U. 2024 poz. 372 — tekst autentyczny (PDF) ↗

Dz.U. 2024 poz. 372 · Obwieszczenie · wygaśnięcie aktu

Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 11 marca 2024 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o spółdzielniach rolników

PDF ↗

Na podstawie art. 16 ust. 1 zdanie pierwsze ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1461) ogłasza się w załączniku do niniejszego obwieszczenia jednolity tekst ustawy z dnia 4 października 2018 r. o spółdzielniach rolników (Dz. U. poz. 2073), z uwzględnieniem zmian wprowadzonych:

ustawą z dnia 28 lipca 2023 r. o zmianie ustawy - Prawo energetyczne oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1681),

ustawą z dnia 17 sierpnia 2023 r. o zmianie ustawy o odnawialnych źródłach energii oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1762)

oraz zmian wynikających z przepisów ogłoszonych przed dniem 28 lutego 2024 r.

PDF ↗

Podany w załączniku do niniejszego obwieszczenia tekst jednolity ustawy nie obejmuje:

art. 19-24 ustawy z dnia 4 października 2018 r. o spółdzielniach rolników (Dz. U. poz. 2073), które stanowią:

„

W ustawie z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 2018 r. poz. 1025, 1104 i 1629) w art. 613 § 4 otrzymuje brzmienie:

„

Przez producenta rolnego rozumie się również grupę producentów rolnych lub ich związek oraz spółdzielnię rolników w rozumieniu ustawy z dnia 4 października 2018 r. o spółdzielniach rolników (Dz. U. poz. 2073) lub ich związek.”.

W ustawie z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (Dz. U. z 2018 r. poz. 644 i 1629) w art. 4 w ust. 1 pkt 3 otrzymuje brzmienie:

„

nabycie praw do wkładów w spółdzielni rolników, rolniczej spółdzielni produkcyjnej lub w spółdzielni kółek rolniczych;”.

W ustawie z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 1445, 1588, 1669, 1693 i 1722) w art. 7 w ust. 1 w pkt 15 kropkę zastępuje się średnikiem i dodaje się pkt 16 w brzmieniu:

„

budynki i budowle lub ich części oraz zajęte pod nie grunty, wykorzystywane przez spółdzielnię rolników lub związek spółdzielni rolników na działalność określoną w art. 6 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 4 października 2018 r. o spółdzielniach rolników (Dz. U. poz. 2073), stanowiące własność albo będące w wieczystym użytkowaniu spółdzielni rolników lub związku spółdzielni rolników, które prowadzą działalność jako mikroprzedsiębiorstwo w rozumieniu załącznika I do rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu (Dz. Urz. UE L 187 z 26.06.2014, str. 1, z późn. zm.)a).”.

W ustawie z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2018 r. poz. 1509, 1540, 1552, 1629, 1669 i 1693) wprowadza się następujące zmiany:

w art. 9 ust. 6 otrzymuje brzmienie:

„

Przepis ust. 3 ma zastosowanie do strat z odpłatnego zbycia udziałów (akcji) w spółce, udziałów w spółdzielni, papierów wartościowych, w tym z odpłatnego zbycia papierów wartościowych na rynku regulowanym w ramach krótkiej sprzedaży i odpłatnego zbycia pochodnych instrumentów finansowych oraz z realizacji praw z nich wynikających, a także z tytułu objęcia udziałów (akcji) w spółce albo wkładów w spółdzielni, w zamian za wkład niepieniężny w postaci innej niż przedsiębiorstwo lub jego zorganizowana część.”;

w art. 17:

w ust. 1 w pkt 6 lit. a otrzymuje brzmienie:

„

odpłatnego zbycia udziałów (akcji), udziałów w spółdzielni oraz papierów wartościowych,”,

w ust. 1ab pkt 1 otrzymuje brzmienie:

„

z odpłatnego zbycia udziałów (akcji), udziałów w spółdzielni oraz papierów wartościowych powstaje w momencie przeniesienia na nabywcę własności udziałów (akcji), udziałów w spółdzielni oraz papierów wartościowych;”;

w art. 21 w ust. 1 pkt 105 otrzymuje brzmienie:

„

dochód uzyskany ze zbycia udziałów w spółce kapitałowej, udziałów w spółdzielni, papierów wartościowych oraz tytułów uczestnictwa w funduszach kapitałowych, otrzymanych w drodze darowizny - w części odpowiadającej kwocie zapłaconego podatku od spadków i darowizn;”;

w art. 22 ust. 1m otrzymuje brzmienie:

„

W przypadku odpłatnego zbycia udziałów w spółce kapitałowej, udziałów w spółdzielni oraz papierów wartościowych, wykupu przez emitenta papierów wartościowych albo odkupienia (umorzenia) tytułów uczestnictwa w funduszach kapitałowych, a także zwrotu wkładów albo udziałów w spółdzielni, nabytych przez podatnika w drodze spadku, kosztami uzyskania przychodu są wydatki poniesione przez spadkodawcę w celu objęcia lub nabycia tych udziałów w spółce kapitałowej oraz papierów wartościowych, udziałów albo wkładów w spółdzielni, a także na nabycie tych tytułów uczestnictwa w funduszach kapitałowych.”;

w art. 23 w ust. 1:

pkt 38 otrzymuje brzmienie:

„

wydatków na objęcie lub nabycie udziałów albo wkładów w spółdzielni, udziałów (akcji) oraz papierów wartościowych, a także wydatków na nabycie tytułów uczestnictwa w funduszach kapitałowych; wydatki takie są jednak kosztem uzyskania przychodu z odpłatnego zbycia tych udziałów w spółdzielni, udziałów (akcji) oraz papierów wartościowych, w tym z tytułu wykupu przez emitenta papierów wartościowych, a także z odkupienia albo umorzenia tytułów uczestnictwa w funduszach kapitałowych, z zastrzeżeniem ust. 3e;”,

pkt 38b otrzymuje brzmienie:

„

zapłaconych odsetek i prowizji od kredytu, za który nabyto papiery wartościowe, udziały (akcje), udziały w spółdzielni lub pochodne instrumenty finansowe, przypadających proporcjonalnie na tę część kredytu, która nie została wydatkowana na nabycie tych papierów wartościowych, udziałów (akcji), udziałów w spółdzielni lub pochodnych instrumentów finansowych;”;

w art. 30b:

ust. 1 otrzymuje brzmienie:

„

Od dochodów uzyskanych z odpłatnego zbycia papierów wartościowych lub pochodnych instrumentów finansowych, w tym z realizacji praw wynikających z tych instrumentów, z odpłatnego zbycia udziałów (akcji), z odpłatnego zbycia udziałów w spółdzielni oraz z tytułu objęcia udziałów (akcji) albo wkładów w spółdzielni w zamian za wkład niepieniężny w postaci innej niż przedsiębiorstwo lub jego zorganizowana część, podatek dochodowy wynosi 19 % uzyskanego dochodu.”,

w ust. 2 pkt 4 otrzymuje brzmienie:

„

różnica między sumą przychodów uzyskanych z odpłatnego zbycia udziałów (akcji) albo udziałów w spółdzielni a kosztami uzyskania przychodów określonymi na podstawie art. 22 ust. 1f oraz art. 23 ust. 1 pkt 38 i 38c,”,

ust. 4 otrzymuje brzmienie:

„

Przepisu ust. 1 nie stosuje się, jeżeli odpłatne zbycie udziałów (akcji), udziałów w spółdzielni, papierów wartościowych i pochodnych instrumentów finansowych oraz realizacja praw z nich wynikających następuje w wykonywaniu działalności gospodarczej.”,

ust. 6 otrzymuje brzmienie:

„

Po zakończeniu roku podatkowego podatnik jest obowiązany w zeznaniu podatkowym, o którym mowa w art. 45 ust. 1a pkt 1, wykazać dochody uzyskane w roku podatkowym z odpłatnego zbycia papierów wartościowych, w tym również dochody, o których mowa w art. 24 ust. 14, dochody z odpłatnego zbycia pochodnych instrumentów finansowych, a także dochody z realizacji praw z nich wynikających, z odpłatnego zbycia udziałów (akcji), odpłatnego zbycia udziałów w spółdzielni, oraz z tytułu objęcia udziałów (akcji) w spółce albo wkładów w spółdzielniach, w zamian za wkład niepieniężny w postaci innej niż przedsiębiorstwo lub jego zorganizowana część, i obliczyć należny podatek dochodowy.”.

W ustawie z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 1036, 1162, 1291, 1629, 1669 i 1693) wprowadza się następujące zmiany:

w art. 16 w ust. 1 pkt 8 otrzymuje brzmienie:

„

wydatków na objęcie lub nabycie udziałów albo wkładów w spółdzielni, udziałów (akcji) oraz papierów wartościowych, a także wydatków na nabycie tytułów uczestnictwa w funduszach kapitałowych; wydatki takie są jednak kosztem uzyskania przychodu z odpłatnego zbycia tych udziałów w spółdzielni, udziałów (akcji) oraz papierów wartościowych, w tym z tytułu wykupu przez emitenta papierów wartościowych, a także z odkupienia albo umorzenia tytułów uczestnictwa w funduszach kapitałowych, z zastrzeżeniem ust. 7e;”;

w art. 17 w ust. 1 po pkt 49 dodaje się pkt 49a w brzmieniu:

„

dochody spółdzielni rolników w rozumieniu ustawy z dnia 4 października 2018 r. o spółdzielniach rolników (Dz. U. poz. 2073) prowadzącej działalność jako mikroprzedsiębiorstwo w rozumieniu załącznika I do rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu (Dz. Urz. UE L 187 z 26.06.2014, str. 1, z późn. zm.)b), pochodzące ze zbycia produktów rolnych lub grup tych produktów, lub ryb, ze względu na które spółdzielnia rolników została założona, wyprodukowanych w gospodarstwach lub działach specjalnych produkcji rolnej jej członków;”.

W ustawie z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2017 r. poz. 2137 oraz z 2018 r. poz. 1669) w art. 4 w ust. 1 pkt 4 otrzymuje brzmienie:

„

powstawania i rozwoju grup producentów rolnych lub ich związków oraz spółdzielni rolników w rozumieniu ustawy z dnia 4 października 2018 r. o spółdzielniach rolników (Dz. U. poz. 2073) lub ich związków;”.”;”;

art. 48 ustawy z dnia 28 lipca 2023 r. o zmianie ustawy - Prawo energetyczne oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1681), który stanowi:

„

Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem:

art. 1 pkt 6 lit. b, pkt 7 lit. f w zakresie art. 5 ust. 3b oraz lit. i w zakresie art. 5 ust. 4e oraz pkt 14 lit. d, które wchodzą w życie po upływie 2 miesięcy od dnia ogłoszenia;

art. 1 pkt 7 lit. f w zakresie art. 5 ust. 3a oraz pkt 7 lit. m w zakresie art. 5 ust. 6ca pkt 1 lit. a, a także art. 22, które wchodzą w życie po upływie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia;

art. 1 pkt 3, pkt 7 lit. i w zakresie art. 5 ust. 4f-4i, lit. k, lit. m w zakresie art. 5 ust. 6ca pkt 1 lit. b i lit. n, pkt 12 w zakresie art. 5b4, pkt 20 lit. e, pkt 41 w zakresie art. 11zm-11zo oraz pkt 56, które wchodzą w życie po upływie 12 miesięcy od dnia ogłoszenia;

art. 1 pkt 64 w zakresie art. 43f ust. 1 pkt 1 lit. b, art. 7 pkt 1, 2 i 4, a także art. 40 i art. 41, które wchodzą w życie z dniem 1 września 2023 r.;

art. 1 pkt 2 lit. s, pkt 7 lit. c tiret drugie i lit. m w zakresie art. 5 ust. 6ca pkt 2, pkt 8 w zakresie art. 5a1 ust. 4, pkt 12 w zakresie art. 5b4 ust. 2 pkt 6, pkt 39 oraz pkt 47 lit. a tiret dziesiąte w zakresie art. 23 ust. 2 pkt 18b lit. l, art. 7 pkt 3, a także art. 8 pkt 1 lit. b oraz pkt 2 i 3, które wchodzą w życie z dniem 1 stycznia 2024 r.;

art. 1 pkt 51 w zakresie, w jakim dotyczy prosumenta wirtualnego energii odnawialnej, który wchodzi w życie z dniem 2 lipca 2024 r.;

art. 1 pkt 2 lit. a, lit. b w zakresie art. 3 pkt 6c i 6d, lit. m i n, pkt 6 lit. c i d, pkt 7 lit. b w zakresie dodanych wyrazów „paliw gazowych” oraz lit. o i p, pkt 9 i 10, pkt 20 lit. d tiret szóste, pkt 24 lit. c i d, pkt 34 lit. a i b, pkt 35-37 oraz pkt 71 lit. a tiret piąte w zakresie art. 56 ust. 1 pkt 17a i 17b, tiret szóste i siódme oraz lit. f, a także art. 27 i art. 28, które wchodzą w życie z dniem 1 lipca 2025 r.;

art. 1 pkt 6 lit. c i d, które wchodzą w życie z dniem 1 stycznia 2025 r.;

art. 19, który wchodzi w życie pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu ogłoszenia.”;

art. 41 i art. 50 ustawy z dnia 17 sierpnia 2023 r. o zmianie ustawy o odnawialnych źródłach energii oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1762), które stanowią:

„

Uznaje się, że spółdzielnia w rozumieniu art. 1 § 1 ustawy z dnia 16 września 1982 r. - Prawo spółdzielcze (Dz. U. z 2021 r. poz. 648 oraz z 2023 r. poz. 1450) oraz spółdzielnia rolników w rozumieniu art. 4 ust. 1 ustawy zmienianej w art. 9, których przedmiotem działalności jest lub będzie wytwarzanie energii elektrycznej, spełniają warunek w zakresie pokrycia w ciągu roku potrzeb własnych spółdzielni energetycznej, o którym mowa w art. 38e ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy zmienianej w art. 1, jeżeli do dnia 31 grudnia 2025 r. złożą wniosek, o którym mowa w art. 38g ustawy zmienianej w art. 1, a sprawność wytwarzania energii elektrycznej wszystkich instalacji odnawialnego źródła energii umożliwi pokrycie w ciągu roku nie mniej niż 40 % potrzeb własnych danej spółdzielni i jej członków albo danej spółdzielni rolników i jej członków.”

„

Ustawa wchodzi w życie pierwszego dnia miesiąca następującego po upływie miesiąca od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem:

art. 4 pkt 2 i art. 46, które wchodzą w życie z dniem 30 listopada 2023 r.;

art. 1 pkt 3 lit. g, pkt 30, pkt 31 w zakresie dodawanych art. 38aa-38ac, art. 38ae i art. 38af, oraz art. 1 pkt 48 lit. a, pkt 98-106, pkt 113 lit. a w zakresie dodawanego pkt 1b i lit. d, pkt 121, a także art. 10 pkt 3, art. 16 i art. 32, które wchodzą w życie z dniem 1 stycznia 2024 r.;

art. 11, który wchodzi w życie z dniem 1 lipca 2024 r.;

art. 1:

pkt 31 w zakresie dodawanego art. 38ad,

pkt 41,

pkt 53 lit. b w zakresie, w jakim dotyczy prosumenta wirtualnego energii odnawialnej,

pkt 129 lit. l,

pkt 130,

pkt 131 lit. f w zakresie dodawanego ust. 7 pkt 3,

pkt 134 w zakresie dodawanych art. 184k-184m

- które wchodzą w życie z dniem 2 lipca 2024 r.;

art. 1:

pkt 63 lit. b i lit. c w zakresie dodawanego pkt 4a,

pkt 69, 81 i 82,

pkt 85, 87 i pkt 88 lit. a - w zakresie dodawanych w tych przepisach wyrazów „art. 70h ust. 3 pkt 6” i wyrazów „art. 83h ust. 3 pkt 6 i 7”,

pkt 86 w zakresie, w jakim dotyczy wytwórcy, który uzyskał wsparcie, o którym mowa w art. 70g-70j ustawy zmienianej w art. 1, albo wygrał aukcję na wsparcie operacyjne, o której mowa w art. 83b ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1,

pkt 90 lit. f tiret drugie w zakresie, w jakim dotyczy aukcji na wsparcie operacyjne, o której mowa w art. 83b ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1, i wsparcia, o którym mowa w art. 70g-70j ustawy zmienianej w art. 1,

pkt 91 lit. b, d, f i g - w zakresie, w jakim dotyczą aukcji na wsparcie operacyjne, o której mowa w art. 83b ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1, i wsparcia, o którym mowa w art. 70g-70j ustawy zmienianej w art. 1,

pkt 92, 93, pkt 129 lit. h i pkt 131 lit. e - w zakresie, w jakim dotyczą wytwórcy, który uzyskał wsparcie, o którym mowa w art. 70g-70j ustawy zmienianej w art. 1, albo wygrał aukcję na wsparcie operacyjne, o której mowa w art. 83b ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1

- które wchodzą w życie z dniem 1 lipca 2025 r.”.

a)

Zmiany wymienionego rozporządzenia zostały ogłoszone w Dz. Urz. UE L 329 z 15.12.2015, str. 28, Dz. Urz. UE L 149 z 07.06.2016, str. 10, Dz. Urz. UE L 156 z 20.06.2017, str. 1 oraz Dz. Urz. UE L 236 z 14.09.2017, str. 28.

b)

Zmiany wymienionego rozporządzenia zostały ogłoszone w Dz. Urz. UE L 329 z 15.12.2015, str. 28, Dz. Urz. UE L 149 z 07.06.2016, str. 10, Dz. Urz. UE L 156 z 20.06.2017, str. 1 oraz Dz. Urz. UE L 236 z 14.09.2017, str. 28.

Załącznik - Tekst jednolity ustawy z dnia 4 października 2018 r. o spółdzielniach rolników PDF ↗

Przepisy ogólne

Ustawa określa zasady tworzenia, organizacji, działalności i likwidacji spółdzielni rolników i ich związków.

Spółdzielnia rolników prowadzi działalność na podstawie niniejszej ustawy oraz zarejestrowanego statutu.

W sprawach nieuregulowanych przepisami niniejszej ustawy do spółdzielni rolników stosuje się przepisy ustawy z dnia 16 września 1982 r. - Prawo spółdzielcze (Dz. U. z 2021 r. poz. 648 oraz z 2023 r. poz. 1450), zwanej dalej „ustawą - Prawo spółdzielcze”.

Spółdzielnia rolników jest dobrowolnym zrzeszeniem osób fizycznych lub prawnych:

prowadzących gospodarstwo rolne w rozumieniu przepisów o podatku rolnym lub prowadzących działalność rolniczą w zakresie działów specjalnych produkcji rolnej, będących producentami produktów rolnych lub grup tych produktów lub prowadzących chów lub hodowlę ryb, zwanych dalej „rolnikami”,

niebędących rolnikami, prowadzących działalność w zakresie przechowywania, magazynowania, sortowania, pakowania lub przetwarzania produktów rolnych lub grup tych produktów, lub ryb, wytworzonych przez rolników, o których mowa w pkt 1, lub działalność usługową wspomagającą rolnictwo obejmującą świadczenie na rzecz rolników, o których mowa w pkt 1, usług z wykorzystaniem maszyn, narzędzi lub urządzeń służących do wytwarzania przez tych rolników produktów rolnych lub grup tych produktów, lub ryb, zwanych dalej „podmiotami niebędącymi rolnikami”

- o zmiennym składzie osobowym i zmiennym funduszu udziałowym, które w interesie swoich członków prowadzi wspólną działalność gospodarczą.

Spółdzielnia rolników jest zakładana ze względu na produkty rolne lub grupy tych produktów, lub ryby, zwane dalej „produktami lub grupami produktów”, których wykaz określają przepisy wydane na podstawie art. 6 ust. 6.

Nazwa spółdzielni rolników zawiera oznaczenie „Spółdzielnia Rolników”.

Poza postanowieniami określonymi w art. 5 § 1 ustawy - Prawo spółdzielcze, statut spółdzielni rolników, zwany dalej „statutem”, zawiera co najmniej:

warunki przyjmowania do spółdzielni rolników członków będących rolnikami oraz podmiotów niebędących rolnikami;

wskazanie minimalnego okresu członkostwa w spółdzielni rolników, który nie może być krótszy niż rok obrotowy;

wskazanie terminu składania przez członka spółdzielni rolników informacji o zamiarze wystąpienia ze spółdzielni rolników, który nie może upływać później niż 3 miesiące przed końcem roku obrotowego;

zasady i zakres dostarczania przez członków spółdzielni rolników, w zakresie prowadzonej przez nich działalności, informacji dotyczących w szczególności: powierzchni uprawy, plonów oraz wielkości produkcji produktów lub grup produktów;

obowiązujące członków spółdzielni rolników będących rolnikami zasady produkcji produktów lub grup produktów, w tym dotyczące ich jakości i ilości, oraz sposoby ich przygotowywania do zbycia;

zasady użytkowania, dzierżawy lub najmu przez spółdzielnię rolników wkładów niepieniężnych oraz sposób ustalania odpłatności za ich użytkowanie, dzierżawę lub najem;

rodzaj i zakres odpowiedzialności członków spółdzielni rolników;

sankcje wobec członka spółdzielni rolników, który nie wypełnia nałożonych na niego obowiązków statutowych lub nie spełnia wymogów określonych w ustawie, w tym przyczyny wykluczenia i wykreślenia członka spółdzielni rolników z tej spółdzielni;

szczegółowy sposób i warunki podziału nadwyżki bilansowej i pokrywania strat;

zasady ustalania liczby głosów przysługujących członkom spółdzielni rolników będącym osobami prawnymi - w przypadku niestosowania zasady, o której mowa w art. 36 § 2 zdanie pierwsze ustawy - Prawo spółdzielcze.

Tworzenie, organizacja, przedmiot działalności i członkowie spółdzielni rolników

Przedmiotem działalności spółdzielni rolników jest prowadzenie działalności gospodarczej na rzecz członków spółdzielni rolników w zakresie:

planowania prowadzonej przez rolników produkcji produktów lub grup produktów i dostosowywania jej do warunków rynkowych, ze szczególnym uwzględnieniem jej ilości i jakości;

koncentracji podaży oraz organizowania zbycia produktów lub grup produktów, wyprodukowanych przez rolników;

koncentracji popytu oraz organizowania nabycia niezbędnych rolnikom środków do produkcji produktów lub grup produktów.

Spółdzielnia rolników oprócz prowadzenia działalności, o której mowa w ust. 1, może prowadzić działalność gospodarczą w zakresie:

przechowywania, konfekcjonowania i standaryzacji produktów lub grup produktów, wyprodukowanych przez rolników;

przetwarzania produktów lub grup produktów, wyprodukowanych przez rolników, oraz obrotu uzyskanymi w ten sposób produktami przetworzonymi;

świadczenia na rzecz rolników usług związanych z wytwarzaniem przez nich produktów lub grup produktów;

zbycia produktów lub grup produktów, wyprodukowanych przez rolników;

upowszechniania wśród swoich członków korzystnych dla środowiska metod uprawy, technologii produkcji lub metod gospodarki odpadami;

prowadzenia działalności usługowej na rzecz swoich członków innej niż świadczenie usług, o których mowa w pkt 3.

1)

Spółdzielnia rolników może prowadzić również działalność:

społeczną i oświatowo-kulturalną na rzecz swoich członków i ich środowiska;

jako obywatelska społeczność energetyczna, o której mowa w przepisach ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne (Dz. U. z 2022 r. poz. 1385, z późn. zm.2));

w zakresie wytwarzania energii elektrycznej lub biogazu, lub biogazu rolniczego, lub biometanu, lub ciepła ze źródeł odnawialnych w instalacjach odnawialnego źródła energii, obrotu nimi lub ich magazynowania, dokonywanego w ramach działalności prowadzonej wyłącznie na rzecz tej spółdzielni oraz jej członków.

3)

Przychody z prowadzenia działalności, o których mowa w ust. 2 pkt 6 oraz ust. 3 pkt 1, nie mogą łącznie przekroczyć 25 % przychodów spółdzielni rolników uzyskanych w danym roku obrotowym.

Każdy z członków spółdzielni rolników może przynależeć do jednej spółdzielni rolników w zakresie określonych produktów lub grup produktów.

Minister właściwy do spraw rynków rolnych określi, w drodze rozporządzenia, wykaz produktów lub grup produktów, ze względu na które mogą być zakładane spółdzielnie rolników, mając na uwadze znaczenie ekonomiczne poszczególnych produktów rolnych z punktu widzenia krajowej produkcji rolnej oraz chowu lub hodowli ryb.

Założycielami spółdzielni rolników mogą być rolnicy, których liczba nie może być mniejsza niż dziesięć.

Spółdzielnia rolników liczy co najmniej dziesięciu członków będących rolnikami, o ile statut nie wymaga większej liczby członków będących rolnikami.

Spółdzielnia rolników nie może odmówić przyjęcia w poczet członków rolnika albo podmiotu niebędącego rolnikiem, jeżeli spełnia on wymagania określone w ustawie oraz w statucie.

Jeżeli członkami spółdzielni rolników są wyłącznie osoby prawne, a statut określa inną zasadę ustalania liczby głosów niż określona w art. 36 § 2 zdanie pierwsze ustawy - Prawo spółdzielcze, żaden z członków nie może mieć więcej niż 20 % ogólnej liczby głosów na walnym zgromadzeniu, także pośrednio:

przez dysponowanie bezpośrednio lub pośrednio większością głosów na walnym zgromadzeniu, zgromadzeniu wspólników albo walnym zebraniu członków, także jako zastawnik albo użytkownik, bądź w zarządzie innej osoby prawnej będącej członkiem spółdzielni rolników, także na podstawie porozumień z innymi osobami;

jeżeli członkowie zarządu osoby prawnej będącej członkiem spółdzielni rolników stanowią więcej niż połowę członków zarządu innej osoby prawnej będącej członkiem spółdzielni rolników.

Do rady nadzorczej spółdzielni rolników są wybierani członkowie spółdzielni rolników będący rolnikami.

Spółdzielnie rolników mogą zakładać związki spółdzielni rolników prowadzące w imieniu i na rzecz swoich członków działalność w zakresie, o którym mowa w art. 6 ust. 2, lub przystępować do takich związków.

Związek spółdzielni rolników może prowadzić również działalność społeczną i oświatowo-kulturalną na rzecz członków spółdzielni rolników będącej członkiem tego związku.

Do związków spółdzielni rolników stosuje się przepisy ustawy - Prawo spółdzielcze zawarte w części I w tytule I dotyczące spółdzielni, których członkami zgodnie ze statutem są wyłącznie osoby prawne.

Krajowa Rada Spółdzielcza prowadzi rejestr związków spółdzielni rolników. Zasady prowadzenia rejestru i dane w nim uwidocznione określa Krajowa Rada Spółdzielcza.

Zasady działania i gospodarka spółdzielni rolników

Statut może stanowić, że wysokość wpisowego wynosi:

określoną kwotę albo

iloraz określonej w statucie części ułamkowej funduszu zasobowego spółdzielni rolników i liczby członków spółdzielni rolników - według stanu na koniec roku kalendarzowego bezpośrednio poprzedzającego rok przystąpienia członka do spółdzielni rolników.

Statut może przewidywać możliwość corocznego ustalania liczby udziałów, do których mają prawo poszczególni członkowie proporcjonalnie do ich udziału procentowego w łącznej wartości nabytych przez spółdzielnię od swoich członków produktów lub grup produktów w roku obrotowym bezpośrednio poprzedzającym rok, w którym jest ustalana liczba udziałów.

Statut może przewidywać możliwość ustalania liczby udziałów w sposób inny niż określony w ust. 1.

W przypadku, o którym mowa w ust. 1:

liczba udziałów, do których mają prawo poszczególni członkowie, jest ustalana na podstawie uchwały walnego zgromadzenia podejmowanej większością co najmniej 2/3 głosów w obecności co najmniej połowy uprawnionych do głosowania;

statut określa sposób i terminy realizacji dopłat dokonywanych na udziały albo zwrotu wpłat dokonanych na udziały.

Były członek spółdzielni rolników oraz osoba, którą zmarły członek wskazał jako osobę, której spółdzielnia rolników jest obowiązana zwrócić udziały po jego śmierci, może zbyć swoje udziały innemu członkowi tej spółdzielni.

Nabywca udziałów jest obowiązany zawiadomić spółdzielnię rolników o nabyciu udziałów w terminie 7 dni od dnia nabycia tych udziałów.

Członek spółdzielni rolników, który wystąpił ze spółdzielni za wypowiedzeniem lub został wykreślony z powodu zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego lub działu specjalnego produkcji rolnej, może w terminie sześciu miesięcy od dnia ustania członkostwa przenieść swoje udziały na osobę, która przejęła i prowadzi jego gospodarstwo rolne lub dział specjalny produkcji rolnej, o ile została ona członkiem tej spółdzielni albo złożyła deklarację przystąpienia do tej spółdzielni.

Umowę przenoszącą własność udziałów w przypadkach, o których mowa w ust. 4 i 6, zawiera się pod rygorem nieważności w formie pisemnej z podpisami notarialnie poświadczonymi.

Przepisu ust. 6 nie stosuje się w przypadku, gdy przeniesienie własności gospodarstwa rolnego lub działu specjalnego produkcji rolnej nastąpiło w wyniku odpłatnego nabycia.

W przypadku gdy osoba, o której mowa w ust. 6, nie została członkiem spółdzielni rolników albo nie złożyła deklaracji przystąpienia do tej spółdzielni oraz w przypadku przeniesienia przez członka spółdzielni własności gospodarstwa rolnego lub działu specjalnego produkcji rolnej w wyniku odpłatnego nabycia, udział byłego członka wypłaca się na podstawie zatwierdzonego sprawozdania finansowego za rok, w którym członek przestał należeć do spółdzielni rolników, przy czym sposób i terminy wypłaty określa statut.

Członek spółdzielni rolników będący właścicielem wniesionego do spółdzielni rolników wkładu niepieniężnego może nim rozporządzać, jednak o zamiarze zbycia takiego wkładu jest obowiązany powiadomić spółdzielnię rolników na piśmie, co najmniej na 12 miesięcy przed zamiarem dokonania tej czynności, o ile w statucie nie został wskazany wcześniejszy termin na dokonanie tej czynności.

Nadwyżka bilansowa podlega podziałowi na podstawie uchwały walnego zgromadzenia.

Spółdzielnia rolników tworzy zasadnicze fundusze własne:

fundusz udziałowy, na który składają się wpłaty udziałów członkowskich;

fundusz zasobowy, na który składają się wpłaty wpisowego dokonane przez członków oraz nie mniej niż 10 % nadwyżki bilansowej;

fundusz wzajemnościowy, na który składają się wpłaty w wysokości nie mniejszej niż 3 % nadwyżki bilansowej.

Spółdzielnia rolników może tworzyć inne fundusze własne przewidziane w odrębnych przepisach lub w jej statucie.

W przypadku, o którym mowa w art. 11 ust. 6, prawo do funduszu udziałowego przechodzi na nowego członka, o ile strony nie ustalą inaczej.

Prawo do funduszu udziałowego przysługuje spadkobiercom zmarłego członka.

Statut może wyłączyć prawo do funduszu udziałowego członka, który został wykluczony ze spółdzielni rolników.

Środki pieniężne zgromadzone na rachunku funduszu wzajemnościowego przeznacza się na rozwój i promocję spółdzielni rolników.

Część nadwyżki bilansowej pozostałej po dokonaniu odpisów na fundusze, o których mowa w ust. 2, przeznacza się na cele wskazane w uchwale walnego zgromadzenia.

Straty bilansowe spółdzielni rolników pokrywa się z funduszu zasobowego, a w części przekraczającej fundusz zasobowy - z innych funduszy własnych spółdzielni rolników, z wyłączeniem funduszu wzajemnościowego, w sposób i na warunkach określonych w statucie.

Jeżeli straty poniesione w roku obrotowym nie mogły zostać pokryte w sposób określony w ust. 9, mogą zostać pokryte w kolejno po sobie następujących pięciu latach obrotowych.

Walne zgromadzenie spółdzielni rolników może przeznaczyć część nadwyżki bilansowej spółdzielni rolników na oprocentowanie wniesionych udziałów. Wysokość oprocentowania nie może przekroczyć najwyższej w danym roku kalendarzowym wysokości stopy redyskontowej weksli przyjmowanych od banków do redyskonta przez Narodowy Bank Polski powiększonej o maksymalnie trzy punkty procentowe. Zasady ustalania wysokości oprocentowania i sposób jego wypłaty określa statut.

Lustracja i likwidacja spółdzielni rolników

Lustracja, o której mowa w części I tytule I dziale VIII ustawy - Prawo spółdzielcze, jest przeprowadzana również w zakresie spełniania przez spółdzielnię rolników warunków, o których mowa w art. 4-9.

Związek rewizyjny, w którym spółdzielnia rolników jest zrzeszona, albo Krajowa Rada Spółdzielcza - w przypadku spółdzielni rolników niezrzeszonej w związku rewizyjnym, podejmuje uchwałę o postawieniu spółdzielni rolników w stan likwidacji, jeżeli:

działalność spółdzielni rolników wykazuje rażące naruszenia prawa lub postanowień statutu;

spółdzielnia rolników została zarejestrowana z naruszeniem prawa;

spółdzielnia rolników co najmniej od roku nie prowadzi działalności gospodarczej.

Uchwałę, o której mowa w ust. 1, spółdzielnia rolników może zaskarżyć do sądu w terminie sześciu tygodni od dnia jej doręczenia wraz z uzasadnieniem. W razie niezaskarżenia uchwały w ustawowym terminie lub uprawomocnienia się orzeczenia oddalającego powództwo albo umarzającego postępowanie w sprawie, związek rewizyjny albo Krajowa Rada Spółdzielcza zgłasza do Krajowego Rejestru Sądowego wniosek o otwarcie likwidacji, wyznaczając jednocześnie likwidatora.

W przypadku likwidacji spółdzielni majątek spółdzielni rolników pozostały po zwrocie wkładów i zaspokojeniu wierzycieli podlega podziałowi proporcjonalnie do udziałów posiadanych przez członków spółdzielni rolników.

Przepisy karne

Kto, będąc członkiem zarządu spółdzielni rolników albo likwidatorem, nie zgłasza wniosku o upadłość spółdzielni rolników mimo powstania warunków uzasadniających upadłość spółdzielni,

podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku.

Kto, będąc członkiem organu spółdzielni rolników albo likwidatorem wbrew przepisom ustawy:

nie poddaje spółdzielni rolników lustracji,

nie udziela lub udziela niezgodnych ze stanem faktycznym wyjaśnień lustratorowi, nie dopuszcza go do pełnienia obowiązków lub nie przedkłada stosownych dokumentów,

nie udostępnia członkom spółdzielni rolników protokołu lustracji,

nie zwołuje walnego zgromadzenia, zebrania przedstawicieli albo zebrań grup członkowskich poprzedzających zebranie przedstawicieli,

nie przygotowuje w terminie dokumentów dotyczących dokonania podziału w spółdzielni, o którym mowa w art. 108b ustawy - Prawo spółdzielcze,

podlega grzywnie albo karze ograniczenia wolności.

Kto, będąc członkiem organu spółdzielni rolników albo likwidatorem, ogłasza dane nieprawdziwe albo przedstawia je organom spółdzielni rolników, władzom państwowym, członkom spółdzielni rolników lub lustratorowi,

podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2.

Jeżeli sprawca działa nieumyślnie,

podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku.

Zmiany w przepisach obowiązujących i przepisy końcowe

(pominięte)4)

Zwolnienia, o których mowa w art. 20, art. 21 i art. 23 pkt 2, stanowią pomoc:

de minimis , o której mowa w rozporządzeniu Komisji (UE) nr 1407/2013 z dnia 18 grudnia 2013 r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis (Dz. Urz. UE L 352 z 24.12.2013, str. 1) - w przypadku gdy pomoc jest udzielana podmiotom prowadzącym działalność gospodarczą inną niż produkcja rolna;

de minimis w rolnictwie, o której mowa w rozporządzeniu Komisji (UE) nr 1408/2013 z dnia 18 grudnia 2013 r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis w sektorze rolnym (Dz. Urz. UE L 352 z 24.12.2013, str. 9) - w przypadku gdy pomoc jest udzielana podmiotom prowadzącym produkcję rolną;

de minimis , o której mowa w rozporządzeniu Komisji (UE) nr 717/2014 z dnia 27 czerwca 2014 r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis w sektorze rybołówstwa i akwakultury (Dz. Urz. UE L 190 z 28.06.2014, str. 45) - w przypadku gdy pomoc jest udzielana podmiotom prowadzącym działalność w zakresie przetwórstwa i wprowadzania do obrotu ryb, wytworzonych przez rolników.

Ustawa wchodzi w życie po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia5), z wyjątkiem art. 21, który wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2019 r.

1)

W brzmieniu ustalonym przez art. 9 pkt 1 ustawy z dnia 17 sierpnia 2023 r. o zmianie ustawy o odnawialnych źródłach energii oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1762), która weszła w życie z dniem 1 października 2023 r.

2)

Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2022 r. poz. 1723, 2127, 2243, 2370 i 2687 oraz z 2023 r. poz. 295, 1506, 1597, 1681, 1688, 1693, 1762, 1785 i 2029.

3)

Ze zmianą wprowadzoną przez art. 12 pkt 2 ustawy z dnia 28 lipca 2023 r. o zmianie ustawy - Prawo energetyczne oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1681), która weszła w życie z dniem 7 września 2023 r.

4)

Zamieszczone w obwieszczeniu.

5)

Ustawa została ogłoszona w dniu 31 października 2018 r.