Dz.U. 2004 nr 205 poz. 2102 · Rozporządzenie · akt posiada tekst jednolity
Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 września 2004 r. w sprawie kwalifikacji osób uprawnionych do zawodowego uboju oraz warunków i metod uboju i uśmiercania zwierząt
Na podstawie art. 34 ust. 6 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (Dz. U. z 2003 r. Nr 106, poz. 1002 oraz z 2004 r. Nr 69, poz. 625, Nr 92, poz. 880 i Nr 96, poz. 959) zarządza się, co następuje:
§ 2. ↗
Ilekroć w rozporządzeniu jest mowa o:
przemieszczaniu — rozumie się przez to wyładunek lub przewóz i przepędzanie z platform rozładunkowych, zagród lub pomieszczeń znajdujących się na terenie ubojni lub do miejsca uboju;
przetrzymywaniu — rozumie się przez to utrzymywanie zwierząt w pomieszczeniach, zagrodach, wydzielonych obszarach na terenie ubojni w celu zapewnienia im niezbędnej opieki przed ubojem;
unieruchamianiu — rozumie się przez to metody ograniczające ruchy zwierzęcia w celu dokonania efektywnego jego ogłuszenia lub uśmiercenia;
uśmierceniu — rozumie się przez to każdą czynność powodującą śmierć zwierzęcia.
§ 3. ↗
Unieruchamianie, ogłuszanie, wykrwawianie lub uśmiercanie zwierząt bez wykrwawiania przeprowadzają osoby, które:
ukończyły 18 lat;
posiadają wykształcenie co najmniej zasadnicze zawodowe;
odbyły szkolenie teoretyczne oraz trzymiesięczną praktykę na stanowisku ubojowym, pod stałym nadzorem osoby posiadającej udokumentowany 3-letni staż pracy na stanowisku ubojowym.
Kwalifikacje, o których mowa w ust. 1 pkt 3, są potwierdzane dokumentem, który jest przechowywany w ubojni.
Czynności związane z przemieszczaniem i przetrzymywaniem zwierząt mogą być wykonywane przez osoby inne niż określone w ust. 1, jeżeli odbyły miesięczny staż w ubojni pod stałym nadzorem osoby posiadającej udokumentowany 3-letni staż pracy przy przemieszczaniu i przetrzymywaniu zwierząt.
Osoby nadzorujące, o których mowa w ust. 1 pkt 3 i ust. 3, wyznacza podmiot prowadzący ubojnię po udzieleniu zgody przez powiatowego lekarza weterynarii właściwego ze względu na miejsce położenia ubojni.
§ 4. ↗
Zwierzęta w czasie przemieszczania, przetrzymywania, unieruchamiania, ogłuszania, uboju lub uśmiercania chroni się przed stresem, bólem lub cierpieniem.
§ 5. ↗
Konstrukcja i wyposażenie ubojni oraz urządzenia w niej używane powinny zapewniać ochronę zwierząt przed zbędnym niepokojem, bólem lub cierpieniem.
Narzędzia, sprzęt oraz instalacje służące do ogłuszania lub uśmiercania zwierząt powinny być zaprojektowane, wykonane, utrzymywane i używane w sposób pozwalający na szybkie i skuteczne ogłuszenie lub uśmiercenie zwierząt.
W miejscu uboju zapewnia się zapasowe wyposażenie i narzędzia służące do ogłuszania lub uśmiercania zwierząt przygotowane do użycia w przypadku awarii.
Wyposażenie i narzędzia, o których mowa w ust. 3, są kontrolowane przed każdym rozpoczęciem uboju.
§ 6. ↗
Zwierzęta jednokopytne, przeżuwacze, świnie, króliki i drób dostarczone do ubojni w celu uboju przemieszcza się w sposób określony w załączniku nr 1 do rozporządzenia.
§ 7. ↗
Zwierzęta, o których mowa w § 6, unieruchamia się w sposób zapobiegający zadawaniu im bólu, cierpień lub urazów.
Kończyn zwierząt nie krępuje się, a zwierząt przed ogłuszeniem lub uśmierceniem nie podwiesza się.
Bydło poddawane ubojowi zgodnie z obyczajami religijnymi zarejestrowanych związków wyznanio- ——————— 1) Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi kieruje działem administracji rządowej — rolnictwo, na podstawie § 1 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 11 czerwca 2004 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi (Dz. U. Nr 134, poz. 1433). 2) Przepisy niniejszego rozporządzenia wdrażają postanowienia dyrektywy 93/119/WE z dnia 22 grudnia 1993 r. w sprawie ochrony zwierząt podczas uboju lub zabijania (Dz. Urz. WE L 340 z 31.12.93 r., z późn. zm.). Dane dotyczące ogłoszenia aktu prawa Unii Europejskiej, zamieszczone w niniejszym rozporządzeniu, dotyczą ogłoszenia tego aktu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej — wydanie specjalne.
wych jest unieruchamiane przy użyciu mechanicznych urządzeń służących do krępowania.
Drób lub króliki można podwieszać przed ogłuszeniem, przy czym podczas ich ogłuszania ciało zwierzęcia powinno być rozluźnione w celu zapewnienia całkowitego i natychmiastowego pozbawienia wrażliwości na ból.
Nie jest podwieszeniem, o którym mowa w ust. 2, trzymanie zwierząt w urządzeniach unieruchamiających.
Zwierzęta, które ogłusza się z zastosowaniem mechanicznych lub elektrycznych urządzeń przykładanych do głowy, unieruchamia się w taki sposób, aby efekt ogłuszenia został osiągnięty w jak najkrótszym czasie.
Do ogłuszania koni lub bydła mogą być stosowane urządzenia ograniczające ruchy głowy.
Niedopuszczalne jest stosowanie urządzeń do elektronarkozy w celu unieruchamiania i przepędzania zwierząt.
§ 8. ↗
Przepisu ust. 1 nie stosuje się do zwierząt poddawanych ubojowi zgodnie z obyczajami religijnymi zarejestrowanych związków wyznaniowych.
Strusie ogłusza się wyłącznie przez zastosowanie urządzenia udarowego lub elektronarkozy.
Szczegółowe warunki i sposoby stosowania urządzeń, o których mowa w ust. 1, są określone w załączniku nr 2 do rozporządzenia.
Zwierzęta ogłusza się wyłącznie w przypadku, gdy można przystąpić do ich wykrwawiania przed upływem czasu określonego w § 10.
§ 9. ↗
Zwierzęta, o których mowa w § 6, uśmierca się przez:
użycie broni palnej lub
porażenie prądem, lub
zastosowanie dwutlenku węgla, lub
dekapitację lub dyslokację kręgów szyjnych — wyłącznie w przypadku drobiu;
zastosowanie komory próżniowej — wyłącznie w przypadku bażantów i przepiórek pochodzących z hodowli fermowych.
Szczegółowe warunki i metody uśmiercania zwierząt, o których mowa w ust. 1, są określone w załączniku nr 3 do rozporządzenia.
§ 10. ↗
Wykrwawianie zwierząt:
rozpoczyna się po ich ogłuszeniu, przy czym nie później niż w:
60 sekund — w przypadku bydła i jednokopytnych,
15 sekund — w przypadku owiec i kóz,
10 sekund — w przypadku świń wykrwawianych w pozycji leżącej,
20 sekund — w przypadku świń wykrwawianych w pozycji wiszącej,
15 sekund — w przypadku pozostałych zwierząt ciepłokrwistych;
kończy się przed odzyskaniem przez zwierzę świadomości;
powinno być obfite i całkowite oraz wykonane w możliwie najkrótszym czasie przez nacięcie co najmniej jednej tętnicy szyjnej lub naczyń z niej wychodzących.
W przypadku gdy jedna osoba wykonuje czynności ogłuszania, podwieszania i wykrwawiania, wszystkie te czynności wykonuje się kolejno na jednym zwierzęciu, a następnie przystępuje do ich wykonywania na następnym zwierzęciu.
W przypadku wystąpienia awarii urządzenia używanego do wykrwawiania drobiu ogłuszoną partię drobiu niezwłocznie poddaje się wykrwawieniu przy użyciu noża.
§ 11. ↗
Zwierzęta, o których mowa w § 6, poddawane ubojowi poza ubojnią unieruchamia się, ogłusza i wykrwawia w sposób określony w § 7, 8 i 10.
Przepisu ust. 1 nie stosuje się do drobiu, królików, świń, owiec i kóz poddawanych ubojowi w gospodarstwie na potrzeby własne gospodarstwa, przy czym świnie, owce i kozy ogłusza się przed wykrwawieniem.
Uboju świń, owiec i kóz w gospodarstwach dokonują wyłącznie osoby posiadające kwalifikacje, o których mowa w § 3 ust. 1.
§ 12. ↗
Przepisy § 8 do zwierząt, o których mowa w § 6, poddawanych ubojowi związanemu ze zwalcza
niem chorób zakaźnych zwierząt stosuje się odpowiednio.
Przepisy § 8 ust. 1 pkt 1, 3, 4 i ust. 5 oraz § 9 do zwierząt, o których mowa w § 6, poddawanych uśmiercaniu związanemu ze zwalczaniem chorób zakaźnych zwierząt stosuje się odpowiednio.
W przypadku uśmiercania zwierząt związanego ze zwalczaniem chorób zakaźnych zwierząt:
po zastosowaniu urządzenia, o którym mowa w § 8 ust. 1 pkt 1, natychmiast po ogłuszeniu zwierzęcia wprowadza się sondę w otwór w czaszce zwierzęcia w sposób zapewniający zniszczenie pnia mózgu i spowodowanie śmierci zwierzęcia;
natychmiast po ich ogłuszeniu przykłada się elektrody do serca zwierzęcia i przy zachowaniu tych samych parametrów doprowadza do migotania komór i zatrzymania akcji serca — w przypadku zastosowania elektronarkozy.
§ 13. ↗
Zwierzęta futerkowe z gatunków lis pospolity, lis polarny, norka, tchórz, jenot, nutria, szynszyla i królik uśmierca się przez zastosowanie:
urządzeń działających mechanicznie powodujących penetrację mózgu lub
środka znieczulającego w dawce śmiertelnej, lub
porażenia prądem powodującego zatrzymanie akcji serca, lub
chloroformu, lub
dwutlenku węgla, lub
tlenku węgla.
Szczegółowe warunki i metody uśmiercania zwierząt, o których mowa w ust. 1, są określone w załączniku nr 4 do rozporządzenia.
§ 14. ↗
Zarodki gatunków ptaków wymienionych w ust. 1 uśmierca się w sposób określony w ust. 1 pkt 1.
Ptaki uśmiercane przez zastosowanie dwutlenku węgla umieszcza się, do czasu stwierdzenia ich śmierci, w atmosferze o najwyższym osiągalnym stężeniu gazu, dostarczonego przez 100 % źródło dwutlenku węgla.
§ 15. ↗
Zwierzęta używane w procedurach doświadczalnych uśmierca się przez:
iniekcję śmiertelnej dawki środka stosowanego do narkozy lub eutanazji lub
zastosowanie środków używanych do narkozy wziewnej, lub
wykrwawienie zwierzęcia w trakcie narkozy;
użycie broni palnej lub urządzenia z zablokowanym bolcem — w przypadku dużych ssaków i gadów;
uderzenie w głowę powodujące utratę świadomości w połączeniu ze skrwawieniem lub zniszczeniem mózgu — w przypadku ryb, płazów, małych gadów, ptaków, królików, świnek morskich, szczurów, chomików i myszy;
macerację w urządzeniu, o którym mowa w § 14 ust. 1 pkt 1 — w przypadku ptaków mających nie więcej niż 72 godziny;
dekapitację — w przypadku ryb, płazów, gadów, ptaków, gryzoni i królików o masie ciała nieprzekraczającej 300 g, przy czym zwierzęta zimnokrwiste uprzednio ogłusza się;
dyslokację kręgów szyjnych — w przypadku płazów, gadów, ptaków i ssaków o masie ciała nieprzekraczającej 150 g;
porażenie prądem — w przypadku ryb, płazów, ptaków, świń, owiec, kóz, cieląt i królików;
zastosowanie środków chemicznych wchłaniających się przez skórę i skrzela — w przypadku kręgowców wodnych.
Zwierzęta domowe uśmierca się w sposób określony w ust. 1 pkt 1.
§ 16. ↗
Przepisów § 11—15 nie stosuje się do zwierząt, które niezwłocznie uśmierca się w przypadku zagrożenia zdrowia publicznego.
§ 17. ↗
§ 18. ↗
Traci moc rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 2 kwietnia 2004 r. w sprawie kwalifikacji osób uprawnionych do zawodowego uboju oraz dopuszczalnych metod uboju i uśmiercania zwierząt (Dz. U. Nr 70, poz. 643).
§ 19. ↗
Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi: W. Olejniczak
1. Zwierzęta dostarczone do ubojni: 1) wyładowuje się niezwłocznie przy użyciu odpowiedniego sprzętu i urządzeń służących do wyładunku zwierząt ze środków transportu; 2) chroni się przed działaniem czynników atmosferycznych oraz zapewnia odpowiednią wentylację, jeżeli oczekiwanie na wyładunek jest konieczne; 3) przetrzymuje się oddzielnie — w przypadku gdy ich gatunek, płeć, wiek lub różne miejsca pochodzenia mogą powodować wzajemne ranienie; 4) schładza się przez zastosowanie odpowiednich środków — w przypadku ich przegrzania spowodowanego wysoką temperaturą i dużą wilgotnością powietrza; 5) poddaje się kontroli dwa razy dziennie w przypadku ich przetrzymywania; kontrola obejmuje sprawdzenie kondycji i stanu zdrowia zwierząt. 2. Zwierzęta i oseski, które doznały urazów w czasie transportu lub w ubojni, poddaje się niezwłocznie ubojowi, a w przypadku gdy jest to niemożliwe, oddziela się je i ubija przed upływem 2 godzin. 3. Zwierzęta dostarczone do ubojni niezdolne do samodzielnego poruszania się: 1) nie powinny być przeciągane na stanowisko ubojowe; 2) uśmierca się w miejscu, w którym się znajdują; 3) uśmierca się na stanowisku ubojowym — w przypadku gdy mogą być przywiezione na miejsce przy użyciu wózka lub ruchomej platformy, a ich transport do miejsca uboju nie spowoduje niepotrzebnych cierpień. 4. Wyładunek zwierząt przeprowadza się: 1) przy zastosowaniu pomostów, ramp i trapów wyposażonych w ściany boczne lub poręcze zapobiegające wypadaniu zwierząt, przy czym pomosty, rampy i trapy dodatkowo wyposaża się w podłogę o nachyleniu zapobiegającym upadkom zwierząt; 2) przez wyprowadzenie zwierząt pojedynczo — jeżeli jest to konieczne; 3) w sposób zapobiegający drażnieniu, płoszeniu i upadkom zwierząt. 5. W czasie wyładunku zwierząt nie podnosi się za głowę, rogi, uszy, kończyny, ogon lub runo w sposób powodujący ból lub cierpienie. 6. Przepędzanie zwierząt do miejsca uboju lub odpoczynku przeprowadza się ze szczególną ostrożnością: 1) przejściami: a) skonstruowanymi w sposób minimalizujący możliwość zranienia się zwierząt, b) rozmieszczonymi w sposób pozwalający na wykorzystanie instynktu stadnego zwierząt; 2) przy zastosowaniu przyrządów elektrycznych w mięśnie zadu — wyłącznie w przypadku dorosłego bydła i świń, przez czas nie dłuższy niż 2 sekundy, oraz jeżeli zapewniono swobodną przestrzeń przed zwierzęciem. 7. Zwierzęta niepoddane ubojowi niezwłocznie po przybyciu do ubojni przetrzymuje się w: 1) zagrodach i pomieszczeniach zapewniających ich ochronę przed niekorzystnymi warunkami atmosferycznymi, które wyposaża się w: a) podłoże lub podłogi zapobiegające upadkom zwierząt i niepowodujące urazów — w przypadku kontaktu z nimi, b) wentylację, przy czym w przypadku wentylacji mechanicznej instaluje się dodatkowe urządzenia wspomagające w razie jej awarii, c) sztuczne oświetlenie umożliwiające przeprowadzenie kontroli zwierząt o każdej porze oraz przenośne oświetlenie wspomagające, d) urządzenia do wiązania zwierząt, e) materiały służące jako ściółka dla przetrzymywanych zwierząt; 2) polowych miejscach przetrzymywania nieposiadających naturalnej osłony, w których zapewnia się zwierzętom ochronę przed niekorzystnymi warunkami atmosferycznymi, fizycznymi, chemicznymi lub innymi wpływającymi niekorzystnie na ich zdrowie. 8. Zwierzętom przetrzymywanym po wyładunku w ubojni zapewnia się stały dostęp do wody dostarczanej przez urządzenia służące do pojenia zwierząt. 9. Zwierzęta karmi się w 12 godzin po wyładunku, a następnie podaje się pokarm w ilości i czasie dostosowanym do ich gatunku. 10. Zwierzęta przebywające w ubojni powyżej 12 godzin: 1) przetrzymuje się w legowiskach, w których można je uwiązać w sposób pozwalający na przyjęcie przez nie pozycji leżącej;