Dz.U. 2018 poz. 605 · Obwieszczenie · obowiązujący

Obwieszczenie Ministra Zdrowia z dnia 27 lutego 2018 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie zakresu badań niezbędnych do ustalenia właściwości leczniczych naturalnych surowców leczniczych i właściwości leczniczych klimatu, kryteriów ich oceny oraz wzoru świadectwa potwierdzającego te właściwości

1. PDF ↗

Na podstawie art. 16 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1523) ogłasza się w załączniku do niniejszego obwieszczenia jednolity tekst rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 13 kwietnia 2006 r. w sprawie zakresu badań niezbędnych do ustalenia właściwości leczniczych naturalnych surowców leczniczych i właściwości leczniczych klimatu, kryteriów ich oceny oraz wzoru świadectwa potwierdzającego te właściwości (Dz. U. poz. 565), z uwzględnieniem zmian wprowadzonych rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 5 października 2016 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie zakresu badań niezbędnych do ustalenia właściwości leczniczych naturalnych surowców leczniczych i właściwości leczniczych klimatu, kryteriów ich oceny oraz wzoru świadectwa potwierdzającego te właściwości (Dz. U. poz. 1709).

2. PDF ↗

Podany w załączniku do niniejszego obwieszczenia tekst jednolity rozporządzenia nie obejmuje § 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 5 października 2016 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie zakresu badań niezbędnych do ustalenia właściwości leczniczych naturalnych surowców leczniczych i właściwości leczniczych klimatu, kryteriów ich oceny oraz wzoru świadectwa potwierdzającego te właściwości (Dz. U. poz. 1709), który stanowi:

„§ 2.

Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.”.

Załącznik - Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 13 kwietnia 2006 r. w sprawie zakresu badań niezbędnych do ustalenia właściwości leczniczych naturalnych surowców leczniczych i właściwości leczniczych klimatu, kryteriów ich oceny oraz wzoru świadectwa potwierdzającego te właściwości¹⁾ PDF ↗

Na podstawie art. 36 ust. 5 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1056) zarządza się, co następuje:

§ 1.²⁾

Oceny właściwości leczniczych naturalnych surowców leczniczych i klimatu dokonuje się na podstawie udokumentowanych badań przeprowadzonych w okresie 24 miesięcy przed złożeniem wniosku o potwierdzenie właściwości leczniczych naturalnych surowców leczniczych i właściwości leczniczych klimatu.

§ 2.

Zakres badań niezbędnych do ustalenia właściwości leczniczych wód i gazów leczniczych określa załącznik nr 1 do rozporządzenia.

§ 3.

Zakres badań niezbędnych do ustalenia właściwości leczniczych peloidów określa załącznik nr 2 do rozporządzenia.

§ 4.

Zakres badań niezbędnych do ustalenia właściwości leczniczych klimatu, w tym oceny stanu sanitarnego powietrza, określa załącznik nr 3 do rozporządzenia.

§ 5.

Kryteria oceny właściwości leczniczych wód i gazów, peloidów i klimatu oraz ich przydatności do celów leczniczych określa załącznik nr 4 do rozporządzenia.

§ 6.

Wzór świadectwa potwierdzającego właściwości lecznicze naturalnych surowców leczniczych i klimatu określa załącznik nr 5 do rozporządzenia.

§ 7.

Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia³⁾.

Minister Zdrowia kieruje działem administracji rządowej - zdrowie, na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 10 stycznia 2018 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Zdrowia (Dz. U. poz. 95).

W brzmieniu ustalonym przez § 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 5 października 2016 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie zakresu badań niezbędnych do ustalenia właściwości leczniczych naturalnych surowców leczniczych i właściwości leczniczych klimatu, kryteriów ich oceny oraz wzoru świadectwa potwierdzającego te właściwości (Dz. U. poz. 1709), które weszło w życie z dniem 1 listopada 2016 r.

Rozporządzenie zostało ogłoszone w dniu 11 maja 2006 r.

Załącznik nr 1 - Zakres badań niezbędnych do ustalenia właściwości leczniczych wód i gazów leczniczych PDF ↗

Badanie właściwości fizycznych i fizykochemicznych:

odczyn wody;

temperatura wody;

potencjał redox;

przewodność elektrolityczna właściwa mierzona na wypływie wody z ujęcia;

absorbancja wody przy λ = 254 nm i λ = 436 nm;

całkowita aktywność promieniotwórcza α i β,²²⁶Ra,²²²Rn.

Badanie składników mineralnych zdysocjowanych:

kationy: amonu, sodu, potasu, wapnia, magnezu, manganu, żelaza, litu, baru, strontu, miedzi, cynku, niklu, kadmu, ołowiu, chromu, selenu, arsenu, glinu, antymonu, kobaltu i rtęci;

aniony: fluorkowy, chlorkowy, bromkowy, jodkowy, siarczanowy, wodorowęglanowy, azotanowy (III i V), fosforanowy, siarczkowy, cyjankowy.

Badanie składników mineralnych niezdysocjowanych: związki boru i krzemu.

Badanie składników gazowych:

dwutlenek węgla;

siarkowodór;

radon.

Badanie substancji organicznych potencjalnie szkodliwych dla zdrowia i wskaźników zanieczyszczenia:

fenole;

wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne (WWA);

substancje powierzchniowo czynne (anionowe);

pestycydy.

Badanie wskaźników zanieczyszczenia mikrobiologicznego:

bakterie grupy coli;

bakterie coli typu kałowego;

Pseudomonas aeruginosa ;

Streptococcus faecalis ;

Clostridia redukujące siarczyny;

ogólna liczba bakterii wyhodowanych na agarze w 1 dm³ wody w temperaturach +22°C/74 h oraz +37°C/24 h.

Załącznik nr 2 - Zakres badań niezbędnych do ustalenia właściwości leczniczych peloidów PDF ↗

Badanie właściwości fizykochemicznych:

barwa;

konsystencja;

zapach;

stopień humifikacji;

zawartość wody;

odczyn (pH) wyciągu wodnego;

chłonność wody;

objętość sedymentacyjna.

Badanie zawartości składników:

nieorganicznych (ogółem), nierozpuszczalnych w 10% kwasie solnym (krzemionka);

organicznych (ogółem) oraz kwasów humusowych, bitumin, pektyn, białek i węglowodanów.

Badanie wskaźników zanieczyszczenia mikrobiologicznego:

bakterie grupy coli typu kałowego;

Pseudomonas aeruginosa ;

Staphylococcus aureus ;

Enterobacteriacae ;

Candida albicans .

Załącznik nr 3 - Zakres badań niezbędnych do ustalenia właściwości leczniczych klimatu, w tym oceny stanu sanitarnego powietrza PDF ↗

Określenie warunków klimatycznych poprzez elementy klimatu, do których należą:

temperatura powietrza;

usłonecznienie;

zachmurzenie;

wilgotność względna powietrza;

ciśnienie atmosferyczne i ciśnienie pary wodnej;

wiatry - siła i kierunek;

opady atmosferyczne;

zjawiska atmosferyczne: mgła, burze, wiatr fenowy i halny, pokrywa śnieżna, gołoledź.

Przy określaniu klimatu uwzględniane są trzy kategorie danych statystycznych: przeciętnego stanu albo przeciętnej sumy rocznej elementów klimatu, ich wahań oraz wartości największych odchyleń od stanu przeciętnego (absolutne maksimum, absolutne minimum).

2.⁴⁾

Określenie zanieczyszczenia powietrza poprzez ocenę jakości powietrza, zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 86 ust. 1 i 2 oraz art. 90 ust. 3 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2017 r. poz. 519, z późn. zm.⁵⁾).

3.⁴⁾

Określenie poziomu hałasu zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska.

4.⁴⁾

Określenie poziomów pól elektromagnetycznych zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 122 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska.

4)↑2 ↑3

W brzmieniu ustalonym przez § 1 pkt 2 rozporządzenia, o którym mowa w odnośniku 2.

Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2017 r. poz. 785, 898, 1089, 1529, 1566, 1888, 1999, 2056, 2180 i 2290 oraz z 2018 r. poz. 9, 88 i 534.

Załącznik nr 4 - Kryteria oceny właściwości leczniczych wód i gazów, peloidów i klimatu oraz ich przydatności do celów leczniczych PDF ↗

Kryteria oceny leczniczych właściwości wód podziemnych

Klasyfikacja fizykochemiczna wód podziemnych, które mogą być uznane za lecznicze

Na podstawie składu chemicznego wody i jej właściwości oznaczonych według zakresu podanego w załączniku nr 1 do rozporządzenia ust. 1-4 wody podziemne klasyfikuje się następująco:

wody mineralne - wody zawierające w 1 dm³ co najmniej 1000 mg rozpuszczonych składników, w tym w szczególności: chlorki, siarczany i wodorowęglany sodu, wapnia i magnezu, występujące w poszczególnych wodach w różnych stosunkach ilościowych.

W charakterystyce wody mineralnej podaje się procentową zawartość ogółu składników stałych, rozpuszczonych w danej wodzie oraz nazwy anionów i kationów, których udział ilościowy w przeliczeniu na miligramorównoważniki (meq) w 1 dm³ wody przekracza 20%, w kolejności malejących stężeń;

wody swoiste (słabo zmineralizowane) - wody zawierające w dm³ poniżej 1000 mg rozpuszczonych składników stałych, w tym jeden lub więcej składników leczniczych swoistych, w podanych lub wyższych stężeniach:

1 mg jodków - woda jodkowa,

1 mg siarczków lub innych związków siarki (II) - woda siarczkowa,

2 mg fluorków - woda fluorkowa,

10 mg żelaza (II) - woda żelazista,

70 mg kwasu metakrzemowego - woda krzemowa,

1000 mg niezwiązanego dwutlenku węgla - szczawa,

250-999 mg niezwiązanego dwutlenku węgla - woda kwasowęglowa lub

wykazująca na wypływie z ujęcia temperaturę co najmniej 20şC - woda termalna,

wykazująca aktywność promieniotwórczą co najmniej 74 Bg/dm³ - woda radonowa.

W charakterystyce wody swoistej wymienia się zawarte w niej składniki swoiste w porządku malejących stężeń;

wody mineralne swoiste - wody mineralne zawierające jeden lub więcej składników swoistych wymienionych w pkt 2.

W charakterystyce wody mineralnej swoistej podaje się procentową zawartość rozpuszczonych składników mineralnych, nazwy anionów i kationów, których udział ilościowy w przeliczeniu na miligramorównoważniki (meq) w 1 dm³wody przekracza 20%, oraz nazwę związaną z charakterystycznymi dla danej wody składnikami swoistymi, w porządku malejących stężeń.

Wymagania organoleptyczne i fizykochemiczne


Lp.	Rodzaj właściwości	Jednostka miary	Wymagania dla wód leczniczych przeznaczonych do
Lp.	Rodzaj właściwości	Jednostka miary	kuracji pitnych	inhalacji	kąpieli, płukania
1	Barwa (Pt)	mg/dm³	poniżej 5¹⁾	poniżej 5¹⁾	-
2	Mętność	mg/dm³	poniżej 5¹⁾	0¹⁾	poniżej 10¹⁾
3	Zapach		naturalny - swoisty, zależny od składników mineralnych
4	Odczyn (pH)		zależny od składu chemicznego wody	-	-

Uwaga: znak „-” oznacza, że wymagań w tym zakresie się nie określa.

¹⁾ Wielkość dotyczy wody na stanowisku zabiegowym.

Najwyższe dopuszczalne stężenia składników niepożądanych w nadmiernych stężeniach oraz toksycznych


Lp.	Nazwa składnika	Jednostka stężenia	Najwyższe dopuszczalne stężenie w wodzie przeznaczonej do
Lp.	Nazwa składnika	Jednostka stężenia	kuracji pitnych	inhalacji	użytku zewnętrznego
1	antymon	mg/dm³	0,01	0,01	-
2	azotany (III)	mg/dm³	0,02	0,02	0,2
3	azotany (V)	mg/dm³	10,00	10,0	20,0
4	arsen (III + V)	mg/dm³	0,05^x)	0,l^x)	-
5	bar	mg/dm³	1,0^x)	10,0^x)	-
6	bor	mg/dm³	5,0^x)	30,0^x)	-
7	cyjanki	mg/dm³	0,01	0,01	0,01
8	chrom (ogólny)	mg/dm³	0,01	0,01	-
9	glin	mg/dm³	0,1	0,1	-
10	kadm	mg/dm³	0,003	0,003	-
11	nikiel	mg/dm³	0,03	0,03	-
12	ołów	mg/dm³	0,01	0,01	-
13	rtęć	mg/dm³	0,001	0,001	-
14	fenole	mg/dm³	0,002	0,002	0,002
15	substancje powierzchniowo czynne (anionowe)	nie występują	-	-	-
16	pestycydy	nie występują	-	-	-
17	WWA (suma) w tym	ng/dm³	100	100	100
17	benzo(a)piren	ng/dm³	10	10	10

Uwaga: znak „-” oznacza, że wymagań w tym zakresie się nie określa.

^x) Wymagania dotyczą stosowania kuracji powyżej 1 miesiąca.

Wymagania mikrobiologiczne


Lp.	Rodzaj i liczba bakterii	Wymagania dla wody przeznaczonej do
Lp.	Rodzaj i liczba bakterii	kuracji pitnych	inhalacji	kąpieli, płukania jam ciała
1	Bakterie grapy coli w 0,25 dm³	0	0	0
2	Bakterie grapy coli typu kałowego w 0,25 dm³	0	0	0
3	Pseudomonas aeruginosa w 0,25 dm³	0	0	0
4	Streptococcus faecalis w 0,25 dm³	0	0	0
5	Clostridia redukujące siarczyny w 0,050 dm³	0	0	-
6	Bakterie wyhodowane na agarze z 0,001 dm³ wody:
	1. w temp. ±37şC po 24 h	20	20	200
	2. w temp. +22şC po 72 h	100	100	-
7	Bakterie z grapy Legionella w 1 dm³ wody	0	0	100

Uwaga: znak „-” oznacza, że wymagań w tym zakresie się nie określa.

II.

Kryteria oceny leczniczych właściwości peloidów

Peloidem o właściwościach leczniczych jest surowiec pochodzący z nieodwodnionego złoża torfowego o udokumentowanych zasobach i stopniu humifikacji masy roślinnej powyżej 30%. Peloidy różnicuje się na surowiec typu wysokiego, przejściowego i niskiego z uwzględnieniem kryteriów podanych w tabeli 1.

Za peloid leczniczy zostaje uznany peloid spełniający wymagania fizykochemiczne i mikrobiologiczne przedstawione w tabelach 1 i 2.

Wymagania ogólne i fizykochemiczne peloidów

Tabela 1

Typ peloidu	Wilgotność %	Zdolność chłonięcia wody g H₂O/1 g s.m.	Objętość sedymentacyjna ml/l g s.m.	Odczyn pH	Zawartość składników w suchej masie %
	Wilgotność %	Zdolność chłonięcia wody g H₂O/1 g s.m.	Objętość sedymentacyjna ml/l g s.m.	Odczyn pH	organiczne	nieorganiczne
	co najmniej			od-do	co najmniej	nie więcej niż
wysoki	80	13	25	3-5	95	5
przejściowy	75	13	20	3-5	90	10
niski	73	7	11	5-9	75	25
niski zamulony	70	7	10	5-9	50	50*⁾

^*) Części nierozpuszczonych w kwasie solnym (krzemionki) poniżej 10%.

Wymagania mikrobiologiczne dla peloidów

Tabela 2


Lp.	Rodzaj wskaźnika mikrobiologicznego	Dopuszczalna liczba bakterii wyhodowanych w próbce 1 g peloidu o naturalnej wilgotności, przeznaczonej do
Lp.	Rodzaj wskaźnika mikrobiologicznego	kąpieli, okładów, zawijań	zabiegów specjalnych
1	Bakterie grapy coli	100	20
2	Bakterie coli typu kałowego	10	0
3	Pseudomonas aeruginosa	10	0
4	Staphylococcus aureus	0	0
5	Candida albicans	10	0
6	Clostridium perfringens	1	0

III.

Kryteria oceny właściwości leczniczych klimatu i stanu sanitarnego powietrza

Parametry klimatu o właściwościach leczniczych:

liczba godzin ze słońcem w roku co najmniej 1500;

liczba dni z opadem (≥ 0,1 mm) w roku nie więcej niż 183;

liczba dni z mgłą w okresie od października do marca nie więcej niż 50, a od kwietnia do września nie więcej niż 15.

Klimat o właściwościach leczniczych nie powinien mieć cech stanowiących bodźce niekorzystne dla organizmu ludzkiego:

częste występowanie dni parnych (ciśnienie pary wodnej ≥ 18,8 hPa);

zbyt mała (poniżej 55%) lub zbyt duża (powyżej 86%) wilgotność względna powietrza;

częste występowanie dni charakterystycznych termicznie: dni gorące (t max ≥ 25,0şC), dni upalne (t max ≥ 30,0şC), dni mroźne (t min ≥ -10,0şC), dni bardzo mroźne (t max < -10şC);

długie okresy pogody pochmurnej (zachmurzenie 100%);

zbyt małe przewietrzanie terenu (duża liczba dni z ciszą i bardzo małą prędkością wiatru, poniżej 2 m/s);

częste występowanie dni z dużą prędkością wiatru, dni z ciszą i małą prędkością wiatru, poniżej 8 m/s;

częste zmiany pogody (ponad 50% dni w miesiącu);

częste występowanie burz i wiatru halnego;

duże kontrasty dobowe temperatury i wilgotności powietrza związane z zastoiskami chłodnego powietrza i inwersjami temperatury;

10)

częste pojawianie się wysokich i niskich wartości temperatury odczuwalnej.

3.⁶⁾

Ocena właściwości leczniczych klimatu obejmuje kryteria jakości powietrza, ochrony przed hałasem i ochrony przed polami elektromagnetycznymi, zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie:

art. 86 ust. 1 i 2 oraz art. 90 ust. 3 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska;

art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska;

art. 122 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska.

(uchylony).⁷⁾

W brzmieniu ustalonym przez § 1 pkt 3 lit. a rozporządzenia, o którym mowa w odnośniku 2.

7)↑2

Przez § 1 pkt 3 lit. b rozporządzenia, o którym mowa w odnośniku 2.

Załącznik nr 5 - Świadectwo potwierdzające właściwości lecznicze naturalnych surowców leczniczych i klimatu (wzór) PDF ↗

Załącznik nr 5 - Świadectwo potwierdzające właściwości lecznicze naturalnych surowców leczniczych i klimatu (wzór) patrz oryginał