Ustawa z dnia 27 października 1994 r. o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym

Ustawa określa warunki przygotowania budowy, zasady koncesjonowania i umów o budowę oraz eksploatację autostrad płatnych, zwanych dalej „autostradami”, a także organy właściwe w tych sprawach.

Rada Ministrów określa, w drodze rozporządzenia, autostrady lub ich odcinki, które będą budowane i eksploatowane jako płatne.

W uzasadnionych przypadkach Rada Ministrów może rozciągnąć, w drodze rozporządzenia, przepisy ustawy, w całości lub w części, na określone drogi ekspresowe.

Określenie autostrad i dróg ekspresowych w przepisach, o których mowa w ust. 2 i 3, może nastąpić, jeżeli będzie możliwość korzystania z innej, ogólnodostępnej drogi publicznej.

Minister Transportu i Gospodarki Morskiej jest naczelnym organem administracji państwowej właściwym w sprawach przygotowania budowy i eksploatacji autostrad. Przepis ten nie narusza uprawnień Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa, określonych przepisami prawa budowlanego.

Minister Transportu i Gospodarki Morskiej wydaje, w drodze rozporządzenia, przepisy techniczno-budowlane dotyczące autostrad.

Za przejazd autostradą są pobierane opłaty.

Opłaty za przejazdy autostradą ustala i pobiera spółka, która posiada koncesję udzieloną na zasadach określonych w ustawie, zwana dalej „koncesjonariuszem”.

Od opłat za przejazdy autostradami są zwolnione pojazdy uprzywilejowane uczestniczące w akcji związanej z ratowaniem życia lub zdrowia ludzkiego albo mienia, a także pojazdy policji ruchu drogowego.

Minister Transportu i Gospodarki Morskiej określa, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady ustalania i pobierania opłat za przejazdy autostradami oraz sposób ogłaszania wysokości tych opłat.

Tworzy się Agencję Budowy i Eksploatacji Autostrad, zwaną dalej „Agencją”. Agencja jest państwową osobą prawną.

Siedzibą Agencji jest miasto stołeczne Warszawa.

Agencja przygotowuje i koordynuje budowę i eksploatację autostrad w zakresie określonym ustawą.

Do zadań Agencji należy:

Organem Agencji jest Prezes Agencji.

Prezes Agencji kieruje jej działalnością i reprezentuje ją na zewnątrz.

Do dokonywania czynności prawnych samodzielnie, w imieniu Agencji, uprawniony jest jej Prezes.

Prezes Agencji jest powoływany i odwoływany przez Prezesa Rady Ministrów na wniosek Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej.

Prezes Agencji składa Ministrowi Transportu i Gospodarki Morskiej roczne sprawozdanie z działalności oraz informację właściwej komisji sejmowej, w terminie 6 miesięcy od zakończenia roku kalendarzowego.

Zasady wynagradzania pracowników Agencji, z wyjątkiem Prezesa Agencji, określa zakładowy system wynagrodzeń.

Wynagrodzenie Prezesa Agencji ustala Prezes Rady Ministrów.

Agencja realizuje zadania określone w art. 7, w granicach wyznaczonych rocznymi planami finansowymi, odpowiednio do gromadzonych środków.

Prezes Agencji, w uzgodnieniu z Ministrami: Transportu i Gospodarki Morskiej oraz Finansów, ustala roczny plan finansowy Agencji.

Agencja prowadzi samodzielną gospodarkę finansową.

Przychodami Agencji są:

Agencja otrzymuje dotacje, ustalane corocznie w ustawie budżetowej, na wynikające z budowy autostrad: prace studialne i dokumentacyjne, nabywanie nieruchomości, odszkodowania, należności i opłaty roczne z tytułu ochrony gruntów rolnych i leśnych, prace scaleniowe i wymienne, przebudowę urządzeń infrastruktury technicznej, przeprowadzanie ratowniczych badań archeologicznych i badań ekologicznych oraz opracowywanie ich wyników.

Składniki majątkowe nabyte na cele funkcjonowania Agencji tworzą fundusz statutowy Agencji.

Agencja tworzy fundusz statutowy, a inne fundusze może tworzyć po uzyskaniu zgody Ministra Finansów.

Na fundusz statutowy Agencji składają się w szczególności równowartość netto środków trwałych, wartości niematerialnych i prawnych oraz środki pieniężne zgromadzone z dochodów Agencji.

Majątek trwały Agencji podlega amortyzacji na zasadach ogólnych.

Zasady prowadzenia rachunkowości przez Agencję określają odrębne przepisy.

Dochody Agencji są zwolnione od podatku dochodowego od osób prawnych.

Agencja jest zwolniona z opłat skarbowych oraz podatku od nieruchomości do dnia przekazania autostrady lub jej części do eksploatacji przez koncesjonariusza.

Prezes Rady Ministrów, na wniosek Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej, nadaje, w drodze rozporządzenia, statut Agencji.

Statut Agencji określa w szczególności jej organizację, zasady udzielania pełnomocnictw, szczegółowe zasady gospodarki finansowej Agencji i tworzenie oddziałów terenowych.

Organem opiniodawczym Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej jest Rada do Spraw Autostrad, zwana dalej „Radą”.

Członków Rady powołuje i odwołuje Minister Transportu i Gospodarki Morskiej.

Przewodniczącego Rady wybiera i odwołuje Rada spośród swoich członków.

Regulamin działania Rady, na jej wniosek, ustala Minister Transportu i Gospodarki Morskiej.

Wniosek o udzielenie wskazań lokalizacyjnych autostrady powinien zawierać w szczególności:

Prezes Agencji składa wniosek, o którym mowa w ust. 1, po uzyskaniu opinii Rady, właściwych miejscowo wojewodów oraz zainteresowanych rad gmin i sejmików samorządowych.

Brak opinii, o której mowa w ust. 2, w terminie 30 dni od dnia zwrócenia się przez Prezesa Agencji o wyrażenie opinii, traktuje się jako niewniesienie zastrzeżeń.

Minister Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa w porozumieniu z Ministrami: Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej, Kultury i Sztuki oraz Transportu i Gospodarki Morskiej określi, w drodze rozporządzenia, dla autostrad wymagania, jakim powinny odpowiadać oceny, o których mowa w ust. 1 pkt 3-5.

Decyzję o ustaleniu lokalizacji autostrady, na wniosek Prezesa Agencji, wydaje wojewoda.

Wniosek o wydanie decyzji o ustaleniu lokalizacji powinien zawierać:

O wszczęciu postępowania o wydanie decyzji o ustaleniu lokalizacji wojewoda zawiadamia w drodze obwieszczeń w urzędach gmin i w prasie lokalnej.

Decyzja o ustaleniu lokalizacji autostrady, wydana zgodnie ze wskazaniami lokalizacyjnymi, powinna zawierać w szczególności:

Wojewoda doręcza decyzję o ustaleniu lokalizacji autostrady wnioskodawcy oraz zawiadamia o jej wydaniu i treści pozostałe strony w drodze obwieszczeń w urzędach gmin i w prasie lokalnej.

W uzasadnionym przypadku, na wniosek Prezesa Agencji, wojewoda może nadać decyzji o ustaleniu lokalizacji rygor natychmiastowej wykonalności.

Odwołanie strony od decyzji o ustaleniu lokalizacji powinno być rozpatrzone w terminie 14 dni, a skarga do sądu administracyjnego w terminie dwóch miesięcy.

Przepisy o zagospodarowaniu przestrzennym nie mają zastosowania w sprawach określonych w niniejszym rozdziale.

Wojewoda wydaje pozwolenia na budowę autostrady na zasadach i w trybie przepisów prawa budowlanego, z zastrzeżeniem ust. 3.

Ilekroć w przepisach prawa budowlanego mowa jest o decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, rozumie się przez to także decyzję o ustaleniu lokalizacji autostrady.

Nieruchomości przeznaczone na pasy drogowe autostrad, stanowiące własność gminy, stają się, z mocy prawa, własnością Skarbu Państwa z dniem, w którym decyzja o ustaleniu lokalizacji dotycząca tych nieruchomości stała się ostateczna.

Za nieruchomości, o których mowa w ust. 1, gminie przysługuje odszkodowanie, ustalone według zasad obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości.

Wojewoda, w drodze decyzji, stwierdza nabycie nieruchomości przez Skarb Państwa oraz ustala odszkodowanie.

Odszkodowanie jest wypłacane ze środków finansowych Agencji.

Po wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego wojewoda, na wniosek Prezesa Agencji, udziela w uzasadnionych przypadkach, w drodze decyzji, zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości przeznaczonych na pasy drogowe autostrad.

Decyzji, o której mowa w ust. 1, może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności, z uwzględnieniem stanu przygotowania inwestycji oraz możliwości zbioru ziemiopłodów.

Odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość powinno odpowiadać jej wartości rynkowej, ustalonej według stanu na dzień wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji autostrady.

Wartość nieruchomości określają biegli lub inne osoby, o których mowa w art. 38 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127, Nr 103, poz. 446 i Nr 107, poz. 464, z 1993 r. Nr 47, poz. 212 i Nr 131, poz. 629 oraz z 1994 r. Nr 27, poz. 96, Nr 31, poz. 118, Nr 84, poz. 384, Nr 85, poz. 388, Nr 89, poz. 415 i Nr 123, poz. 601).

Odszkodowanie, o którym mowa w ust. 1, podlega waloryzacji na dzień wypłaty, według zasad obowiązujących w razie zwrotu wywłaszczonych nieruchomości.

Odszkodowanie za wywłaszczone nieruchomości wypłacane jest ze środków finansowych przekazywanych wojewodzie przez Agencję.

Decyzja o ustaleniu lokalizacji autostrady stanowi podstawę do wydania decyzji o wygaśnięciu zarządu ustanowionego na nieruchomości przeznaczonej na pasy drogowe autostrad, stanowiącej własność Skarbu Państwa. Przepis art. 31 stosuje się odpowiednio.

Jeżeli przeznaczona na pasy drogowe autostrad nieruchomość stanowiąca własność Skarbu Państwa została wydzierżawiona lub wynajęta, decyzja o ustaleniu lokalizacji autostrady stanowi podstawę do wypowiedzenia umowy dzierżawy lub najmu ze skutkiem natychmiastowym. Za straty poniesione na skutek rozwiązania umowy przysługuje od Agencji odszkodowanie.

Do rozwiązania użytkowania ustanowionego w drodze decyzji lub umowy stosuje się odpowiednio przepisy ust. 1 i 2.

Z dniem nabycia przez Skarb Państwa własności nieruchomości ustanowione zostaje, z mocy prawa, na rzecz Agencji prawo użytkowania.

W stosunku do nieruchomości, o których mowa w art. 28 i 33, prawo użytkowania na rzecz Agencji zostaje ustanowione z mocy prawa odpowiednio z dniem rozwiązania użytkowania wieczystego, wygaśnięcia zarządu lub rozwiązania umów: użytkowania, dzierżawy lub najmu.

Ustanowienie prawa, o którym mowa w ust, 1 i 2, stwierdza wojewoda w drodze decyzji.

Do gruntów rolnych i leśnych, objętych decyzjami o ustaleniu lokalizacji autostrady, nie stosuje się przepisów o ochronie gruntów rolnych i leśnych, z tym że określone w tych przepisach należności i opłaty roczne oraz, w odniesieniu do gruntów leśnych i zadrzewionych, jednorazowe odszkodowanie w razie dokonania przedwczesnego wyrębu drzewostanu przeznacza się:

Minister Transportu i Gospodarki Morskiej w porozumieniu z Ministrami: Finansów, Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa oraz Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej określi, w drodze zarządzenia, sposób i terminy przekazania przez Agencję środków finansowych, o których mowa w ust. 1.

Agencja zaprasza do udziału w kwalifikacji wstępnej poprzez umieszczenie ogłoszenia w prasie o zasięgu krajowym.

Ogłoszenie, o którym mowa w ust. 1, powinno zawierać w szczególności:

Specyfikacja warunków kwalifikacji wstępnej składa się w szczególności z:

W czasie przygotowywania dokumentacji do kwalifikacji wstępnej uczestnik może zwrócić się do Agencji o wyjaśnienie elementów specyfikacji warunków tej kwalifikacji.

Treść udzielonej odpowiedzi Agencja przesyła jednocześnie wszystkim uczestnikom kwalifikacji wstępnej.

Uczestnicy kwalifikacji wstępnej mogą być zobowiązani do udzielenia dodatkowych wyjaśnień komisji przetargowej.

Agencja może przedłużyć termin składania dokumentacji do kwalifikacji wstępnej w sposób określony w art. 42 ust. 1.

Oceny dokumentacji do kwalifikacji wstępnej dokonuje komisja przetargowa zgodnie z kryteriami określonymi przez Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej w przepisach, o których mowa w art. 53.

Ocena dokumentacji złożonej do kwalifikacji wstępnej jest podstawą wyboru uczestników przetargu, zwanych dalej „oferentami”.

Komisja przetargowa dokonuje wyboru oferentów.

Z czynności otwarcia i oceny dokumentacji do kwalifikacji wstępnej, wyboru oferentów i ogłoszenia wyników wyboru sporządza się protokół.

Protokół, o którym mowa w ust. 4, udostępnia się uczestnikom kwalifikacji wstępnej na ich żądanie.

Oferenci otrzymują pisemne zaproszenie do przetargu, z podaniem w szczególności terminu i miejsca składania ofert.

Oferenci otrzymują informację o warunkach przetargu po wpłaceniu na rachunek Agencji opłaty za informację oraz po złożeniu pisemnego oświadczenia o nieudostępnianiu osobom trzecim informacji uzyskanych w trakcie przetargu.

Informacja o warunkach przetargu zawiera w szczególności:

Prezes Agencji określa wysokość i tryb uiszczenia opłaty, o której mowa w ust. 2.

Wycofanie oferty w czasie przetargu powoduje utratę wadium.

Wadium wniesione przez oferenta, którego oferta nie została przyjęta, podlega zwrotowi w terminie 14 dni po dokonaniu wyboru ofert przez komisję przetargową.

Wadium wniesione przez oferenta, którego oferta została uznana za najkorzystniejszą, podlega zwrotowi w terminie 14 dni po zawarciu umowy koncesyjnej. Wadium nie podlega zwrotowi w razie odstąpienia oferenta od zawarcia umowy koncesyjnej bez ważnych przyczyn.

Organem właściwym do udzielenia i cofnięcia koncesji jest Minister Transportu i Gospodarki Morskiej.

Udzielenie i cofnięcie koncesji następuje w drodze decyzji.

Za udzielenie koncesji pobiera się opłatę.

Koncesja może być udzielona na budowę i eksploatację albo wyłącznie na eksploatację autostrady lub jej odcinka.

Minister Transportu i Gospodarki Morskiej w porozumieniu z Ministrem Finansów określi, w drodze zarządzenia, wysokość i sposób uiszczenia opłaty, o której mowa w ust. 3.

Koncesja może być cofnięta w przypadku:

Koncesja wygasa w przypadku rozwiązania umowy koncesyjnej.

W przypadku cofnięcia koncesji z przyczyny określonej w art. 58 ust. 1 pkt 1, komisja przetargowa na wniosek Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej przeprowadza ponownie wybór najkorzystniejszej oferty spośród ofert już złożonych.

W przypadku niedokonania wyboru, o którym mowa w ust. 1, Agencja ogłasza nowe postępowanie przetargowe.

Agencja jest uprawniona do kontroli budowy i eksploatacji autostrady w zakresie:

Osoby upoważnione przez Prezesa Agencji do dokonywania kontroli są uprawnione w szczególności do:

Umowa koncesyjna powinna określać w szczególności:

Umowa ulega rozwiązaniu z mocy prawa z dniem uprawomocnienia się decyzji o cofnięciu koncesji.

W ustawie z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. Nr 14, poz. 60, z 1988 r. Nr 19, poz. 132, z 1989 r. Nr 35, poz. 192, z 1990 r. Nr 34, poz. 198, z 1991 r. Nr 75, poz. 332 i z 1993 r. Nr 47, poz. 212) wprowadza się następujące zmiany:

Na okres roku od dnia wejścia w życie ustawy utrzymuje się w mocy przepisy wydane na podstawie art. 16d pkt 2 ustawy, o której mowa w ust. 1.